BIJNIER. Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels. OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BIJNIER. Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels. OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove"

Transcriptie

1 BIJNIER Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove

2 INLEIDING CASUS man, 54 jaar Kliniek: reumapatiënt Therapie: langdurig medrol, geleidelijk afbouwen Laboratorium: onder 4 mg Medrol [ Cortisol ] serum = 10 µg/dl Beleid: stoppen cortisoltherapie Gevolg: patiënt voelt zich absoluut niet goed Diagnose?

3 INLEIDING ACTH cortisol RAAS aldosterone

4 INLEIDING Primaire bijnierschorsinsufficiëntie Labo Kliniek ACTH pigmentatie cortisol glucose moe, slap, spierpijn, geen eetlust, gewicht RAAS aldosterone Na + K + lage bloeddruk

5 INLEIDING Secundaire bijnierschorsinsufficiëntie Labo Kliniek ACTH cortisol glucose moe, slap, spierpijn, geen eetlust, gewicht RAAS aldosterone

6 INLEIDING Secundaire bijnierschorsinsufficiëntie bv. na langdurig gebruik van corticoïden Labo Kliniek ACTH cortisol glucose moe, slap, spierpijn, geen eetlust, gewicht RAAS aldosterone

7 INLEIDING CASUS man, 54 jaar Kliniek: reumapatiënt Therapie: langdurig medrol, geleidelijk afbouwen Laboratorium: onder 4 mg Medrol [ Cortisol ] serum = 10 µg/dl Beleid: stoppen cortisoltherapie Gevolg: patiënt voelt zich absoluut niet goed Diagnose?

8 ONTWENNING NA THERAPIE ontwenningsklachten: anorexie, nausea, lethargie, myalgie, arthralgie, hypotensie niet noodzakelijk corticoïd deficiëntie: - overmatige reactionele produktie van prostaglandines - psychologische afhankelijkheid

9 INLEIDING CASUS man, 54 jaar Kliniek: reumapatiënt Therapie: langdurig medrol, geleidelijk afbouwen Laboratorium: onder 4 mg Medrol [ Cortisol ] serum = 10 µg/dl Beleid: stoppen cortisoltherapie Gevolg: patiënt voelt zich absoluut niet goed Diagnose?

10 INTERFERENTIE Interferentie exogene corticoïden? Therapie: langdurig Medrol (=methylprednisolone) geleidelijk afbouwen Analysemethode: Cortisol immunoassay (Modular E, Roche) Elektrochemiluminescentie Foton *Ru 2+ H + Competitieprincipe Ru 2+ e - Ru 2+ Ru Ru e - + Platina elektrode + Magneet TPA TPA TPA + e - B B B B A A A A Ru 2+ Ru 2+ A A A Ru 2+ Ru 2+ A A A Ru 2+ Wassen B B B B A A A A Ru 2+ Ru 2+

11 DIAGNOSE ADDISON

12 INTERFERENTIE Interferentie exogene corticoïden? Therapie: langdurig Medrol (=methylprednisolone) geleidelijk afbouwen Analysemethode: Cortisol immunoassay (Modular E, Roche) Interferentie: mogelijks vals verhoogde waarde cortisol t.g.v. direct analytische interferentie

13 DEFICIENTIE NA THERAPIE exogene corticoïden stoppen werken nog enkele dagen na hypofysaire-bijnier blijft nog een tijd afgeremd, afh. van: - duur van corticotherapie -dosis - individuele gevoeligheid pragmatische aanpak: korte kuur corticoïden: stoppen, niet testen langdurig corticoïden: overschakelen naar hydrocortisone - dosis geleidelijk tot bvb mg /d - 24 u stoppen en testen

14 INLEIDING CASUS man, 54 jaar Kliniek: reumapatiënt Therapie: langdurig Medrol, geleidelijk afbouwen Laboratorium: 3 m Hydrocortisone : momenteel dosis mg 24 u stop: ochtend [ Cortisol ] serum = 8 µg/dl Diagnose?

15 DIAGNOSE BIJNIERINSUFFICIENTIE Normaal: Ochtend cortisol in serum Circadiaan patroon: s morgens piek [cortisol] serum = 6-20 µg/dl

16 Erturk et al. J Clin Endocrinol Metabol 1998; 83: DIAGNOSE BIJNIERINSUFFICIENTIE Ochtend cortisol in serum

17 Erturk et al. J Clin Endocrinol Metabol 1998; 83: DIAGNOSE BIJNIERINSUFFICIENTIE Ochtend cortisol in serum

18 DIAGNOSE BIJNIERINSUFFICIENTIE Ochtend cortisol in serum Normaal: Circadiaan patroon: s morgens piek [cortisol] serum = 6-20 µg/dl Bijnierinsufficiëntie: - cortisol < 5 µg/dl : zeer waarschijnlijk insufficiëntie (> 92%) - cortisol > 13 µg/dl : zeer waarschijnlijk geen insufficiëntie (< 9%) Kazlauskaite et al. J Clin Endocrinol Metab 2008; epub Aug Opmerking : - oestrogenen CBG : oestrogenen 6 wk stoppen!

19 DIAGNOSE BIJNIERINSUFFICIENTIE ACTH 24u cortisolurie testen - korte 250 µg ACTH test - korte 1 µg ACTH test - metyrapone test - insuline tolerantie test

20 STIMULATIETESTEN INLEIDING 250 µg Synacthen 1 µg Synacthen ACTH cortisol RAAS aldosterone

21 STIMULATIETESTEN Korte ACTH Test (250 µg) Principe: Rechtstreekse stimulatie bijnier tot cortisolsecretie Test : Toedienen van 250 µg ACTH Staalname voor cortisol 0, 30, 60 Voorwaarden : oestrogenen 6 wk op voorhand stoppen 1 maand wachten na begin van ACTH deficiëntie Interpretatie: [cortisol] bij 30 < 18 µg/dl = DEFICIËNTIE

22 STIMULATIETESTEN Korte ACTH Test (250 µg) insuline tolerantie test Courtney et al. J Clin Endocrinol Metab 2004; 89:

23 STIMULATIETESTEN Korte ACTH Test (250 µg) Principe: Rechtstreekse stimulatie bijnier tot cortisolsecretie Test : Toedienen van 250 µg ACTH Staalname voor cortisol 0, 30, 60 Voorwaarden : oestrogenen 6 wk op voorhand stoppen 1 maand wachten na begin van ACTH deficiëntie Interpretatie: [cortisol] bij 30 < 18 µg/dl = DEFICIËNTIE cutoff 18 µg/dl : ook voldoende voor 2 aire bijnierinsufficiëntie Studie: 178 hypofysepatiënten, follow-up 4,2 jaar Resultaat: cutoff < 18 µg/dl false negative rate < 1% 2/137 patiënten klinisch bijnierinsufficiëntie Agha et al. J Clin Endocrinol Metab 2006; 91: 43-47

24 STIMULATIETESTEN Korte ACTH Test (1 µg) Principe: Rechtstreekse stimulatie bijnier tot cortisolsecretie Dosis 1 µg i.t.t. suprafysiologische 250 µg Test : Toedienen van 1 µg ACTH Staalname cortisol 0, 30 Voordeel: sensitiviteit, vnl. i.k.v. partiële bijnierinsufficiëntie Mayenknecht et al. J Clin Endocrinol Metab 1998; 83: Interpretatie: [cortisol] bij 30 < 18 µg/dl = DEFICIËNTIE

25 Dorin et al. Ann Intern Med 2003; 139: STIMULATIETESTEN ROC Korte ACTH Test (1 µg) en (250 µg)

26 Dickstein et al. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes 2008; 15: STIMULATIETESTEN Korte ACTH Test (1 µg) versus (250 µg) P=0,092 P=0,017 Specificity Sensitivity

27 Kazlauskaite et al. J Clin Endocrinol Metab 2008; epub Aug STIMULATIETESTEN ROC Korte ACTH Test (1 µg) en (250 µg)

28 Murphy et al. J Clin Endocrinol Metab 1998;83:712-3 STIMULATIETESTEN Korte ACTH Test (1 µg) Technisch: x verdunnen - onmiddellijk gebruiken - kleven aan wand voorkomen - bloedname niet later dan 30 min (best tussen 20 en 30 min)

29 DIAGNOSE BIJNIERINSUFFICIENTIE vermoeden bijnierinsufficiëntie bij patiënt die niet acuut ziek is voorbereiden:6wk oestrogenen stoppen > 1 m na ontstaan van (vermoedelijke) acute ACTH deficiëntie > 1 m na stoppen van synthetisch corticoid > 24u na stoppen van hydrocortisone nuchter serum cortisol < 5 µg/dl 5-13 µg/dl 13 µg/dl korte 250 µg-acth test < 18 µg/dl 18 µg/dl cortisol µg/dl x 28 voor nmol/l glucorticoid supplementatie + stress schema geen glucorticoid supplementatie (wel stress schema bij twijfel, bvb. tot 1 j na langdurige corticotherapie, tenzij als 30 min. cortisol 30 µg/dl)

30 DIAGNOSE BIJNIERINSUFFICIENTIE vermoeden bijnierinsufficiëntie bij patiënt die in septische shock is en niet reageert op vasopressoren random serum cortisol < 10 µg/dl µg/dl 44 µg/dl korte 250 µg-acth test < 9 µg/dl 9 µg/dl - hydrocortisone 4x50 mg bolus IV/d -9αF-hydrocortisone 0.05 mg po/d (via maagsonde) -ged. 7 d geen supplementatie cortisol µg/dl x 28 voor nmol/l Annanne et al. JAMA. 2002;288: Annanne et al. Am J Respir Crit Care Med 2006;174:

31 BEDENKINGEN INLEIDING serum cortisol - interferentie exogene corticoïden - nycthemeraal ritme 24u cortisolurie - te weinig gevoelig voor hypofunctie ACTH - pulsatiel niet bruikbaar bij hypofunctie 250µg Synacthen test voorkeur - makkelijk uitvoerbaar - redelijk betrouwbaar (geen enkele test 100% OK) (we kunnen leven met enige onzekerheid) - hogere cut-off bij sepsis

32 BEDENKINGEN INLEIDING

SCHILDKLIER. Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels. OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove

SCHILDKLIER. Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels. OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove SCHILDKLIER Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove INLEIDING INLEIDING TSH werkt via feedback van T4 en T3 op de hypofyse reflecteert zo wat hypofyse als abnormaal

Nadere informatie

Hypercortisolisme (of toch niet?)

Hypercortisolisme (of toch niet?) Hypercortisolisme (of toch niet?) Gabor Linthorst Internist endocrinoloog Internist voor erfelijke stofwisselingsziekten Principal educator Leerdoelen Interpretatie van cortisol waarden (soms best lastig)

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting In dit proefschrift getiteld Relatieve bijnierschorsinsufficiëntie in ernstig zieke patiënten De rol van de ACTH-test hebben wij het concept relatieve bijnierschorsinsufficiëntie

Nadere informatie

Bijnierinsufficiëntie

Bijnierinsufficiëntie Bijnierinsufficiëntie Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 1189 Uw hoofdbehandelaar is: Internist / endocrinoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek

Nadere informatie

1 Incidentaloom van de bijnier

1 Incidentaloom van de bijnier I Bijnier 1 Incidentaloom van de bijnier Definitie Ruimte-innemend proces in de bijnier dat tijdens een diagnostische procedure van de buik (echo of CT / MRI) bij toeval wordt ontdekt. Analyse incidentaloom

Nadere informatie

7. BEHANDELING IN STRESSSITUATIES

7. BEHANDELING IN STRESSSITUATIES 7. BEHANDELING IN STRESSSITUATIES Kinderen met een bijnierinsufficiëntie hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een Addisonse crise met kans op ernstige morbiditeit en mortaliteit. Daarom is

Nadere informatie

Functietesten afdeling Inwendige Geneeskunde, Endocrinologie

Functietesten afdeling Inwendige Geneeskunde, Endocrinologie Uw behandelend arts of verpleegkundig specialist heeft als aanvullend onderzoek een functietest voor u aangevraagd. Welke test voor u is aangevraagd is afhankelijk van uw aandoening. In deze folder leest

Nadere informatie

19 NOVEMBER 2011-19 NOVEMBRE 2011

19 NOVEMBER 2011-19 NOVEMBRE 2011 BELGIAN EQUINE PRACTITIONERS SOCIETY (BEPS) XXVIIIde XXVIIIème 19 NOVEMBER 2011-19 NOVEMBRE 2011 Met de medewerking van Avec la collaboration de Auditorium Auditoire Onderwijs & Navorsing 1 Onderwijs &

Nadere informatie

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Achtergrond Het Klinefelter syndroom(ks): Genetisch kenmerk extra X-chromosoom:

Nadere informatie

CHAPTER. Samenvatting 10.

CHAPTER. Samenvatting 10. CHAPTER Samenvatting. Chapter Samenvatting Dit proefschrift behandelt verschillende aspecten van bijnierdysfunctie bij de IC-patiënt (critical illness related corticosteroid insufficiency, CIRCI). In het

Nadere informatie

Kinderen met een bijnierziekte Informatie voor leerkrachten

Kinderen met een bijnierziekte Informatie voor leerkrachten Kinderen met een bijnierziekte Informatie voor leerkrachten Inleiding U ontvangt deze folder omdat u een kind met een bijnierziekte in uw klas of groep heeft. In deze folder vindt u meer informatie over

Nadere informatie

Endocriene bloedparameters,

Endocriene bloedparameters, Endocriene bloedparameters, een verhaal van evenwichten, feedbacks en rare uitslagen Dr. Frank Nobels Endocrinologie-Diabetologie OLV Ziekenhuis, Aalst-Asse-Ninove olv frank.nobels@olvz-aalst.be olv Leerdoelen

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock Datum vaststelling: 04-2008 Datum revisie: 04-2010 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive Care Surviving

Nadere informatie

Werken met de Cortisol Awakening Rise in NESDA

Werken met de Cortisol Awakening Rise in NESDA Werken met de Cortisol Awakening Rise in NESDA Boudewijn Kruijtzer Klinische Chemie, LUMC Sophie Vreeburg VUMC/ / GGZBA Inhoud HPA-as fysiologie en cortisol-dagritmen dagritmen. De Cortisol Awakening Rise

Nadere informatie

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011 Basaal Plus Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011 2 Toetsvragen Bij Insuline Resistentie bestaat er een afname in vrije vetzuur

Nadere informatie

Chapter 9 Nederlandse samenvatting

Chapter 9 Nederlandse samenvatting Chapter 9 Nederlandse samenvatting Inhoud I. Inleiding 221 II. Evaluatie van de functie van de hypofyse na traumatisch hersenletsel 223 III. Dynamisch testen van de hypofysefunctie bij andere hypofysaire

Nadere informatie

Bastiaan de Galan Afdeling Interne Geneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen

Bastiaan de Galan Afdeling Interne Geneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Bastiaan de Galan Afdeling Interne Geneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen CBR. Diabetes en het rijbewijs; mei 2004 2 Overzicht Wat is hypo-unawareness? Hypoglykemie en autorijden Veroorzaakt hypo-unawareness

Nadere informatie

Corticoïden met systemische werking

Corticoïden met systemische werking Corticoïden met systemische werking Deze fiche werd in 2016 opgesteld door de gastro-enterologen van de GETAID (Groupe d Etude Thérapeutique des Affections Inflammatoires Digestives). Ze is bestemd voor

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Informatie voor ouders van een kind dat wordt behandeld met hydrocortison

Kindergeneeskunde. Informatie voor ouders van een kind dat wordt behandeld met hydrocortison Kindergeneeskunde Informatie voor ouders van een kind dat wordt behandeld met hydrocortison 1 Inleiding De bijnieren van uw kind vormen te weinig van het stresshormoon cortisol (hydrocortison). Om te zorgen

Nadere informatie

Prednison Dosis Equivalent/Dag - Kinderen. 5mg/dag of minder 3 mg/m2/dag of minder Meestal niet onderdrukt

Prednison Dosis Equivalent/Dag - Kinderen. 5mg/dag of minder 3 mg/m2/dag of minder Meestal niet onderdrukt PJ Nicholoff Steroïden Protocol Achtergrond/waardebepaling De normale (basale) afscheiding van cortisol in de bijnier is ongeveer 5-7 mg/m2/dag of 8-10 mg/dag voor volwassenen. Deze hoeveelheid neemt toe

Nadere informatie

Metyrapontest. Afdeling Interne geneeskunde

Metyrapontest. Afdeling Interne geneeskunde Metyrapontest Afdeling Interne geneeskunde In deze patiënteninformatie wordt uitgelegd wat de metyrapontest inhoudt. Er is een woordenlijst als bijlage bijgevoegd om sommige woorden te verduidelijken.

Nadere informatie

Voorstellen. Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen

Voorstellen. Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen Voorstellen Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen Niertransplantatie UMCG Niertransplantatie 8 centra NL * UMC 1 e jaar UMC vervolg 2 e lijn, periferie

Nadere informatie

Diabetes les DDH. 18 Maart 2016 Sijda Groen/ Elvia Carbin Senior diabetesverpleegkundige

Diabetes les DDH. 18 Maart 2016 Sijda Groen/ Elvia Carbin Senior diabetesverpleegkundige Diabetes les DDH 18 Maart 2016 Sijda Groen/ Elvia Carbin Senior diabetesverpleegkundige Inhoud Patïenten casus Korte samenvatting: Wat is diabetes type 1, type 2. Ontstaan Steroïd geïnduceerde DM (iatrogene

Nadere informatie

Vitamine D: meten of eten?

Vitamine D: meten of eten? 35 e bijeenkomst Thema sociëteit 10 februari 2014 Vitamine D: meten of eten? Arno Toorians Internist-endocrinoloog Pathofysiologie Primaire functie 1,25(OH)D Herstel, handhaven calcium/fosfaat homeostase

Nadere informatie

Instructiefolder voor dierenartsen over diagnostiek en behandeling van PPID bij het paard

Instructiefolder voor dierenartsen over diagnostiek en behandeling van PPID bij het paard Instructiefolder voor dierenartsen over diagnostiek en behandeling van PPID bij het paard PPID, EEN VEELVOORKOMENDE AANDOENING IN DE PRAKTIJK PPID (Pituitary Pars Intermedia Dysfunction) wordt over het

Nadere informatie

Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis

Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Corticosteroïden Veel voorgeschreven in palliatieve fase

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen Datum vaststelling: 02-2013 Datum revisie: 02-2015 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive

Nadere informatie

Polikliniek Endocrinologie, locatie AZU. Ziekte van Addison

Polikliniek Endocrinologie, locatie AZU. Ziekte van Addison Polikliniek Endocrinologie, locatie AZU Ziekte van Addison Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wat is de ziekte van Addison 3 3 Verschijnselen 6 4 Behandeling 6 5 Cortisol afhankelijkheid 7 6 Leven met de ziekte van

Nadere informatie

Endocrinologische functieproeven

Endocrinologische functieproeven Endocrinologische functieproeven Dr. L. van Bergeijk, drs. W.I. de Bruin, dr. C.J.A. Doelman, dr. R. Groote Veldman, dr. R. Maatman, dr. ir. A.H.L. Mulder, drs. R.H.F.M. Tummers en prof. dr. I. Vermes

Nadere informatie

Osteoporose profylaxe bij 80+

Osteoporose profylaxe bij 80+ Osteoporose profylaxe bij 80+ Emilie Gieling, AIOS Ziekenhuisfarmacie, CWZ Prof. Dr. Joop van den Bergh, internist-endocrinoloog, VieCurie MC Noord-Limburg, Maastricht UMC & UHasselt België (potentiële)

Nadere informatie

Afkappunten sedatieprotocol*

Afkappunten sedatieprotocol* Patiënt: Onrustig? Oncomfortabel? Pijn? VAS COMFORT gedragscore VAS < 4 VAS 4 "Geen distress" Afkappunten sedatieprotocol* 6 10 23 30 "Enstige distress" COMFORT gedragschaal "Grijs gebied" (11-22) Beslist

Nadere informatie

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren Kliniek endocrinologie Dirk Vanderschueren Kliniek Vrouw 64 jaar Geen klachten wel wat meer depressief MVG: negatief buiten polsfractuur 5 jaar geleden KO: BD 140-80, pols 88, gekende goiter Kliniek Vrouw

Nadere informatie

Orale antidiabetica bij ouderen. Katrien Benhalima UZ Leuven 01-10-2011

Orale antidiabetica bij ouderen. Katrien Benhalima UZ Leuven 01-10-2011 Orale antidiabetica bij ouderen Katrien Benhalima UZ Leuven 01-10-2011 Diagnose Diabetes normaal Gestoorde glucose tolerantie diabetes nuchter

Nadere informatie

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Deel 1 Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Hetzorgtrajectdiabetes Inclusiecriteria 1 of 2 injecties insulinetherapie

Nadere informatie

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3.

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie Ingrid de Vries, dialyseverpleegkundige Casper Franssen, internist-nefroloog Universitair Medisch Centrum Groningen Inhoud Hypoglycemie Verschillende

Nadere informatie

Als je diabetes hebt en ziek wordt

Als je diabetes hebt en ziek wordt Als je diabetes hebt en ziek wordt 1 Iedere infectie induceert insuline resistentie en daarmee verhoogde insuline behoefte Anticiperend beleid Diabetes patiënten waarschuwen voor ontregeling bloedsuiker

Nadere informatie

Insuline Tolerantie Test (ITT)

Insuline Tolerantie Test (ITT) Interne Geneeskunde Insuline Tolerantie Test (ITT) i Patiënteninformatie Onderzoek naar de werking van de hypofyse Slingeland Ziekenhuis Algemeen Met een Insuline Tolerantie Test (ITT) kunnen we onderzoeken

Nadere informatie

Protocol functiekamer endocrinologie F5, sein: 81 59776

Protocol functiekamer endocrinologie F5, sein: 81 59776 PROTOCOL CUSHING SYNDROOM (met ingang van 8 maart 1994) Protocol functiekamer endocrinologie F5, sein: 81 59776 Inleiding Hypercortisolisme komt voor bij verschillende ziektebeelden, die niet alle leiden

Nadere informatie

17/12/2013. Inhoudsweergave. Hoe kunnen zorgverleners dagdagelijks meehelpen bij de preventiestrijd tegen T2DM en zwangerschapsdiabetes?

17/12/2013. Inhoudsweergave. Hoe kunnen zorgverleners dagdagelijks meehelpen bij de preventiestrijd tegen T2DM en zwangerschapsdiabetes? Hoe kunnen zorgverleners dagdagelijks meehelpen bij de preventiestrijd tegen T2DM en zwangerschapsdiabetes? prof dr C. De Block Endocrinologie-diabetologie UZA & UA Secretaris Vlaamse Diabetes Vereniging

Nadere informatie

INTERNE GENEESKUNDE. De alarmsignalen van een Addison crisis zijn: misselijkheid, braken, minder alert, suf, bleek, koorts, spierpijn en buikpijn.

INTERNE GENEESKUNDE. De alarmsignalen van een Addison crisis zijn: misselijkheid, braken, minder alert, suf, bleek, koorts, spierpijn en buikpijn. Addison Crisis INTERNE GENEESKUNDE U bent bij de internist onder behandeling i.v.m. ziekte van Addison. In deze folder vindt u informatie over Addison crisis en het voorkomen ervan. Wat is een Addison

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting 1 Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrondinformatie van de relatie tussen intrauteriene groeivertraging, waarvan het lage geboortegewicht een uiting kan zijn, en de gevolgen in de

Nadere informatie

Wanneer is een circulatie slecht?

Wanneer is een circulatie slecht? Wanneer is een circulatie slecht? Prof. Dr. J.G. van der Hoeven Afdeling Intensive Care UMC St Radboud Venticare 2010 1 Analyse Inotropicum Vaatverwijder Combinatie Geen actie Nee Is er een probleem met

Nadere informatie

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven Doelstelling van diabetesbeleid Kwaliteit: veilig medisch beleid voor diabetespatienten in dagziekenhuis:

Nadere informatie

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN Belang van goede glycemieregeling perioperatief Ontregelde diabetes ( hyperglycemie) in een perioperatieve periode gaat samen met een slechte outcome voor de patiënt.

Nadere informatie

De rol van apc en steroiden. Intensive Care, UMC St Radboud Nijmegen

De rol van apc en steroiden. Intensive Care, UMC St Radboud Nijmegen De rol van apc en steroiden Peter Pickkers Intensive Care, UMC St Radboud Nijmegen NIVAS 2012 De controverse omtrent APC, Eli-Lilly en de Surviving Sepsis Campaign De studies De sponsering Het commentaar

Nadere informatie

015-260 5095 0181 690109 f.loupatty@rdgg.nl

015-260 5095 0181 690109 f.loupatty@rdgg.nl Betreft: Wijzigingen in testen Beste Collegae, Graag informeert de vakgroep klinische chemie u over onderstaande wijzigingen per 1 september a.s. Per 1 september aanstaande zal het klinisch chemisch en

Nadere informatie

Compagnonscursus 2012

Compagnonscursus 2012 Compagnonscursus 2012 Artritis: Aankomen of afblijven? Marcel Posthumus Reumatologie-Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen Inhoud Reumatologie-Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Mono-artritis

Nadere informatie

Een bloedafname Simpel? Of toch niet?

Een bloedafname Simpel? Of toch niet? Een bloedafname Simpel? Of toch niet? Prof. dr. Ilse Weets Laboratorium Hematologie en Klinische Chemie Mogelijke foutenbronnen Pre-analytisch - patiëntgebonden - afname - transport - monsterbehandeling

Nadere informatie

Insuline Tolerantie Test (ITT)

Insuline Tolerantie Test (ITT) Insuline Tolerantie Test (ITT) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een Insuline Tolerantie Test (ITT). Deze test vindt plaats op de afdeling Dagbehandeling E10, route 498 van het Radboudumc.

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders Kind met diabetes en intensieve therapie Algemene informatie voor kind en ouders KIND MET DIABETES EN INTENSIEVE THERAPIE ALGEMENE INFORMATIE VOOR KIND EN OUDERS INLEIDING Je bent voor de behandeling van

Nadere informatie

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE LABORATORIUM Concept dd 6 april 2006 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkgroep bestaat uit Dieter Boswijk (huisarts, Dedemsvaart) Sjef vd Leur

Nadere informatie

Prediabetes : ontwikkelt iedereen diabetes? Wie screenen en hoe? C. De Block Endocrinologie-Diabetologie Voorzitter Diabetes Liga

Prediabetes : ontwikkelt iedereen diabetes? Wie screenen en hoe? C. De Block Endocrinologie-Diabetologie Voorzitter Diabetes Liga Prediabetes : ontwikkelt iedereen diabetes? Wie screenen en hoe? C. De Block Endocrinologie-Diabetologie Voorzitter Diabetes Liga Inhoudsweergave Wie is at risk & Diagnose Prevalentie Klinisch belang van

Nadere informatie

Koolhydraatbeperking S, M, L. Welke maat heeft je cliënt? Welkom Waarschuwing

Koolhydraatbeperking S, M, L. Welke maat heeft je cliënt? Welkom Waarschuwing Koolhydraatbeperking S, M, L. Welke maat heeft je cliënt? Welkom Waarschuwing 9 november 2015 Gent HarriëtVerkoelen.nl Insuline resistentie Achtergrond van insuline resistentie, de invloed hiervan op de

Nadere informatie

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam prednis(ol)on adviezen gebruik na een bij hernia-operatie astma/copd ZorgSaam 1 2 PREDNIS(OL)ON GEBRUIK BIJ ASTMA/COPD Inleiding Wat doet Prednis(ol)on (glucocorticosteroïden) en hoe wordt het gebruikt?

Nadere informatie

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma...

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... H.J.Jansen, E.S. Louwerse, C.P.C. de Jager Intensive Care, Jeroen Bosch Ziekenhuis, lokatie: Groot Ziekengasthuis Nieuwstraat 34, 5211 NL, s-hertogenbosch

Nadere informatie

Een onverwachte hypo bij een 13 jaar oude kater

Een onverwachte hypo bij een 13 jaar oude kater ! Een onverwachte hypo bij een 13 jaar oude kater Casus Pieper was een 13 jaar oude gecastreerde Europese Korthaar kater die in de praktijk werd aangeboden met klachten van vermageren, misselijkheid, braken

Nadere informatie

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Dokter, ik ben zo moe greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Oorzaken chronisch moeheid : > 50%(70%) psychiatrische (co)morbiditeit somatisch onderliggend lijden ( bvb cancerrelated fatigue)

Nadere informatie

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren GUIDELINES PBO CONTROLE bij solide tumoren 1 Algemene richtlijnen Witte bloedcellen Een grondige klinische evaluatie van de neutropene patiënt is essentieel. Bij de minste twijfel, gelieve met ons contact

Nadere informatie

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012 Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk Warffum 2012 Onderwerpen CRP, bezinking of beide CRP bij acuut hoesten CRP sneltest voor andere indicaties? CRP, bezinking of beide? Indicaties - infectie/ontsteking

Nadere informatie

Antiinflammatoire effecten van Glucocorticoiden Rhen et al. N Engl J Med 2005;353:

Antiinflammatoire effecten van Glucocorticoiden Rhen et al. N Engl J Med 2005;353: Antiinflammatoire effecten van Glucocorticoiden Rhen et al. N Engl J Med 2005;353:1711-23 Pleiotrope werking van glucocorticoïden Gc-R heeft een effect op verschillende pathways Gc hebben op alle systemen

Nadere informatie

Gericht labo-onderzoek bij verdenking op schildklierlijden

Gericht labo-onderzoek bij verdenking op schildklierlijden Gericht labo-onderzoek bij verdenking op schildklierlijden Handleiding voor LOK-groepen Domus Medica vzw Overzicht programma Inleiding Casus 1 en 2 Plenaire bespreking Casus 3, 4, 5 en 6 Plenaire bespreking

Nadere informatie

Screening Diabetische Retinopathie bij Diabetes mellitus type 2. Daniel Tavenier, kaderhuisarts diabetes 17 mei 2011

Screening Diabetische Retinopathie bij Diabetes mellitus type 2. Daniel Tavenier, kaderhuisarts diabetes 17 mei 2011 Screening Diabetische Retinopathie bij Diabetes mellitus type 2 Daniel Tavenier, kaderhuisarts diabetes 17 mei 2011 Diabetische retinopathie Microvasculaire pathologie van de retina. Teken van andere microvasculaire

Nadere informatie

Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar

Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar Kaart toenemende demografie obesitas The influence of obesity on total joint arthroplasty.

Nadere informatie

Cortisol en het beloop van depressie en angststoornissen

Cortisol en het beloop van depressie en angststoornissen Cortisol en het beloop van depressie en angststoornissen Sophie Vreeburg VGCt najaarscongres 15 november 2013 Hoge prevalentie 25 depressie angststoornis 20 15 10 lifetime prev. 1-jaar prev. 5 0 m v m

Nadere informatie

Dr. Vanclooster ( Huisarts )

Dr. Vanclooster ( Huisarts ) CASUS COPD Dr. Vanclooster ( Huisarts ) Dr. Tits ( Pneumoloog) Niet-medische context Man 86 jaar Gehuwd (echtgenote is nog goed) 7 gehuwde kinderen (erg betrokken) Medische voorgeschiedenis CARA patiënt,

Nadere informatie

Substitutietherapie. glucocorticosteroïden

Substitutietherapie. glucocorticosteroïden Substitutietherapie met glucocorticosteroïden In overleg met uw behandelend arts wordt u behandeld met glucocorticosteroïden (bijvoorbeeld: hydrocortison, cortisonacetaat, prednison of dexamethason).

Nadere informatie

DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE. Dialyse patiënt met diabetes Mellitus. Insulinebehoefte rond start van HD. Vraag. Hemodialyse & hypoglykemie

DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE. Dialyse patiënt met diabetes Mellitus. Insulinebehoefte rond start van HD. Vraag. Hemodialyse & hypoglykemie Dialyse patiënt met diabetes Mellitus DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE Casus: Mevr. L, 65 jaar, DM2 Net gestart met HD 2 x daags 22 E insuline sc. Ingrid de Vries & Casper Franssen Toegang: getunnelde

Nadere informatie

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat, meer dan een anticoagulans Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat Stolling citrate Zuur-base Brandstof Biocompatibiliteit Anti-oxidant Gebruiken jullie citraat? Citraat als

Nadere informatie

Gewichtsverlies in de ziekte van Alzheimer Dr. Kurt Segers Geheugenkliniek Brugmannziekenhuis, Brussel

Gewichtsverlies in de ziekte van Alzheimer Dr. Kurt Segers Geheugenkliniek Brugmannziekenhuis, Brussel Gewichtsverlies in de ziekte van Alzheimer Dr. Kurt Segers Geheugenkliniek Brugmannziekenhuis, Brussel Introduc?e NEUROANATOMIE VAN HET VERZADIGINGSGEVOEL Primaire smaakcortex Operculum / insula Orbitofrontale

Nadere informatie

Responsiviteit van meetinstrumenten. Prof. dr. ir. Riekie de Vet. EMGO Instituut, Amsterdam

Responsiviteit van meetinstrumenten. Prof. dr. ir. Riekie de Vet. EMGO Instituut, Amsterdam Responsiviteit van meetinstrumenten Prof. dr. ir. Riekie de Vet EMGO Instituut, Amsterdam Meet-eigenschappen Klinimetrische eigenschappen Reproduceerbaarheid Validiteit Responsiviteit Interpretatie Definitie

Nadere informatie

Thyroglobuline in de opvolging van gedifferentieerd schildkliercarcinoom: belang van de functionele sensitiviteit.

Thyroglobuline in de opvolging van gedifferentieerd schildkliercarcinoom: belang van de functionele sensitiviteit. CAT Critically Appraised Topic Thyroglobuline in de opvolging van gedifferentieerd schildkliercarcinoom: belang van de functionele sensitiviteit. Author: Niels Graindor Supervisor: Sara Vijgen Date: 03-04-2014

Nadere informatie

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Diabe&sche ketoacidose Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Casus 38- jarige man VG: blanco Buiten bewustzijn aangetroffen, onduidelijk of hij voordien klachten had Bij verdenking hypoglycemie in ambulance

Nadere informatie

diabetische voet fysiopathologisch nadenken: behandeling - preventie

diabetische voet fysiopathologisch nadenken: behandeling - preventie diabetische voet fysiopathologisch nadenken: behandeling - preventie Dr Frank Nobels, Dr. Jan Rumbaut DPA jaarthema VOET diabetes complications in Germany Every 12 minutes a stroke 19 minutes a myocardial

Nadere informatie

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com Zuurbase evenwicht 1 Zuren 2 Base 3 4 5 6 7 oxygenatie / ventilatie 8 9 Arteriële bloedgaswaarden Oxygenatie PaO2: 80-100mmH2O SaO2: 95-100% Ventilatie: PaCO2: 35-45mmHg Zuur-base status ph: 7.35-7.45

Nadere informatie

Dokter, onze zoon/dochter pubert te vroeg/te laat. Dr. R. Zeevaert Kinderarts-endocrinoloog Jessa Ziekenhuis Hasselt

Dokter, onze zoon/dochter pubert te vroeg/te laat. Dr. R. Zeevaert Kinderarts-endocrinoloog Jessa Ziekenhuis Hasselt Dokter, onze zoon/dochter pubert te vroeg/te laat Dr. R. Zeevaert Kinderarts-endocrinoloog Jessa Ziekenhuis Hasselt Puberteitsstoornissen Normale puberteitsontwikkeling Vroege puberteit Late puberteit

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. Metopirone 250 mg capsules. Metyrapon

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. Metopirone 250 mg capsules. Metyrapon BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT Metopirone 250 mg capsules Metyrapon Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar

Nadere informatie

Diabetes & Eetstoornissen Een uiterst gevaarlijke combinatie. Prof. Dr. M. Vervaet - Universiteit Gent - Centrum voor Eetstoornissen

Diabetes & Eetstoornissen Een uiterst gevaarlijke combinatie. Prof. Dr. M. Vervaet - Universiteit Gent - Centrum voor Eetstoornissen Diabetes & Eetstoornissen Een uiterst gevaarlijke combinatie Prof. Dr. M. Vervaet - Universiteit Gent - Centrum voor Eetstoornissen GEZOND EN ZIEK Lichamelijke Gezondheid Diabetes: somatische aandoening

Nadere informatie

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling.

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling. 1. Samenvatting Deze medische procedure beschrijft de evaluatie, behandeling en opvolging bij diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling bij volwassen patiënten. 2. Inleiding/doel

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Wanneer en hoe testosteron toedienen? Dr Inge Gies Dr David Unuane

Wanneer en hoe testosteron toedienen? Dr Inge Gies Dr David Unuane Wanneer en hoe testosteron toedienen? Dr Inge Gies Dr David Unuane Overzicht Fysiologie: Aanmaak van testosteron Effecten van testosteron Testosteron op kinderleeftijd Normale productie Gegevens bij Klinefelter

Nadere informatie

Adrenal Genitaal Syndroom Neonatale Screening

Adrenal Genitaal Syndroom Neonatale Screening Adrenal Genitaal Syndroom Neonatale Screening Anita Boelen Neonataal Screeningslaboratorium, Laboratorium voor Endocrinologie en Radiochemie, AMC, Amsterdam Neonatale screening in Nederland AGS screening

Nadere informatie

SEPSIS 3.0. Σήψις: the process by which flesh rots, swamps generate foul airs, and wounds fester (Hippocrates 700 bce)

SEPSIS 3.0. Σήψις: the process by which flesh rots, swamps generate foul airs, and wounds fester (Hippocrates 700 bce) SEPSIS 3.0 Σήψις: the process by which flesh rots, swamps generate foul airs, and wounds fester (Hippocrates 700 bce) Mariëlle Van der Steen, Martini Ziekenhuis Groningen Prof. P. Pickkers, Radboud Universiteit

Nadere informatie

voorbereiding op behandeling voor diabetespatiënten

voorbereiding op behandeling voor diabetespatiënten voorbereiding op behandeling voor diabetespatiënten Inhoud 1. Behandeling s morgens: vanaf 24.00 uur nuchter... 3 2. Behandeling s middags: nuchter of licht ontbijt... 5 3. Behandeling s morgens: nuchter

Nadere informatie

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Trombocytose Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Casus 1 Vrouw, 25 jaar Laboratoriumonderzoek hemoglobine 11,2 g/dl 11,0-14,4 hematocriet 0,341

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

Snel handelen bij sepsis

Snel handelen bij sepsis Snel handelen bij sepsis Februari 2014 PRESENTATIE GEMAAKT DOOR ROB ZEEGERS Doel van deze presentatie Wat is SIRS? Wat is Sepsis? Inzicht diagnostisch onderzoek Waarom snel handelen? Waarom deze klinische

Nadere informatie

Langdurig gebruik van bijnierschorshormonen

Langdurig gebruik van bijnierschorshormonen Langdurig gebruik van bijnierschorshormonen Bijnierschorshormonen (glucocorticoïden), zoals hydrocortison, cortison-acetaat, prednisolon of dexamethason U gebruikt één van de volgende medicijnen: hydrocortison,

Nadere informatie

Ispad highlights 2014 van Roos Nuboer

Ispad highlights 2014 van Roos Nuboer Ispad highlights 2014 van Roos Nuboer Indeling 1. Waarom kinderen anno 2014 nog zo moeilijk in te stellen 2. Zonuline/coeliakie 3. Bias/voor ingenomenheid 4. Sure T presentatie Meander Medisch Centrum

Nadere informatie

Behandeling type 2 diabetes in 2011

Behandeling type 2 diabetes in 2011 mul$disciplinair symposium 1/10/2011 Behandeling type 2 diabetes in 2011 Dr. Katrin Mortelmans Casus man 54 jaar Ø Medische voorgeschiedenis: diabetes type 2 sinds 2006, arteriële hypertensie, maagulcera

Nadere informatie

Autoimmune pancreatitis

Autoimmune pancreatitis Oorzaken van chronische pancreatitis TIGARO-classificatie T: toxisch (alcohol/roken) I: idiopatisch G: genetisch A: auto-immuun R: na ernstige acute O: obstructief Autoimmune pancreatitis IgG4-gerelateerde

Nadere informatie

3.1. DIAGNOSTIEK BIJ EEN NEONAAT MET AMBIGUE GENITALIA

3.1. DIAGNOSTIEK BIJ EEN NEONAAT MET AMBIGUE GENITALIA 3. DIAGNOSTIEK BIJ VERDENKING OP AGS Indicatie Diagnostiek naar AGS kan geindiceerd zijn in 3 situaties: 1. Een neonaat met ambigue genitalia 2. Afwijkende neonatale screeningsuitslag voor AGS 3. Potentiële

Nadere informatie

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen.

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie Behandeling: 1. Bij twijfel glycemiecontrole. 2. Indien

Nadere informatie

Bijsluiter NL Versie Forthyron Flavoured 200 µg

Bijsluiter NL Versie Forthyron Flavoured 200 µg BIJSLUITER Forthyron Flavoured 200 μg tabletten voor honden Forthyron Flavoured 400 μg tabletten voor honden Forthyron Flavoured 600 μg tabletten voor honden Forthyron Flavoured 800 μg tabletten voor honden

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Diabetes en. Vitamine D deficiëntie. ntie. Vitamine D is een hormoon! Klinische presentatie vit. D deficiëntie. Interpretatie 25 (OH)2 spiegel?

Diabetes en. Vitamine D deficiëntie. ntie. Vitamine D is een hormoon! Klinische presentatie vit. D deficiëntie. Interpretatie 25 (OH)2 spiegel? Vitamine D is een hormoon! Diabetes en vitamine D deficiëntie Dr. Yvo Sijpkens, internist-nefroloog nefroloog Bronovo, Den Haag Derde Landelijk Symposium Diabetes en Nierziekten Klinische presentatie vit.

Nadere informatie

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality

Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hypoglycemia is associated with intensive care unit mortality Hermanides J, Bosman RJ, Vriesendorp TM, Dotsch R, Rosendaal FR, Zandstra DF, Hoekstra JB, DeVries JH. Crit Care Med 2010; 38: 1430-1434 Dr

Nadere informatie

Casus geriatrie. Symposium klinische farmacie 06 oktober Veerle Grootaert

Casus geriatrie. Symposium klinische farmacie 06 oktober Veerle Grootaert Casus geriatrie Symposium klinische farmacie 06 oktober 2012 Veerle Grootaert VG: permanente VKF, TIA, syst. Hartfalen, Dementie (MMSE = 15/30) RVO op geriatrie: val met rugpijn ontregelde INR =7 hartslag

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp WAT TE DOEN BIJ ONTREGELING VAN EEN KIND MET DIABETES MELLITUS EN EEN INSULINEPOMP INLEIDING Het toedienen van de juiste

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen bij hypertensie, beleid en medicatie

Nieuwe ontwikkelingen bij hypertensie, beleid en medicatie Continuing Nursing Education (CNE) Nieuwe ontwikkelingen bij hypertensie, beleid en medicatie Sanne van Wissen 22 maart 2016 Utrecht @svanwissen Inhoud Bloeddruk en is er een optimale bloeddruk? Rol van

Nadere informatie