Een kind kan de was doen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een kind kan de was doen"

Transcriptie

1 Een kind kan de was doen Gerben van Santen Dit essay is een pleidooi voor de communicerende mens, iemand (m/v) die met open vizier de wereld tegemoet treedt. Het is ook een pleidooi voor het nemen van initiatief, van risico s, van verantwoordelijkheid. Centraal staat de gewone mens niet als postmoderne kennistheoretische constructie, maar als medewerker, manager of directeur in enige organisatie. Dat wil zeggen, de man of vrouw naast ons in de trein op weg naar het werk, de collega op de zesde verdieping. Geen hoogvlieger en geen brokkenpiloot. Mannen en vrouwen gezegend met een normale portie gezond verstand. Niets bijzonders. Mensen die je om een boodschap kunt sturen, mensen met wie je van gedachten kunt wisselen. Mensen die in staat zijn te leren. En te veranderen. Zowel actief als passief. Deze gemiddelde mensen, genegen om samen te werken en hufters als het zo uitkomt, zijn het lijdend voorwerp van verandermanagement. En misschien wel van management in het algemeen. Ze zijn allen medewerker, manager en directeur slachtoffer van de diarree van managementliteratuur, wetenschappelijke publicaties, vaktijdschriften, trainingen, cursussen, seminars en congressen. Allen zijn TBS er: ter beschikking gesteld aan de grillen van pseudo-denkers en betweters, vertrapt door de stokpaardjes van hooggeleerde zakkenvullers. Nota bene: dit onheil roepen ze over zichzelf af! Stop! Dit essay bestaat uit drie delen, drie handelingen waarin we de spieren losmaken om te ontsnappen aan de dwangbuis van ons denken over veranderen en het managen van veranderen om te ontsnappen aan die almaar knagende onzekerheid die we met man en macht proberen te reduceren: MJ2005#3.indd :14:05

2 204 Verandermanagement 1. Rocketscience en total loss I know nothing! 2. Menstype C Ik ben ook een hufter 3. Veranderaar in Eeklo Veel carotten in de stoemp Rocketscience en total loss I know nothing! Hoeveel boeken en artikelen moeten we lezen om in te zien dat verandermanagement de eigen pretentie betrouwbare uitspraken over de (veranderende, toekomstige) werkelijkheid binnen organisaties niet kan waarmaken? Hoeveel congressen, seminars en workshops moeten we aflopen voordat we onze onzekerheid laten voor wat ze is? Hoeveel beunhazen moeten we nog uitnodigen voordat we inzien dat we beter onszelf kunnen bedriegen? In Engeland is jaren geleden een laboratorium opgezet om verkoudheid te onderzoeken. Doel was natuurlijk een remedie voor de verschrikkelijke loopneus. Na jarenlange noeste arbeid was de conclusie dat een verkoudheid zich niet laat manipuleren. Met medicijnen duurt het een week, zonder medicijnen ongeveer zeven dagen. Het laboratorium is vervolgens ontmanteld. Waar is toch de wetenschap in verandermanagement en wie profiteert van de kennis? En op wie of wat moeten en kunnen we vertrouwen: de hoogleraar, zijn of haar onderzoek, de adviseur of toch op elkaar en onszelf? Maar, zo horen we ons zeggen, hebben wij wel de juiste kennis in huis? En hoeveel zeperds kunnen we ons kan ik mij! permitteren? Zes platitudes leiden ons uit de hel van de betekenisloze nuance en het dwangmatige zoeken naar zekerheden. Zes platitudes die ons naar het middaguur brengen: geen schaduwen, alleen met onszelf en de dobbelstenen van Einstein. Het is natuurlijk geen rocketscience Het is een gevleugelde uitdrukking onder professoren ; een meestal lachend uitgesproken, ironisch oordeel over de status van de uitspraken die zij doen. Daarmee geven ze grootmoedig aan dat hun uitspraken feilbaar zijn: de werkelijkheid is weerbarstiger en telkens anders. Want hoe het precies zit en wat je precies kunt verwachten in een verandertraject, dat kunnen ze niet zeggen. Althans niet met de precisie van de rocketscience waar ze aan refereren. Let wel: dat is dezelfde rocketscience die een spaceshuttle de lucht in heeft geblazen en MJ2005#3.indd :14:06

3 Van Santen 205 van een andere de bemanning heeft laten stikken, dezelfde rocketscience die niet in staat blijkt een satelliet op zonnewind te laten zeilen door de ruimte. Hoezo het is natuurlijk geen rocketscience?! Dit is geen ironie meer dit is nihilisme. Toch verwachten we veel van de wetenschap, nodigen we haar vertegenwoordigers uit om te komen spreken op congressen. Mooie, prikkelende en ook saaie, slaapverwekkende verhalen waarvan we altijd wel iets opsteken. We hebben immers 795 betaald voor de middag; inclusief lunch en borrel en natuurlijk Het Boek van de keynote speaker, dus dat zal echt geen weggegooid geld zijn. Is ook onderzocht trouwens, die zeer menselijke reflex: het heet cognitieve dissonantie. De volgende dag praat je tijdens de lunch de collega s bij, tenminste als er niet iets anders op het menu staat de Champions League bijvoorbeeld. Of je bent er nog zo vol van dat je alles tegelijk wilt uitproberen en niemand meer hoort zeggen: Laat maar gaan, hij is gisteren weer op cursus geweest. Natuurlijk klopt het wel eens, zo n theorie. In de zin dat je zegt: hé, dat is typisch een gele organisatie. Nadeel is dat je met dat soort opmerkingen ook (en misschien wel in de eerste plaats) laat zien dat je De Caluwé hebt gelezen. Althans de managementsamenvatting. Dan maken je gesprekspartners duidelijk dat zij dat niet hebben gedaan, en nu wel geïnteresseerd zijn in de verrassende combinatie van organisatiekunde en kleurenleer. En op dat moment voel je het scheermes van Ockham onder je adamsappel, terwijl je hortend en stotend uitlegt wat het is. En de anderen knikken en zeggen: Oh, bedoel je dat? En: Zeg dat dan! Zoals we het over de cultuur hebben als we de manier van werken bedoelen. Maar inderdaad: waarom zou je iemand direct aanspreken op de wijze waarop hij z n werk doet, als je ook een cultuurverandertraject kunt starten? De reden is simpel: het is goed voor de omzet van verandermanagers en organisatieadviseurs. En het is Gefundenes Fressen voor hun geleerde partners in crime aan de verschillende postdoc- en masteropleidingen in het land. De schoorsteen moet roken, ook in Bloemendaal. Verder kun je met de wetenschap in kleine kring goed lachen. Je komt van het toilet en voegt je bij je congresgenoten die vragen waar je was: Op de plek der moeite, kun je dan grijnzen. Zo scheid je meteen het kaf van het koren. MJ2005#3.indd :14:06

4 206 Verandermanagement 70% van de verandertrajecten mislukt Een statistische waarheid als een koe. En wie de statistiek als leidraad neemt voor het handelen begint nergens meer aan. Het te pas en te onpas genoemde percentage leidt vaak het discours in van hooggeleerde heren een enkele vrouw heeft zich inmiddels ook gemeld aan het front. Ze noemen het met zichtbaar genoegen, presenteren het als een fact of life en gaan over tot hun orde van de dag. Dat zijzelf direct en indirect verantwoordelijk zijn voor de miserabele staat waarin verandermanagement zich bevindt, is een gedachte die hun goed betaalde nachtrust niet lijkt te verstoren. Mijn beste vriendin wilde Verandermanagement studeren; ze zocht naar antwoorden op een aantal vragen. De belangrijkste vraag: wat moet ik nú, in déze situatie, doen of adviseren? Vergelijk het eens met de huisarts of de automonteur aan de één vraag je iets voor de pijn in de maagstreek, aan de ander vraag je of het mogelijk is wat meer vermogen naar de achterwielen te krijgen. Achter het pilletje Pantozol liggen jaren van onderzoek door de farmaceutische industrie en hoeveel wetenschap zit er niet in een spruitstuk of een cilinderklep? Geneeskunde, autotechniek en verandermanagement. Voor elk probleem een oplossing. Dat zou mooi zijn. Maar van de Pantozol krijg je hoofdpijn en die bredere achterbanden zorgen voor meer afrolgeluiden. En bovendien, als ze eenmaal glijden is er geen houden meer aan. Ook verandermanagers adviseren x en waarschuwen voor y. Garanties geeft niemand. Maagkanker en vastlopers zijn niet uit te sluiten. En inderdaad, 70% van de verandertrajecten faalt. Uit onderzoek blijkt.. Teveel om op te noemen! Dat tevredenheid belangrijk is voor de arbeidsproductiviteit en ook weer niet, dat de rol van het middenmanagement cruciaal is en ook weer niet, dat je alles moet vertellen en dat niemand alles wil weten, dat het beter is een toekomstvisie te hebben in de hoop je omgeving te kunnen beïnvloeden en dat het beter is flexibel in te spelen op je omgeving omdat je die toch niet kunt beïnvloeden. Zo houden de wetenschappers zichzelf en elkaar bezig. Lees er hun managementsamenvattingen maar op na: het zal er wel iets tussenin zijn, een beetje van dit, een beetje van dat het hangt toch wel erg van de context en 150 andere factoren af. En dat is meteen het onderwerp van het volgende onderzoek! MJ2005#3.indd :14:06

5 Van Santen 207 Dat is dan ook hun werk: onderzoek doen. En gelukkig is er altijd wel iets dat nog niet is onderzocht. En zo niet, dan verzinnen ze iets! Een nieuw fenomeen, een nog niet eerder ontgonnen werkelijkheid: story telling, internal branding, corporate culture als het beestje maar een naam heeft. En ze erover kunnen publiceren en er seminars mee kunnen vullen. Zeven boeken en een schaar en hup, het achtste boek is klaar! Mijn beste vriendin is inmiddels CCMM, ze heeft in 2004 de postdoctorale opleiding Verandermanagement aan de VU succesvol afgesloten. Toen ze eraan begon, meende ik oprecht dat ze haar tijd beter kon besteden aan het opschrijven van haar ervaringen met verandertrajecten. En met de slordige euro die de opleiding kostte had ze de wereld kunnen zien. In dezelfde periode heb ik bij universiteit Nyenrode een tiental hoorcolleges over het onderwerp bijgewoond: Kets de Vries, De Caluwé, Buelens, Boonstra, Wierdsma en nog zo wat à raison van ruim Hét citaat van de cyclus bleek ook onverkort toepasbaar op de hoorcolleges onder toehoorders ontstond de running gag: al iets nieuws gehoord?. Wat verder opviel was het onmatige gebruik ( jatten is een ander woord) van humoristische cartoons; zo komt splinter door de winter. Want humor is een ideale bliksemafleider als je niets te vertellen hebt. Er waren twee momenten die alle verwijzingen, citaten, theorieën en ideeën samenvatten: 1. De Caluwé stelde op enig moment dat het roer om moet, voordat het roer om moet. Anticyclisch. De noodzaak onderkennen voordat die zich openbaart. Het bleef even stil voordat iemand in de zaal hem vroeg hoe je dat moment moet bepalen. Toen deed De Caluwé een stap naar voren, als om zich los te scheuren van zijn zorgvuldig opgebouwde wetenschappelijke discours en hij zei: Het is mijn ervaring als adviseur En de rest laat zich raden: dat moment is moeilijk te bepalen maar timing is belangrijk, een goed op elkaar ingespeeld managementteam en een realistische visie zijn cruciaal, wees niet bang voor vuile handen. En veel woorden van gelijke strekking. 2. Het tweede moment was tijdens één van de laatste colleges. Uit de zaal kwam deze vraag: Nu hebben wij in een aantal colleges gehoord waar we allemaal op moeten letten. Ik heb het niet geteld, maar ik vermoed dat misschien wel 150 variabelen een rol spelen in verandertrajecten. Welke supermens kan al die ballen nog in de lucht houden?! Het was een retorische vraag, zo bleek uit het antwoord. MJ2005#3.indd :14:06

6 208 Verandermanagement Just do it! Ze zeggen het uiteindelijk allemaal, in meer of minder bedekte termen: alles draait om wat er feitelijk gebeurt. Zelfs de spreekwoordelijke rapportenboer McKinsey laat zich erop voorstaan soms wel zes dagen per week ter plekke te implementeren. Want plannen, rapporten, onderzoeken zijn geduldig. En een melkkoe voor alle betrokkenen. Zogenaamde praktijkcongressen schieten als paddestoelen uit de grond. Dat zijn interactieve congressen met ruime mogelijkheid voor eigen inbreng, gericht op de praktijk, op de alledaagse problemen rond organisatie, implementatie en communicatie. Waarom? Toch niet omdat we het zat zijn te moeten luisteren naar academische prietpraat, naar hooggeleerde heren die ons uiteindelijk níet kunnen vertellen wat in voorkomende gevallen de beste handelwijze is? Zo slaat de pendule naar de andere kant: doen. Niet meer denken, vergaderen, overleggen. Nou ja, dat moet natuurlijk wel, maar sneller. Een ministerie gooit een paar duizend man eruit en verwacht zo klantgerichter te kunnen werken. We wenden ons massaal tot doe -goeroe s die ons uit de negatieve spiraal moeten trekken. Hoog, Sammie, kijk omhoog Sammie! Doen moet je doen; kunnen we dat leren? Ja, binnen de muren van het trainingscentrum conferentieoord mét overnachting doen we dat de stukken er van af vliegen! Geweldige dag gehad en wat was die acteur scherp. Conclusie: moeten we vaker doen. Inderdaad: Gezellige borrel ook, zelfs JanJaap bleef wat langer. En de volgende dag, de volgende week? Dan brullen de autistische patsers in Armani pakken hun stomme gelijk van de daken succes moet! en de klassieker my way or the highway. Dan knutselen niets en niemand ontziende doeners een wereldvreemde oplossing in elkaar en gooien ironische zuurpruimen olie op het vuur. Wie herinnert zich dan nog de training of überhaupt iets? Alles is relatief Want uiteindelijk weten we het ook niet. Wat te doen?, is een vraag die we daarom uiteindelijk allen zelf moeten beantwoorden. Een kennis werkte bij een bedrijf in de logistieke sector. Ze had er een mooie baan, in het hart van de organisatie, met een goed salaris. In Amsterdam namen ze op enig moment een kleine fabriek over. De markt bleek stug, de medewerkers werkten niet echt mee, er leek zelfs sprake van een staking: er moest iets gebeuren. De hoogste operationele baas kwam uit Den Haag om orde op zaken te stellen. Zijn MJ2005#3.indd :14:06

7 Van Santen 209 donderspeech zette hij op papier om de voorzitter van de OR in te lichten de bewuste kennis, inderdaad. Die reageerde prompt, na ruggespraak met de andere OR-leden. Hun brief aan de directie was even onverbloemd als het verslag van de manager operations. Ze stelden vragen en zetten vraagtekens, een goede basis voor een stevig gesprek. Dat kwam er ook, met de voltallige directie maar zonder de manager operations. Onderwerp was de wijze van communiceren door de OR. Mijn kennis trok haar conclusies, stapte uit de OR en solliciteerde succesvol elders. Daarom (daarom!) is dit essay een pleidooi voor vertrouwen. In onszelf en onze collega s, in medewerkers, leidinggevenden, werknemers en bazen. Onbegrensd vertrouwen, onaangetast door management-reutelatuur, door pseudo-wetenschappelijk onderzoek en duurbetaalde gebakken lucht. Op niets gebaseerd vertrouwen. Dat wil zeggen: niets dat buiten ons ligt. Einstein dobbelt niet En wie zijn wij dan wel? Zijn we inderdaad toevallige verzamelingen in-de-wereld-geworpen quarks, tastende configuraties op het snijvlak van context en betekenis? Zeg het met alle hooggeleerde heren de kaste van zelfbenoemde promovendi in het heilig verklaarde verandermanagement die in hun vrije tijd liefhebberen in epistemologie en snaartheorie. Zeg het en vergeet het. Het gaat ons boven de pet en de professoren ook. Toch staan hun boeken en artikelen vol over mensbeeld, paradigmaswitch en subject-objectmanipulatie. Vergeet het! Scheur de bladzijden eruit en ontsteek er een vreugdevuur mee dat jou en anderen als baken kan dienen in deze barre tijden van vreugdeloze aanbidding. De maakbare mens, och arme God en Einstein weten dat we ons best doen, nadat het ons met de samenleving niet is gelukt en we de Markt weer alles in handen hebben gegeven. Intussen botoxen we ons dapper naar het volgende schoonheidsideaal en sturen organisaties hun mensen van hot naar her, om het laatste als eerste te horen. De illusie van maakbaarheid is wat betreft de samenleving reeds lang vervlogen. Maar in bedrijven en organisaties is hij springlevend. Laat ons niet lachen! Alsof het mogelijk is alle ballen in de lucht te houden, zoals een militair strateeg een Rommel, een Patton alle bewegingen coördineert, van de tanks, vliegtuigen, infanterie, brandstoftrucks, duikboten, landingsvaartuigen, parachutis- MJ2005#3.indd :14:07

8 210 Verandermanagement ten, genie nou ja, dat gaat daar dus ook niet goed! Zie Tobroek, Guadalcanal en Bagdad. Het kan niet en toch gebeurt het. Verandermanagement dan, is net zo wetenschappelijk als de rocketscience waar het zich aan spiegelt. Want de waarheid zullen wij stervelingen nooit kennen. Gelukkig hebben we die lang niet altijd nodig om de dingen te doen die we moeten doen. Ook niet om ze góed te doen. Ik stel voor een jaar lang geen congressen te bezoeken ga dus ook niet naar het één-tweetje van Cruyff en Covey of naar de masturbatiemonologen van Jack Welch. Lees alleen nog de krant en stook je managementliteratuur en vaktijdschriften op in de open haard. In de tijd die vrijkomt lees je een dik boek en bezoek je een mooi doek. En speel eens wat vaker met de kinderen in het zand, neem je geliefde op het natte gras. Zo word je een betere medewerker, manager of directeur een beter mens, waarom niet? Menstype C Ik ben ook een hufter Mensbeelden zitten vaak in de weg weg met het mensbeeld! Ja maar, pruttelt de adviseur de reutelende hoogleraar na, toch is die bril leidend in onze interpretatie van de werkelijkheid. Dat is inderdaad de basis voor een debat dat filosofen de afgelopen tweehonderd jaar voeren. Bedrijfskundigen, veranderprofessoren en organisatieadviseurs met een universitaire graad én aanstelling houden zich er maar beter verre van. Dit kan niet vaak genoeg gezegd, immers met hun losse pols en eclectische bewustzijn zijn ze niet in staat een idee vast te houden en te doordenken, na te rekenen. Althans, waar het de kennisleer betreft. Maar wij zijn toch zeker geen tabula rasa? Hoe kun je ontkennen dat je een kind van je tijd bent, gevormd en misvormd door de grillen van je ouders, de buren, een aardrijkskundeleraar of een docent metafysica? Niet doen dus. En probeer het ook niet te begrijpen (zie hierboven). Maar wij zijn toch zeker geen kip zonder kop?! Want die redt het niet, dat begrijpt een kind. Inderdaad, zo zijn wij allen kinderen van Immanuel Kant. Vervolgens wordt het ingewikkeld sla er zijn Kritik der reinen Vernunft maar eens op na en haakt bijna iedereen af. Voor de gewone sterveling (medewerker, directeur en manager) rest de alledaagse wetenschap dat we nooit iets zomaar doen; er zit altijd een idee achter. MJ2005#3.indd :14:07

9 Van Santen 211 En hoe komen we aan ideeën? Ook daarover zijn bibliotheken vol geschreven, dus laten we het ons niet aanmatigen daarover een bindende uitspraak te doen. Laten we het een wisselwerking noemen, kruisbestuiving, synergie, het wonder der natuur waarom niet!? Laten we het een iteratief proces noemen. Al doende leren. Piecemeal engeneering. Het bootje op volle zee repareren. Varen op eigen kompas: hoe werkt zoiets? Je probeert wat uit, kijkt wat het effect is, neemt goed de omgeving in je op en concludeert dat het in die situatie dat resultaat heeft. Dat sla je op. Een voorbeeld: de sloot is dichtgevroren. Je loopt erover en valt op je snuit. IJs is gladder dan je dacht. Oplossing: je begeeft je nooit meer op glad ijs. Andere oplossing: je leert schaatsen. Of dansen. Ander voorbeeld: je vertelt een medewerker niets nieuws als je hem vertelt dat hij niet goed functioneert in de nieuwe organisatie. Je spreekt af dat hij de komende drie maanden gebruikt om te veranderen en ook hoe jij en andere collega s hem daarbij zullen helpen. Een week later meldt hij zich ziek. Na een jaar lonkt de WAO. Iemand aanspreken is moeilijker dan je dacht. Oplossing: je spreekt nooit meer een ondergeschikte medewerker aan op de kwaliteit van zijn werk. Andere oplossing: je sluit een WAO-verzekering af. De communicerende mens Het alom beleden relativisme is de dood in de pot toon maar eens aan dat mijn mensbeeld níet klopt! Dus ik doe wat mij goeddunkt. My way or the highway, ik ben ook een hufter, make my day! Een aantal zomers geleden waren wij op bezoek bij vrienden, in de Morvan in Frankrijk. Daar huren ze elk jaar een huisje op een landgoed, bij de barones. Ze heeft er verschillende in de verhuur, van een verbouwde stal tot een complete boerderij met tien slaapkamers. Die zomer was hun favoriete huisje reeds besproken; een middelbare man met halflang, lichtkrullend haar en donkere ogen, zijn zoon van misschien tien jaar, en een flinke Duitse herder hadden er hun intrek genomen. Hij was fotograaf van beroep, de barones noemde hem l artiste. Wij genoten een laat ontbijt op het grasveld voor de stallen, toen het zoontje op zijn fiets de bocht om kwam sjezen, voortgetrokken door de hond. Het was de derde keer die ochtend. Ik vroeg hem ik kan het hem ook hebben gezégd zijn hond naar huis te brengen, tout le monde n aime pas les chiens, comprends-tu? zijn fiets kon hij daarna wel ophalen, die zat maar in de weg, zo suggereerde ik. De jongen af, met hond, zonder fiets. Een paar minuten later kwam Monsieur MJ2005#3.indd :14:07

10 212 Verandermanagement l artiste ons tegemoet, met ferme passen. Wat of dat moest, zijn zoon bedreigen? Hij fulmineerde tegen ces étrangers qui croient pouvoir faire leur loi, maar pas op hein : hij was een goede vriend van de barones, dus zijn hond kon gaan en staan waar hij wilde, en als des gens dat waren wij daar een probleem mee hadden, dan moesten we maar in ons eigen land blijven. Zo foeterde hij nog even door, waarna hij zich omdraaide en wegbeende. Mijn vriend was not amused hoe haalde die arrogante kwast, die crypto-fascistische, decadente xenofoob het in zijn hoofd?! Zijn vrouw en mijn vriendin hadden het echter al snel over s mans donkere ogen en ik vroeg me in stilte af of ik destijds niet toch wat aardiger voor mijn stiefdochters had moeten zijn. Mijn vriend mopperde in stilte en zon op een adequate tegenzet. Een kwartier later zag ik hem richting boomhut lopen waar l artiste et son fils de laatste hand aan legden. Na enige tijd kwamen ze gedrieën naar ons toe on va boire un café, lachte mijn vriend. Die middag leidde Gérard ons rond in zijn atelier dat zich schuin boven ons bevond. De hond hebben we de rest van de week niet meer gezien. Mijn vriend stelde zich de vraag of hij de ontstane situatie kon accepteren. Zijn antwoord was nee. Hard tegen hard, niet meer luisteren, geen poging doen de ander in staat te stellen zich een oordeel te vormen: dat moest anders en hij kon het veranderen. Mijn vriend is het prototype van de communicerende mens. Wat we sowieso allen zijn niet omdat we altijd óók communiceren als we niets doen of zeggen. Maar omdat communiceren de kern is van ons leven from 9 to 5. In bedrijven en organisaties, inderdaad waar we moeten communiceren om de gestelde doelen te bereiken. De juiste informatie bij de juiste mensen op het juiste moment. Communicatie is het vehikel en wij zitten aan het stuur. Dat is een metafoor om aan te duiden dat we niet weten hoe de vork precies in de steel zit. Punt is dat de communicerende medewerker, manager en directeur altijd mogelijk is: op elk moment kunnen we uit ons autistisch universum stappen. En communiceren. Veranderen in Vlaanderen Veel carotten in de stoemp! De communicerende mens is mogelijk. En zelfs geïnstitutionaliseerde werkelijkheid. In België, bij Colruyt, een grootgrutter zonder kapsones. Daar heten MJ2005#3.indd :14:07

11 Van Santen 213 ze werkvereenvoudigers. Nog steeds figureert die geuzennaam op mijn CV, een ode aan die middag en avond in Vlaanderen. In een vorig leven werkte ik bij een joint venture van (toen nog) PTT Post en Vedior, actief in het beheer van post- en reprokamers. In mijn laatste jaar als trainer mocht ik in België een nieuwe training voor het uitzendbureau op poten zetten. Tijdens mijn Brusselse periode zocht ook een andere afdeling uitbreiding van de markt; mijn collega Dick hoopte bij Colruyt in Halle postkamermeubilair te kunnen slijten. We reden samen op vanuit Brussel ik wilde wel eens een Belgische postkamer live zien en dankzij de mobiele telefonie bereikten we ongeveer op hetzelfde moment de plaats van bestemming. Daar werden we ontvangen door de werkvereenvoudiger Vincent. Een jonge kerel in een spijkerbroek met het blonde haar in een halflange staart. Hij ging ons voor naar zijn kantoortje. Collega Dick wees me in het voorbijgaan op de sorteerrekken die eruit zagen alsof ze de grote oorlog nog hadden meegemaakt. Hij dacht: Business! Ik dacht: Die gaan nog wel mee tot de volgende wereldoorlog. Vincent legde uit wat hij deed: Als werkvereenvoudiger of met chique woorden: arbeidsanalist of projectingenieur sta ik in voor het uitwerken, begeleiden en realiseren van diverse projecten binnen onder andere onze distributiecentra, verpakkingsafdelingen en centrale diensten of verkoop bij Colruyt, DreamLand of Spar. Ik ben dus actief op zoek naar efficiënte werkmethodes, werkpostopstellingen, goederenstromen en verpakkingsvormen. Daarvoor maak ik marktstudies en rentabiliteitsonderzoeken. Ik doe ook de aankoop van de nodige machines waarvan ik de investeringsbeslissingen en kostprijscalculaties voorbereid. Vervolgens maak ik de mensen bekend met eventueel nieuwe werkmethoden. Er waren ongeveer twintig werkvereenvoudigers in dienst bij Colruyt; ze sprongen door de organisatie. De medewerkers fiatteerden elke nieuwe machine en procedure of ander voorstel waar ze kwamen. Kort en goed: Vincent verwachtte niet dat onze hightech sorteerkasten hun geld of ander voordeel zouden opleveren, maar hij liet het oordeel graag over aan zijn collega s. Waarop mijn collega Dick het over een andere boeg gooide en begon over de digitale postkamer. Ja, daar had Vincent wel eens van gehoord. Bij ons was het trouwens op dat moment niet meer dan een concept, gaf Dick toe. Maar misschien toch een leuk aanknopingspunt om samen over verder te praten? Dat vond Vincent sowieso een goed idee, mais dites : was collega Dick niet een paar jaar eerder bij Colruyt op bezoek geweest en had hij toen misschien correspondentie gevoerd? Dick knikte, waarop Vincent het jaar vroeg. En nog even zijn achternaam. Toen dook hij achter zijn beeldscherm en toverde twee brieven tevoorschijn. Bij Colruyt MJ2005#3.indd :14:07

12 214 Verandermanagement scanden ze al sinds halverwege de jaren tachtig in- en uitgaande post. We dropen af. Die avond at ik in enig stoemprestaurant in Ukkel. Om een uur of tien kwam Vincent binnenlopen, het was laat geworden op de zaak: Mariek, lekker veel carotten in de stoemp! Sans commentaire zonder commentaar. Over de auteur Gerben van Santen werkt bij Ziel & Zaligheid, bureau voor verandercommunicatie. Een vak heeft hij nooit geleerd. Rechter leek hem wel wat, maar de studie bleek een obstakel. Omdat hij toch al kon zwemmen, werd hij badmeester in Zuid-Frankrijk. Nadat hij daar wijn had leren drinken, startte hij een carrière als caviste op een Provençaals wijndomein. Inmiddels is hij al weer vijftien jaar terug in zijn vlakke land. Negen jaar geleden vrijde hij er een jonge, ambitieuze vrouw vier jaar geleden kwam hij bij haar in dienst. MJ2005#3.indd :14:08

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

futurum (vs) conditionalis perfectum

futurum (vs) conditionalis perfectum futurum (vs) conditionalis perfectum Perfectum Zou hij zich nu al beter voelen? Zou hij zich daar beter gevoeld hebben, denk je? Perfectum Je zou wat meer moeten studeren = Je moet wat meer studeren. Het

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja Zondag 25 oktober 205 Protestantse Gemeente Biddinghuizen Gezinsdienst Thema: Ja is ja Voorganger: ds. Sifra Baayen - Op t Land Meevoorbereid door WJV Muzikale medewerking: True Colors Welkom - door de

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

IK BEN TROTS OP MIJN SNOR!

IK BEN TROTS OP MIJN SNOR! IK BEN TROTS OP MIJN SNOR! Op een ochtend was ik heerlijk op mijn gemak aan het werk op mijn kantoor... Ja, mijn kantoor. Jullie weten toch waar dat is, of niet? Wat? Dat weten jullie niet? Echt niet?

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

Ik geloof dat er in mijn achterband

Ik geloof dat er in mijn achterband Ik geloof dat er in mijn achterband Sinterklaastoneelstukje geschreven door Ron Jansen In een slaperig plattelandsdorpje komen op een zekere dag, vlak voor Sinterklaas, twee pieten aangelopen, met de fiets

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

2. Op een bruiloft. 3. Wanneer je de hond uitlaat

2. Op een bruiloft. 3. Wanneer je de hond uitlaat Zijn die leuke mannen er nou überhaupt nog wel? Dat is iets wat single vrouwen zich vaak afvragen. JA, die leuke mannen zijn er zeker nog wel. Waar dan? vraag jij je af. Wij hebben voor jou 15 plekken

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië

Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië België is officieel tweetalig, maar de Vlamingen en Walen gaan niet altijd goed samen. Je kunt spreken van een taalconflict. Hoe kijken Vlaamse

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim De brug van Adri Rollen: Verteller Martje Adri Wim Daar loopt een meisje. Ze heet Martje. Ze kijkt boos en loopt langzaam. Ze weet niet waarheen. Martje kent Wim. Hij woont in dezelfde straat, maar Wim

Nadere informatie

8. De waarheid achter de waarheid.

8. De waarheid achter de waarheid. 8. De waarheid achter de waarheid. Ik zou graag de dingen die ik persoonlijk heb mogen meemaken van de daken willen schreeuwen, maar soms heb ik de indruk dat anderen daar nauwelijks geloof (willen) aan

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

Thema Op het werk. Demet TV. Lesbrief 8. De eerste werkdag

Thema Op het werk. Demet TV. Lesbrief 8. De eerste werkdag Thema Op het werk. Demet TV Lesbrief 8. De eerste werkdag Deze les gaat over de eerste werkdag. gaat voor het eerst werken bij een snoepfabriek. Hij komt binnen en maakt kennis met de chef. De chef vertelt

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

kamer neemt om ze daar samen te drinken. B. is het hier niet mee eens; hij vindt koffiedrinken tijdverspilling. Henk E. heeft beter in de gaten hoe

kamer neemt om ze daar samen te drinken. B. is het hier niet mee eens; hij vindt koffiedrinken tijdverspilling. Henk E. heeft beter in de gaten hoe De positie van directeurbeheer is vacant. Tot nu toe werd deze post als nevenfunctie door een van de wetenschappelijk medewerkers vervuld, het bracht nauwelijks werk mee. Na de huidige democratisering

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1 LEZEN FICTIE BK LEKKER LEZEN PERRON Lekker lezen Daar lag de molen. Donker en dreigend lag hij daar in de sneeuw, als een sterk, gevaarlijk dier dat loert op zijn prooi. Ik hoef er helemaal niet heen,

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

Dit verhaal gaat over een schat, die je overal kunt vinden : zowel hier als daar, zowel vroeger als nu. Een schat zo rijk als het leven zelf, die

Dit verhaal gaat over een schat, die je overal kunt vinden : zowel hier als daar, zowel vroeger als nu. Een schat zo rijk als het leven zelf, die Er zit een schat verborgen in jezelf Dit verhaal gaat over een schat, die je overal kunt vinden : zowel hier als daar, zowel vroeger als nu. Een schat zo rijk als het leven zelf, die toont hoe het zijn

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

Het verhaal van. de bomen

Het verhaal van. de bomen Het verhaal van de bomen 24 Mr finney liep fluitend het bos in. Hij snoof een paar keer heel diep. Niets ruikt lekkerder dan een bos waar het net geregend heeft! Pinky Pepper zou het hier vast mooi vinden.

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werkgever Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Waarom een functioneringsgesprek?... 7 Wat is een functioneringsgesprek?...

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto.

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. Schaapje Schaap en de Wolkjes Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. De schaapjes hebben een mooie stal, met zacht stro om in te slapen. Kom, zegt Nina, we gaan slapen, ik ben moe. Maar

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1 Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 2 ander werk van toon tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Kinderliedboekje Inhoudsopgave

Kinderliedboekje Inhoudsopgave Kinderliedboekje Inhoudsopgave Jezus is de goede herder...2 Hoor de vogels zingen weer...2 Dank U voor deze nieuwe morgen...3 Jezus is geboren...4 Zit je deur nog op slot...4 Dank U voor uw liefde Heer...4

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Deze les gaat over praten in de wachtkamer. Meneer Bashir gaat naar de huisarts. Hij moet even wachten. Hij zit in de wachtkamer. Er zitten veel mensen. Ze praten.

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

28 efficiency tips voor een productievere werkdag

28 efficiency tips voor een productievere werkdag 28 efficiency tips voor een productievere werkdag Gun jezelf de rust en de kwaliteit van een goed georganiseerd werkproces! Doen is de "Missing Link" tussen goede voornemens en daadwerkelijke verandering

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren in de bibliotheek en op het internet Grammatica: voltooide tijd Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

7.5 Script en plaatjes post-test

7.5 Script en plaatjes post-test 7.5 Script en plaatjes post-test De vorige keer waren we hier om Drakie wat beter te leren praten en Drakie heeft toen een heleboel van jou geleerd. Dat vond ie heel leuk. Vandaag gaan we wat dingen die

Nadere informatie

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi...

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi... Veelvlakken De perfecte vorm Plato was een grote denker in de tijd van de Oude Grieken. Hij was een van de eerste die de regelmatige veelvlakken heel bijzonder vond. Hij hield ervan omdat ze zulke mooie,

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect!

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect! INHOUD Verantwoording 7 1 De macht van de situatie 11 We hebben de neiging te denken dat we zelf bepalen wat we doen, maar in werkelijkheid worden we ook gestuurd door allerlei omstandigheden. 2 Koester

Nadere informatie

Johannes 12 : 7. (Judas) dia 1

Johannes 12 : 7. (Judas) dia 1 Johannes 12 : 7 A (Judas) er was ergens een gemeentevergadering waar gesproken werd over de aanschaf van een orgel iemand kwam naar voren en zei dat hij tegen was een paar ton voor een orgel is geldverspilling

Nadere informatie

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet.

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet. oktober 2010 tekst: Joke de Klerck muziek: Ton Kerkhof De eekhoorn Refrein Intro Ó Œ œ œ J œ œ œ œ eek stapelen: œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Al - hoorn, de eek - hoorn eet zich vol en rond. œ œ œ œ

Nadere informatie