provinsje fryslân provincie fryslân

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "provinsje fryslân provincie fryslân"

Transcriptie

1 nulmeting provinsje fryslân provincie fryslân postbus hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) telefax: (058) Provinciale staten van Fryslan vvw.fryslan.nl provinciefryslanni w_vv. twitter.com/provfryslan Leeuwarden, 18 maart 2014 Verzonden, 21 MAAR! 2014 Ons kenmerk : Afdeling : Kennis & Ekonomy Behandeld door : g.venema / / Uw kenmerk Bijlage(n) : Monitoring Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie 2013 Onderwerp : Aanbieding Nulmeting 2013 Uitvoeringsprogramma gie Duurzame Ener Geachte Statenleden, Op 16 oktober 2013 is het Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie door uw Staten vastgesteld. Monitoring is een belangrijk en integraal onderdeel van dit uitvoerings programma. Bij de vaststelling hebben wij met u afgesproken dat wij jaarlijks een monito ringsrapportage opstellen. Hierin staat de voortgang van de uitvoering van onze activiteiten. En de rapportage geeft aan in hoeverre de doelen van het programma zijn bereikt. Prestaties en effecten Wij hebben voor dit uitvoeringsprogramma een monitor ontwikkeld. Zo kunnen we tijdens de programmaperiode op uniforme wijze metingen uitvoeren. De monitor bestaat uit een prestatiedeel en een effectdeel. Het prestatiedeel toont de voortgang van de uitvoering van de activiteiten die u heeft vastgesteld. Het effectdeel geeft aan in hoeverre de maatschap pelijke doelen zijn bereikt. We realiseren ons echter dat het bereiken van de doelen voor energiebesparing en de op wekking van duurzame energie van vele factoren afhankelijk is. Die factoren hebben we niet allemaal in eigen hand, want we zijn weliswaar een belangrijke, maar niet de enige speler in het veld. Dat is ook de reden waarom de monitoring uit twee delen bestaat: een voortgangsmeting waarover wij ons verantwoorden en een effectmeting die aangeeft in hoeverre wij met de afgesproken acties de doelen hebben bereikt. De effectmeting zien we als de maatschappelijke context van het uitvoeringsprogramma Samen met uw Staten willen wij de effectiviteit van het programma aan de hand van de jaarlijkse monitor tegen het licht houden. Zo kunnen we bijsturen als blijkt dat de beoogde doelen buiten bereik blijven. Ons kenmerk:

2 provinsje fryslân provincie fryslân Meetmomenten r t Het uitvoeringsprogramma Duurzame Energie is op 1januari2014 gestart. Met 1 1 deze monitor hebben wij een nulmeting 2013 uitgevoerd. Daarmee leggen wij vast wat de uitgangssituatie is. De nulmeting geeft voor het effectdeel de trend van 2010 tot en met 2013 aan. De effectindicatoren van de monitor lopen tot Het prestatiedeel van de monitor loopt over de eerste vier jaar tlm d) r Wij hebben de komende vervolgmetingen gepland: Meetronde 2014: resultaat beschikbaar januari 2015 Meetronde 2015: resultaat beschikbaar januari 2016 Meetronde 2016: resultaat beschikbaar januari 2017 Eindmeting 2017: resultaat beschikbaar januari 2018 i I Nulmeting Uit de nulmeting komt naar voren dat het doel van 16% duurzame energie in 2020 binnen bereik ligt. Het doel van 20% energiebesparing in 2020 is realistisch maar vergt naar ver wachting een aanzienlijke inspanning en datzelfde geldt voor het doel van duurzame energiegerelateerde werkgelegenheid. Verder kunnen we u noemen dat we een goede start hebben gemaakt met de uitvoering van het programma. Voorbeelden zijn: de Friese Energiepremie, de start van de Energiewerkplaats en de bijdrage aan Energiesprong Leeuwarden. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Gedei Staten van Fryslân,.J. van den Berg, secretaris 2/2 Ons kenmerk:

3 MONITORING UITVOERINGSPROGRAMMA DUURZAME ENERGIE NULMETING 2013 Monitoringkader Monitoring vormt een integraal onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie Wij willen daarmee de vinger aan de pols houden om rekening en verantwoording af te kunnen leggen en om bij te kunnen sturen wanneer dat nodig is. Gedurende de uitvoering van het programma zijn de volgende metingen gepland: Nulmeting 2013: resultaat beschikbaar januari 2014 Meetronde 2014: resultaat beschikbaar januari 2015 Meetronde 2015: resultaat beschikbaar januari 2016 Meetronde 2016: resultaat beschikbaar januari 2017 Eindmeting 2017: resultaat beschikbaar januari 2018 De monitoring en meetmethoden zijn voor alle metingen hetzelfde zodat vergelijkbare cijfers over de jaren beschikbaar komen. De monitoring bestaat steeds uit twee onderdelen: het meten van de voortgang van de uitvoering van de programma s (voortgangsmeting) en het meten van de effecten van de uitvoering van de programma s (effectmeting). We weten daarbij dat we afgerekend kunnen worden op de voortgang van de uitvoering. Die hebben we immers goeddeels in eigen hand. We spreken af dat we binnen het programma de beschreven acties uit zullen voeren en daar staan we ook voor. We realiseren ons echter ook dat de bereiking van de doelen van het uitvoeringsprogramma van vele factoren afhankelijk is. Die factoren hebben we niet allemaal in eigen hand, want we zijn weliswaar een belangrijke, maar niet de enige speler in het veld. We doen met het uitvoeringsprogramma onze uiterste best om de gestelde doelen te halen maar het is niet automatisch zo dat de doelen zijn bereikt wanneer wij onze acties hebben uitgevoerd. Dit is de belangrijkste reden waarom de monitoring uit twee delen bestaat: een voortgangsmeting waarop wij afgerekend kunnen worden en een effectmeting die aangeeft in hoeverre wij met de afgesproken acties de doelen hebben bereikt. De effectmeting zien wij als de maatschappelijke context van het uitvoeringsprogramma die we steeds in beeld houden om de uitvoering te kunnen bijsturen. Voortgangsmeting De voortgangsmeting geschiedt op het niveau van de afzonderlijke acties van het uitvoeringsprogramma. De acties zijn ingedeeld naar uitvoeringsprogramma en daarbinnen naar programmaljn en naar actielijn. Per actie is gepland wat er in elk van de vier jaren dat het programma loopt bereikt moet zijn. Aan het einde van elk jaar wordt de actuele voortgang van elke afzonderlijke actie getoetst aan deze planning. Vervolgens wordt in beeld gebracht welke acties op schema liggen en welke achterlopen. Omdat voor de nulmeting v5r de start van het uitvoeringsprogramma ligt is bij deze meting alleen in algemene zin aangegeven hoe de verschillende acties worden opgepakt. Effectmeting De effectmeting geschiedt aan de hand van een set indicatoren waarmee de bereiking van de gestelde doelen van het uitvoeringsprogramma in beeld wordt gebracht. Voor elk van de hoofddoelen van het uitvoeringsprogramma is er een aparte indicator. De drie hoofddoelen van het uitvoeringsprogramma zijn: Naar 16% duurzame energie in 2020 Naar 20% energiebesparing in 2020 Naar duurzame energiebanen in 2020 De effectindicatoren worden gepresenteerd in de vorm van een lijndiagram. De gestelde doelen worden als target voor het betreffende jaar in het lijndiagram opgenomen. Door extrapolatie van de trend over de meetjaren ontstaat een indicatie van de mate waarin de doelen worden bereikt. De effectmeting start in 2010 zodat ook de trend vc5c5r de start van het uitvoeringsprogramma in beeld is. Afzonderlijke subindicatoren laten zien hoe de situatie binnen de actielijnen van het programma verandert.

4 operationeel Programmalijn Actielijn Actie MONITORING UITVOERINGSPROGRAMMA DUURZAME ENERGIE NULMETING 2013 Voortgangsmeting Te realiseren (cumulatief) Duurzame energie S&P model idem idem idem Wind op land Ontwikkeling sanerings en participatiemodel voor voorbereiden S&P S&P model gereed betrekken burgers en organisaties model Inventarisatie mogelijkheden windenergie binnen vaststelling plantoetsing o.b.v. provinciaal ruimteliik beleid structuurvisie structuurvisie Zonnestroom Uitbreiding zonnestroom op woningen door ontwikkeling van business cases en communicatie Toepassen zonnestroom op boerenbedrijven door woningen 150 woningen 360 woningen 900 woningen middel van voorlichting en facilitering boerenbedrijven boerenbedrijven boerenbedrijven boerenbedrijven Stimuleren zonnestroom bij het MKB door middel van het aanvalsplan MKB bedrijven bedrijven bedrijven bedrijven Stimuleren zonnestroom op maatschappelijk vastgoed door ontwikkeling van business cases Gebouwen gebouwen gebouwen gebouwen Ontwikkeling business cases voor zonneweides op basis van aanvullend provinciaal ruimtelijk beleid zonneweide zonneweides zonneweides zonneweides Verbeteren voorbeeldfunctie provincie door PV PV privé PV op provinciale privé en zonnestroom op provinciale gebouwen uitgerold gebouwen Uitrol van PV Privé concept van de provincie naar uitrol naar andere idem idem idem andere bedrijven bedrijven gaande Onderzoek naar mogelijkheden van zonnestroom aanpak mogelijke idem idem idem bij grote infrastructurele projecten business cases Warmte Samen met partners ontwikkelen van haalbare haalbare business 2 haalbare business 3 haalbare business business cases voor warmteprojecten Leeuwarden case cases cases Uitwerking business case voor geothermie in uitwerking business 1 business case Energielandschap Heerenveen case gaande afgerond Inventarisatie van overige potentiële inventarisatie ondersteuning idem idem warmteprojecten en ondersteuning realisatie afgerond realisatie Biomassa Ondersteuning van projecten gericht op energie 4 nieuwe projecten 8 nieuwe projecten 12 nieuwe projecten 16 nieuwe projecten productie en valorisatie van biomassa helpen starten helpen starten helpen starten helpen starten Ontwikkeling business case biogasleiding business case Noordoost Fryslân Bi0NOF 2 afgerond Lokale initiatieven Afspraken met stakeholders over rollen bij het energiewerkplaats in energiewerkplaats in faciliteren van lokale initiatieven uitvoerinci uitvoerinci Faciliteren van de totstandkoming van lerende 15 projecten 30 projecten 45 projecten 60 projecten netwerken en lokale initiatieven ondersteund Ondersteuning oprichting EKF, benodigde EKF is EKF is idem idem dienstverlening en mogelijke uitvoeringstaken opgericht operationeel 2

5 plan plan financierings In bovenstaande uitvoeringsplanning zijn de activiteiten van het uitvoeringsprogramma opgenomen die een directe relatie hebben met de beoogde doelen van het programma. Daarnaast is er een aantal algemene ondersteunende activiteiten in het programma opgenomen zoals het meewerken aan Europese projecten. Programmalijn Actielijn Actie Te realiseren (cumulatief) nergiebesparlng Woningvoorraad Ondersteuning energiebesparing bij herstructureringsprojecten met ISV gelden 8 SV projecten ondersteund 16 ISV projecten ondersteund Energiebesparingssubsidies voor particuliere woningeigenaren woningen woningen woningen woningen Ondersteunen ontwikkeling lokale aanpak energiebesparing door gemeenten gemeenten gemeenten gemeenten gemeenten Ondersteuning pilots op het gebied van idem energieneutraal renoveren pilot pilots pilots Samenwerking met woningcorporaties op samenwerking op samenwerking op idem idem ker en monitorina kennis en fin. kennis. fin. en mon. Maatschappelijk Inventarisatie energieverbruik maatschappelijk pilot met 3 projecten uitrol en opschaling idem idem vastgoed vastgoed en pilot met ESC0 uitgevoerd resultaten Ontwikkelen plan van aanpak grootschalige van aanpak plan van aanpak in idem aanpak energieverbruik maatschappelijk vastgoed gereed uitvoering Ondersteunen Fryske Challenges op scholen en 3 gemeenten 5 gemeenten 10 gemeenten idem participatie in bijbehorend revolverend fonds 24 scholen 37 scholen 50 scholen Zakelijk vastgoed Uitvoering Koploperproject en project Boppeslach 200 bedrijven doen gericht op energiebesparing en verduurzaming mee Ontwikkeling plan van aanpak verduurzamen van aanpak plan van aanpak in idem zakelijk vastgoed gereed uitvoering Landbouw Ondersteuning regionale studiegroepen gericht op 150 boeren hebben 300 boeren hebben 450 boeren hebben 600 boeren hebben energiebesparing in de landbouw meegedaan meegedaan meegedaan meegedaan Ontwikkelingen en inzet financieringsconstructies inzet financierings idem voor ondersteuning energiebesparing landbouw constructies gereed constructies Mobiliteit Onderzoek mogelijkheden LNG in binnenvaart en onderzoek resultaten implementatie idem idem visserij beschikbaar onderzoek resultaten Realisatie Centre of Expertise Duurzaam Varen opzet centre centre duurzaam idem idem samen met partners duurzaam varen varen operationeel Uitwerking masterplan LNG Energy Valley en masterplan LGN in masterplan LGN plan van aanpak idem uitvoering plan van aanpak ontwikkeling gereed LNG in uitvoering Vergroenen mobiliteit van de eigen organisatie, doorgaande idem idem idem wagenpark en vloot activiteit Onderzoeken mogelijkheden duurzame onderzoekresultaten assisteren DV bij brandstoffen binnen concessie ZO Fryslân beschikbaar implementatie Circulaire economie Ontwikkeling financieringsconstructie voor uitrol financiering FGA realisatie idem idem Friese Grondstoffen Aaenda operationeel FGA Closing the loops PET recycling en biobased ondersteuning volgen uitvoering idem idem verpakkingen business case project Ontwikkeling additionele haalbare business cases 1 additionele 2 additionele 3 additionele binnen de Friese Grondstoffenacienda business case business cases business cases 3

6 MONITORING UITVOERINGSPROGRAMMA DUURZAME ENERGIE NULMETING 2013 Voortgangsmeting Toelichting De nulmeting beschrijft de situatie met betrekking tot de acties van het uitvoeringsprogramma aan het einde van Op dat moment was het programma officieel nog niet gestart maar was al wel een zeer groot deel van deze acties in gang gezet. Aan het einde van 2013 waren in concreto 31 van de 38 acties van het uitvoeringsprogramma opgepakt. Van de 7 acties die nog niet in gang waren gezet staan er 5 pas voor het jaar 2015 in de planning. De conclusie is dat het Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie op koers ligt. In navolgende meetrondes zal de monitoringrapportage per actie ingaan op de voortgang in relatie tot de uitvoeringsplanning. Per actie wordt daarbij beoordeeld of de uitvoering op schema ligt. Dit wordt aangegeven in het voorgaande uitvoeringsschema. Per actielijn komt er een korte verklarende tekst. Per jaar geeft de monitor daarbij een beeld van de mate waarin de uitvoering van het programma op schema ligt. 4

7 UITVOERINGSPROGRAMMA DUURZAME ENERGIE NULMETING 2013 Effectmeting Hoofdindicatoren (voor toelichting zie volgende bladzijde) 20 Percentage duurzame energie doel Percentage energiebesparing to.v doel *<ree

8 Werkgelegenheid duurzame energie doel o r Toelichting: De drie hoofdindicatoren geven een beeld van de situatie in Fryslân in vergelijking met de hoofddoelstellingen bij de start van het uitvoeringsprogramma. De waarden van de hoofdindicatoren zijn berekend op basis van gegevens van RWS Klimaatmonitor, AgenschapNL, CBS Statline, Omrin en Emissieregistratie. Omdat de definitieve getallen voor 2013 in veel gevallen nog niet beschikbaar zijn is het verloop tussen 2012 en 2013 bepaald op basis van de beschikbare getallen aangevuld met trendanalyse. Dat betekent dat zich hier nog kleine wijzigingen in kunnen voordoen. Dit deel van de trend is daarom gestippeld aangegeven. Uit de indicatoren blijkt het volgende: Percentage duurzame energie: De trend is duidelijk positief en leidt tot de verwachting dat het doel voor 2020 binnen bereik ligt. Percentage energiebesparing ten opzichte van 2010: De trend is duidelijk positief maar de energiebesparing zal iets sterker moeten toenemen om het doel van 2020 binnen bereik te brengen. Werkgelegenheid duurzame energie: De trend is licht positief maar de werkgelegenheid zal sterker moeten toenemen om het doel voor 2020 binnen bereik te brengen. 6

9 , UITVOERINGSPROGRAMMA DUURZAME ENERGIE NULMETING 2013 Effectmeting subindicatoren opwekking duurzame energie Windenergie De indicator geeft het geïnstalleerd vermogen aan windenergie in Fryslân in MW. In het diagram is tevens het doel van het van 530,5 MW voor 2020 opgenomen. Een aanzienlijke versnelling van de toename is nodig om het doel voor 2020 binnen bereik te brengen. Gegevensbron: CBS Statline. 050 W3ndenergle » Zon neenerg ie De indicator geeft het geïnstalleerd vermogen aan zonneenergie in Fryslân in MWP (megawatt piek). In het diagram is tevens het doel van 500 MWP voor 2020 opgenomen. De indicator is weergegeven op een logaritmische schaal omdat de huidige situatie en het doel nog zeer ver uiteen liggen. Een aanzienlijke versnelling van de toename is nodig om het doel voor 2020 binnen bereik te brengen. Gegevensbron: RWS Klimaatmonitor 10 Zonneeneogle (iogo$tm&heschul)» * Warmte De indicator geeft de hoeveelheid energie door het benutten van warmte in TJ. In het diagram is tevens het doel van TJ voor 2020 opgenomen. Dit doel ligt naar verwachting binnen bereik. Gegevensbron: RWS Klimaatmonitor en Omrin Walinte Biomassa De indicator geeft de hoeveelheid energie die wordt opgewekt uit biomassa in TJ. In het diagram is tevens het doel van TJ voor 2020 opgenomen. Een versnelling van de toename is nodig om dit doel binnen bereik te brengen. Gegevensbron: AgentschapNL v l $ , fl1, ê _ fl $

10 UITVOERINGSPROGRAMMA DUURZAME ENERGIE NULMETING 2013 Effectmeting subindicatoren energiebesparing Energieverbruik Friese woningen De indicator geeft het totaal energieverbruik van de Friese woningen in TJ. Dit energieverbruik neemt langzaam af. In het diagram is tevens het doel van 20% reductie voor 2020 opgenomen. Dit doel ligt naar verwachting binnen bereik. Gegevensbron: RWS Klimaatmonitor 20fl 24W2. 10fl 14fl 12fl fit 2002 ZE * * 2020 Energieverbruik Fries maatschappelijk vastgoed De indicator geeft het totaal energieverbruik van het Fries maatschappelijk vastgoed (scholen, dorpshuizen en sportaccommodaties) in TJ. Dit energieverbruik neemt langzaam af. In het diagram is tevens het doel van 20% reductie voor 2020 opgenomen. Dit doel ligt naar verwachting binnen bereik. Gegevensbron: RWS Klimaatmonitor 26fl»1 a E Eneoglveb4oIêmaochapp&ijk fitloed zz 2000 LII LII Energieverbruik Fries zakelijk vastgoed De indicator geeft het totaal energieverbruik van het Fries zakelijk vastgoed (dienstverlening, bouw en industrie) in TJ. Dit energieverbruik vertoont vanaf 2011 een afname. In het diagram is tevens het doel van 20% reductie voor 2020 opgenomen. De afname van het energieverbruik zak sterker moeten zijn om dit doel binnen bereik te brengen. Gegevensbron: RWS Klimaatmonitor 22fl»1015 1* * 2020 Energieverbruik Friese agrarische sector De indicator geeft het totaal energieverbruik van de Friese agrarische sector in TJ. Dit energieverbruik neemt langzaam af. In het diagram is tevens het doel van 20% reductie voor 2020 opgenomen. Dit doel ligt naar verwachting binnen bereik. Gegevensbron: RWS Klimaatmonitor 21fl fl ZE *

11 Energieverbruik Friese mobiliteit De indicator geeft het totaal energieverbruik van de Friese mobiliteit in TJ. Dit energieverbruik neemt langzaam af. In het diagram is tevens het doel van 10% reductie voor 2020 opgenomen. De afname van het energieverbruik zal sneller moeten plaatsvinden om dit doel binnen bereik te brengen. Gegevensbron: Rapportage Duinn Voertuigen en vaartuigen op duurzame brandstof Deze additionele indicator geeft ter verdere illustratie van de ontwikkelingen rond mobiliteit het totaal aantal voertuigen en vaartuigen in Fryslân op duurzame brandstof. Dit aantal neemt sterk toe. Het uitvoeringsprogramma geeft geen afzonderlijke doelstelling voor dit aantal. Gegevensbronnen: RDW en SEFF : _ VOOI1UInn en vn22tigen op duwzme brandstof ?

12

Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie 2014-2020. Vastgesteld in GS op 25 juni 2013

Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie 2014-2020. Vastgesteld in GS op 25 juni 2013 Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie 2014-2020 Vastgesteld in GS op 25 juni 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Ambitie 3 1.2 Coalitieakkoord 3 1.3 Aangenomen moties in Provinciale Staten 4 2. Provinciale

Nadere informatie

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013 Nije enerzjy foar Fryslân september 2013 Inleiding Nije enerzjy foar Fryslân - 1 Nije enerzjy foar Fryslân Nije enerzjy foar Fryslân geeft een beeld van feiten en cijfers op het gebied van duurzame energie.

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

Jaarplan 2015. Nije enerzjy foar Fryslân

Jaarplan 2015. Nije enerzjy foar Fryslân Jaarplan 2015 Nije enerzjy foar Fryslân Ambities Een mooi en sterk Fryslân! Een provincie die in 2050 niet meer afhankelijk is van de huidige brandstoffen zoals olie en gas. En een provincie met vele groene

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart Presentatie Duurzame Energie Podiumbijeenkomst 17 maart Energie-opgave 2 Kader: Mondiaal Lokaal Klimaatakkoord Parijs (2015) Ministerie EZ/ NL Energie Neutraal 2050 Provinciaal uitvoeringsprogramma (2016)

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst op 20 mei over Samenwerkingsagenda gemeen te Leeuwarden en provincie Fryslân Lwd. KH18

Informatiebijeenkomst op 20 mei over Samenwerkingsagenda gemeen te Leeuwarden en provincie Fryslân Lwd. KH18 provinsje fryslân provincie fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 b 1 Provinciale Staten van Fryslân www.fryslan.nl provincie@fryslan.nl

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN

Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN Inleiding In het Nationaal Energie Akkoord is voor het onderdeel particuliere

Nadere informatie

b1 Ç) provinsje fryslân provincie fryslân

b1 Ç) provinsje fryslân provincie fryslân provinsje fryslân provincie fryslân b1 Ç) postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 Provinciale Staten van Fryslân Postbus 20120 8900 HM LEEUWARDEN

Nadere informatie

09JULI2015. provinsje fryslân provincie fryslân. Provinsjale Steaten. Leeuwarden, 30juni 2015 Verzonden,

09JULI2015. provinsje fryslân provincie fryslân. Provinsjale Steaten. Leeuwarden, 30juni 2015 Verzonden, Ons provinsje fryslân provincie fryslân b postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 29251 25 Provinsjale Steaten www.fryslan.nl provincie@fryslan.nl www.twitter.com/provfryslan

Nadere informatie

ROUTEKAART DUURZAAM OSS

ROUTEKAART DUURZAAM OSS ROUTEKAART DUURZAAM OSS 2025-2030 Duurzaam Oss Alle gemeentelijke gebouwen energieneutraal of energieleverend in 2025 Bestaande woningen en gebouwen energiezuiniger maken Verduurzamen verkeer en vervoer

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Status: Definitief Datum van uitgifte: 16-08-2015 Datum van ingang: 07-09-2015 Versienummer: 1.0 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. CO 2 EMISSIES 1E HALFJAAR 2015... 4 2.1

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Er zijn meerdere Green Deals afgesloten, waarvan we er een aantal in het oog springende nader willen benoemen.

Er zijn meerdere Green Deals afgesloten, waarvan we er een aantal in het oog springende nader willen benoemen. Programma 8. Groen Drenthe: Klimaat en Energie Energy Challenges, slim met energie op school. Missie Het thema energie is voor ons van grote economische betekenis. Wij leveren een bijdrage om minder afhankelijk

Nadere informatie

Duurzaam benutten van warmte

Duurzaam benutten van warmte Duurzaam benutten van warmte Netwerkbijeenkomst duurzame regionale energie Gelderland 12 juni 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Provincie zet zich in op de toepassing

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Projectcode GEMEENTE 1 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Doelstelling Het verbeteren van de energieprestatie van gemeentelijke gebouwen door 3%

Nadere informatie

Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030

Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030 Juni 2015 ECN-N--15-013 Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030 Gerdes, J. 2 Inhoud 1 Samenvattende inleiding dichter bij emissiedoel 2020 5 2 Geraamd energieverbruik en emissies Drenthe 2020 gedaald

Nadere informatie

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ)

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) (tussenstand 1 mei 2015) Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Achtergrond 186 PJ opgave ENERGIEAKKOORD VOOR DUURZAME GROEI Concrete afspraken

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente 3 Doel 1: Een klimaatbestendig en energieneutraal Sliedrecht 4 Mileubeleidsplan en uitvoeringsprogramma 2010-2011 De gemeente vindt duurzaamheid

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE 2 INLEIDING 3 01. HET CO2-REDUCTIEBELEID VAN ONS BEDRIJF 3

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2014(2) CO 2 gunningsvoordeel project Provincie Gelderland Ter Riele

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2014(2) CO 2 gunningsvoordeel project Provincie Gelderland Ter Riele 3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2014(2) CO 2 gunningsvoordeel project Provincie Gelderland Ter Riele Datum: 17-2-2015 Versie: 1 A.J.J ter Riele Directeur 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Ter Riele

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem: Wereldwijd toename energie uit fossiele brandstof Gevolg: CO2 uitstoot, slinkende brandstofvoorraden en toenemende milieubelasting Waarschijnlijk

Nadere informatie

Groene InvesteringsMaatschappij (GIM)

Groene InvesteringsMaatschappij (GIM) Groene InvesteringsMaatschappij (GIM) Voordelen impuls verduurzaming Reductie broeikasgassen Groene groei Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen Economische structuurversterking Maar, verduurzaming

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016 Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 1 1 Inleiding Op 18 februari 2015 heeft Provinciale Staten van Fryslân het beleidsstuk

Nadere informatie

provinsje frys1n provincie fryslân b

provinsje frys1n provincie fryslân b provinsje frys1n provincie fryslân b 1 postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 Provinciale Staten van de Provincie Fryslân Postbus 20120 8900

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Realisatie energieambitie Wageningen

Realisatie energieambitie Wageningen Dr.ir. Mieke Oostra - lector Innovatieve Technologie in de Bouw - Saxion & lector Ruimtelijke Transformaties - Hanzehogeschool Realisatie energieambitie Wageningen 11 juni 2015 AMBITIE wageningen OPVALLEND

Nadere informatie

Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015

Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015 Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015 Inleiding Bij deze ontvangt u de analyse voor de regionale

Nadere informatie

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Gerben van Lunteren, Feike van der Zandt, Aernoud Olde, Renske den Exter, Raoul Santibanez Gemeenten: Blaricum, Bussum, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden,

Nadere informatie

2 9 SEP. 2 015. 2015-40.921/40/A.6, OM 584453 Pol E.P. (050)316 4549. Geachte heren De Wit en Keurentjes,

2 9 SEP. 2 015. 2015-40.921/40/A.6, OM 584453 Pol E.P. (050)316 4549. Geachte heren De Wit en Keurentjes, K provincie groningen bezoekadres: Martinikerkhof 12 Aan de leden van Provinciale Staten de heren R. de Wit en F. Keurentjes postadres: Postbus 610 9700 AP Groningen algemeen telefoonnr: 050 316 49 II

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl Energievisie Borne 22 september 2011 Michel Leermakers Linda Rutgers Twence Co Kuip HVC Inhoud van vanochtend Gemeente Borne Visie Twence Werkwijze Energievisie Resultaten Huidige energieconsumptie Bronpotentieel

Nadere informatie

Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie

Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie Project Doelstelling wel deels niet anders ingevuld CO2- uitstoot verlaging woon- /bdrf.lasten creatie nieuw

Nadere informatie

Wat willen we bereiken?

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Omschrijving: Dit collegeproduct omvat de beleidsactiviteiten en projecten in het kader van duurzaamheid (niet zijnde duurzame energie) waarop binnen de gemeente Eindhoven wordt

Nadere informatie

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 1 Inhoud Duurzame energie in Weert POL en samenwerking Uitgangspunt

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

Concept Koersdocument Duurzame Energie 2015-2018

Concept Koersdocument Duurzame Energie 2015-2018 Concept Koersdocument Duurzame Energie 2015-2018 Gemeente Brummen Februari 2015 blz. 0 van 7 Inleiding Het Nederlandse beleid voor duurzame energie is beschreven in het Energieakkoord. Het Energieakkoord

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn. Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013.

Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn. Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013. Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013. 1 Samenvatting Definitie duurzaamheid volgens Brundtland Aanmelden als Millenniumgemeente Speerpunten:

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Energiemonitor Gemeente Heerhugowaard

Energiemonitor Gemeente Heerhugowaard Energiemonitor Gemeente Heerhugowaard 2013 Heerhugowaard november 2014 Gemeente Heerhugowaard 1 Voorwoord In 2012 is van gemeente Heerhugowaard opgeleverd. De afspraak is dat ieder jaar rond oktober of

Nadere informatie

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van de provincie Fryslân Leeuwarden, 7 april 2015 Verzonden, 07 APR.

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van de provincie Fryslân Leeuwarden, 7 april 2015 Verzonden, 07 APR. provinsje fryslân provincie fryslân b postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 rj) Provinciale Staten van de provincie Fryslân www.fryslan.nl

Nadere informatie

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 20 november 2013 Inhoud Algemeen het SER Energieakkoord Proces, doelen, borging, hoofdlijnen & pijlers, concrete afspraken

Nadere informatie

Intentieovereenkomst. Asbest van het bedrijfsdak

Intentieovereenkomst. Asbest van het bedrijfsdak Intentieovereenkomst Asbest van het bedrijfsdak Intentieovereenkomst Wij, vertegenwoordigers van bestuursorganen en organisaties die werken aan de realisatie van een gezond en veilig leefmilieu, economie

Nadere informatie

Wasstraat Duurzaamheid Een katalysator voor verduurzaming van de woningvoorraad. Theo Stauttener

Wasstraat Duurzaamheid Een katalysator voor verduurzaming van de woningvoorraad. Theo Stauttener Wasstraat Duurzaamheid Een katalysator voor verduurzaming van de woningvoorraad Theo Stauttener Stadkwadraat Rijk zet in op energiesprong! Duurzaamheid Belangrijk thema In bestaande voorraad het meeste

Nadere informatie

Nije enerzjie foar Fryslân Samen op naar 16% duurzame energie in 2020

Nije enerzjie foar Fryslân Samen op naar 16% duurzame energie in 2020 Nije enerzjie foar Fryslân Samen op naar 16% duurzame energie in 2020 Gegevens : CO2 monitor, CBS, AGNL, ECN, KEMA, Min EL&I e.a.. Verwerkt i.o.m. : PDF, Energy Valley, Ekwadraat, Provincie Fryslân, AGNL

Nadere informatie

Management review CO 2-prestatieladder 2014

Management review CO 2-prestatieladder 2014 Grouttech Management review 2014 Inleiding Grouttech heeft in november 2014 het CO 2-bewust certificaat niveau 3 voor de CO 2-Prestatieladder behaald. Halfjaarlijks worden in een managementreview de energieprestaties,

Nadere informatie

(tov 2011) In het Energie Management Programma zijn de reductiedoelstellingen zo SMART mogelijk geformuleerd: Plan

(tov 2011) In het Energie Management Programma zijn de reductiedoelstellingen zo SMART mogelijk geformuleerd: Plan Stand van zaken 1 e halfjaar 2014 Overzicht 1 e halfjaar 2014 opgesteld door Monique ten behoeve van MT-vergadering augustus 2014. Reductiemeting is nog niet verricht in 2014. 1 Inzicht (stand van zaken

Nadere informatie

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen Bertus Postma 1 Onderwerpen Berenschot Algemene ontwikkelingen stimuleringsregelingen Relatie met projectfasering Regionale regelingen Geothermie:

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Rijksbrede Initiatieven Duurzame Energie & Energiebesparing

Rijksbrede Initiatieven Duurzame Energie & Energiebesparing Rijksbrede Initiatieven Duurzame Energie & Energiebesparing Schakeldag 2015 25 juni 2015 Anita Baas, Michiel Bakker, Nelson Verheul Irma Thijssen Inhoud Rijksbrede aanpak & ambitie Rijksbrede programma

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Memo. Onderwerp: Raadsbericht stand van zaken regionale Energievisie Datum: 20 januari 2014

Memo. Onderwerp: Raadsbericht stand van zaken regionale Energievisie Datum: 20 januari 2014 Memo Onderwerp: Raadsbericht stand van zaken regionale Energievisie Datum: 20 januari 2014 In april 2012 is tijdens de Conferentie Energie & Klimaat afgesproken dat de vijf gemeenten in de Hoeksche Waard

Nadere informatie

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY A. Projectgegevens A.1. Project Gegevens project Projectnaam: Speerpunt Strategische agenda : Thema (regiocontract): Energie uit zon Duurzame

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

2011 (Q2) Rapportage CO2 footprint. Swietelsky Rail Benelux. Opgesteld door: Swietelsky. Versie: 1.1. Datum: 20 juli 2011. Status: definitief

2011 (Q2) Rapportage CO2 footprint. Swietelsky Rail Benelux. Opgesteld door: Swietelsky. Versie: 1.1. Datum: 20 juli 2011. Status: definitief 2011 (Q2) Rapportage CO2 footprint Swietelsky Rail Benelux Opgesteld door: Swietelsky Versie: 1.1 Datum: 20 juli 2011 Status: definitief 1 CO 2 footprint Swietelsky Rail Benelux 1.1 Referentiejaar Het

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

provinsje fryslân provincie fryslân b

provinsje fryslân provincie fryslân b Ons provinsje fryslân provincie fryslân b postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 i4 telefax: (058) 292 51 25-1 -1 wsvw.fryslan.nl Provinciale Staten van de Provincie

Nadere informatie

Renewable Energy 2011

Renewable Energy 2011 Welcome Renewable Energy 2011 Tuesday 29 March Symposium about improving knowledge and expertise for renewable energy systems among local and regional policymakers. Duurzame energiecentrales Tuesday 29

Nadere informatie

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities André de Groot gemeente Rotterdam, programma Versnelling010 27 januari 2015 Opbouw stedelijk programma Duurzaam Groene, gezonde en veerkrachtige stad

Nadere informatie

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen Masterclass IV Energie op bedrijventerreinen Programma Tijd Onderwerp Wie 16.00 Welkom Aleida van den Akker / Margreet Verwaal (Provincie Zuid-Holland) 16.05 Context en urgentie Wiebe Brandsma (Provincie

Nadere informatie

Energieservice van Green Spread. Service-abonnementen duurzame energie voor gemeenten december 2013

Energieservice van Green Spread. Service-abonnementen duurzame energie voor gemeenten december 2013 Energieservice van Green Spread Service-abonnementen duurzame energie voor gemeenten december 2013 Energieadvies voor gemeenten Ervaring en producten Green Spread Quickscans Energiepotentiekaart Inzicht

Nadere informatie

SOLARSOLUTIONS 16-03-2016 ERVARINGEN VAN BERGEN ENERGIE (BE)

SOLARSOLUTIONS 16-03-2016 ERVARINGEN VAN BERGEN ENERGIE (BE) 1 SOLARSOLUTIONS 16-03-2016 ERVARINGEN VAN BERGEN ENERGIE (BE) 2 BERGEN ENERGIE (BE) Waarom? Lokaal schone energie zelf produceren = milieuwinst + lokaal eigendom. Wat? Gezamenlijke onderneming van burgers

Nadere informatie

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief)

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief) Inleiding Behaalt uw gemeente de klimaatdoelstellingen? Wilt u weten hoeveel duurzame energie in uw gemeente wordt geproduceerd of energie wordt bespaard? Zoekt u inzicht in welke maatregelen succesvol

Nadere informatie

Voortgangsrapportage

Voortgangsrapportage Voortgangsrapportage Voortgang van CO 2 reductieplan van Genap B.V. over 2015 t.o.v. basisjaar 2014 Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Will2Sustain Copyright 2016 Genap B.V. Inhoud Inleiding...

Nadere informatie

1 MAATSCHAPPELIJKE ASPECTEN

1 MAATSCHAPPELIJKE ASPECTEN Visiedocument Nationaal Actieplan Zonnestroom 2013 De groei van de Nederlandse zonne-energiemarkt blijft aanhouden en de markt wordt meer en meer volwassen. Als gevolg hiervan verandert de Nederlandse

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2015(1) CO 2 gunningsvoordeel project Provincie Gelderland Ter Riele

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2015(1) CO 2 gunningsvoordeel project Provincie Gelderland Ter Riele 3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2015(1) CO 2 gunningsvoordeel project Provincie Gelderland Ter Riele Datum: 17-8-2015 Versie: 1 A.J.J ter Riele Directeur 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Ter Riele

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Hengelosestraat 51 Aan de Gemeenteraad TELEFOON 14 0 53 DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest UW BRIEF

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân Roo, Marijke de Van: Windpark Fryslân Verzonden: dinsdag 08 juli 2014 17:20 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Windpark Fryslân Nieuwsflits (4) Opvolgingsmarkering:

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014 Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander ] allander Leeuwarden, 5 maart 2014 Ir. Peter Molengraaf Voorzitter Raad van Bestuur Raad van Bestuur Alliander 1 Toename decentrale opwek de

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

1 o MEI 2016. provinsje fryslân provincie fryslân b CM. Provinciale Staten van Fryslân. Leeuwarden, 10 mei 2016 Verzonden,

1 o MEI 2016. provinsje fryslân provincie fryslân b CM. Provinciale Staten van Fryslân. Leeuwarden, 10 mei 2016 Verzonden, provincie fryslân b CM postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 te 1 1 Provinciale Staten van Fryslân WWW.frYslan.frl provincie@fryslan.fn www.twitter.com/provfryslan

Nadere informatie

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Actualiteiten vanuit de praktijk Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Algemeen PT Finance Actualiteiten Toegenomen aandacht tijdelijk beheer. Toenemende aandacht voor exploitatie. Fiscale optimalisatie door

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

Kollumerland c.a. gemeente VERZONDEN 1 9 APR 2C1. Overlegorgaan Nationaal Park Lauwersmeer t.a.v. M. Hoekstra Postbus 630 9700 AP GRONINGEN

Kollumerland c.a. gemeente VERZONDEN 1 9 APR 2C1. Overlegorgaan Nationaal Park Lauwersmeer t.a.v. M. Hoekstra Postbus 630 9700 AP GRONINGEN gemeente Kollumerland c.a. Uw brief Uw kenmerk Ons kenmerk Z.7) 1 0 9 Uw BSN Behandeld door : S. van der Heide Doorkiesnurnmer : 0511 458 903 principeverzoek aan provii Onderwerp mbt windturbinecluster

Nadere informatie

b 1 27SEP. 2013 provinsje fryslân provincie fryslân Provinciale Staten van Fryslân Leeuwarden, 5 september 2013 Verzonden,

b 1 27SEP. 2013 provinsje fryslân provincie fryslân Provinciale Staten van Fryslân Leeuwarden, 5 september 2013 Verzonden, provinsje fryslân provincie fryslân b 1 Provinciale Staten van Fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 www.frys1an.n provincie@fryslan.nl

Nadere informatie