Martine Verluyten Voorzitter van het Auditcomité van de Vlaamse Administratie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Martine Verluyten Voorzitter van het Auditcomité van de Vlaamse Administratie"

Transcriptie

1 1 Publieke versus private audit Gelijkenissen en verschillen een persoonlijke-ervaringsgebaseerde toelichting Martine Verluyten Voorzitter van het Auditcomité van de Vlaamse Administratie 2 2 1

2 Context Dit is geen zwart-wit verhaal er is immers geen uniforme privésector net zo min als er een uniforme publiek sector is Beide zijn een amalgaam van verschillende organisatietypes met verschillende opdrachten, producten en dienstverlening Toelichting is gebaseerd op ervaringen bij een aantal grote ondernemingen in de private sector en de Vlaamse overheid 3 Er zijn veel gelijkenissen 4 4 2

3 Gelijk kader Opdracht en normenkader zijn gelijk De definitie en het internationale normenkader van het Institute of Internal Auditors is gelijk voor alle auditoren (zowel publieke als private sector) De definitie, normen en deontologische code zijn ook een evaluatiebasis voor de werking van auditdiensten binnen de (Vlaamse) overheid Het werkkader is analoog Definities en omschrijvingen van interne controle zijn analoog voor alle soorten organisaties 5 Gelijke verwachtingen De verwachtingen lopen gelijk; een interne auditfunctie moet een antwoord kunnen bieden op de vraag: welke de belangrijkste risico s binnen een organisatie zijn, hoe het gesteld is met de beheersing van de risico s en welke de verbeteropportuniteiten zijn, welke de belangrijkste actuele knipperlichten zijn voor de organisatie op het vlak van risicobeheersing welke de auditprioriteiten zijn en welk de auditstrategie is die hierbij gehanteerd moet worden, 6 3

4 maar ook wel wat verschillen 7 7 Grootste verschilpunten Achtergrond en gedragenheid Bepaling van auditprioriteiten risicoanalyse Afstemming met andere audit- en controleactoren single audit principe Werking van auditcomités 8 4

5 Achtergrond en gedragenheid Historische achtergrond Al langer bekend met begrip interne audit Meer interne ervaring (historiek van werking en auditopdrachten) Gegroeid vanuit het financiële en de financiële oriëntatie blijft sterk aanwezig in de auditopdrachten Meer verankerd in de organisatie, toegevoegde waarde wordt erkend Nog jonge discipline, bij veel entiteiten nog in oprichting Nog zoekende naar geëigende aanpak Bij de opstart werd vertrokken van een brede invulling, de focus ligt op het effectiviteitsaspect, veel minder focus op het financiële (rol andere actoren) Moet zich nog bewijzen Interne audit is meer verworven in de private sector, binnen de overheidssector moet dit nog gerealiseerd worden Waarmaken van Internal audit is here to stay omdat het rendeert 9 Achtergrond en gedragenheid Gebruik van de resultaten Sterke gedragenheid van de interne auditfunctie door raad van bestuur en CEO Auditresultaten worden strikt opgevolgd en o.a. gebruikt bij evaluaties, promoties, Meer betrokkenheid van het (politieke) management kan de interne auditfunctie verder versterken Nog geen link met evaluatiecyclus Draagkracht en impact van interne auditfunctie wordt in hoge mate bepaald door hoe men omgaat met de auditresultaten Als deze niet aangewend worden is interne audit een maat voor niets 10 5

6 Bepaling van de auditprioriteiten Risicoanalyse Doelstellingen zijn meestal duidelijk, meetbaar, opvolgbaar Risico s zijn meer afgebakend en af te lijnen vanuit de doelstellingen Doelstellingen zijn veel complexer, moeilijker te meten en op te volgen Risicoanalyse is moeilijker en veel minder kwantitatief uit te drukken Audit in een meetbare omgeving is gemakkelijker; voor auditoren in een overheidsomgeving wegen de kwalitatieve risico-inschattingen sterk door 11 Bepaling van de auditprioriteiten Verschil in algemene aansturing en opvolging Sterke topdownaansturing Focus op resultaatgerichte cultuur Frequente (financiële) rapportering en verantwoording met directe afrekening Gelaagde structuur met politieke management als collegiaal orgaan zoeken naar meer evenwichten Diverse organisatieculturen afhankelijk van opdracht Diverse monitoring en rapportering, minder financieel gericht De bepaling van de auditprioriteiten en de afstemming met het management is directer en eenduidiger in een hiërarchische, resultaatgerichte organisatie. Complexe en heterogene structuren leiden tot een veelvoud aan gelijkwaardige auditprioriteiten 12 6

7 Afstemming met andere audit- en controleorganen Single audit Single audit is meer doorgedreven Samenwerking met bedrijfsrevisor is goed ingeburgerd, opereren als virtueel team met risicoafstemming Coherente werking van auditor, controller, compliance officer, heeft de organisatie zelf in de hand Ontwikkeling van single audit is volop in ontwikkeling, verschillende acties om afstemming te bekomen zijn geïnitieerd (vb. samenwerkingsprotocol Rekenhof IBR IAVA, holdingmodel, ) Interne en externe afstemming hangt voor een deel af van welwillendheid ; rol en opdracht is bepaald door regelgeving en ligt in handen van verschillende overheden Single audit is een belangrijk lopend werkpunt. De doelmatigheid van de verschillende audit- en controleactoren wordt hierdoor bepaald. Moet ook als een coherent geheel ervaren worden bij de geauditeerden 13 Werking van auditcomités Standaard bij grote ondernemingen; instrument voor de invulling van bestuurders-verantwoordelijkheden Richtlijnen over samenstelling en werking in de Belgische corporate governance code Nadruk op belang van onafhankelijke leden als maatregel voor onafhankelijkheid en objectiviteit ter aanvulling van specifieke competenties Relatief nieuw instrument; meer vanuit invalshoek aansturing interne audit Geen specifieke richtlijnen voor werking en samenstelling Ervaring en achtergrond van de leden is uiteenlopend; niet overal zijn onafhankelijke leden gecoöpteerd Rol en werking van auditcomités is nog in ontwikkeling. Moeten opdracht als ondersteunend en adviserend orgaan voor raad van bestuur of regering verder uitbouwen 14 7

8 Kennis en ervaring delen Oppassen dat we niet in 2 uit elkaar groeiende blokken terechtkomen Gemeenschappelijkheden weten te herkennen; over het muurtje kijken op vlak van auditmethodologie: waar delen we dezelfde auditaanpak (warm water niet opnieuw uitvinden) op vlak van werking interne auditfunctie (indicatoren, tijdsmeting, persoonlijke competenties, ) 15 Advies voor interne audit binnen de overheid Sensibilisering is een continue opdracht Werk aan politieke gedragenheid, dit is cruciaal voor de aanvaarding en impact van de interne auditfunctie Management is verantwoordelijk voor interne controle, maar het hoe en wat en de omvang van het begrip moeten geduid worden Principes van risicomanagement moeten nog meer geïntroduceerd worden Een goed doelstellingenproces is het uitgangspunt voor een goed risicomanagement Doelstellingenproces wordt diffuus ingevuld LT-aspect (> legislatuur) meer laten doorwegen Werken aan meetbaarheid van doelstellingen Risicomanagement aansluitend uitbouwen 16 8

9 Advies voor interne audit binnen de overheid Stimuleer de samenwerking tussen de verschillende audit- en controleactoren binnen de overheid voorkom de perceptie en realiteit van controle op controle op controle vertrek van een teambenadering met een gezamenlijke visie als vertrekbasis Marketing van de interne auditfunctie is nodig Laat je resultaten zien Communiceer, maak je zichtbaar Doe aan netwerking leer van elkaar 17 Info Interne Audit van de Vlaamse Administratie Boudewijngebouw Boudewijnlaan 30, 1000 Brussel Tel: Fax:

IBR-IRE / IIA Belgium study day

IBR-IRE / IIA Belgium study day 1 IBR-IRE / IIA Belgium study day De controleactoren in de overheidssector: ontwikkelingen, uitdagingen en toekomstvisie Mark Vandersmissen Manager-auditor Interne Audit van de Vlaamse Administratie 2

Nadere informatie

Pilootproject VVM De Lijn

Pilootproject VVM De Lijn Pilootproject VVM De Lijn Netwerk organisatiebeheersing 24 januari 2013 Dominiek Viaene VVM De Lijn Jo Fransen IAVA Agenda 1. Kerncijfers VVM De Lijn 2. Situering pilootproject single audit 3. Methodiek

Nadere informatie

Risicomanagement. Mark Vandersmissen & Steve Troupin Netwerk Organisatiebeheersing 24 Januari 2013

Risicomanagement. Mark Vandersmissen & Steve Troupin Netwerk Organisatiebeheersing 24 Januari 2013 1 Risicomanagement Mark Vandersmissen & Steve Troupin Netwerk Organisatiebeheersing 24 Januari 2013 2 Agenda 1. Waarom risicomanagement 2. Verdere aanpak 3. Risicomanagementproces 4. Community-building

Nadere informatie

Leren uit het buitenland Risicomanagement en interne audit bij de Nederlandse Rijksoverheid.

Leren uit het buitenland Risicomanagement en interne audit bij de Nederlandse Rijksoverheid. Leren uit het buitenland Risicomanagement en interne audit bij de Nederlandse Rijksoverheid. SBOV workshop Mark Vandersmissen, manager-auditor Interne Audit 31 januari 2005 1 Opbouw presentatie Situering

Nadere informatie

AuditchArter VAn het AGentSchAp Audit VLAAnderen 1 / 9

AuditchArter VAn het AGentSchAp Audit VLAAnderen 1 / 9 Auditcharter Van HET AGENTSChap AUDIT VLAANDEREN 1 / 9 Inhoudsopgave MISSIE VAN HET AGENTSCHAP AUDIT VLAANDEREN... 3 ONAFHANKELIJKHEID... 4 OBJECTIVITEIT EN BEKWAAMHEID... 5 KWALITEIT VAN DE AUDITWERKZAAMHEDEN...

Nadere informatie

Afsprakennota inzake audit in de Vlaamse administratie en de lokale besturen

Afsprakennota inzake audit in de Vlaamse administratie en de lokale besturen Instituut van de Bedrijfsrevisoren Rekenhof Audit Vlaanderen Afsprakennota inzake audit in de Vlaamse administratie en de lokale besturen Tussen Het Rekenhof, vertegenwoordigd door de heer Ignace Desomer,

Nadere informatie

Rekenhof. De modernisering van de controlepiramide in België. Externe audit door het Rekenhof, uitdagingen voor de toekomst

Rekenhof. De modernisering van de controlepiramide in België. Externe audit door het Rekenhof, uitdagingen voor de toekomst Rekenhof De modernisering van de controlepiramide in België Externe audit door het Rekenhof, uitdagingen voor de toekomst Uiteenzetting door I. Desomer, raadsheer in het Rekenhof Presentatie Voorstelling

Nadere informatie

Beleidsbrief Algemeen Regeringsbeleid

Beleidsbrief Algemeen Regeringsbeleid Beleidsbrief Algemeen Regeringsbeleid 2015-2016 I. Inleiding Samenwerking, dialoog en vertrouwen Kwaliteitsvolle besluitvorming Uitbouw Departement Kanselarij en Bestuur Specifieke horizontale prioriteiten

Nadere informatie

Audit Vlaanderen & de Leidraad Organisatiebeheersing

Audit Vlaanderen & de Leidraad Organisatiebeheersing Wat u zeker moet weten over Audit Vlaanderen & de Leidraad Organisatiebeheersing VOOR LOKALE BESTUREN AUDIT VLAANDEREN www.auditvlaanderen.be 1 Inhoud AUDIT VLAANDEREN 5 INTERNE CONTROLE OF ORGANISATIEBEHEERSING?

Nadere informatie

Forensische opdrachten m.b.t. overheidsopdrachten De ervaring van Audit Vlaanderen

Forensische opdrachten m.b.t. overheidsopdrachten De ervaring van Audit Vlaanderen Forensische opdrachten m.b.t. overheidsopdrachten De ervaring van Audit Vlaanderen 23/10/2017 Agenda I. Over Audit Vlaanderen II. III. IV. Samenwerking met IBR Ervaring met overheidsopdrachten algemeen

Nadere informatie

NOTA AAN DE LEDEN VAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE LEDEN VAN DE VLAAMSE REGERING DE MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BUITENLANDS BELEID EN ONROEREND ERFGOED NOTA AAN DE LEDEN VAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: Audit en organisatiebeheersing 1. INHOUDELIJK

Nadere informatie

Infosessie Externe audit voor de lokale besturen Vrijdag 13/12/2013

Infosessie Externe audit voor de lokale besturen Vrijdag 13/12/2013 Infosessie Externe audit voor de lokale besturen Vrijdag 13/12/2013 samen groeien samen oogsten samen proeven Inhoud 1. Historiek 2. Ratio 3. Interne controle 4. Types van audit 5. Drieledig doel 6. Organisatie

Nadere informatie

Netwerk organisatiebeheersing. 20 april 2017

Netwerk organisatiebeheersing. 20 april 2017 Netwerk organisatiebeheersing 20 april 2017 Agenda Welkom! Nieuwe aanpak organisatie-audits binnen de Vlaamse administratie o Algemene toelichting o Praktijkcase en ervaringen vanuit Het Facilitair Bedrijf

Nadere informatie

Interne Audit van de Vlaamse Administratie

Interne Audit van de Vlaamse Administratie Interne Audit van de Vlaamse Administratie Studiedag De modernisering van de controlepiramide in België 12 mei 2005 Eddy Guilliams, hoofd Interne Audit 1 Agenda Oprichting van Interne Audit van de Vlaamse

Nadere informatie

Interne controle en risicobeheer

Interne controle en risicobeheer COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PRIVATE STICHTING Interne controle en risicobeheer Richtlijnen in het kader van de wet van 6 april 2010 en de Belgische Corporate Governance Code 2009 Hulpdocument voor het

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Interne audit in de FOD Mobiliteit en Vervoer

Interne audit in de FOD Mobiliteit en Vervoer Interne audit in de FOD Mobiliteit en Vervoer Josiane Van Waesberghe FOD Mobiliteit en Vervoer Studiedag Modernisering van de Controlepiramide Instituut van de Overheid 12 mei 2005 FOD Agenda Agenda Huidige

Nadere informatie

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant Welkom INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN Leen Scheers Senior consultant GEGEVEN bedrijven wensen verschillende managementsystemen met certificaten meerdere invalshoeken (KVM), zowel op managementniveau

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Leidend ambtenaar van het agentschap Audit Vlaanderen

Functiebeschrijving: Leidend ambtenaar van het agentschap Audit Vlaanderen VR 2017 0906 DOC.0550/2BIS Functiebeschrijving: Leidend ambtenaar van het agentschap Audit Vlaanderen Voor akkoord Vacant Jean-Pierre Bostoen, voorzitter van het auditcomité van de lokale besturen. Luc

Nadere informatie

HR beleidsplan departement LV

HR beleidsplan departement LV HR beleidsplan departement LV Filip Grauls Donderdag 30 september 2010 1 Agenda De aanleiding Het resultaat Het vervolg Aandachtspunten 2 1 1. De aanleiding Eyeopener EFQM zelfevaluatie 2007 Probleemstelling

Nadere informatie

Partners in doelbewust management R V E R S L A G VAN UD M

Partners in doelbewust management R V E R S L A G VAN UD M Partners in doelbewust management I1I JAA R V E R S L A G VAN HE I N T E T AU D RN E A ITCO UD M IT P TSCHA N E G T A AAMSE ADMINISTR E AT H L V IE N E I2 DE E IT A N 01 V 3 JAARVERSLAG VAN HET AUDITCOMITÉ

Nadere informatie

Audio Interne Auditcharter

Audio Interne Auditcharter Audio Interne Auditcharter Definities in het kader van dit charter : Lid het tot de vereniging Audio toegetreden lokaal bestuur (gemeente, stad of OCMW), andere publieke rechtspersoon, of private rechtspersoon

Nadere informatie

ISA 610, GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN INTERNE AUDITORS

ISA 610, GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN INTERNE AUDITORS INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 610, GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN INTERNE AUDITORS Deze Internationale controlestandaard (ISA) werd in 2009 in de Engelse taal gepubliceerd door de

Nadere informatie

Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril. Eddy Guilliams 1 april 2014

Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril. Eddy Guilliams 1 april 2014 Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril Eddy Guilliams 1 april 2014 Agenda Interne controle/ organisatiebeheersing en audit Wie zijn we? Doelstellingen en monitoring in de leidraad organisatiebeheersing

Nadere informatie

Centrum voor Politiestudies Hasselt, 8 mei 2012

Centrum voor Politiestudies Hasselt, 8 mei 2012 Centrum voor Politiestudies Hasselt, 8 mei 2012 Jo Fransen, manager auditor Interne Audit van de Vlaamse Administratie Agenda Korte voorstelling IAVA Implementatie van interne controle binnen de Vlaamse

Nadere informatie

Corporate & Public Governance: Perpetuum Mobile? Prof. Dr. L. Van den Berghe

Corporate & Public Governance: Perpetuum Mobile? Prof. Dr. L. Van den Berghe Corporate & Public Governance: Perpetuum Mobile? Prof. Dr. L. Van den Berghe 2 Overzicht Deugdelijk bestuur in de private en de publieke sector: een permanente kruisbestuiving Maar, publieke sector is

Nadere informatie

DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur

DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Vlaamse Regering Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid Afdeling Kanselarij Boudewijnlaan 30, bus 20 1000 Brussel

Nadere informatie

VERWACHTINGEN EN UITDAGINGEN Verslag van de gezamenlijke studiedag van IIA Belgium en het Instituut van de Bedrijfsrevisoren

VERWACHTINGEN EN UITDAGINGEN Verslag van de gezamenlijke studiedag van IIA Belgium en het Instituut van de Bedrijfsrevisoren DE CONTROLEACTOREN IN DE OVERHEIDS- EN IN DE PRIVÉSECTOR: VERWACHTINGEN EN UITDAGINGEN 12 De controleactoren in de overheids- en in de privésector: VERWACHTINGEN EN UITDAGINGEN Verslag van de gezamenlijke

Nadere informatie

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands door Alina Stan en Marieta Vermulm Op 1 augustus spraken Alina Stan en Marieta Vermulm, beiden lid van de Commissie Young Professionals met Hans

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader Doel van de functiefamilie Leiden van een geheel van activiteiten en medewerkers en input geven naar het beleid teneinde een kwaliteitsvolle, klantgerichte dienstverlening te verzekeren en zodoende bij

Nadere informatie

TRANSPARANTIEVERSLAG 2013

TRANSPARANTIEVERSLAG 2013 TRANSPARANTIEVERSLAG 2013 1. Inleiding Dit verslag bevat de informatie zoals bepaald in artikel 15 van de wet van 22 juli 1953 houdende de oprichting van een Instituut van de Bedrijfsrevisoren, aangepast

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING. Het afdelingshoofd Technische Zaken staat in voor de algemene leiding van de afdeling technische zaken.

FUNCTIEBESCHRIJVING. Het afdelingshoofd Technische Zaken staat in voor de algemene leiding van de afdeling technische zaken. FUNCTIEBESCHRIJVING Functie Graadnaam: AFDELINGSHOOFD Afdeling TECHNISCHE ZAKEN Functienaam: AFDELINGSHOOFD Dienst TECHNISCHE ZAKEN Functionele loopbaan: A4a A4b Omschrijving van de afdeling en dienst

Nadere informatie

VERSLAG. van het Rekenhof. over de rondetafelconferentie van controleactoren en gecontroleerden in de Vlaamse Gemeenschap

VERSLAG. van het Rekenhof. over de rondetafelconferentie van controleactoren en gecontroleerden in de Vlaamse Gemeenschap Stuk 37-B (2008-2009) Nr. 1 Zitting 2007-2008 22 april 2009 VERSLAG van het Rekenhof over de rondetafelconferentie van controleactoren en gecontroleerden in de Vlaamse Gemeenschap 5719 REK R E K E N H

Nadere informatie

Externe audit, interne controle en IT. Steven Van Roosbroek

Externe audit, interne controle en IT. Steven Van Roosbroek Externe audit, interne controle en IT Steven Van Roosbroek Gestegen verwachtingen Financieel Inhoudelijk Burgers 3 4 Kader voor de externe audit Nieuw systeem van plannen en boekhouden Integratie sectorale

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Degelijke interne en externe controle op de ziekenhuissector : een ballast of een must?

Degelijke interne en externe controle op de ziekenhuissector : een ballast of een must? Degelijke interne en externe controle op de ziekenhuissector : een ballast of een must? Auteur: Geert Van Hemelryck Publicatiedatum: 13 september 2003 De afgelopen jaren is het Belgische landschap van

Nadere informatie

De staatshervorming in vogelvlucht: stand van zaken. (West4work 3/11/2015)

De staatshervorming in vogelvlucht: stand van zaken. (West4work 3/11/2015) De staatshervorming in vogelvlucht: stand van zaken (West4work 3/11/2015) Controle en sanctionering Visie activeringsbeleid en inkanteling controle Bemiddelen(*) = dé centrale opdracht voor VDAB (en partners)

Nadere informatie

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS biedt in 2014 weer enkele actuele, interessante opleidingen aan op het eigen kantoor in de rustieke omgeving van Driebergen. Kernwoorden zijn kleinschaligheid,

Nadere informatie

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing.

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing. Deontologische Code INLEIDING Het doel van de Deontologische Code van het Instituut is het stimuleren van een ethische cultuur binnen het geheel van de professionele uitoefening van interne audit. Interne

Nadere informatie

INSTALLATIEVERGADERING NATIONAAL FORUM. Het EMPACT MODEL

INSTALLATIEVERGADERING NATIONAAL FORUM. Het EMPACT MODEL INSTALLATIEVERGADERING NATIONAAL FORUM van de ADMINISTRATIE der DOUANE en ACCIJNZEN Het EMPACT MODEL Spreker: Noël Colpin Administratie der Douane en Accijnzen Brussel, 5 februari 2003 1 EMPACT - model

Nadere informatie

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING 2. VERSTEVIGING VAN RISICOMANAGEMENT Van belang is een goed samenspel tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de auditcommissie, evenals goede communicatie met

Nadere informatie

4.2 Inzichten in de behoeften en verwachtingen van de belanghebbenden. 4.3 Het toepassingsgebied van het milieumanagementsystee m vaststellen

4.2 Inzichten in de behoeften en verwachtingen van de belanghebbenden. 4.3 Het toepassingsgebied van het milieumanagementsystee m vaststellen 4 Context van de organisatie 4 Milieumanagementsysteemeisen 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context 4.2 Inzichten in de behoeften en verwachtingen van de belanghebbenden 4.3 Het toepassingsgebied

Nadere informatie

De effectieve directie

De effectieve directie Studiedag - Journée d études De interne audit en het auditcomité Walgraeve M. Hoofd interne audit NVSM 17.10.2008 Verslag over: De effectieve directie - Financiële, operationele en strategische risico

Nadere informatie

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS biedt in 2015 weer enkele actuele, interessante opleidingen aan op het eigen kantoor in de rustieke omgeving van Driebergen. Kernwoorden zijn kleinschaligheid,

Nadere informatie

Doelstellingen + Actieplan

Doelstellingen + Actieplan A. KERNOPDRACHTEN VAN HET AGENTSCHAP (HOOFDPROCESSEN OF THEMATISCHE CLUSTERS VAN KERNACTIVITEITEN) Strategische doelstelling 1: Planning en uitvoering auditopdrachten 2013 IAVA draagt, via de uitvoering

Nadere informatie

Deze 3 verslagen dienen in onderlinge samenhang te worden gelezen en kunnen niet afzonderlijk van elkaar worden gezien of gebruikt.

Deze 3 verslagen dienen in onderlinge samenhang te worden gelezen en kunnen niet afzonderlijk van elkaar worden gezien of gebruikt. Hoofding van het kantoor XYZ Verslagen van de bedrijfsrevisor (1) aan de raad van bestuur (2) van de Vlaamse rechtspersoon in uitvoering van artikel 9 van het Besluit van de Vlaamse Regering van 7 september

Nadere informatie

De praktijk van prestatie-audit in het Rekenhof

De praktijk van prestatie-audit in het Rekenhof Rekenhof De praktijk van prestatie-audit in het Rekenhof Instituut voor de Overheid 7 oktober 2008 Praktijk van prestatie-audit in het Rekenhof 1. Inleiding 2. Mijlpalen, o.a. wet-duquesne 3. Veelzijdigheid

Nadere informatie

Leiderschap en cultuur bij IAD s Annabel Laurenssen

Leiderschap en cultuur bij IAD s Annabel Laurenssen Leiderschap en bij IAD s Annabel Laurenssen Agenda Voorstellen Model a Competing values Resultaten onderzoek: bij de IAD Resultaten onderzoek: leiderschap bij de IAD Effecten Interactieve dialoog: IAD

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief.

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. In de Code van Commissie Peters De Veertig Aanbevelingen (juni 1997) staat in zeer algemene termen iets over risicobeheersing.

Nadere informatie

TITEL I OPRICHTING VAN EEN INTERN VERZELFSTANDIGD AGENTSCHAP "INTERNE AUDIT VAN DE VLAAMSE ADMINISTRATIE"

TITEL I OPRICHTING VAN EEN INTERN VERZELFSTANDIGD AGENTSCHAP INTERNE AUDIT VAN DE VLAAMSE ADMINISTRATIE Besluit van de Vlaamse Regering tot oprichting van het intern verzelfstandigd agentschap Interne Audit van de Vlaamse Administratie en tot omvorming van het auditcomité van de Vlaamse Gemeenschap tot het

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1: Managen versus leidinggeven... 13 1.1 Management... 13 1.2 Leiding geven... 13 1.3 Competenties en taakaspecten van de leidinggevende... 16 1.4 Samenvattend... 16 Hoofdstuk

Nadere informatie

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals Executive Academy Permanente Educatie voor Professionals Permanente Educatie voor Professionals Wat is de Executive Academy? De Executive Academy is een samenwerking tussen de Amsterdam Business School

Nadere informatie

23 MAART 2016 MONITORING COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PROF. DR. BARBARA BAARSMA AMSTERDAM, EUMEDION EN CLIFFORD CHANCE

23 MAART 2016 MONITORING COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PROF. DR. BARBARA BAARSMA AMSTERDAM, EUMEDION EN CLIFFORD CHANCE 23 MAART 2016 MONITORING COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PROF. DR. BARBARA BAARSMA AMSTERDAM, EUMEDION EN CLIFFORD CHANCE De huidige Code» Wat is de achtergrond van de Code?» Wat is het doel van de Code?»

Nadere informatie

Voor een versterkte samenwerking tussen de controleactoren Lessen uit de financiële crisis

Voor een versterkte samenwerking tussen de controleactoren Lessen uit de financiële crisis Persbericht Brussel, 6 november 2013 Voor een versterkte samenwerking tussen de controleactoren Lessen uit de financiële crisis Een kwaliteitsvolle financiële verslaggeving en een adequaat risicobeheer

Nadere informatie

Integrated Audit in het Erasmus MC

Integrated Audit in het Erasmus MC Integrated Audit in het Erasmus MC NFU Symposium Mind the gap! Effectieve inzet van interne audits 29 mei 215 Freek Wegerif Sector Audit Succesfactoren Uitdagingen 2 Integrated audit - uitvoering EXPERTS

Nadere informatie

Algemene vergadering VVSG

Algemene vergadering VVSG Externe Audit Algemene vergadering VVSG Eddy Guilliams, Steven Van Roosbroek en Veerle Vanderlinden 12 juni 2014 Agenda 1. Audit Vlaanderen 2. Interne controle/organisatiebeheersing 3. Audits 4. Sensibiliseren

Nadere informatie

Interne controle, interne audit, compliance, externe controle

Interne controle, interne audit, compliance, externe controle De prudentiële verwachtingen van de CBFA inzake het deugdelijk bestuur van de IBP s Toepassing: Amonis Interne controle, interne audit, compliance, externe controle Françoise Leclercq 20/6/07 Agenda Actieplan

Nadere informatie

De uitdagingen van een kleine IAF

De uitdagingen van een kleine IAF De uitdagingen van een kleine IAF Wat is nodig om effectief te worden? 1 9 december 2015 Even voorstellen Michel Vlak 22 jaar ervaring op het gebied van Internal Audit, Governance en Kwaliteitsmanagement

Nadere informatie

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN.

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. COMPLIANCE RADAR De Compliance Radar helpt gemeenten een brug te slaan tussen beleidsdoelstellingen en uitvoering. Door

Nadere informatie

Functiebeschrijving. Functie. Doel van de entiteit. Plaats in de organisatie. Voor kennisname. Dienst: Functienaam: diensthoofd.

Functiebeschrijving. Functie. Doel van de entiteit. Plaats in de organisatie. Voor kennisname. Dienst: Functienaam: diensthoofd. Functie Graadnaam: diensthoofd Functienaam: diensthoofd Functiefamilie: managementteam Functionele loopbaan: A1a-A3a Afdeling: Vrije tijd Dienst: Subdienst: Code: Doel van de entiteit De afdeling vrije

Nadere informatie

nr. 236 van MARIUS MEREMANS datum: 13 januari 2016 aan LIESBETH HOMANS Organisatie-audits bij lokale besturen - Verbeterpunten

nr. 236 van MARIUS MEREMANS datum: 13 januari 2016 aan LIESBETH HOMANS Organisatie-audits bij lokale besturen - Verbeterpunten SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 236 van MARIUS MEREMANS datum: 13 januari 2016 aan LIESBETH HOMANS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, WONEN, GELIJKE

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

Matrix referentieprofiel Kredietbeoordelaar Lokale Banken Visie 2010+

Matrix referentieprofiel Kredietbeoordelaar Lokale Banken Visie 2010+ Kredietbeoordelaar Visie 2010+ A Kredietbeoordelaar Visie 2010+ B Kredietbeoordelaar Visie 2010+ C Kwantitatieve gegevens van de eenheid Organogram Functiegroep 6 Functiegroep 7 Functiegroep 8 Omvang van

Nadere informatie

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA)

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 610 (Herzien in 2013), Gebruikmaken van de werkzaamheden van interne auditors Copyright IFAC Deze Internationale controlestandaard (ISA) werd in 2015 in de

Nadere informatie

De modernisering van de controlepiramide vanuit internationaal perspectief

De modernisering van de controlepiramide vanuit internationaal perspectief De modernisering van de controlepiramide vanuit internationaal perspectief prof. dr. Geert Bouckaert Brussel, 12 mei 2005 INSTITUUT VOOR DE OVERHEID 1 Structuur van de presentatie 1. Inleiding 2. Externe

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Jaarrapport 2013 Auditcomité van de RKW

Jaarrapport 2013 Auditcomité van de RKW Jaarrapport 2013 Auditcomité van de RKW Jaarrapport 2013 van het Auditcomité van de RKW Het Auditcomité van de RKW heeft, conform het Charter van het Auditcomité, een rapport over 2013 opgesteld waarin

Nadere informatie

Studiedag «Prestatie-audit in de federale overheid: stand van zaken en vooruitblik» K.U.Leuven-Instituut voor de Overheid

Studiedag «Prestatie-audit in de federale overheid: stand van zaken en vooruitblik» K.U.Leuven-Instituut voor de Overheid Studiedag «Prestatie-audit in de federale overheid: stand van zaken en vooruitblik» K.U.Leuven-Instituut voor de Overheid ROLLEN VOOR DE INSPECTIE VAN FINANCIEN IN HET BELGISCH AUDITSYSTEEM 29 oktober

Nadere informatie

Globale afsprakennota Single Audit afgesloten tussen

Globale afsprakennota Single Audit afgesloten tussen Globale afsprakennota Single Audit afgesloten tussen De Inspectie van Financiën, geaccrediteerd bij de Vlaamse Regering, vertegenwoordigd door de heer Bart Tommelein, Vlaamse minister van Begroting, Financiën

Nadere informatie

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance De auditfunctie bij trustkantoren Trustkantoren zijn vanaf 1 januari 2015 verplicht om een auditfunctie in te voeren. In deze brochure geven wij een toelichting op de auditfunctie, een overzicht van alle

Nadere informatie

Bijeenkomst PROEVEN AAN contractmanagement

Bijeenkomst PROEVEN AAN contractmanagement Bijeenkomst PROEVEN AAN contractmanagement Thor Mesman Inleiding Doelstelling Het geven van een beknopt ervaringsoverzicht over contractmanagement, zodat de deelnemers van deze bijeenkomst hier eventueel

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2014/3 naar aanleiding van het Vlaams Ouderenbeleidsplan

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2014/3 naar aanleiding van het Vlaams Ouderenbeleidsplan VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2014/3 naar aanleiding van het Vlaams Ouderenbeleidsplan 2015-2020 Vlaamse Ouderenraad vzw 5 november 2014 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel Advies 2014/3 naar aanleiding

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder Doel van de functiefamilie Het beleidsthema vanuit theoretische en praktische deskundigheid implementeren en uitbouwen teneinde toepassingen omtrent het thema te initiëren, te stimuleren en te bewaken

Nadere informatie

Mandaat- en profielbeschrijving van een onafhankelijk lid van het Gemeenschappelijk Auditcomité van de Openbare Instellingen van Sociale Zekerheid

Mandaat- en profielbeschrijving van een onafhankelijk lid van het Gemeenschappelijk Auditcomité van de Openbare Instellingen van Sociale Zekerheid Mandaat- en profielbeschrijving van een onafhankelijk lid van het Gemeenschappelijk Auditcomité van de Openbare Instellingen van Sociale Zekerheid 1. Functiecontext De Openbare Instellingen van Sociale

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK

RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK 16-3-2017 Michel Kee 10e Nationale Dag van Commissarissen en Toezichthouders Doorn Discussie over hoe risicomanagement waardevol vorm te geven aan de hand van praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Reikwijdte en doelstellingen van de interne audit... 5 Verhouding

Nadere informatie

Befimmo NV. Reglement van de interne audit

Befimmo NV. Reglement van de interne audit Befimmo NV Inhoud Article 1 - Opzet... 1 Article 2 - Opdracht, doelstellingen en activiteiten... 2 Article 3 - Jaarprogramma... 3 Article 4 - Rapportering... 3 Article 5 - Autoriteit... 4 Article 6 - Onafhankelijkheid...

Nadere informatie

Begeleid Digitaal. 17 maart 2016. www.vlaanderen.be\informatievlaanderen

Begeleid Digitaal. 17 maart 2016. www.vlaanderen.be\informatievlaanderen Begeleid Digitaal 17 maart 2016 www.vlaanderen.be\informatievlaanderen Willy 59 jaar Opvoeder Smartphone: Runkeeper Laptop: Youtube Neemt deeltijds zorgverlof voor zijn vader Federale uitkering RVA op

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Naar een coherent EVC-beleid Debby Peeters Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Beleidskader: Competentieagenda Situatie: vele bestaande EVC-initiatieven Fiche 4 Competentieagenda:

Nadere informatie

Krokusplan. Projectenplan van de Hoge Raad voor de Justitie. Hoge Raad voor de Justitie Conseil supérieur de la Justice

Krokusplan. Projectenplan van de Hoge Raad voor de Justitie. Hoge Raad voor de Justitie Conseil supérieur de la Justice Krokusplan Projectenplan 2017 2020 van de Hoge Raad voor de Justitie Goedgekeurd door de Algemene Vergadering op 26 januari 2017 Hoge Raad voor de Justitie Conseil supérieur de la Justice Januari 2017

Nadere informatie

IIA Congres Bad Governance, wat kunnen we leren? Willem Jan van Andel. 10 juni 2016

IIA Congres Bad Governance, wat kunnen we leren? Willem Jan van Andel. 10 juni 2016 IIA Congres 2016 Bad Governance, wat kunnen we leren? Willem Jan van Andel 10 juni 2016 Vijf niveau s (verdedigingslinie s) management risicobeheersing en compliance functie interne auditfunctie RvC/Auditcommissie

Nadere informatie

Falend toezicht moet stoppen! Open Kennis Avond

Falend toezicht moet stoppen! Open Kennis Avond Falend toezicht moet stoppen! Open Kennis Avond Gerard Mertens, hoogleraar financial management & governance Decaan Faculteit Management Wetenschappen Open Universiteit, Heerlen, The Netherlands Wanbeleid

Nadere informatie

Certified ISO Risk Management Professional

Certified ISO Risk Management Professional Certified ISO 31000 Risk Management Professional informatie over de driedaagse training inclusief examen organisatie MdP Management, Consulting & Training website email mobiel KvK www.mdpmct.com info@mdpmct.com

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Externe audit Partner of pijnbank. Eddy Guilliams Steven Van Roosbroek Veerle Vanderlinden

Externe audit Partner of pijnbank. Eddy Guilliams Steven Van Roosbroek Veerle Vanderlinden Externe audit Partner of pijnbank Eddy Guilliams Steven Van Roosbroek Veerle Vanderlinden Agenda Kader Externe audit Leidraad interne controle / organisatiebeheersing 2 Gestegen verwachtingen Financieel

Nadere informatie

Van Inspecteur van Financiën tot Budgetcontroller. Georges Stienlet Inspectie van Financiën

Van Inspecteur van Financiën tot Budgetcontroller. Georges Stienlet Inspectie van Financiën Van Inspecteur van Financiën tot Budgetcontroller Georges Stienlet Inspectie van Financiën Hervormingsomgeving Vlaamse Gemeenschap Vlaams Regeerakkoord juli 1999 Verklaring van Leuven 19.02.00 Twee Bijzondere

Nadere informatie

Compliance Management System

Compliance Management System Klöckner & Co SE A Leading Multi Metal Distributor Corporate Compliance Office Compliance Management System Release: Oktober 2013 Agenda 01 02 Compliance-organisatie 03 Rapportagelijn 2 01 Definitie van

Nadere informatie

Interne Audit van de Vlaamse Administratie. Partners in doelbewust management

Interne Audit van de Vlaamse Administratie. Partners in doelbewust management Interne Audit van de Vlaamse Administratie Partners in doelbewust management Definitieve versie van 29.10.2007 Beheetsovereenkomst 2008-2010 tussen het Auditcomité van de Vlaamse Administratie en de Inteme

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Functiebeschrijving. Functie. Doel van de entiteit. Plaats in de organisatie. Voor kennisname. Dienst: Functienaam: diensthoofd.

Functiebeschrijving. Functie. Doel van de entiteit. Plaats in de organisatie. Voor kennisname. Dienst: Functienaam: diensthoofd. Functiebeschrijving Functie Graadnaam: diensthoofd Functienaam: diensthoofd Functiefamilie: managementteam Functionele loopbaan: A1a-A3a Afdeling: Ondersteuning Dienst: Subdienst: Code: Doel van de entiteit

Nadere informatie

College Sturing en Governance Radboud Universiteit / Management Openbaar Bestuur. 24 mei 2016

College Sturing en Governance Radboud Universiteit / Management Openbaar Bestuur. 24 mei 2016 College Sturing en Governance Radboud Universiteit / Management Openbaar Bestuur 24 mei 2016 CV Kaspar van den Ham Sinds 2009 directeur-secretaris van Handvestgroep Publiek Verantwoorden. Een netwerk van

Nadere informatie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie De Raad van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren, Overwegende dat het moderniseren van het norrnatief kader voor de uitvoering van revisorale opdrachten

Nadere informatie

Het belang van risicomanagement voor maatschappelijke organisaties Beheersing of buikpijn?

Het belang van risicomanagement voor maatschappelijke organisaties Beheersing of buikpijn? Het belang van risicomanagement voor maatschappelijke organisaties Beheersing of buikpijn? 7 september 2017 Erik Breijer 1 Waarom Risicomanagement? Wat is aanleiding om met risicomanagement te starten:

Nadere informatie

Structurele bevindingen uit de eerste reeks organisatie-audits bij lokale besturen

Structurele bevindingen uit de eerste reeks organisatie-audits bij lokale besturen Structurele bevindingen uit de eerste reeks organisatie-audits bij lokale besturen Globaal rapport 14 december 2015 Structurele bevindingen uit de eerste reeks organisatie-audits bij lokale besturen Globaal

Nadere informatie

Vlaamse begroting. Saskia Mahieu SBO van 8 juli 2015

Vlaamse begroting. Saskia Mahieu SBO van 8 juli 2015 Vlaamse begroting Saskia Mahieu SBO van 8 juli 2015 1 Vlaamse Begroting 1. Mijlpalen Vlaamse Begroting 2. Stuurgroep Copil 3. Cijfermateriaal: afspraken 2 Mijlpalen Vlaamse Begroting Ter inleiding De begroting

Nadere informatie

PROCESBEHEER en ORGANISATIEBEHEERSING. bij MOD DAR-iV Strategic seminars 10 september 2010

PROCESBEHEER en ORGANISATIEBEHEERSING. bij MOD DAR-iV Strategic seminars 10 september 2010 PROCESBEHEER en ORGANISATIEBEHEERSING bij MOD DAR-iV Strategic seminars 10 september 2010 INHOUD Het kader De doelstellingen van Procesbeheer Aanpak inzake Procesbeheer De doelstellingen van OBIC Aanpak

Nadere informatie

Functiekaart. Dienst:

Functiekaart. Dienst: Functie Graadnaam: deskundige Functienaam: beleidsmedewerker financiën Functionele loopbaan: B1-B3 (S) Code: Afdeling: Financiële zaken Dienst: Subdienst: Doel van de entiteit De afdeling financiële zaken

Nadere informatie

Horizontale materies en de autonomie van de lijnentiteiten. Tussentijdse beschouwingen. 7 mei 2009 Luc Lathouwers

Horizontale materies en de autonomie van de lijnentiteiten. Tussentijdse beschouwingen. 7 mei 2009 Luc Lathouwers Horizontale materies en de autonomie van de lijnentiteiten Tussentijdse beschouwingen 7 mei 2009 Luc Lathouwers Departement Bestuurszaken Visie Samen-werken aan een duurzame bestuurlijke vernieuwing die

Nadere informatie

Niet-financiële informatie (NFI) in Nederland

Niet-financiële informatie (NFI) in Nederland Niet-financiële informatie (NFI) in Nederland Koninklijk NIVRA Michèl J.P. Admiraal RA IBR 7 december 2009 1 Inhoud van deze presentatie 1. Voorstellen spreker 2. State of the art in Nederland 3. NIVRA

Nadere informatie