Duurzaam Dineren. Projectteam Duurzaam Dineren: Iens Boswijk, IENS.nl Roel van der Kraan, IENS.nl

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaam Dineren. Projectteam Duurzaam Dineren: Iens Boswijk, IENS.nl Roel van der Kraan, IENS.nl"

Transcriptie

1 DUURZAAM DINEREN

2

3 Duurzaam Dineren Projectteam Duurzaam Dineren: Iens Boswijk, IENS.nl Roel van der Kraan, IENS.nl Linda Nijenhuis, Milieu Centraal Mariken Stolk, Milieu Centraal Giulietta Cohen, CREM Jeroen Drijver, CREM Floor Visser, CREM

4

5 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding Projectpartners 1 2 Ondernemersonderzoek Werkwijze Bevindingen Motivatie Voedselverspilling Consumentenvoorlichting en communicatie 8 3 Consumentenenquête Betrouwbaarheid van het onderzoek Resultaten Duurzame initiatieven en producten De rol van duurzaamheid bij het maken van een keuze Doggybag Stellingen 14 4 Samenvatting Wat wil de ondernemer Initiatieven en producten Communicatie naar de consument Voedselverspilling Wat wil de consument Initiatieven en producten Duurzame keuze Doggybag Portiegrootte 17 5 Conclusie Initiatieven en producten Communicatie Voedselverspilling en samenwerking 18

6

7 1 INLEIDING De consument vindt duurzaam eten steeds belangrijker, ook bij uit eten gaan. Horecaondernemers geven op hun beurt aan te willen investeren in duurzaamheid. In de praktijk wordt jaarlijks voor naar schatting 235 miljoen euro aan voedsel weggegooid 1. Een duurzame(re) horeca en voedselverspilling tegengaan kan alleen slagen wanneer ondernemer en consument samenwerken en wanneer een handelingsperspectief geboden wordt. Communicatie tussen de horecaondernemer en de horecabezoeker is hierbij onontbeerlijk. De online restaurantgids IENS, voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal en CREM werken in dit project samen aan een duurzamere horecabranche. Duurzaamheid blijft een containerbegrip, in dit project staan het toetsen van concrete duurzame initiatieven door zowel horecaondernemer als consument centraal. Onderwerpen als bijvoorbeeld arbeidsomstandigheden- uiteraard ook van belang voor duurzaam of verantwoord ondernemen in de horecabranche- vallen buiten het bereik van dit Duurzaam Dineren project. In dit onderzoek worden enerzijds nieuwe mogelijkheden (van samenwerking) onderzocht tussen horecaondernemers en -consumenten, die duurzaamheid stimuleren en met name voedselverspilling tegengaan en een concreet handelingsperspectief bieden. Anderzijds is middels een grote consumentenenquête gekeken welke opvattingen nu leven. Het project wordt ondersteund door Stichting Vakbekwaamheid Horeca en bestaat uit een marktonderzoek, een pilot, en een communicatiecampagne. De pilot gaat vanaf September 2011 gedurende zes maanden van start met horecaondernemers uit de regio Amsterdam. Met een speciaal duurzaamheidsprofiel op IENS.nl kunnen zij de horecaconsument informeren over welke initiatieven zij al nemen op dit gebied. Daarnaast heeft CREM een marktonderzoek gehouden onder horecaconsumenten. Milieu Centraal heeft naast de inhoudelijke expertise, zorg gedragen voor de communicatiecampagne. 1.1 Projectpartners IENS.nl IENS Independent Index biedt sinds 1998 onafhankelijke restaurantinformatie en is sindsdien uitgegroeid tot de grootste bron voor restaurantinformatie van Nederland. IENS biedt haar doelgroep de informatie via het web, mobiele telefoon, interactieve TV en in print. IENS is het grootste consumenten platform voor de horeca in Nederland, met meer dan 5,5 miljoen unieke bezoekers per jaar die de beschikking hebben over een database van meer dan restaurants. Milieu Centraal Milieu Centraal is een onafhankelijke voorlichtingsorganisatie die consumenten praktische informatie biedt over milieu en energie in het dagelijkse leven; van afval tot zonnepanelen. Bijzonder is dat alle informatie wetenschappelijk getoetst wordt. Deze gevalideerde informatie' vormt de basis van deze en andere websites van Milieu Centraal en van applicaties die consumenten voorzien van Advies op maat. Milieu Centraal werkt samen met maatschappelijke organisaties, bedrijven, overheid en media. 1 Bron: Luitjes, H. (2007) "Voedselverspilling in de horeca", AFSG Wageningen UR Inleiding 1

8 Stichting Milieu Centraal heeft ten doel het uit eigen initiatief (en op aanvraag) beschikbaar stellen van onafhankelijke en praktische informatie over milieu en energie. De informatie is gericht aan de Nederlandse consumenten, burgers en intermediaire organisaties in brede zin, zodat zij toegerust met deze informatie hun houding en gedrag kunnen veranderen in een richting die bijdraagt aan een duurzame samenleving in het algemeen - en een beter milieu in het bijzonder. CREM CREM is een bureau voor duurzame ontwikkeling met aandacht voor mens, milieu en economie. Sinds de oprichting in 1989 houdt CREM zich bezig met duurzaamheidvraagstukken op lokaal, nationaal en internationaal niveau. CREM biedt onderzoek, advisering en facilitering bij de uitvoering zoals projectmanagement, communicatie, training en detachering. Dit in opdracht van internationale organisaties, de overheid, het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en certificeringsinstellingen. Met expertise in Biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen, MVO en ketenbeheer, Lokale duurzame ontwikkeling en Afvalmanagement. Vanuit deze laatste twee werkvelden is dit project ontstaan, eerder is al een groot onderzoek gedaan op het gebied van voedselverspilling 2. Daarnaast heeft CREM ervaring met het betrekken van de burger/consument bij duurzame initiatieven SVH SVH (Stichting Vakbekwaamheid Horeca) is er voor iedereen die leert, werkt, of onderneemt in de horeca. Het oogmerk is dat de branche beschikt over voldoende en goed gekwalificeerde medewerkers. Vandaar dat SVH het horecavak promoot en producten en diensten aanbiedt die vakbekwaamheid stimuleren. De SVH fungeert als vraagbaak, dienstverlener, initiator en kwaliteitsbewaker. SVH stimuleert de professionaliteit en kwaliteit van iedereen die leert, werkt of onderneemt in de horeca. Hierbij werkt de SVH samen met sociale partners, andere brancheorganisaties, opleiders en beroepsverenigingen. SVH is hét aanspreekpunt voor de Nederlandse horeca. De SVH heeft als klankbordgroep en vraagbaak opgetreden in dit project. 2 CREM rapport 2010 Monitoring voedselverliezen huishoudens, i.o.v. Ministerie Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 2 Duurzaam Dineren

9 2 ONDERNEMERSONDERZOEK 2.1 Werkwijze Om te inventariseren hoe horecaondernemers aankijken tegen duurzaam ondernemen zijn verschillende methoden ingezet. Dit is gedaan om zoveel mogelijk verschillende restaurateurs te kunnen spreken, zowel de voorlopers op het gebied van duurzaam ondernemen als ondernemers die (nog) niet tot nauwelijks iets doen op het gebied van duurzaamheid. De werkwijze is gericht op zowel het genereren van kwalitatieve gegevens (middels interviews, een klankbordbijeenkomst, bezoek Horecava) als kwantitatieve gegevens (het houden van een steekproef onder horecaondernemers). Voor het kwalitatieve onderzoek zijn in de inventarisatieperiode in totaal twintig restaurateurs gesproken over duurzaam ondernemen. Zeven restaurateurs hebben deelgenomen aan een klankbordgroepbijeenkomst Duurzame Horeca die op 2 februari 2011 in restaurant Merkelbach is georganiseerd. Bij deze bijeenkomst waren voornamelijk restaurateurs aanwezig die relatief gezien veel duurzame maatregelen hadden doorgevoerd en sommige van hen behoorden tot pioniers op het gebied van duurzaam ondernemen. Bij het interviewen van de resterende dertien ondernemers is daarom specifiek gekozen voor restaurateurs met een minder duurzaam profiel om een zo volledig mogelijk beeld van de horecabranche te krijgen. Hierbij is een (brede) inventarisatie gehouden van al lopende duurzame initiatieven (van voedselverspilling tot energieen watergebruik) zodat concrete initiatieven op dit gebied onderdeel van gesprek konden zijn tijdens de diepte-interviews. Een medewerker van CREM heeft de Horecava 2011 (die van 10 tot en met 13 januari plaatsvond) bezocht om ook aldaar enkele korte gesprekken te voeren. Op de vakbeurs werd er veelvuldig over gesproken: als horecaondernemer moet je innovatief zijn om meer clientèle te verkrijgen en de lasten te verlagen. Daarnaast wil de horecaconsument graag duurzaam en eerlijk eten. Op de eerdere editie van deze vakbeurs gaf ruim 90 procent van de deelnemers aan in 2010 te (willen) investeren in duurzaamheid 3 waarbij de helft van alle respondenten aangeeft dit meer te zullen doen dan in De online enquête die is uitgezet is door 29 horecaondernemers ingevuld, de gewenste respons was 400 horecaondernemers. Dit aantal is niet groot genoeg om betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de gehele populatie restaurateurs. In de resultaten wordt dan ook enkel gesproken over de ondernemers die de enquête hebben ingevuld en niet over horecaondernemers in het algemeen. Ondanks de inzet van verschillende middelen, bleek de gewenste respons niet haalbaar. Het projectteam heeft het vermoeden dat dit komt door een combinatie van tijdgebrek en een afwachtende houding van de (horeca) ondernemer Vindt mijn gast dit wel belangrijk?. Daarbij ligt de nadruk van de meeste ondernemers op communicatie over service en kwaliteit. Ook de angst dat communicatie over duurzaam ondernemen extra druk met zich meebrengt, kan een rol hebben gespeeld. Bovenstaande activiteiten tezamen hebben de input geleverd die in paragraaf 2.2 uiteen gezet wordt. Belangrijk om hierbij te vermelden is dat deze gegevens dus geen representatieve steekproef van de totale populatie zijn. Met andere woorden deze bevindingen kunnen niet doorvertaald worden naar mogelijk geldend voor de populatie Horecaondernemers in Amsterdam (of Nederland). Wel leveren deze bevindingen inzichten op en indicatieve uitgangspunten. De betrouwbaarheid (zoals beschreven in paragraaf 3.1) is dus op het ondernemersonderzoek niet van toepassing. 3 Ondernemersonderzoek 3

10 2.2 Bevindingen Motivatie Samengevat De meeste restaurateurs ondernemen in de eerste plaats duurzaam omdat het kosten bespaart en efficiënter is, daarnaast speelt de kwaliteit van producten een rol in hun keuze voor duurzame ingrediënten, Bij enkele restaurateurs heerst juist het idee dat duurzaam ondernemen geld en capaciteit kost, Bij duurzaam inkopen spelen de leveranciers van de horeca een grote rol. Toelichting Bij de geïnterviewde restaurateurs heerst in eerste instantie onduidelijkheid over de definitie van duurzaam ondernemen. Enkele van hen dachten bij duurzaam ondernemen louter aan kenmerkende groene producten op de menukaart, zoals duurzame vis of diervriendelijke ingrediënten. Na een korte uitleg werd bij hen duidelijk dat duurzaam ondernemen breder kan zijn en zich ook kan manifesteren in bijvoorbeeld de interne bedrijfsvoering. Dit geeft in ieder geval als leerpunt dat met het containerbegrip duurzaamheid voorzichtig moet worden omgesprongen. De meerderheid van de geïnterviewde restaurateurs neemt duurzame maatregelen in de eerste plaats vanuit economische overwegingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om kostenbesparing door middel van energie- en waterbesparing, of door efficiënter inkopen om onnodig voedselverlies te voorkomen. Wanneer restaurateurs duurzame producten inkopen gaat dit meestal om biologische producten. De geïnterviewde ondernemers gaven aan dat de smaak en kwaliteit van deze producten meestal superieur is aan niet-biologische producten. Bij gelijke kosten geven de meeste geïnterviewde restaurateurs de voorkeur aan duurzame(re) producten. De restaurateurs geven aan dat duurzaamheid bijvoorbeeld bij de inkoop van vis een rol speelt, door bij voorkeur vis te kiezen uit het seizoen of duurzaam gevangen vis. De restaurateurs benadrukten het belang van een nauwe samenwerking met leveranciers als het gaat om de inkoop van duurzame ingrediënten. Alle geïnterviewde restaurateurs geven aan in meer of mindere mate duurzame maatregelen doorgevoerd te hebben als het gaat om interne bedrijfsvoering en/of de menukaart. Enkele geven aan dat zij in het komende jaar van plan zijn om duurzame maatregelen door te voeren. Een aantal kleinere restaurateurs geeft aan dat zij wel duurzamer willen ondernemen, maar vanwege de capaciteit van hun restaurant en beperkte investeringruimte noodgedwongen lage ambities hebben. In de enquête die plaatsvond onder 29 restaurateurs werd gevraagd welke activiteiten zij reeds ondernemen. De restaurateurs die de enquête hebben ingevuld doen al behoorlijk veel op het gebied van duurzaamheid. De meerderheid van de restaurateurs maakt gebruik van spaarlampen (90%), doet aan afvalscheiding (85%) en biedt duurzame producten aan (85%) (zie figuur 2.1). 4 Duurzaam Dineren

11 Figuur 2.1 Activiteiten die worden ondernomen door de restaurateurs N=29 4 Wat betreft duurzame producten hechten de restaurateurs het meeste belang aan seizoens- en streekproducten, maar ook aan andere duurzame producten wordt veel waarde gehecht door de restaurateurs die de enquête hebben ingevuld, zie figuur 2.2. Figuur 2.2 Belang dat restaurateurs hechten aan het aanbieden van duurzame producten N=29 Tot slot geven de restaurateurs aan dat de leveranciers een voldoende duurzaam aanbod hebben (64%) en 59% geeft aan voldoende kennis te hebben om duurzaam te kunnen ondernemen. 4 N= aantal ondernemers dat is ondervraagd in de steekproef. Ondernemersonderzoek 5

12 2.2.2 Voedselverspilling Samengevat Er zijn verschillende reststromen van voedsel, meer inzicht in de hoeveelheden van verschillende reststromen is nodig om mogelijke handelingsperspectieven voor consumenten te bedenken en de duurzaamheidwinst van de maatregelen te bepalen, Kleinere restaurants hebben de voedselverspilling beter in de hand omdat zij nauwkeuriger kunnen voorspellen hoeveel consumenten men verwacht, Sommige restaurateurs zien graag meer mogelijkheden bij afvoer van voedselresten, bijvoorbeeld vergisting of hergebruik als varkensvoer. Toelichting In de horeca zijn verschillende afvalstromen van voedsel te onderscheiden: Het snij afval; dat is voedsel dat voor de bereiding wordt afgesneden (schillen, restvlees etc.), dit is onvermijdbaar afval, Het bord afval; dat is voedsel wat is opgediend, maar niet door de consument is opgegeten, Het overtollige voedsel; dat zijn ingrediënten die overblijven en zonder te bereiden worden weggegooid. Voedselverliezen worden zoveel mogelijk beperkt door efficiënt inkopen en creatief omgaan met snij afval en restproducten. Zo kunnen de restproducten van vis bijvoorbeeld gebruikt worden om soep uit te trekken. De kleinere restaurants denken dat voedselverspilling bij grotere restaurants, catering en instellingen als ziekenhuizen relatief gezien vele malen groter is omdat zij minder nauwkeurig hoeveelheden kunnen voorspellen. Daarnaast is het voor de grotere restaurants een grotere logistieke uitdaging om het snij afval dat hergebruikt kan worden te bewaren en in een nieuw gerecht te verwerken. Het terugdringen van bordafval is vanuit economisch oogpunt voor de restaurateurs minder interessant omdat de consument daar al voor betaald heeft. Daarbij komt dat restaurateurs niet willen dat gasten met honger huiswaarts keren, om deze reden bouwen chef-koks vaak een veilige marge in als het de portionering betreft. De restaurateur denkt wel dat de consument kan wennen aan het bijbestellen van eten, bijvoorbeeld als het gaat om frietjes, groenten of aardappelen. De restaurateur kan de consument bijvoorbeeld vooraf de keuze geven of zij wel of niet een bijgerecht wil, of hij kan de consument de mogelijkheid geven om gedurende het diner bij te bestellen. Op deze manier kan het bordafval teruggedrongen worden zonder dat de chefkok het risico loopt dat consumenten met honger naar huis gaan. Nog weinig restaurateurs doen het op deze wijze omdat de obers hiervoor goed geïnstrueerd moeten worden, de consument hier niet bekend mee is en bijbestellingen tijdens het diner een logistieke planning vereisen. Ondanks de aandacht voor voedselverspilling en de vele initiatieven van de restaurateurs om voedselverliezen terug te dringen gaat toch een aanzienlijk deel uiteindelijk de prullenbak in. Het overgrote deel van het voedsel dat in de prullenbak belandt is snij afval en bordafval. De geïnterviewde restauranthouders geven schattingen die variëren van 60 tot 200 kilo voedselafval per week. 6 Duurzaam Dineren

13 Sommige restaurateurs geven aan graag iets met het voedselafval te doen, zo heeft één van de restaurants zijn overgebleven salades een keer aan het Leger Des Heils aangeboden, deze instelling kon het eten echter niet accepteren omdat de herkomst van het voedsel niet gecontroleerd kon worden. Ook in de enquête komt naar voren dat de restaurateurs graag zien dat iets gebeurt met de overgebleven snijresten (69%), zoals op laten halen door de kinderboerderij. Een aantal restaurateurs ziet graag dat het voedselafval gescheiden opgehaald wordt waardoor een deel van het afval bijvoorbeeld vergist kan worden of opnieuw gebruikt als varkensvoer. In het centrum van Amsterdam wordt momenteel niet gescheiden ingezameld. Voorbeeld: tegengaan van voedselverspilling Eén van de geïnterviewde restaurants voorkomt voedselverspilling door de consument alleen te laten kiezen uit de gerechten die nog over zijn. Om de consument geen nee te hoeven verkopen heeft het restaurant een gesproken kaart. De ober noemt alleen nog de gerechten om die over zijn. Naast de gesproken kaart heeft het restaurant ook een afspraak met de leverancier om van het snij afval van biologisch vlees hamburgers te maken. Uit de enquête onder 29 restaurateurs kwam naar voren dat zij voedselverspilling vooral tegen proberen te gaan door middel van een efficiënte inkoop (83%), daarnaast proberen zij bederfelijke producten zoveel mogelijk á la minute te bereiden (52%). Actief aan gasten vragen naar de gewenste samenstelling van gerechten (14%) is de minst ondernomen actie. (zie figuur 2.3). Figuur 2.3 Acties die worden ondernomen om voedselverspilling tegen te gaan N=29 Efficiënte inkoop 83% Meer á la minute bereiding van bederfelijke producten Mogelijkheid tot bijbestellen 48% 52% Opslag 'regels' in acht nemen Keuze voor grote of kleine porties 31% 28% Aanbieden van een 'Doggy Bag' Anders, namelijk Actief aan gasten vragen welke bijgerechten ze willen Actief aan gasten vragen naar de gewenste 21% 21% 17% 14% Ik onderneem nog geen activiteiten 0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% De meest gegeven reden waarom voedsel uit de keuken wordt weggegooid (zie figuur 2.4) is dat het niet vers meer is (59%), daarnaast is een veel genoemde reden dat er minder gasten dan gebruikelijk zijn (41%), bijvoorbeeld vanwege een voetbalwedstrijd. Als voedsel wordt weggegooid gaat dit, volgens de geënquêteerden, meestal om een schatting van 10% van de totale hoeveelheid (62% geeft dit aan). De meerderheid (59%) biedt de gasten niet de mogelijkheid een doggybag mee te nemen. Volgens meer dan de helft (55%) van de geënquêteerden wordt hier soms naar gevraagd, volgens de rest gebeurt dit nooit. Ondernemersonderzoek 7

14 Van de geënquêteerden vindt bijna de helft (49%) het een prima idee wanneer gasten de mogelijkheid krijgen zelf de samenstelling van hun bijgerechten te bepalen. Bijna de helft (48%) vindt het een goed idee als gasten, die niet minimaal 24 uur van tevoren hun (online) reservering annuleren, een geldbedrag betalen. Deze maatregel zou kunnen bijdragen aan een betere samenwerking tussen horecaondernemer en consument of het opvoeden van de horecabezoeker. Dit gezien uit de interviews bleek dat het niet afbellen van een reservering niet alleen hoog staat in de lijst van ergernissen van horecaondernemers, maar uiteraard ook directe voedselverspilling in de hand kan werken. Figuur 2.4 Wanneer voedsel uit de keuken wordt weggegooid is de reden meestal N= Consumentenvoorlichting en communicatie Samengevat De meeste, geïnterviewde, restaurateurs willen zich niet als groen profileren omdat ze bang zijn dat dit greenwashing is en het extra druk met zich meebrengt, De geïnterviewde restaurateurs communiceren liever over de service en kwaliteit van het eten, dan over duurzaam ondernemen omdat zij denken dat consumenten daar weinig waarde aan hechten, De geïnterviewde restaurateurs communiceren graag over onderwerpen waar aantoonbaar interesse voor is vanuit de consument, zij zijn benieuwd of de consument geïnteresseerd is in informatie over duurzaam ondernemen en welke initiatieven worden gewaardeerd. Toelichting Verschillende kanalen Het voorlichten en communiceren met consumenten gebeurt via verschillende kanalen en op verschillende momenten: in het restaurant zelf, via de website van het restaurant, via een nieuwsbrief, op restaurantwebsites, via sociale media. De restaurateurs vinden het erg belangrijk om te weten hoe de consument hun service en gerechten waardeert en ontvangen hier graag feedback over. De restaurateurs vinden de interactie met de consument in het restaurant zelf het meest van belang. Veel restaurateurs geven aan dat voorlichting over de herkomst van ingrediënten en de bereidingswijze van gerechten voornamelijk aan tafel geschiedt, maar alleen als consumenten daar om vragen. 8 Duurzaam Dineren

15 Daarnaast communiceren de restaurateurs via de eigen website en soms via een aanvullende nieuwsbrief. In een nieuwsbrief kunnen restaurants informatie kwijt over de herkomst van producten of over een speciale aanbieding. Restaurants profileren zich ook op restaurantwebsites zoals IENS.nl. Een aantal restaurateurs geeft aan dat zij de berichten over hun restaurant op IENS.nl nauwlettend in de gaten houden. Eén van de restaurateurs vertelt dat voorheen op IENS.nl ook een forum bestond waar consumenten en restaurateurs konden debatteren over de horeca, zij ziet een mogelijk forum over groene horeca voor zich waar consumenten en restaurateurs met elkaar in contact komen over onderwerpen als de herkomst van producten. Tijdens de Horecava van 2011 stond de opkomst van sociale media centraal. Onduidelijk is of restaurateurs daar nu al veel gebruik van maken, hier is in de interviews niet specifiek naar gevraagd (alleen als middel zie alinea hieronder -52% via sociale media), omdat dit geen directe link heeft met deze onderzoeksfase. Uit de enquête komt naar voren dat de restaurateurs het liefst over duurzaamheid communiceren (zie figuur 2.5) via hun eigen website (62%), via sociale media (52%) en via een internetprofiel op IENS.nl (52%). Ook de menukaart (48%) en de bediening (48%) zijn populaire middelen (zie figuur 2.5). Bijna de helft (49%) van de ondervraagde restaurateurs geeft aan het belangrijk te vinden over duurzaamheid te communiceren om de gast bewust te maken. Figuur 2.5 Manieren waarop restaurateurs het liefst communiceren over duurzaamheid N=29 Interesse van consumenten voor duurzaamheid Over het algemeen gaan de meeste vragen van consumenten in het restaurant over de herkomst van producten en bereidingswijze. Vis is daarbij de laatste jaren veel in nieuws gekomen en dat merkt de restaurateur doordat het aantal vragen over de herkomst van vis is toegenomen. Bij de geïnterviewde lunchzaak ging de interesse van de consument vooral uit naar de herkomst van de koffiebonen en de bereidingswijze van koffie. Consumenten letten volgens de restaurateurs daarbij op hun eigen gezondheid en verwachten van de restaurateur dat zij daar ook rekening mee houden door hen kwalitatief goede, vetarme producten zonder bestrijdingsmiddelen of toevoegingen aan te bieden. De meeste restaurateurs zeggen in de interviews dat zij niet geloven dat de consument geïnteresseerd is in informatie over duurzaam ondernemen, laat staan dat de consument daar haar keuze door zou laten beïnvloeden. Toch geeft in de enquête 65% van de restaurateurs aan het niet eens te zijn met de stelling Ik denk dat het mijn gasten niet uitmaakt of ik wel of niet duurzame initiatieven ontplooi. De geïnterviewde restaurateurs denken over het algemeen dat consumenten primair geïnteresseerd zijn in service en kwaliteit van het eten, deze aspecten vormen volgens hen de basis voor een restaurantbeleving. Daarnaast geven de restaurateurs aan dat het de consument op dit vlak ontbreekt aan de benodigde kennis en het bewustzijn om duurzaam te kiezen. Ondernemersonderzoek 9

16 De ondervraagde restaurateurs zijn benieuwd of de consument geïnteresseerd is in duurzaam ondernemen en naar welke specifieke onderwerpen die interesse uit gaat. Ook willen de restaurateurs weten of de consument duurzame initiatieven waardeert ten opzichte van de bereidheid daar iets meer voor te betalen. In de enquête geeft 58% van de restaurateurs aan dat zij het belangrijk vinden de branche in een goed daglicht te zetten met betrekking tot duurzaamheid. Profilering In de ogen van de meeste ondervraagde restaurateurs levert communicatie over duurzaam ondernemen hoogstens een schouderklopje op. De restaurateurs geven aan dat het anders werkt voor restaurants die zich op het gebied van duurzaam ondernemen onderscheiden en zich als groen profileren. De voorlopers die zijn geïnterviewd communiceren hier bewust over en trekken daardoor een bepaald publiek aan dat hier belang aan hecht. Zo is de gemeente een klant van restaurant Fifteen omdat zij duurzaamheid belangrijk vindt en verplicht is om duurzaam in te kopen en een voorbeeldfunctie te vervullen heeft. Zowel pioniers op het gebied van duurzaam ondernemen als de gewone restaurateur zijn trots op hun bedrijf en willen graag laten zien hoe gewerkt wordt. De restaurateurs willen informatie met de consument delen als is aangetoond dat zij daarop zit te wachten. De gemiddelde restaurateur is aanvankelijk huiverig als het woord duurzaamheid valt, omdat zij zich niet verwant voelen aan de restaurateurs die zich nadrukkelijk als groen profileren. Beter kan de informatie over duurzaam ondernemen worden meegenomen als onderdeel van de communicatie over kwaliteit en service, op sommige punten gebeurt dit al. Zo zien de restaurateurs dat veel restaurants op biologische producten overstappen vanwege de kwaliteit en zich daarmee onderscheiden. Een ander aspect van de terughoudendheid om over duurzaam ondernemen te communiceren is dat de restaurateurs ervoor willen waken niet aan greenwashing te doen. De meeste restaurateurs weten dat ze op het gebied van duurzaam ondernemen nog stappen kunnen zetten en willen daarom niet te hoog van de toren blazen. Veel restaurateurs zitten bovendien niet te wachten op de extra druk die een groen imago met zich mee kan brengen. Een geïnterviewde restaurateur maakt de vergelijking met een Michelin ster, een dergelijke onderscheiding brengt hoge verwachtingen met zich mee waardoor de klant extra kritisch kan worden. 10 Duurzaam Dineren

17 3 CONSUMENTENENQUÊTE Om een beeld te krijgen van hoe de consument aankijkt tegen duurzaamheid in de horeca, is via internet een enquête uitgezet. Via (de nieuwsbrief van) IENS.nl, sociale media websites en de website van CREM hadden bezoekers van April 2011 tot en met halverwege Juni 2011 de mogelijkheid de vragenlijst in te vullen. In totaal is de vragenlijst door 744 consumenten ingevuld Betrouwbaarheid van het onderzoek Om een betrouwbaar resultaat te verkrijgen is de steekproef erg belangrijk. Deze dient representatief te zijn voor de onderzoeksdoelgroep en voldoende groot te zijn. Hoe groter de steekproef hoe groter de betrouwbaarheid. Het onderzoek vond plaats onder 744 consumenten verdeeld over heel Nederland. Een betrouwbaarheidsinterval is een interval waarbinnen een onderzoeksuitkomst met een bepaalde zekerheid valt. Als men spreekt over een betrouwbaarheid van 95% (α=.05) dan betekent dit dat bij herhaalde steekproeven de waarde 95% van de metingen binnen het interval zal liggen. De uitspraak die gedaan wordt over de onderzoeksuitkomsten is dus in 95% van de gevallen juist. Een betrouwbaarheid van 95% wordt over het algemeen als acceptabel gezien. De steekproefgrootte n = 744 uit het huidige onderzoek geeft een betrouwbaarheid van ruim 99% (α=.01). Naast het betrouwbaarheidsinterval speelt de nauwkeurigheid een belangrijke rol. Elk onderzoek op basis van een steekproef geeft afwijkingen ten opzichte van de werkelijkheid, dit wordt de nauwkeurigheidsmarge of steekproefmarge genoemd. Over het algemeen geldt dat hoe groter de steekproef is hoe kleiner deze marge zal zijn. De steekproefgrootte n = 744 geeft bij vragen met vier antwoordopties een marge van 3,05%. 3.2 Resultaten Duurzame initiatieven en producten Om na te gaan in hoeverre de consument belang hecht aan duurzame initiatieven van horecaondernemers, is gevraagd voor verschillende initiatieven het belang aan te geven. In figuur 3.1 is te zien dat de consument het meeste waarde hecht aan het aanbieden van kraanwater als alternatief voor bronwater, aan het aanbieden van een doggybag hecht zij het minste belang. Ook het aanbieden van duurzame producten vindt de consument belangrijk, bijna de helft (45%) geeft aan hier 'heel veel belang' aan te hechten. Consumentenenquête 11

18 Figuur 3.1 Mate van belang dat wordt gehecht aan duurzame initiatieven N=744 Vervolgens is gevraagd hoe belangrijk de consument het aanbod van bepaalde producten vindt. In figuur 3.2 is te zien dat de consument het dierenwelzijn en MSC gecertificeerde vis of vis uit groene kolom viswijzer belangrijk vindt. De consumenten vindt het minder belangrijk dat klimaatvriendelijke producten worden aangeboden, dit zou kunnen komen doordat de consument niet precies weet wat klimaatvriendelijk inhoudt. Bijna één op de tien (9%) consumenten geeft aan onvoldoende kennis te hebben over wat een klimaatvriendelijk product inhoudt. Figuur 3.2 Mate van belang dat wordt gehecht aan het aanbieden van bepaalde producten N=744 Op de vraag welke producten de consument zelf koopt, worden klimaatvriendelijke producten ook het minst vaak genoemd, één op de vijf (19%) consumenten koopt deze producten wel eens zelf. Tussen de 60% en 70% van de consumenten geeft aan wel eens MSC gecertificeerde vis of vis uit de groene kolom van de viswijzer (60%), producten waarbij rekening is gehouden met dierenwelzijn (63%) of fair trade producten (69%) te kopen. Ongeveer tweederde (65%) eet bewust minstens één keer per week geen vlees of vis. Biologische producten (89%) en seizoensen of streekproducten (91%) worden het meest door de consument zelf gekocht. 12 Duurzaam Dineren

19 3.2.2 De rol van duurzaamheid bij het maken van een keuze Welke rol speelt duurzaamheid wanneer de consument een keuze maakt voor een restaurant? Om dit te onderzoeken is de rol van duurzaamheid vergeleken met andere criteria zoals de kwaliteit van het eten of de goede service. In figuur 3.3 is te zien dat voor meer dan de helft van de consumenten (58%) duurzaamheid op het gebied van voeding een grote rol speelt bij de keuze voor een restaurant. De kwaliteit van het eten vindt de consument het belangrijkst, gevolgd door de menukaart en de sfeer binnen het restaurant. Figuur 3.3 Mate waarin factoren een rol spelen bij de keuze van een restaurant N=744 Informatie over duurzaamheidsinitiatieven van een restaurant vindt de consument het liefst terug op de website van het restaurant, via de menukaart van het restaurant of via IENS.nl (of een andere horecawebsite). Informatie ontvangen via een nieuwsbrief van het restaurant zelf of via sociale media zijn het minst populair. Figuur 3.4 Communicatiemiddelen die consumenten prefereren als het gaat om communicatie over duurzaamheid binnen horecaondernemingen N=744 Consumentenenquête 13

20 3.2.3 Doggybag Op de vraag 'blijft er wel eens een gedeelte van uw gerecht over?' antwoordt bijna één derde (30%) van de consumenten dat dit zelden tot nooit gebeurt, bij bijna de helft (47%) gebeurt dit soms. Bij ongeveer één op de vier (23%) consumenten gebeurt het regelmatig tot vaak. Het gaat dan meestal om kleine hoeveelheden, tussen de 10% en 30% van het totale gerecht, zie figuur 3.5. Wanneer eten over is gebleven zou dit meegenomen kunnen worden in een doggybag. Aan één op de vijf (20%) consumenten is dit wel eens aangeboden, 31% heeft zelf wel eens om een doggybag gevraagd. De meest genoemde reden om niet naar een doggybag te vragen is dat het niet gebruikelijk is in Nederland (46%), 16% van de consumenten schaamt zich ervoor om naar een doggybag te vragen, daarnaast vindt 17% dat het 'zuinig' overkomt. Ruim één op de vier (28%) consumenten heeft eigenlijk nooit nagedacht over het vragen naar een doggybag. Als consumenten een doggybag aangeboden zouden krijgen zou de meerderheid (68%) hier (waarschijnlijk) gebruik van maken, de overgrote meerderheid (79%) doet dit omdat het hen een goed gevoel geeft. Daarnaast vinden ze het zonde, omdat ze voor het gerecht betaald hebben (44%) en vinden ze het makkelijk voor de volgende dag (47%). Consumenten die geen gebruik zouden maken van een doggybag wanneer dit hen wordt aangeboden geven aan dat het onhandig is (43%), dat het eten niet zo lang houdbaar is (32%), dat het armoedig overkomt (26%) en dat het onhygiënisch is (22%). Figuur 3.5 Wanneer er een deel van uw gerecht overblijft, om welke hoeveelheid (ten opzichte van het gehele gerecht) gaat het dan?n = Stellingen Tot slot zijn enkele stellingen voorgelegd, hieruit kwam naar voren dat de overgrote meerderheid van de respondenten (90%) het waardeert wanneer (vanuit milieuoogpunt) met bepaalde seizoensgebonden producten gewerkt wordt en dit betekent dat zij bijvoorbeeld in de winter geen aardbeien kunnen eten. Daarnaast komt duidelijk naar voren dat de meerderheid (81%) best iets meer wil betalen voor duurzame producten en dat de consument eerder bereid is een duurzame keuze te maken van de menukaart, wanneer deze goed wordt toegelicht door de ober (78%). De consument waardeert het wanneer zij zelf de samenstelling (72%) en de hoeveelheid (69%) van 14 Duurzaam Dineren

Duurzaamheidk. Consument zoekt manieren om minder voedsel te verspillen Duurzaamheidkompas meting #13 December 2014

Duurzaamheidk. Consument zoekt manieren om minder voedsel te verspillen Duurzaamheidkompas meting #13 December 2014 Duurzaamheidk mpas Consument zoekt manieren om minder voedsel te verspillen Duurzaamheidkompas meting #13 December 2014 Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van een milieu-,

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Duurzaamheidk mpas Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Inleiding Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-, klimaat-, voedsel- en economische

Nadere informatie

Flitspeiling Voedselverspilling

Flitspeiling Voedselverspilling bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 W www.motivaction.nl Flitspeiling Voedselverspilling Beknopt rapport Natuur

Nadere informatie

Burgerpanel Horst aan de Maas - Meting 3

Burgerpanel Horst aan de Maas - Meting 3 Rapportage Burgerpanel meting 3: Juni 2013 In opdracht van: Contactpersoon: Gemeente Horst aan de Maas Dhr. F. Geurts Utrecht, juli 2013 DUO Market Research drs. Aart van Grootheest drs. Marjan den Ouden

Nadere informatie

Praktische tips voor succesvol marktonderzoek in de land- en tuinbouwsector

Praktische tips voor succesvol marktonderzoek in de land- en tuinbouwsector marktonderzoek in de land- en tuinbouwsector Marktonderzoek kunt u prima inzetten om informatie te verzamelen over (mogelijke) markten, klanten of producten, maar bijvoorbeeld ook om de effectiviteit van

Nadere informatie

Vers van de Visser. Resultaten LEI-enquête. Kees Taal en Mike Turenhout. April 2014

Vers van de Visser. Resultaten LEI-enquête. Kees Taal en Mike Turenhout. April 2014 Vers van de Visser Resultaten LEI-enquête Kees Taal en Mike Turenhout April 2014 Europees Visserij Fonds: Investeren in een duurzame visserij. Vers van de Visser is geselecteerd in het kader van het Nederlands

Nadere informatie

Online communicatie & de basisscholen van Leerplein055

Online communicatie & de basisscholen van Leerplein055 Online communicatie & de basisscholen van Leerplein055 Leerplein055 doet onderzoek naar de wensen en behoeften van ouders over de inzet van online communicatie. Waarom dit onderzoek? Leerplein055 is de

Nadere informatie

Vraag naar duurzame producten blijkt crisisproof Duurzaamheidkompas #9 thema: Duurzaamheid in tijden van crisis

Vraag naar duurzame producten blijkt crisisproof Duurzaamheidkompas #9 thema: Duurzaamheid in tijden van crisis Vraag naar duurzame producten blijkt crisisproof Duurzaamheidkompas #9 thema: Duurzaamheid in tijden van crisis November 2012 Inleiding Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van

Nadere informatie

Het Koffie Op De Zaak onderzoek. De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor

Het Koffie Op De Zaak onderzoek. De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor Het Koffie Op De Zaak onderzoek De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor Onderzoek uitgevoerd door Dutch Network Group In opdracht van PerTazza Datum: februari 2016 Inleiding

Nadere informatie

Duurzame melk in supermarkten

Duurzame melk in supermarkten Onderzoekssamenvatting Stelt u zich voor dat er voortaan alleen nog maar duurzaam geproduceerde melk te verkrijgen is in de supermarkt. Alle niet duurzame soorten worden niet langer verkocht. Hoe zou de

Nadere informatie

WAKKER DIER oktober 2017

WAKKER DIER oktober 2017 ` 0ktober 2017 Van de tien grootste pretparken in Nederland is onderzocht in hoeverre zij in hun horeca rekening houden met dierenwelzijn. Efteling en Duinrell kwamen uit dit onderzoek als beste uit de

Nadere informatie

Het Koffie Op De Zaak onderzoek. De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor

Het Koffie Op De Zaak onderzoek. De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor Het Koffie Op De Zaak onderzoek De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor Onderzoek uitgevoerd door Dutch Network Group In opdracht van PerTazza Februari 2016 1 Inleiding PerTazza

Nadere informatie

Kies voor vis met toekomst!

Kies voor vis met toekomst! Haags Milieucentrum Kies voor vis met toekomst! Resultaten onderzoek duurzame vis in Scheveningen Haags Milieucentrum Kies voor vis met toekomst! Resultaten Onderzoek Duurzame vis in Scheveningen Redactie:

Nadere informatie

CHECKLIST. Download de checklist ook op. www.nofoodtowaste.be

CHECKLIST. Download de checklist ook op. www.nofoodtowaste.be Download de checklist ook op www.nofoodtowaste.be TIPS & TRICKS OM VOEDSELVERLIES TE BEPERKEN In deze checklist draaien we deze volgorde om en beginnen we met de supertip : Besef dat elk product dat u

Nadere informatie

Directie Voedings- en Veterinaire Aangelegenheden LNV Consumentenplatform Consumentenonderzoek Natuurlijkheid, waarde voor beleid

Directie Voedings- en Veterinaire Aangelegenheden LNV Consumentenplatform Consumentenonderzoek Natuurlijkheid, waarde voor beleid Directie Voedings- en Veterinaire Aangelegenheden LNV Consumentenplatform Consumentenonderzoek Natuurlijkheid, waarde voor beleid 11 juni 2004 I Opinie-onderzoek 1. Inleiding 1 2. Associaties met natuurlijkheid

Nadere informatie

eel multifunctionele bedrijven verkopen hun

eel multifunctionele bedrijven verkopen hun Vers voedsel Als je tussenhandel kunt voorkomen, blijft er meer voor de boer over. Dat is een argument voor korte ketens. Die vormen ook een antwoord op de toenemende vraag naar vers en ambachtelijke

Nadere informatie

Krachten bundelen. Verspilling in Nederland

Krachten bundelen. Verspilling in Nederland Voedselverspilling Wereldwijd wordt zeker een derde van al het voedsel verspild. Daarmee worden ook de grondstoffen, het water en de energie verspild die nodig zijn om dat voedsel te produceren, te vervoeren

Nadere informatie

Rapport Consumentenonderzoek 2016 Keurmerk Klantgericht Verzekeren

Rapport Consumentenonderzoek 2016 Keurmerk Klantgericht Verzekeren Rapport Consumentenonderzoek 2016 Keurmerk Klantgericht Verzekeren Stichting toetsing verzekeraars Datum: 8 februari 2016 Projectnummer: 2015522 Auteur: Marit Koelman Inhoud 1 Achtergrond onderzoek 3 2

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

Voedselverspilling LEI Wageningen UR. Anima Ruissen

Voedselverspilling LEI Wageningen UR. Anima Ruissen Voedselverspilling LEI Wageningen UR Anima Ruissen Inhoud - Deel I Introductie Maatschappelijke context Consumenten Omgeving, gedrag, eigen verantwoordelijkheid? De marktplaats Waar ketenpartijen en consumenten

Nadere informatie

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING nieuwsbrief Februari 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling met het. Deze peiling ging over de zondagsopenstelling. De gemeenteraad

Nadere informatie

Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken

Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken Impact consumptiegedrag Hefbomen naar verandering Aankoopbeleid van voedingssector verduurzamen Actieve gedragsverandering van BE consument Verduurzamen

Nadere informatie

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier JORIS DE JONGH MSC. LIANNE WORRELL MSC. AMSTERDAM, MEI 2013 NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief

Nadere informatie

Rapportage. Keurmerk Klantgericht Verzekeren

Rapportage. Keurmerk Klantgericht Verzekeren Rapportage Keurmerk Klantgericht Verzekeren In opdracht van: Stichting toetsing verzekeraars Datum: 27 januari 2015 Projectnummer: 2014026 Auteurs: Marit Koelman & John Ruiter Index Achtergrond van het

Nadere informatie

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017 Gemeente Cliëntervaringsonderzoek Wmo over 2016 Onderzoeksrapportage 26 juni 2017 DATUM 26 juni 2017 Dimensus Beleidsonderzoek Wilhelminasingel 1a 4818 AA Breda info@dimensus.nl www.dimensus.nl (076) 515

Nadere informatie

duurzaam eten November 2010 Kim Paulussen Marcel Temminghoff

duurzaam eten November 2010 Kim Paulussen Marcel Temminghoff Voeding in 2020 Gezond en duurzaam eten November 2010 Kim Paulussen Marcel Temminghoff 1 Inleiding 2 Resultaten 3 Samenvatting 1 Inleiding Achtergrond en opzet onderzoek Aanleiding: het Voedingscentrum

Nadere informatie

Stadjers over afval Afval app en Diftar

Stadjers over afval Afval app en Diftar Stadjers over afval Afval app en Diftar Laura de Jong Mei 2016 Marjolein Kolstein www.os-groningen.nl BASIS VOOR BELEID Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Stadjers over een afval app...

Nadere informatie

Samenvatting van de belangrijkste onderzoeksresultaten. Juni 2015

Samenvatting van de belangrijkste onderzoeksresultaten. Juni 2015 2015 Samenvatting van de belangrijkste onderzoeksresultaten Juni 2015 Alle doelstellingen behaald Kinderen en ouders: Doelstelling: 40% van de ouders van kinderen tussen de 8 en 12 jaar is bereikt met

Nadere informatie

SustainaBul 2016 #1 Wageningen University

SustainaBul 2016 #1 Wageningen University SustainaBul 2016 #1 Wageningen University Vraag 1 Aanbod cursussen & minoren Biedt de onderwijsinstelling minoren en/of cursussen aan gericht op duurzaamheid, die inzichtelijk en toegankelijk zijn voor

Nadere informatie

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen.

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Rapport HEDRA 0-meting 11 maart 2016 Inhoudsopgave Situatie en centrale vraagstelling Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

7 ontwikkelingen waar de horecaondernemer van kan profiteren

7 ontwikkelingen waar de horecaondernemer van kan profiteren 7 ontwikkelingen waar de horecaondernemer van kan profiteren European Merchant Services 2015 1. Zorg ervoor dat u met de smartphone gevonden wordt Ondanks dat de groei van de smartphone inmiddels stabiliseert

Nadere informatie

Afvalenquête gemeente Elburg en gemeente Oldebroek Analyse van de gegevens

Afvalenquête gemeente Elburg en gemeente Oldebroek Analyse van de gegevens Afvalenquête gemeente Elburg en gemeente Oldebroek Analyse van de gegevens April 2016 Gemeente Elburg Gemeente Oldebroek Inhoudsopgave Deel 1. Inleiding 3 Deel 2. Motivatie afval scheiden 4 Deel 3. Afval

Nadere informatie

Opinieonderzoek. Inleiding

Opinieonderzoek. Inleiding Opinieonderzoek Inleiding Voor deze rapportage is gebruik gemaakt van twee opinieonderzoeken. Prominent in dit deel is het Onderzoek consumentenzorgen, Residuen bestrijdingsmiddelen van het Voedingscentrum

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Duurzaamheidkompas meting #17 beleid ten aanzien van voedsel januari 2017

Duurzaamheidk. Duurzaamheidkompas meting #17 beleid ten aanzien van voedsel januari 2017 Duurzaamheidk mpas Duurzaamheidkompas meting #17 beleid ten aanzien van voedsel januari 2017 Inleiding Duurzaamheidkompas #17 gezond en duurzaam voedsel Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van

Nadere informatie

Enquête Hengstdal: Lijsterbesstraat & Ahornstraat

Enquête Hengstdal: Lijsterbesstraat & Ahornstraat Enquête Hengstdal: Lijsterbesstraat & Ahornstraat SP Afdeling Nijmegen juli 2015 SP afdeling Nijmegen, Molenweg 95, 6543 VA Nijmegen T (024) 322 93 88 F (024) 322 93 88 E nijmegen@sp.nl I www.nijmegen.sp.nl

Nadere informatie

2013, peiling 2 juli 2013

2013, peiling 2 juli 2013 resultaten 2013, peiling 2 juli 2013 Van 14 mei tot en met 26 mei 2013 is een peiling onder het HengeloPanel gehouden. Van de 2.715 panelleden die waren uitgenodigd, hebben 1.615 leden de vragenlijst ingevuld.

Nadere informatie

HET LEIDERDORPPANEL OVER...

HET LEIDERDORPPANEL OVER... HET LEIDERDORPPANEL OVER... Resultaten peiling 13: Meedenken en meedoen in de openbare ruimte april 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 13 e peiling met het burgerpanel van

Nadere informatie

Gemeente Ommen. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 28 juli 2017

Gemeente Ommen. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 28 juli 2017 Gemeente Ommen Cliëntervaringsonderzoek Wmo over 2016 Onderzoeksrapportage 28 juli 2017 DATUM 28 juli 2017 Dimensus Beleidsonderzoek Wilhelminasingel 1a 4818 AA Breda info@dimensus.nl www.dimensus.nl (076)

Nadere informatie

Cliëntenonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning Gemeente Zutphen 2015

Cliëntenonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning Gemeente Zutphen 2015 Cliëntenonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning Gemeente Zutphen 2015 Gemeente Deventer Team Kennis en Verkenning Jaap Barink Juni 2015 Inhoud Samenvatting... 4 Inleiding... 6 1. Indienen melding...

Nadere informatie

een onderzoek naar arbeidssatisfactie in Nederland

een onderzoek naar arbeidssatisfactie in Nederland een onderzoek naar arbeidssatisfactie in Nederland 1 februari 2009 Ausems en Kerkvliet, arbeidsmedisch adviseurs Hof van Twente www.aenk.nl Onderzoeksrapport JobMeter 2009 Inleiding Ausems en Kerkvliet,

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Evaluatie van Open Bedrijvendag

Evaluatie van Open Bedrijvendag Evaluatie van Open Bedrijvendag Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel April 2011 Samenvatting De Open Bedrijvendag

Nadere informatie

PEILING 65-PLUSSERS. Gemeente Enkhuizen januari 2015. www.ioresearch.nl

PEILING 65-PLUSSERS. Gemeente Enkhuizen januari 2015. www.ioresearch.nl PEILING 65-PLUSSERS Gemeente Enkhuizen januari 2015 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Telnr. : 0229-282555 Rapportnummer 2015-2080 Datum januari 2015 Opdrachtgever

Nadere informatie

Samenstellers: J.P. van Spronsen G. Verschoor L. Rietveld N. Timmermans E. Termote HORECA PERSONEELSONDERZOEK 2006

Samenstellers: J.P. van Spronsen G. Verschoor L. Rietveld N. Timmermans E. Termote HORECA PERSONEELSONDERZOEK 2006 Samenstellers: J.P. van Spronsen G. Verschoor L. Rietveld N. Timmermans E. Termote HORECA PERSONEELSONDERZOEK 2006 Leiderdorp, 29 december 2006 -2- INHOUDSOPGAVE INLEIDING...3 RESPONDENT IN BEELD...4 SITUATIE

Nadere informatie

3. Resultaten. Pagina 1 van 5

3. Resultaten. Pagina 1 van 5 Internetpanel Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Resultaten peiling 32: Subsidieregeling Investeringen in milieuvriendelijke maatregelen December 2014 1. Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015)

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) In het voorjaar van 2015 is een tevredenheidsonderzoek onder de particuliere klanten van Warmtenet Hengelo gehouden. Aan alle particuliere klanten van Warmtenet

Nadere informatie

IMAGO ZORG CONSUMENTEN 2013

IMAGO ZORG CONSUMENTEN 2013 IMAGO ZORG CONSUMENTEN 2013 Wat vindt Nederland van de ziekenhuizen en de ziekenhuiszorg? Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen IMAGO ZORG CONSUMENTEN 2013 Wat vindt Nederland van de ziekenhuizen en

Nadere informatie

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over fietsen in Groningen Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van beleidsgericht

Nadere informatie

NEDERLANDERS & MEDIATION

NEDERLANDERS & MEDIATION NEDERLANDERS & MEDIATION Een kwantitatief onderzoek onder Nederlanders in opdracht van de Nederlandse Mediatorsvereniging en de Mediatorsfederatie Nederland JORIS DE JONGH WOUTER SMIT AMSTERDAM, MEI 2017

Nadere informatie

Verminderen van voedselverspilling

Verminderen van voedselverspilling Verminderen van voedselverspilling Behavioural Insights Team EZ Evelien van de Veer Behavioural Insights Team EZ Sinds november 2014 van start Toepassen gedragsinzichten op alle beleidsterreinen EZ: Innovatie

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

De voedselketenles LES 1 VRAAG: Waarom denk jij dat het erg is dat er soms eten weggegooid wordt?

De voedselketenles LES 1 VRAAG: Waarom denk jij dat het erg is dat er soms eten weggegooid wordt? VRAAG: Waarom denk jij dat het erg is dat er soms eten weggegooid wordt? 1 Hoe denk je dat de aardbeienjam op jouw boterham terecht is gekomen? Wat is er allemaal nodig om die aardbeienjam op jouw boterham

Nadere informatie

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Naam: William Ton (1604410) Docent: Rob van den Idsert Specialisatie: Concept Periode: 2015-D Datum: 27-05-2015 Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Nadere informatie

Meerderheid kent het EKO-keurmerk Onderzoek naar de waarde van het EKO-keurmerk onder Nederlandse boodschappers

Meerderheid kent het EKO-keurmerk Onderzoek naar de waarde van het EKO-keurmerk onder Nederlandse boodschappers Meerderheid kent het EKO-keurmerk Onderzoek naar de waarde van het EKO-keurmerk onder Nederlandse boodschappers Tim de Broekert MSc, Research Consultant Imre van Rooijen MSc, Research Consultant december

Nadere informatie

Jaarlijks onderzoek onder gasten 2015

Jaarlijks onderzoek onder gasten 2015 Jaarlijks onderzoek onder gasten 2015 Elk jaar voert Resto VanHarte een impact- en tevredenheidsmeting uit onder haar gasten. Deze is in 2015 verspreid in 32 vestigingen van Resto VanHarte, in 20 steden/gemeenten.

Nadere informatie

Gemeente Maastricht - Onderzoek & Statistiek

Gemeente Maastricht - Onderzoek & Statistiek Rapportage Pieter Honig & Simon van den Bighelaar Van den Bighelaar & Honig Onderzoeksbureau E-mail : info@vdbho.nl Opdrachtgever Drs. Paul Hinssen Gemeente Maastricht - Onderzoek & Statistiek Mosae Forum

Nadere informatie

Wat doen we met het eten?

Wat doen we met het eten? Wat doen we met het eten? Hoe bewust gaan stadjers om met voedsel en voedselproductie in 2011 Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij Nederlandse landbouw en visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij 2017

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij 2017 Nederlandse landbouw en visserij 2017 Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 14 5 Waardering en

Nadere informatie

Checklist 16: Algemene houding tegenover de collega s- Concurrenten

Checklist 16: Algemene houding tegenover de collega s- Concurrenten Checklist 16: Algemene houding tegenover de collega s- Concurrenten o Waarom deze checklist? De volgende vragenlijst vraagt naar de kennis van collega s-concurrenten door de horecaondernemer. De horecaondernemer

Nadere informatie

Onderzoek Zondagopenstelling Gemeente Borger-Odoorn

Onderzoek Zondagopenstelling Gemeente Borger-Odoorn Onderzoek Zondagopenstelling Gemeente Borger-Odoorn Oktober 2015 2 Management Summary Inleiding Ongeveer een jaar geleden heeft de gemeenteraad van Borger-Odoorn besloten om de winkels in haar gemeente

Nadere informatie

Inzicht in hoe Nederland aankijkt tegen het gebruik van de mobiele telefoon op de fiets

Inzicht in hoe Nederland aankijkt tegen het gebruik van de mobiele telefoon op de fiets Inzicht in hoe Nederland aankijkt tegen het gebruik van de mobiele telefoon op de fiets Rapport voor Ministerie van Infrastructuur en Milieu 19 januari 2017 Inhoudsopgave Conclusies Resultaten Bijlagen

Nadere informatie

Buurtenquête hostel Leidsche Maan

Buurtenquête hostel Leidsche Maan Buurtenquête hostel Leidsche Maan tussenmeting 2013 Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht (GG&GD) DIMENSUS beleidsonderzoek April 2013 Projectnummer 527 Inhoud Samenvatting 3 Inleiding

Nadere informatie

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Onderdeel 1. Gegevens en indicatoren van het evenement Gegevens Evenement Naam: Datum: Korte Omschrijving Bezoekers: Deelnemers:

Nadere informatie

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten peiling 15: gebruik social media juli 2012 1. Inleiding Tussen 1 juni en 10 juni konden panelleden van het internetpanel Dienst Regelingen een peiling

Nadere informatie

De consument van champignon in 17 landen

De consument van champignon in 17 landen De consument van champignon in 17 landen 2007 / 72 Zoetermeer, september 2007 - Wilco van den Berg Productschap Tuinbouw, Afdeling Marktinformatie & Marktonderzoek Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Onderzoek klanttevredenheid Archief Eemland

Onderzoek klanttevredenheid Archief Eemland Onderzoek klanttevredenheid Archief Eemland Gemeente Amersfoort Dymphna Meijneken, Marlies Visser 9 april 2015 De meeste mensen die Archief Eemland bezoeken komen om archiefdocumenten in te zien en voor

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

De dienstverlening van Westerpark

De dienstverlening van Westerpark De dienstverlening van Westerpark Vanaf eind mei 2009 konden bewoners en ondernemers van Westerpark zich aanmelden bij het nieuw opgerichte digitale bewonerspanel. In deze rapportage wordt verslag gedaan

Nadere informatie

Zorgbarometer 7: Flexwerkers

Zorgbarometer 7: Flexwerkers Zorgbarometer 7: Flexwerkers Onderzoek naar de positie van flexwerkers in de zorg Uitgevoerd door D. Langeveld, MSc Den Dolder, mei 2012 Pagina 2 Het auteursrecht op dit rapport berust bij ADV Market Research

Nadere informatie

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND 2012 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier.

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND 2012 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier. NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND 2012 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier. ODETTE VLEK MSc. WIM PETERS BSc. AMSTERDAM, JUNI 2012 NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND 2012 Een

Nadere informatie

Stad Gent biedt lekkere, gezonde en duurzame schoolmaaltijden aan vanaf 2017

Stad Gent biedt lekkere, gezonde en duurzame schoolmaaltijden aan vanaf 2017 Stad Gent biedt lekkere, gezonde en duurzame schoolmaaltijden aan vanaf 2017 De Stad Gent heeft een nieuwe partner voor het leveren van lekkere, gezonde en duurzame schoolmaaltijden. Zo zet het stadsbestuur

Nadere informatie

Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV?

Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV? Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV? Aanleiding Veel bewoners van De Gravin Utrecht hebben problemen ervaren met de WKO-

Nadere informatie

Eindrapport Radboud Universiteit Nijmegen

Eindrapport Radboud Universiteit Nijmegen Eindrapport Radboud Universiteit Nijmegen ONDERWIJS VRAAG MAXIMALE SCORE BEOORDELING TOELICHTING 1. Aanbod: cursussen/minoren 5 5 Uitstekend, totaal aantal punten toegekend. 2. Aanbod voor grote publiek

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011 Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs December 2011 Inleiding Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-,

Nadere informatie

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN?

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? Evaluatie-onderzoek van het online stemmen Een kwantitatief onderzoek naar het stemmen via internet van burger@overheid. Uitgevoerd door NetPanel in samenwerking

Nadere informatie

Effectiviteitonderzoek naar de kennisoverdracht van I&E Milieu

Effectiviteitonderzoek naar de kennisoverdracht van I&E Milieu Effectiviteitonderzoek naar de kennisoverdracht van I&E Milieu SAMENVATTING dr. L.A. Plugge 1, drs. J. Hoonhout 2, T. Carati 2, G. Holle 2 Universiteit Maastricht IKAT, Fac. der Psychologie Inleiding Het

Nadere informatie

Openingstijden Stadswinkels 2008

Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2008 In opdracht van Publiekszaken afdeling Beleid

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Delen als manier om samen te verduurzamen Duurzaamheidkompas meting #11 December 2013

Duurzaamheidk. Delen als manier om samen te verduurzamen Duurzaamheidkompas meting #11 December 2013 Duurzaamheidk mpas Delen als manier om samen te verduurzamen Duurzaamheidkompas meting #11 December 2013 Inleiding Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-, klimaat-,

Nadere informatie

WHITEPAPER HEALTH 51% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN GEZONDHEIDS PRODUCTEN

WHITEPAPER HEALTH 51% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN GEZONDHEIDS PRODUCTEN WHITEPAPER HEALTH NEDERLANDERS ZIJN GEEN VOORLOPERS OP HET GEBIED VAN GEZONDHEIDS- PRODUCTEN 51% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN GEZONDHEIDS PRODUCTEN Vrouwen zijn meer geïnteresseerd

Nadere informatie

Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties

Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties in de architectenbranche QUICKSCAN mei 2013 Inhoud Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties 3 Resultaten 6 Bureau-intermediair I Persoonlijk urenbudget 6 Keuzebepalingen

Nadere informatie

NATIONAAL WATER ONDERZOEK 2015 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van water

NATIONAAL WATER ONDERZOEK 2015 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van water NATIONAAL WATER ONDERZOEK 2015 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van water JORIS DE JONGH CAROLINE VAN TEEFFELEN AMSTERDAM, AUGUSTUS 2015 2 INHOUDSOPGAVE VOORAF AANLEIDING EN DOEL

Nadere informatie

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015 Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot Januari 2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Resultaten... 4 2.1 Onderzoeksverantwoording... 4 2.2 Hoe tevreden

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

De stem van ouders. succesvolle samenwerking. voor. Sardes Special

De stem van ouders. succesvolle samenwerking. voor. Sardes Special De stem van ouders voor succesvolle samenwerking Sardes Special Nummer 22 november 2017 Arline Spierenburg De Staat van de Ouder in het primair en voortgezet onderwijs In het voorjaar van 2017 voerde Ouders

Nadere informatie

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Toine Timmermans, Programma manager duurzame voedselketens Bart Groesz, PLUS Klaassen supermarkt Overzicht workshop Innovatie & ondernemerschap

Nadere informatie

Enquête gebruikers e-laadpunten

Enquête gebruikers e-laadpunten Enquête gebruikers e-laadpunten Inleiding Begin juli 2013 heeft stichting e-laad een enquête uitgezet met als doel inzicht te krijgen in de ervaringen en wensen van gebruikers die hun elektrische auto

Nadere informatie

Nieuwsbrief Resultaten evaluatie

Nieuwsbrief Resultaten evaluatie Nieuwsbrief Resultaten evaluatie Toen het project 2030 werd gestart, is aan de gemeenteraad toegezegd dat na vier afgeronde en het project geëvalueerd zou worden. In april heeft het projectteam 2030 een

Nadere informatie

24 december Onderzoek onder klanten voedselbank

24 december Onderzoek onder klanten voedselbank 24 december 2016 Onderzoek onder klanten voedselbank Onderzoek onder klanten voedselbank 24 december 2016 Over het onderzoek Het online onderzoek is uitgevoerd door onderzoekers van het EenVandaag Opiniepanel

Nadere informatie

Gemeente Houten: Onderzoek Kieskompas. Den Dolder, 26 januari 2011 Ir. Martine van Doornmalen Rianne van Beek Msc.

Gemeente Houten: Onderzoek Kieskompas. Den Dolder, 26 januari 2011 Ir. Martine van Doornmalen Rianne van Beek Msc. Gemeente Houten: Onderzoek Kieskompas Den Dolder, 26 januari 2011 Ir. Martine van Doornmalen Rianne van Beek Msc. 2 Het auteursrecht op dit rapport berust bij ADV Market Research (ADV). De opdrachtgever

Nadere informatie

Enquête herinrichting Botenbuurt 2016

Enquête herinrichting Botenbuurt 2016 Enquête herinrichting Botenbuurt 2016 December 2016 Kenniscentrum MVS Gemeente Schiedam E n q u ê t e h e r i n r i c h t i n g B o t e n b u u r t P a g i n a 1 Inleiding De gemeente Schiedam voert in

Nadere informatie

Klantenpanel RVO.nl Resultaten peiling 36: Koopsubsidie Januari 2016

Klantenpanel RVO.nl Resultaten peiling 36: Koopsubsidie Januari 2016 Klantenpanel RVO.nl Resultaten peiling 36: Koopsubsidie Januari 2016 1. Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de gebruikerspeiling over de regeling Koopsubsidie. Meer specifiek gaat het

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 Naamsbekendheidonderzoek

Hoofdstuk 5 Naamsbekendheidonderzoek Hoofdstuk 5 5.1 Inleiding Achtergrond en doel van het onderzoek Bonnema Weert wenst inzicht te verkrijgen in haar naamsbekendheid. Bonnema Weert wil in het bijzonder antwoord krijgen op de volgende onderzoeksvragen:

Nadere informatie

Factsheet Competenties Ambtenaren

Factsheet Competenties Ambtenaren i-thorbecke Factsheet Competenties Ambtenaren Competenties van gemeenteambtenaren - nu en in de toekomst kennis en bedrijf Gemeenten werken steeds meer integraal en probleemgestuurd aan maatschappelijke

Nadere informatie

De Tabakswet. Rapport. Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief roken, houding t.a.v. en steun voor rookverboden Cyrille Koolhaas

De Tabakswet. Rapport. Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief roken, houding t.a.v. en steun voor rookverboden Cyrille Koolhaas Grote Bickersstraat 74 13 KS Amsterdam Postbus 247 00 AE Amsterdam t 0 522 54 44 f 0 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport De Tabakswet Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief

Nadere informatie

Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders

Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders Inleiding De Consumentenbond heeft onderzoek uitgevoerd naar de bekendheid en beoordeling van twee financieel toezichthouders in Nederland: De Autoriteit

Nadere informatie

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld.

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld. rriercoj Gemeenteraad Barneveld Postbus 63 3770 AB BARNEVELD Barneveld, 27 augustus 2015 f Ons kenmerk: Ö^OOJcfc Behandelend ambtenaar: I.M.T. Spoor Doorkiesnummer: 0342-495 830 Uw brief van: Bijlage(n):

Nadere informatie

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL SAMEN WERKEN AAN EEN DUURZAME VOEDSELKETEN IN 2020 AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL Voorop lopen met duurzaam voedsel Nederland is wereldspeler op het gebied van voedselproductie, innovatie en agrifood-export.

Nadere informatie