Open voor verandering en samenwerking

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Open voor verandering en samenwerking"

Transcriptie

1 Whitepaper Governance op Digitale Innovatie in de Bancaire Sector Open voor verandering en samenwerking Bestuurders en toezichthouders binnen de bancaire sector zitten soms teveel vast in thans verouderde opvattingen over strategie, organiseren, management en innovatie. Om het innovatievermogen te verbeteren moet het organisatiegedragssysteem worden aangepast aan het digitale tijdperk, zo leert een rondgang langs diverse en aantal vernieuwende stakeholders in het bancaire domein. Goed uitgelijnde corporate governance die zich richt op het innovatievermogen van de organisatie zal hierbij een belangrijke rol moeten spelen. Volgens het Instituut voor Supervisie op Enterprise IT & Innovatie (INSEIT) moeten hiertoe op korte termijn essentiële doorbraken in de corporate governance worden gerealiseerd. Innovatievermogen zou een standaard categorie moeten worden binnen de corporate governance en een plek moeten hebben in de dialoog van de Raad van Commissarissen (RvC) met de Raad van Bestuur (RvB), zo concludeert INSEIT-directeur Ad Kroft. Een goede governanceconstitutie, gemaakt door samenwerkende partners vanuit beleid, extern en intern toezicht en bestuur kan volgens hem een grote rol spelen bij het versterken het innovatievermogen. Samen kan gewerkt worden aan het verbeteren van regelgevingskaders gericht op innovatievermogen. In deze whitepaper laten diverse deskundigen en betrokkenen vanuit verschillende invalshoeken hun licht schijnen op de governance op digitale innovatie binnen de bancaire sector. Aan het woord komen onder meer Chris Buijink (voorzitter Nederlandse Vereniging van Banken), Klaas Knot (president De Nederlandsche Bank), Neelie Kroes (ambassadeur StartupDelta), Don Ginsel (oprichter Holland FinTech), Jan Pelle (directeur Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij) en Hans Strikwerda (hoogleraar Universiteit van Amsterdam). Daarnaast zijn de resultaten van een vijftal rondetafeldiscussies met toezichthouders en andere belanghebbenden binnen het financiële domein samengevat. 1

2 WHITEPAPER Urgentie De urgentie van een verhoogd innovatievermogen binnen de bancaire sector is evident. Niet alleen knagen nieuwkomers uit diverse hoeken aan de positie van traditionele instellingen, ze worden daarbij ook nog eens geholpen door veranderende regelgeving. Zo dwingt de Payment Service Directive 2 (PSD2) straks toegang tot de betaalrekening en transactiegegevens voor derde partijen af bij de Europese banken. Volgens Neelie Kroes, ambassadeur van StartupDelta liggen hier voor banken unieke mogelijkheden, maar dan moeten ze wel meebewegen met de ontwikkelingen. Banken kunnen klanten precies datgene geven waar ze al lang op wachten: een eerlijk speelveld, waarbij je de klant controle kunt geven over wie toegang heeft tot gegevens over betalingsverkeer en bankrekeningen. Dat is een absolute kans voor innovatie, maar ook voor startups in de zogeheten fintech, waarin financiële dienstverlening en technologie samenkomen. Een voorheen ontoegankelijke IT-omgeving wordt hierdoor opengebroken voor partijen die de consument vertrouwt. Wie mee wil komen in de nieuwe wereld, zal dus bereid moeten zijn te delen: kennis, relaties, inzichten, maar ook data. Kroes: De nieuwe generatie is van join and share en het besef dat je niet iets verliest wanneer je je gegevens open stelt, maar dat je daar juist wijzer van wordt. Dat dringt bij steeds meer mensen door. De opkomst van startups gaat soms ten koste van organisaties en banen, maar er komen ook weer nieuwe bij. Kroes schetst in dat licht Nederland als Banking App Delta als lonkend perspectief. Ook snelheid is belangrijk. Of zoals Kroes zegt: speed is the new currency. Dat brengt haar bij de erfenis van Nederland als belangrijke financiële hotspot, al kan die een remmende voorsprong inhouden. Niet iedereen in de oude wereld ziet immers de noodzaak om snel te innoveren. Bestaande belangen worden verdedigd in plaats dat de sprong naar voren wordt gemaakt. Waar crises aan de ene kant kunnen leiden tot verbetering, zorgt het op andere plaatsen tot versterkte controle en beperkingen. Een begrijpelijke reactie, al moeten we beseffen dat de financiële crisis niet is veroorzaakt door fintech-startups. Zij willen het juist anders doen. Toezicht Open staan voor innovatie is primair een kwestie voor de RvB. Daar moet men de verstorende aspecten van een grotere mate van openheid en beschikbaarheid van informatie en daarmee verband houdend: de opkomst van nieuwkomers goed begrijpen. Bankbestuurders zullen moeten leren omgaan met disruptieve ontwikkelingen als bitcoins, digitaal bankieren, schaduwbankieren, disintermediatie en andere nieuwe vormen van dienstverlening. Goed geëquipeerde bestuurders weten evenwel dat digitale disruptie niet planbaar of voorspelbaar is. Zij moeten een organisatie creëren waarin medewerkers zelf initiatieven kunnen nemen opdat de bank in-control blijft, stelt Hans Strikwerda. Dit vraagt volgens hem om constituerende beslissingen door de RvB, die vervolgens door een Raad van Commissarissen (RvC) te controleren zijn. Die vormen de basis voor een organisatie waarin exploitatie en exploratie, maar 2

3 Governance op Digitale Innovatie in de Bancaire Sector ook stabiliteit en disruptie gecombineerd kunnen worden, en waarbij tegelijk wordt voldaan aan de eis van in-control zijn en behoud van integriteit. Governance van innovatie is dus het creëren van een organisatie, van omstandigheden, waarin medewerkers zelf zinvolle initiatieven nemen om de bank geprepareerd te doen zijn op wat gaat komen en tijdig met innovaties op de markt te komen. De uitdaging is dat bestuurders, maar ook toezichthouders, vastgebakken kunnen zitten in verouderde opvattingen over organiseren, organisatievormen en cultuurprogramma s. In deze tijd is niet de structuur de eerste parameter voor organisatieontwerp, maar de factoring of decision making en de organisatie van de informatie. Het door de RvB in stand gehouden gedragssysteem moet dus aangepast worden aan het digitale tijdperk. De taak van de RvC is om de RvB hun dominant logic te doen inzien. Wat zijn de heersende opvattingen over strategie en werkwijze? In hoeverre vragen bestuursinstrumenten, organisatievormen en manier van leidinggeven om aanpassing aan de tijd van digitale disruptie? Of moet men op zoek naar nieuwe bestuursleden? IT-kennis Innovatie en informatie(technologie) zijn in dit digitale tijdperk onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is terecht dat de Code Banken 2015 commissarissen van bancaire instellingen verplicht tot deskundig toezicht op IT-infrastructuur. Duidelijk nog geen gelopen race, want uit het in mei 2015 verschenen onderzoek Toezicht op IT van adviesbureau KPMG, blijkt dat deskundigheid van RvC s op het vlak van IT en innovatie beter kan. Ruim 90 procent van de commissarissen bij Nederlandse banken en verzekeraars vindt van zichzelf dat de huidige kennis van IT ontoereikend is. Hierdoor kunnen ze in beperkte mate hun toezicht uitoefenen en als gesprekspartner voor de Raad van Bestuur fungeren als het om de IT-agenda van de onderneming gaat. Daarnaast vinden zij dat het onderwerp informatietechnologie te weinig aan bod komt tijdens de vergaderingen van de RvC. Als IT al een onderwerp van gesprek is, gaat het vooral De urgentie van een verhoogd innovatievermogen binnen de bancaire sector is evident over de rol die de informatietechnologie heeft om de processen op gang te houden en in veel mindere mate om het belang van IT voor de strategie van de onderneming. De Nederlandsche Bank (DNB) ziet volgens president Klaas Knot duidelijk het belang van innovatie in de financiële wereld. Technologische innovatie is immers overal. Maar naast de kant van de opkomst is er tevens een kant van de ondergang. Neem Kodak, neem Nokia en straks misschien ook de financiële wereld. Investeerders zien wereldwijd duidelijk kansen binnen fintech, de reeds genoemde combinatie van financiële dienstverlening en technologie. Zo becijferde The Economist onlangs dat inmiddels maar liefst 12 miljard dollar in deze opkomende business is geïnvesteerd. De Verenigde Staten vormen daarbij het centrum van de 3

4 WHITEPAPER ontwikkelingen, maar ook Nederland doet mee. Neem de kapitaalinjectie van pakweg 250 miljoen euro (op een totaal van 300 miljoen aan fintech-investeringen) in betaaloplossingen-leverancier Adyen. Knot: De groeicijfers zijn indrukwekkend. Het bedrijfsmodel van banken wordt uitgedaagd. De DNB-bestuurder refereert aan initiatieven als crowdfunding, peerto-peer-leningen, derde partijen die slimmere en efficiëntere mogelijkheden bieden om bankzaken te regelen. De vraag is of financiële instellingen voldoende zijn voorbereid en toegerust om mee te kunnen bewegen in de veranderingen. DNB is daartoe een verkennend Met z n allen kunnen we deze nieuwe wereld leren kennen en begrijpen en ideeën en inzichten delen onderzoek gestart, waarbij ook de rol van de toezichthouder is meegenomen. Het is volgens Knot belangrijk om een vinger aan de pols te houden. Daarom pleiten we niet alleen voor toezicht op financiële stabiliteit, maar ook op de ontwikkelingen die van invloed zijn op de sector. Knot benadrukt dat dat laatste naar zijn mening een gedeelde verantwoordelijkheid is voor de diverse stakeholders binnen het domein. Verderop in dit document worden enkele suggesties gedaan hoe deze wisselwerking er in de praktijk uit zou kunnen zien. Chris Buijink (NVB): Uitdaging aangaan het innovatievermogen. De snelheid van technologische vernieuwing is enorm, nieuwe spelers zorgen voor een toenemende onderlinge concurrentie, zegt Chris Buijink, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Banken zouden volgens hem inderdaad kunnen verworden tot de Kodaks van deze eeuw: ooit leidend op het gebied van analoge fotografie en film, inmiddels gedoemd tot een bestaan in de marge. Om een dergelijk scenario te voorkomen is het zaak dat banken innovatie stimuleren, beter samenwerken en leren van startups. Daardoor kan beter worden ingeschat waar nieuwe initiatieven bedreigend zijn en waar ze kansen bieden. Tegenover de gerontocrats van de aloude financiële sector staan anderzijds de startups. Twee werelden die elkaar niet hoeven uit te sluiten, aldus de NVBvoorzitter. Hij verwijst naar het Londense Level39: een verdieping van het financiële centrum Canary Wharf en een van de belangrijkste startup-accelerators ter wereld. Daar zie je dat grote banken het innovatieve ecosysteem opzoeken. Ze willen er dichtbij zitten en erop aangesloten zijn. De heersende macht en de nieuwe wereld vinden elkaar steeds meer. Voor besturen en toezichthouders van banken zijn volgens Buijink drie dingen belangrijk: hoe kunnen hun organisaties leren van startups, hoe kunnen ze beter samenwerken en wat betekent dit voor de innovatie-agenda? Maar ook: waar zijn nieuwe initiatieven bedreigend en waar bieden ze kansen? De financiële sector wacht een flinke uitdaging als het gaat om verhoging van 4

5 Governance op Digitale Innovatie in de Bancaire Sector Geschiedenis Nederlandse banken hebben een naam hoog te houden als het gaat om innovatie. We hebben een geschiedenis van de Amsterdamsche Wisselbank uit 1609 tot nu. Die successen zijn een reden om het nog beter te doen. Sleutels voor succes zijn ambitie, gretigheid, nieuwsgierigheid naar wat klanten drijft en samenwerking. Buijink spreekt zelfs van noodzakelijke voorwaarden, om vervolgens Microsoftoprichter Bill Gates aan te halen: Over 20 jaar zullen we nog steeds moeten bankieren, maar hebben we daar dan nog banken voor nodig? Transparantie Neelie Kroes (StartupDelta): Bruggen slaan Startende ondernemingen binnen de financiële sector zijn een belangrijke indicator voor nieuwe ontwikkelingen. Bovendien zijn ze een bron van inspiratie. Startup is geen modewoord maar een manier van doen die de samenleving nu al veranderd heeft, aldus Neelie Kroes. De voormalig Europees commissaris voor de digitale agenda is tegenwoordig ambassadeur van StartupDelta: een initiatief dat een nieuwe generatie ondernemers de kans wil geven talenten te ontwikkelen, te innoveren en banen te creëren. Het idee dat plannen en inzichten rond nieuwe digitale initiatieven en bedreigingen eerst uitgebreid binnen commissies worden behandeld, is volgens haar achterhaald. De ontwikkelingen komen namelijk van alle kanten, zowel van binnen als buiten de organisaties. Besturen en toezichthouders binnen de Over INSEIT Het Fintech special event is tot stand gekomen in samenwerking tussen de NVB en op initiatief van de Stichting Instituut voor Supervisie op Enterprise IT & Innovatie (IN- SEIT). INSEIT heeft als statutair doel het in 2020 op het noodzakelijke niveau hebben gebracht van de corporate governance op de digitale strategie van de organisatie. Dit omvat ook de governance op de transformatie van de enterprise IT-functie en aspecten als cybersecurity, compliance, kostenontwikkeling en continuïteit van bedrijfsvoering. INSEIT gaat ervanuit dat het digitale domein onverbrekelijk onderdeel uitmaakt van de toekomst van iedere organisatie. Snelle ontwikkeling van nieuwe digitale verdien- en dienstverleningsvermodellen maakt de Nederlandse economie weerbaar en voorkomt verlies van economische en sociale waarde. Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht kunnen het bestuur vanaf hun unieke positie op het equal playing field inhoudelijke informatie en ondersteuning, coaching en eventueel ook sturing geven. Dit vervat in een ter zake kundige dialoog tussen toezicht en bestuur over IT en innovatieevermogen. Deze dialoog moet in toenemende mate ook kunnen worden gevoerd met externe stakeholders zoals financiers, beursanalisten en vertegenwoordigers van het aandeelhoudersbelang. Zo ook met externe toezichthouders, inspecties en vertegenwoordigers van consumenten- en patiëntenbelangen. Goede corporate governance op innovatie wordt ook gevergd vanuit nieuwe governance codes en de vereisten uit IFRS en Integrated Reporting. 5

6 WHITEPAPER sector kunnen maar beter voorbereid zijn. Ook de mindset moet veranderen, want vernieuwing is veeleer een kans dan een probleem. Het biedt inspiratie en de mogelijkheid om bij de les te blijven. Niettemin neemt Kroes veelvuldig weerstand waar als het gaat om vernieuwing van buitenaf. Dan hoor ik dingen als dat willen we niet of het gaat te snel. Maar iets bestaands op z n kop zetten kan positieve gevolgen hebben. Zo maakt omarming van nieuwe technologie het bijvoorbeeld mogelijk om op wereldschaal mee te doen of nieuwe waardeposities te creëren. Op de eigen werkvloer lopen vaak al de mensen rond die dit kunnen realiseren. Vertrouwen Kroes memoreert aan de Payment Service Directive 2 (PSD2), een richtlijn die de rechten en plichten van verleners en gebruikers van betaaldiensten binnen de EU omvat. De oorspronkelijke PSD is in 2009 als wet in Nederland ingevoerd. Het ontsluiten van rekeninginformatie aan derden haakt aan op een belangrijk thema in de geactualiseerde PSD2. De EU-richtlijn dwingt de toegang tot de betaalrekening voor derde partijen af bij de Europese banken. Het initiatief en akkoord van de verspreiding van transactiegegevens ligt bij de rekeninghouder zelf. Dat banken in het verweer komen tegen het verplicht moeten delen van betaalgegevens met bijvoorbeeld het machtige Google, Paypal of kleine nieuwkomers, vindt Kroes een verkeerde interpretatie. Verzet heeft volgens haar geen zin, want de trein staat al op punt van vertrekken. Het voordeel voor iedereen zit m in het feit dat banken nog beter hun best zullen moeten doen om de consument blij te maken. Want zo is het natuurlijk wel: voor startups is de PSD2 een unieke kans om als trojaans paard bij de banken binnen te komen. Banken moeten PSD2 gebruiken om het vertrouwen van hun klanten terug te winnen. Uiteraard heeft PSD2 wel gevolgen voor randvoorwaardelijke zaken als security en aansprakelijkheid en daarvoor zullen dan ook afspraken gemaakt moeten worden. Tevens vindt Kroes dat de kosten om de gevraagde veiligheid in te regelen niet volledig door de banken zouden moeten worden gedragen. Het kan niet zo zijn dat startups alle voordelen hebben en de banken de kosten. Samenwerking Hoewel er nog de nodige hindernissen zijn te overwinnen, liggen er voor Nederland met een goede infrastructuur, hoog opgeleid talent en een groot verleden op het gebied van financiële dienstverlening vooral kansen. Kroes schetst het beeld van Nederland als Banking App Delta van de wereld. Er is wereldwijd 12 miljard geïnvesteerd in financiële startups, dus er is echt iets in beweging. Er wordt volop gebouwd door mensen met ideeën, moed en dromen. Ondanks de urgentie lukt het nog niet zo erg om bruggen te slaan naar de nieuwe wereld. Dit in tegenstelling tot in Londen, alwaar in en rondom Level39 van Canary Wharf een epicentrum van innovatieve financiële activiteit ontstaat, die door steeds meer organisaties uit de oude wereld wordt opgezocht. Een dergelijke sfeer en enthousiasme zou Kroes graag in Nederland realiseren. Daarvoor is wel leiderschap nodig, die samenwerking tussen oud en nieuw gaat 6

7 Governance op Digitale Innovatie in de Bancaire Sector stimuleren, gebaseerd op traditionele sterktes aangevuld met nieuwe. Een groot voordeel van het kleine Nederland is daarbij de overzichtelijkheid. Nieuwe ideeën zouden op korte termijn naar de markt gebracht kunnen worden. Laten we met z n allen gaan voor die Banking App Delta. Don Ginsel (Holland FinTech): Grond voor verandering Fintech is booming, maar de grond ontbreekt nog. Dat stelt Don Ginsel, oprichter van Holland FinTech: een organisatie die partijen bijeen brengt die actief zijn of geïnteresseerd in financiële technologieën en financiële innovatie. Hij werkt aan een knooppunt voor wereldwijde innovatie gericht op de financiële sector. Wij willen tussen de partijen in staan en een marktplaats bieden voor fintech in Nederland. Daarnaast doen we veel aan uitwisseling van ideeën en ervaring met internationale fintech-hubs. Qua innovatie doen we als Nederland met enkele honderden fintech-startups goed mee in Europa, maar veel startups zijn volgens Ginsel gericht op IT-innovatie. Een financiële focus ontbreekt naar zijn mening. Ook hij refereert aan de 12 miljard die wereldwijd in verandering van de financiële sector wordt gestoken: Voor elke dienst in de keten zijn inmiddels nieuwe oplossingen, die nog waardevoller worden als deze op elkaar gaan aansluiten en samen een nieuwe propositie vormen. De toekomst van de sector zal hoe dan ook veranderen, omdat de combinatie van beschikbare data en technologie alles plat slaat. Marges worden transparant en iedereen kent van lieverlee de verdienmodellen achter hypotheken, leningen en valutahandel. Het verschil tussen goedkoop inkopen en duurder verkopen wordt steeds kleiner. Iedereen heeft tegenwoordig de rekenkracht van een mainframe-computer uit de jaren 90 op zak. Acceptatiefasen Ginsel onderscheidt bij de acceptatie van vernieuwingen drie fasen. In de eerste zit de optimalisatie van bestaande financiële infrastructuur. Denk aan payment-services, big data-analyse en riskmanagement. Een fase daarna zitten de onafhankelijke financiële diensten, zoals foreign exchange, remittance, peerto-peer lending en banking as a service. In de laatste fase wordt het gehele financiële en economische systeem opnieuw uitgevonden: alternatieve valuta, sharingmodellen, peer-to-peer everything. Het laatste zit nog aan het begin van de acceptatiecurve, mensen denken na over zaken die technologie mogelijk maakt. Voorbeelden van innovatieve startups binnen de Nederlandse fintech zijn Owlin, OSIS, Sparkholder en JACCOO (zie kader op pagina 8). Jan Pelle (Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij): Omarm culture of change Open innovatie kenmerkt zich door het risicodragend samenwerken van meerdere partijen binnen een innovatieproces. Dat kunnen ondernemers zijn, startups, corporates, leveranciers, klanten en zelfs concurrenten. Het idee erachter is dat binnen een dergelijke samenwerking gezamenlijk nieuwe producten, diensten, processen en bedrijven kunnen ontstaan. 7

8 WHITEPAPER Nederlandse initiatieven Owlin Waarschuwt op basis van nieuwsen informatie-aggregatie gebruikers tijdig voor relevante gebeurtenissen bij bedrijven. Bedrijfsresultaten of problemen worden daarbij voortijdig getraceerd, hetgeen gebruikers een tijdsvoordeel biedt. De problemen bij IMTECH waren al weken eerder bekend bij Owlin gebruikers, uit enkele berichten in zwitserse ingenieursbladen. OSIS Maakt een einde aan het tijdrovende en trage opvragen van rapporten en gegevens over leningen en maakt het op basis van de juiste brondata mogelijk om analyses los te laten op bankportefeuilles. Door grafische weergave krijgen bijvoorbeeld toezichthouders snel het juiste inzicht. Sparkholder Levert geautomatiseerd inzicht voor investeerders, financiers, adviseurs en ondernemers zelf in het financiële wel en wee van MKB-bedrijven. Slimme algoritmen op basis van data uit de administratieve software maakt het mogelijk om te sturen en problemen te voorkomen. JACCOO Is het platform voor realtime cash-, werkkapitaal- en treasurymanagement. De dienst brengt de totale interactie met diverse banken samen binnen één grafische omgeving. Op deze manier kunnen bedrijven wereldwijd uniform 24 uur per dag bankieren. Niet alleen op basis van technologische innovatie, maar ook op basis van sociale vernieuwing en aandacht voor design. Een andere vruchtbare voedingsbodem is het verbinden van meerdere sectoren. Trefwoorden zijn co-creatie, netwerken, consortia en partnering. Een entrepreneurial drive is de stabiele factor, aldus Jan Pelle, directeur van de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij. Door open innovatie kunnen bedrijven efficiënter en effectiever producten ontwikkelen, om daarmee sneller toegang te krijgen tot de markt. Je kunt tegenwoordig namelijk niet meer alles alleen doen. Achter open innovatie schuilt volgens Pelle een macro-economische vraag: Hoe verdienen wij in de toekomst onze boterham? Veel bedrijven beschikken immers niet meer over het benodigde kapitaal en een elders mogelijk succesvolle commando-economie past niet bij Nederland. Creatie en een verbindende economie, dat hoort bij ons. Het bewijst tevens z n nut als het gaat om het aan je binden van talent. Hans Strikwerda (Universiteit van Amsterdam): Anders besturen en beslissen De grote disruptor in onze samenleving, maar ook creator van nieuwe mogelijkheden, wordt gevormd door de dalende kosten van informatie niet te verwarren met de kosten van ict. Hans Strikwerda: De effecten hiervan zijn zichtbaar op alle niveaus van de samenleving, waaronder die op sectorniveau. Het is moeilijk voor te stellen dat een RvC daar geen weet van heeft en evenmin dat zulke ontwikkelingen geen onderdeel zijn van de strategie van een bank. In het toezicht moet volgens Strikwerda de strategie centraal staan, niet de jaarrekening. In-control zijn in tijden van digitale disruptie zeggen dat de bank zich díe resources, kennis, technologie, 8

9 Governance op Digitale Innovatie in de Bancaire Sector toegang tot markten weet te verwerven die nodig zijn voor de continuïteit van de bank. Dit lijkt een voor de hand liggende eis, maar bestuurders interpreteren door bepaalde psychologische factoren de ontwikkelingen in technologie, sector, politiek, concurrentieverhoudingen en de interne organisatie lang niet altijd even goed. Ook daar moet de RvC het verschil maken. Theory-in-use Strikwerda noemt het begrip theoryin-use, ofwel de mentale modellen die onbewust het gedrag en handelen sturen in verschillende situaties. Bestuurders die de digitale disruptie echt begrijpen hebben een andere, nieuwe theory-in-use met betrekking tot besturen, organiseren en beslissen. Voorbeelden zijn Gerstner van IBM, Levi van Publicis en Brabeck van Nestlé. Deze bestuurders hebben een beter begrip over wat de rollen zijn van informatie in het economisch proces. Zij weten dat de kapitaalsbasis van de onderneming dominant bestaat uit immateriële activa, human capital, information capital en organization capital. Zij weten ook dat de internationale boekhoudregels dit niet erkennen, maar zij laten hun investeringsbeslissingen leiden door economische inzichten, niet door boekhoudregels. Zo zullen bestuurders met een verouderde theory-in-use het toelaten dat de ict nog gemanaged wordt op basis van total cost of ownership. In dat geval is een raad van bestuur niet geëquipeerd voor het digitale tijdperk. Ook als binnen een organisatie nog wordt gesproken van business-it-alignment voorspelt dat volgens de hoogleraar Vitaal Pelle spreekt graag van vitale open innovatie, waarbij die vitaliteit met name betrekking heeft op het ecosysteem. Een van de zaken die daarbij horen is onzekerheid en onvoorspelbaarheid te accepteren. Hou altijd rekening met toeval. Vrouwe fortuna is onlosmakelijk verbonden met het succes van de onderneming. Ik zou zelfs zeggen: zoek het toeval op, kijk, observeer en grijp je kans. Maar wees tegelijk bereid om risico s te nemen en te falen. Een goede entrepreneur valt en staat weer op. Het nemen van risico s moet wel worden gekanaliseerd, maar niet zo dat het wordt doodgeslagen. Het draait allemaal om de omarming van de juiste culture of change. weinig goeds. En trouwens, Smart is Stupid!. Constitutionele beslissingen Bestuurders van banken moeten volgens Strikwerda een organisatie creëren waarin bottom-up initiatieven kunnen worden ontplooid, opdat de organisatie incontrol blijft. Vanzelfsprekend zorgen die bestuurders eerst voor een heldere missie en een waardenhiërarchie, respectievelijk een gedragscode zoals die van de NVB. Succesvolle bestuurders in het digitale tijdperk nemen een aantal (onderstaand verkort weergegeven) constituerende beslissingen, die door een raad van commissarissen te controleren zijn in de notulen en besluitenlijsten van de raad van bestuur. Geen praatpunten, overwegingen of beleid, maar beslissingen die moeten worden gecodeerd in 9

10 WHITEPAPER alle systemen en procedures van de onderneming. 1. Er wordt door de RvB besloten tot een eenduidige semantische datastandaardisatie van alle transacties, waarbij transacties met meerdere attributies worden vastgelegd. 2. De bestuursvoorzitter formuleert op hoofdlijnen wat de (business) functionaliteit is van het informatiesysteem danwel de ictinfrstructuur van de onderneming om voorbereid te zijn op eventuele toekomstige businessmodellen. 3. De RvB besluit dat de database van de onderneming één geheel vormt, dus niet gefragmenteerd door applicaties, waarbij het applicatielandschap via interoperabiliteit en plug-and-play agile is. 4. De resultaten van de bank worden steeds simultaan over meerdere dimensies gerapporteerd, waarbij rapportage tevens analyse is, zodat er sprake is van snelle feedback. 5. Bestuurders van de digitale transformatie heffen bij decreet de interne informatieasymmetrie op. Uit oogpunt van concurrentie moet informatie vrij kunnen stromen over afdelingen heen. 6. Afgeleid van de modulaire opbouw van producten en diensten, moeten ook IT-systemen modulair in plaats van monolitisch worden opgebouwd. Dit is nodig om onzekerheid te kunnen absorberen, risico s te mitigeren en projecten zuiverder te kunnen beoordelen op hun financiële waarde. 7. Wil een onderneming in-control zijn in een dynamische omgeving, dan moet er wat betreft productontwikkeling sprake zijn van loose control, loose programming en dient er ruimte te zijn voor trial-and-error. Samenwerken met fintech-startups: Visie, voorwaarden en vertrouwen Is samenwerken met startups een relevante manier van innoveren? Is er tussen toezicht en bestuur een visie gedeeld op het innovatievermogen van de organisatie? Hoe wordt aangekeken tegen de rol en voorwaarden van het intern en extern toezicht? Dat zijn de basisvragen die aan de orde komen in een vijftal decentrale rondetafeldiscussies met toezichthouders, ondernemers, bestuurders en andere belanghebbenden binnen het financiële domein. Onderstaand de belangrijkste conclusies, aanbevelingen en dilemma s. Samenwerken met startups is voor de meeste banken een relevante, zelfs noodzakelijke manier van innoveren. Het verhoogt de snelheid, maakt kruisbestuiving mogelijk en kan leiden tot win-win. De potentieel disruptive werking van (samenwerking met) fintech staat daarbij nauwelijks ter discussie, omdat ze een grote impact kunnen hebben op kosten, winst en werkwijze van de zittende instellingen. Daarnaast kunnen de nieuwe informatie-inzichten die de startups presenteren van grote waarde zijn bij zowel het interne als externe toezicht. Het ontbreekt echter aan een gevoel van urgentie om erop aan te haken. Wel moet worden opgemerkt dat lang niet alle startups daadwerkelijk als disruptief worden gezien. Zeker waar 10

11 Governance op Digitale Innovatie in de Bancaire Sector het bedrijfsmodel van de bank niet direct geraakt wordt, maar er simpelweg diensten worden geleverd aan de bank. Voor sommige banken is fintech ook minder relevant gezien hun specifieke producten- en dienstenpalet; denk bijvoorbeeld aan de Nederlandse Waterschapsbank, de Bank Nederlandse Gemeenten en vermogensbeherende private banks. Een belangrijke bron van inspiratie is de manier van werken van startups. Kleinere teams komen eerder tot resultaten, onder meer doordat ze sneller beslissingen kunnen nemen. Bij banken werken daarentegen teveel slimme mensen, die allemaal wat te zeggen willen hebben, aldus een betrokkene. Bovendien blijken mensen die werken bij de innovatielabs van grote instellingen in de praktijk toch te weinig echte startup-ervaring te hebben. Fintech kan derhalve een grote impuls tot flexibiliteit en snelheid zijn. Nederland heeft bij uitstek een cultuur en een infrastructuur waarin verandering snel kan plaatsvinden. Dit potentieel moet de financiële sector veel meer benutten. Belangrijk is wel dat je open staat voor innovatie, zo niet dan gaat het nooit werken. Vertrouwen Voordat een bank in gesprek gaat of zakendoet met een fintech-onderneming moet er vertrouwen bestaan in de geleverde en te leveren kwaliteit. Dat betekent dat de toegepaste technologie en ook de datakwaliteit bewezen goed moeten zijn. Een track record van de fintech-onderneming is gewenst. Dat is bij startups vaak een probleem. Het is voor een bank echter vooral de uitdaging om te bepalen hóe je samenwerkt en niet zozeer met wíe. Een klassieke klant-leverancierrelatie wordt door de een gezien als een mogelijke basis, terwijl de ander juist af wil van het aloude inkoopbeleid en toe wil naar een samenwerkingsbeleid. Door fintechs geleverde modules die snel te gebruiken en in te passen zijn in de bestaande (IT-)infrastructuur van banken zijn een interessant startpunt voor samenwerking. Het risico van infecteren Innovatie staat meer op de risicoagenda dan op de strategische agenda danwel verstoren van bestaande systemen wordt hierdoor geminimaliseerd. Startups doen er veelal goed aan gebruiksklare modules te leveren, met een minimale verwevenheid met bestaande systemen. Er zijn wel goede ervaringen als het gaat om samenwerking met startups, die zowel bij RvB als RvC bij diverse instellingen op de agenda staan. Zo zou Triodos Bank betrokken zijn bij startups rond het thema duurzaamheid en ziet Binck Bank zichzelf als snelweg waarop anderen met hun innovaties kunnen invoegen. Meebewegen vraagt een bereidheid om te veranderen en het bekende los te laten, dit zijn veel RvB- en RvC-leden niet gewend. De veranderingen zelf kunnen overigens uit alle hoeken komen: sector, bedrijven, maatschappij, eindklant, technologie en politiek. De impact kan per geval verschillen. Het samenwerken met fintech startups vraagt in zeker mate om trial & error maar het algemene beeld is dat dit door de toezichthouder minder of niet wordt gewaardeerd, aldus een deelnemer. 11

12 WHITEPAPER De wens ten aanzien van loose control in dezen staat dan ook op gespannen voet met de tijdgeest van scherper toezicht op de bancaire sector. Gedeelde visie op innovatievermogen Een gedeelde visie tussen toezicht en bestuur ten aanzien van het innovatievermogen is belangrijk, maar op veel plaatsen nog werk in uitvoering. Innovatie wordt steeds meer een punt op de boardroom-agenda, maar RvB wordt Loose control is alleen mogelijk als toezichthouders en bestuurders zeker van hun zaak zijn onvoldoende uitgedaagd door RvC op strategische onderwerpen. Diversiteit bij RvC-leden lijkt bovendien af te nemen ten gevolge van strengere eisen aan personen met betrekking tot kennis, zo wordt opgemerkt. Innovatie wordt in veel gevallen vanuit het verkeerde perspectief benaderd: Er wordt tussen RvC en RvB binnen financiële instellingen met name over innovatie gepraat in relatie tot risico s en concurrentie; wat kan bedreigt ons, hoe moeten we ons daartegen verdedigen? Innovatie staat dus meer op de risicoagenda dan op de strategische agenda. Als mogelijke reden wordt genoemd dat er met de huidige strenge wettelijke toezicht- en kapitaaleisen geen tijd en ruimte is als RvC en RvB om strategisch met innovatie bezig te zijn. Macht en angst hebben een remmende werking op het proces van het doorbreken van patronen. De RvC zou hier actiever in moeten zijn, maar zit in veel gevallen zelf gevangen in een risico-avers keurslijf. Toch zal men die angst moeten overwinnen. Om het innovatievermogen van instellingen te versterken zou een creatieve toekomstvisie het uitgangspunt kunnen zijn. Om dat te bewerkstelligen zouden RvB s standaard een twintiger kunnen opnemen, zo wordt er geopperd. Daarnaast verdient het aanbeveling om mensen op alle niveaus in de organisatie bewust maken van innovatie. Rol en voorwaarden Idealiter staat de RvC altijd op zekere afstand. De RvC zou een klimaat en cultuur moeten scheppen waarin voor de RvB ruimte ontstaat om aandacht te geven aan vernieuwende ontwikkelingen. De RvC heeft als taak om vast te stellen of er binnen de bank voldoende grond aanwezig is om daar goed mee om te gaan. Het is aan de RvC om dit te blijven toetsen en waar nodig de randvoorwaarden bij te stellen. De RvC zou zich daarbij niet moeten verliezen in de details. Samenwerkingen met bijvoorbeeld fintech-ondernemingen worden derhalve niet op individueel niveau besproken, maar in het kader van de strategie van het bedrijf. De omgang met fintech kan daarbij worden gezien als mogelijke maatstaf van hoe de bank in de maatschappij staat. Om innovatie in de financiële sector te stimuleren zouden overheid en toezicht ook KPI s moeten krijgen. Oog voor de marktwerking waarin banken zich bevinden is daarbij cruciaal. De toezichthouder zou een actievere rol kunnen spelen om financiële instellingen wat meer te dwingen meer agile en enabling te werken. De vraag is of de RvC hiertoe wel voldoende is toegerust. Terwijl het 12

13 Governance op Digitale Innovatie in de Bancaire Sector innovatiebeleid veel sterker het kompas van de RvC zou moeten bepalen, ontbeert het commissarissen vaak aan kennis van technologie en innovaties. Met name dat gebrek aan kennis staat een loose control vanuit de interne toezichthouder in de weg. Loose control is namelijk alleen mogelijk als toezichthouders en bestuurders zeker van hun zaak zijn. Tight control komt immers voort uit onzekerheid. Extern toezicht Los van het competentievraagstuk wordt DNB een fundamentele rol toegedicht bij de omarming van lossere controle binnen de bancaire sector. Er is te weinig ruimte om loose control toe te passen, dit werkt innovatie niet in de hand, merkt een deelnemer op. De huidige tight control wordt ervaren als knellend en dat is uiteindelijk niet in het belang van consument en samenleving. DNB zou een minder zwaar en meer principle-based toezichtsmodel voor startups kunnen opzetten om innovatie te stimuleren. Of zoals iemand opmerkte: DNB moet loose control in de muur beitelen. De centrale bank zou in concrete zin fintech kunnen helpen door startups als toeleveranciers te accepteren. Nu gaan aanbestedingen bijna altijd naar geijkte bedrijven. Al met al genoeg dilemma s, maar willen incumbent banken in de toekomst een rol van betekenis blijven vervullen, dan is niets doen sowieso geen optie. Maak samen een keuze op basis van je eigen langetermijnstrategie, waarbij de klant voorop staat en vanuit hem of haar wordt geredeneerd. Zolang dat de grondhouding wordt bestaat er geen goed of slecht alternatief in de voornoemde dilemma s. Intenties en aanbevelingen Voor een gezonde en toekomstbestendige Nederlandse bancaire sector is voldoende innovatievermogen vereist. Daartoe is het van belang dat wordt gedacht en gehandeld in termen van samenwerkingen en openheid in plaats van beperkingen en controle. Constituerende partners kunnen in gezamenlijkheid helpen om innovatie van en binnen de sector te stimuleren. Denk daarbij aan vertegenwoordigers vanuit het Ministerie van Financiën, AFM, DNB, ECB, NVB, Verbond van Verzekeraars, RvC- en RvB-leden et cetera. Het moet gaan om mensen uit de DMU s van de diverse organisaties. Met deze kopgroep kan gewerkt worden het versterken van governance op innovatie. Al voor het einde van 2015 kunnen daartoe fundamentele doorbraken worden gerealiseerd. Denk aan het verbeteren van zowel interne en externe regelgevingskaders, de samenwerking met startups en wetenschap, het proactief omarmen van de nieuwe spelers die op basis van PDS2 opkomen, het verder vergroten van de pre-concurrentiële samenwerkingruimte tussen instellingen, her versterken van de eigen informatiepositie over wereldwijde disruptieve ontwikkelingen en kansen in de sector. En ook eigen deskundigheidsbevordering door middel van een specifiek op dit onderwerp gerichte leergang voor toezicht en bestuur, bijvoorbeeld om de de digitaliseringsstrategie van een organisatie te kunnen beoordelen. Mo dit proces aan te vuren verdient het sowieso aanbeveling om zowel in breed verband als binnen afzonderlijke groepen stakeholders de discussie 13

14 WHITEPAPER te blijven voeren door middel van rondetafelbijeenkomsten, seminars, interviews en andere vormen van kennisen informatiedeling. Een blijvende wisselwerking met StartupDelta, Holland Fintech en vergelijkbare initiatieven in andere hotspots zoals Londen en New York ligt daarbij voor de hand. In samenspraak kunnen vervolgens de voorgenomen stappen en maatregelen worden getoetst aan twee concrete innovatieve doelstellingen: Nederland als Banking App Delta en het in ons voordeel gebruiken van de PSD2-richtlijn. Dit initiatief wordt gerealiseerd door de NVB, met ondersteuning van INSEIT als dienstverlener. 14

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

Speech Klaas Knot tgv FinTech meets the regulators, Auditorium DNB, 1 juli 2016

Speech Klaas Knot tgv FinTech meets the regulators, Auditorium DNB, 1 juli 2016 Speech Klaas Knot tgv FinTech meets the regulators, Auditorium DNB, 1 juli 2016 Amsterdam, De Nederlandsche Bank, 1 juli 2016 Fintech bevordert concurrentie, efficiëntie en aansluiting op wensen van de

Nadere informatie

Succes lijkt grootste barrière om na te denken over vernieuwen.

Succes lijkt grootste barrière om na te denken over vernieuwen. 28 Point of View Succes lijkt grootste barrière om na te denken over vernieuwen. Wim Eysink, partner bij Deloitte Risk Services, en Wim Scheper, Innovation Leader bij Deloitte, in gesprek over nieuwe businessmodellen,

Nadere informatie

De impact van technologische innovatie op de financiële sector onderzoek en vervolgstappen. Willem Schudel Betaalvereniging Amsterdam, 8 juni 2016

De impact van technologische innovatie op de financiële sector onderzoek en vervolgstappen. Willem Schudel Betaalvereniging Amsterdam, 8 juni 2016 De impact van technologische innovatie op de financiële sector onderzoek en vervolgstappen Willem Schudel Betaalvereniging Amsterdam, 8 juni 2016 0 We zien een grote verscheidenheid aan nieuwe spelers

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land.

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Interview door Sandra Heuts en Cees Jorissen Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Egbert ten Cate is op het moment van dit gesprek zowel directeur van Bank Ten Cate & Cie als commissaris

Nadere informatie

De Nederlandse bankensector Internationale sector Financiering bedrijfsleven, duurzame initiatieven en (grote) publieke projecten

De Nederlandse bankensector Internationale sector Financiering bedrijfsleven, duurzame initiatieven en (grote) publieke projecten Verkiezingen 2017 De Nederlandse bankensector De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) behartigt de gemeenschappelijke belangen van de bankensector. Banken willen graag bijdragen aan oplossingen voor

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Toespraak Chris Buijink, voorzitter Nederlandse Vereniging van Banken bij nieuwjaarsreceptie

Toespraak Chris Buijink, voorzitter Nederlandse Vereniging van Banken bij nieuwjaarsreceptie GESPROKEN WOORD GELDT Toespraak Chris Buijink, voorzitter Nederlandse Vereniging van Banken bij nieuwjaarsreceptie Die rol van banken in onze economie is, zoals het verhaal van deze ondernemer Rinke van

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw HR deep dive into Enterprise IT HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw 1 HR deep dive into Enterprise IT De HR voor IT opgave. Nieuwe informatietechnologie heeft enorme impact op organisaties.

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Trends in de financiële sector

Trends in de financiële sector Trends in de financiële sector Inleiding Om uitstekend te kunnen functioneren op directie en management niveau is het van belang voor de netwerkpartners van InterimProf dat zij een beeld hebben van belangrijke

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties Sociale innovatie Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1. Wat is sociale

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie

TOEKOMSTGERICHT VERZEKEREN

TOEKOMSTGERICHT VERZEKEREN TOEKOMSTGERICHT VERZEKEREN Prof. dr. R.J. Schotsman November 2014 BELANGRIJKE WETGEVINGSONTWIKKELING De inzet op een versterking van de kwaliteit van de personen werkzaam in de sector via het financieel

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde Uw businessmodel voor de toekomst Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Ketensamenwerking en Elektronisch zakendoen: Een ideale combinatie

Ketensamenwerking en Elektronisch zakendoen: Een ideale combinatie S@les in de Bouw en Installatiedag Ketensamenwerking en Elektronisch zakendoen: Een ideale combinatie Prof.dr. Jack AA van der Veen EVO Leerstoel Supply Chain Management Nyenrode Business Universiteit

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Rabo posities agrarische sector per sector stabiel tot licht dalend (* EUR mln) 2 Kredietverlening 2013 Verstrekkingen

Nadere informatie

Sociale innovatie zoveel méér dan technologische vernieuwing: het gaat om de kwaliteiten van de mens in zijn omgeving

Sociale innovatie zoveel méér dan technologische vernieuwing: het gaat om de kwaliteiten van de mens in zijn omgeving Sociale innovatie zoveel méér dan technologische vernieuwing: het gaat om de kwaliteiten van de mens in zijn omgeving Marie- Thérèse Rooijackers en Frank Boss Inleiding Het behoeft inmiddels nauwelijks

Nadere informatie

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR SUCCES OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Sociale media en Sociale innovatie

Sociale media en Sociale innovatie 1 Sociale media en Sociale innovatie Een innovatief duo Ivo van Ham Syntens 11-5-2011 2 Veranderingen in onze arbeidsmarkt de afgelopen 50 jaar Typering van werk: Transformatie: omzetten van grondstoffen

Nadere informatie

VVD FINTECH HANDELSMISSIE BINNENHOF EN RONDETAFELGESPREK FINTECH

VVD FINTECH HANDELSMISSIE BINNENHOF EN RONDETAFELGESPREK FINTECH INHOUD INHOUD... 2 INLEIDING... 3 VVD FINTECH HANDELSMISSIE BINNENHOF EN RONDETAFELGESPREK FINTECH... 3 INNOVATIE ROEPT OM ACTIE: 10 PUNTEN... 4 TECHNOLOGISCHE INNOVATIE... 6 NIEUW TOETREDERS... 7 NIEUWE

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

Variatie in organisaties

Variatie in organisaties Variatie in organisaties Godelieve Spaas Metaforen Sinds mensenheugenis gebruiken we metaforen om de essentie te verbeelden van een verschijnsel. Voor organisaties hebben we er honderden, zo niet duizenden.

Nadere informatie

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Whitepaper Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Een whitepaper van UNIT4 Accountancy 2013 Inleiding Accountantskantoren leveren vandaag de dag

Nadere informatie

Het schier onmogelijke mogelijk maken

Het schier onmogelijke mogelijk maken Improof, ondernemen met visie Improof is opgericht door Hans Savalle en Tom Touber. Ervaren ondernemers en bestuurders bij grote ondernemingen. Nu helpen zij collega ondernemers hun ambities waar te maken.

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Informational Governance

Informational Governance Story Informational Governance Juli 2013 Nog niet zo heel lang geleden voltrokken veranderingen in de maatschappij zich volgens logische, min of meer vaste patronen. Overheden, bedrijven, wetenschappers,

Nadere informatie

Hoe haal ik het maximum uit mijn relatie met de bank?

Hoe haal ik het maximum uit mijn relatie met de bank? Hoe haal ik het maximum uit mijn relatie met de bank? 1 Veel ondernemingen zijn in meer of mindere mate afhankelijk van banken voor de uitoefening van hun bedrijf. Deze afhankelijkheid kan tot uitdrukking

Nadere informatie

cultuur Innovatie Yellow Blue Voorspel Baarheid Kennis verbinden

cultuur Innovatie Yellow Blue Voorspel Baarheid Kennis verbinden cultuur Innovatie Yellow Blue Voorspel Baarheid Kennis verbinden In zijn oorspronkelijke vorm bestaat een organisatie uit een groep mensen met een gezamenlijk doel, die elkaar goed kennen en in dezelfde

Nadere informatie

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu QUINN-MODEL In onze adviestrajecten en gesprekken met opdrachtgevers maken wij vaak gebruik van het zgn. Quinn-model. Een handig hulpmiddel om samen, met een zo objectief mogelijke blik, naar het bedrijf

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

Toezicht nationale instellingen Betaalinstellingen en bijzondere projecten. Pagina 1 van 5

Toezicht nationale instellingen Betaalinstellingen en bijzondere projecten. Pagina 1 van 5 Inleiding Maarten Gelderman voor seminar "Zeven toezichttips om je instelling compliant te laten zijn" voor de sector betaalinstellingen van woensdag 9 september 2015 1 Toezicht nationale instellingen

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Arnold Monshouwer. Business Club Bernisse

Arnold Monshouwer. Business Club Bernisse Arnold Monshouwer Business Club Bernisse Wie zijn wij? Waarom innoveren? Wat is innovatie? Hoe kom ik op ideeën? Hoe pak ik het aan? Agenda Even voorstellen 1. Beter, eerder en sneller innoveren 2. Onafhankelijk

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE

EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE De markt van morgen In de markt van morgen hebben we te maken met bewuste consumenten. Verzet tegen de oude economie groeit en bereikt een momentum waarbij je

Nadere informatie

Clinic Service Excellence Ralph Nieuwland Zeist, 17 februari 2015. One size fits nobody. Van hypotheekfabriek naar klantbedrijf

Clinic Service Excellence Ralph Nieuwland Zeist, 17 februari 2015. One size fits nobody. Van hypotheekfabriek naar klantbedrijf Clinic Service Excellence Ralph Nieuwland Zeist, 17 februari 2015 One size fits nobody Van hypotheekfabriek naar klantbedrijf Schot voor de boeg: hoe klantgericht zijn we eigenlijk? NPS +46 +66-2 Onze

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

DSI CONGRES: SAMEN WERKEN AAN VERTROUWEN

DSI CONGRES: SAMEN WERKEN AAN VERTROUWEN Het moet echt beter: betere financiële dienstverlening voor de beste prijs. Rob Groenemeijer, NBV Integriteit en professionaliteit in de financiële dienstverlening DSI CONGRES: SMEN WERKEN N VERTROUWEN

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! 1! 1. Introductie Agenda! 2. Stand van zaken in de Cyber Security wereld 3. Verschillende soorten

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

De basis. VanMeijel 3.0: Kwaliteit door productontwikkeling vanuit lange termijn visie. Waardegedreven

De basis. VanMeijel 3.0: Kwaliteit door productontwikkeling vanuit lange termijn visie. Waardegedreven VanMeijel 3.0: De basis Wij zijn er van overtuigd dat bouwondernemingen een betere kwaliteit en een hoger rendement kunnen realiseren door meer grip op de complexiteit en dynamiek van het bouwproces te

Nadere informatie

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid DUURZAAM ONDERNEMEN bij NS Strategie Mobiliteit per trein heeft een duurzaam karakter en daarmee NS ook. Door het reizen van deur tot deur voor onze klanten zo aantrekkelijk mogelijk te maken draagt NS

Nadere informatie

Versterk uw focus op vastgoed met ICT

Versterk uw focus op vastgoed met ICT Versterk uw focus op vastgoed met ICT Johan André de la Porte Real Estate IT September 2012 Voorwoord De wereld van het vastgoed staat onder druk en verandert in hoog tempo. Uit onderzoek dat in samenwerking

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Resultaten onderzoek bij bedrijven (MKB) Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie? Woord vooraf Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie?

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

Toekomst voor verzekeraars

Toekomst voor verzekeraars Position paper Toekomst voor verzekeraars Position paper ten behoeve van het rondetafelgesprek op 11 juni 2015 van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer naar aanleiding van het rapport

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

Speech bij Hypovak op 31 mei 2016 door Merel van Vroonhoven. De klant bepaalt het succes van innovatie

Speech bij Hypovak op 31 mei 2016 door Merel van Vroonhoven. De klant bepaalt het succes van innovatie Speech bij Hypovak op 31 mei 2016 door Merel van Vroonhoven De klant bepaalt het succes van innovatie Allereerst wil ik u hartelijk danken voor de uitnodiging om op deze Hypovak te mogen spreken. Een dag

Nadere informatie

ServiceCultuur. EBOOK CultuurBarbarenspel

ServiceCultuur. EBOOK CultuurBarbarenspel ServiceCultuur EBOOK CultuurBarbarenspel EBOOK CultuurBarbarenSpel www.servicecultuur.nl Alsjeblieft. Een ebook over het CultuurBarbarenSpel. Met dit ebook leer je meer over ons spel. Fabia Hooykaas en

Nadere informatie

ORGANISATIEDISSONANTIE

ORGANISATIEDISSONANTIE ORGANISATIEDISSONANTIE Hebben wij dat? Marianne Kok 2015 Marianne Kok Titel Organisatiedissonantie Ondertitel Hebben wij dat? ISBN 978-90-823911-0-7 Druk Eerste druk, 2015 NUR 801 management algemeen Trefwoorden:

Nadere informatie

Business Plan. Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017

Business Plan. Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017 Business Plan Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017 Business Plan Agenda 1 Visie & Business Model 2 Strategie 3 Team & Organisatie 4 Implementatie 5 Financien 1. Visie & Business

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

Eén plaats, één taal, één waarheid

Eén plaats, één taal, één waarheid Eén plaats, één taal, één waarheid ARIS voor een betere klantservice bij de Rabobank Pieter van Langen 18 maart 2014 Rabobank ICT Missie We ondersteunen de Rabobank Groep met ICT-diensten voor de bancaire

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

gebruiken en te integreren

gebruiken en te integreren Change Management 2 Bij iedere innovatie leren we stapsgewijs deze te gebruiken en te integreren Initiatie Leren & aanpassen Rationalisatie Absorptie Focus Starten Taak georiënteerd Doelen ipv technologie

Nadere informatie

Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste. plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze

Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste. plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze (GESPROKEN WOORD GELDT) Majesteit, dames en heren! Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze organisatie in korte

Nadere informatie

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen Management van IT Han Verniers PrincipalConsultant Han.Verniers@Logica.com Logica 2008. All rights reserved Programma Management van IT Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

Onderzoek Digital Transformation

Onderzoek Digital Transformation Onderzoek Digital Transformation September november 2014, Nederland Onderzoek is gedaan door efocus onder digital leaders van 30 top500 bedrijven in Nederland. Onderzoek Digital Transformation Digital

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Digitale innovatie in de bancaire sector in Nederland: kansen en bedreigingen

Digitale innovatie in de bancaire sector in Nederland: kansen en bedreigingen Digitale innovatie in de bancaire sector in Nederland: kansen en bedreigingen Tony de Bree, 19 november 2014 Nog niet zolang geleden werd er door traditionele spelers in Nederland en over de hele wereld

Nadere informatie

MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR

MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR PROFESSIONAL LEARNING & DEVELOPMENT EXECUTIVE EDUCATION MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR HET BEOORDELEN EN BEHEERSEN VAN PUBLIC SECTOR

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Isabel De Clercq (Wolters Kluwer) deelt haar kennis met ons Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Kennis delen heeft een positieve invloed op het innoverend vermogen en op het vinden van oplossingen

Nadere informatie

Je beste jaar! De kracht van kiezen en doelen stellen

Je beste jaar! De kracht van kiezen en doelen stellen Je beste jaar! De kracht van kiezen en doelen stellen 2014 Je beste jaar! De kracht van kiezen en doelen stellen Je wordt als professional gewaardeerd binnen de organisatie waar je werkt. Je bent duidelijk

Nadere informatie

Bkkc connects. Kansen voor opdrachtgeverschap TABO GOUDSWAARD

Bkkc connects. Kansen voor opdrachtgeverschap TABO GOUDSWAARD Bkkc connects Kansen voor opdrachtgeverschap TABO GOUDSWAARD Wat leer je op de kunstacademie wel en op andere opleidingen niet? Omgaan met het ongewone, het onverwachte, het onbekende Zintuigen gebruiken

Nadere informatie

de verwachting van de klant centraal.*

de verwachting van de klant centraal.* de verwachting van de klant centraal.* The road ahead for public service delivery Groeiende verwachtingen van klanten, bezuinigingen en demografische ontwikkelingen zijn mondiale trends die de omgeving

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich zal ontwikkelen tot het vlaggenschip van de Midden-Brabantse

Nadere informatie