Een kind kan de was doen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een kind kan de was doen"

Transcriptie

1 Een kind kan de was doen Gerben van Santen Dit essay is een pleidooi voor de communicerende mens, iemand (m/v) die met open vizier de wereld tegemoet treedt. Het is ook een pleidooi voor het nemen van initiatief, van risico s, van verantwoordelijkheid. Centraal staat de gewone mens niet als postmoderne kennistheoretische constructie, maar als medewerker, manager of directeur in enige organisatie. Dat wil zeggen, de man of vrouw naast ons in de trein op weg naar het werk, de collega op de zesde verdieping. Geen hoogvlieger en geen brokkenpiloot. Mannen en vrouwen gezegend met een normale portie gezond verstand. Niets bijzonders. Mensen die je om een boodschap kunt sturen, mensen met wie je van gedachten kunt wisselen. Mensen die in staat zijn te leren. En te veranderen. Zowel actief als passief. Deze gemiddelde mensen, genegen om samen te werken en hufters als het zo uitkomt, zijn het lijdend voorwerp van verandermanagement. En misschien wel van management in het algemeen. Ze zijn allen medewerker, manager en directeur slachtoffer van de diarree van managementliteratuur, wetenschappelijke publicaties, vaktijdschriften, trainingen, cursussen, seminars en congressen. Allen zijn TBS er: ter beschikking gesteld aan de grillen van pseudo-denkers en betweters, vertrapt door de stokpaardjes van hooggeleerde zakkenvullers. Nota bene: dit onheil roepen ze over zichzelf af! Stop! Dit essay bestaat uit drie delen, drie handelingen waarin we de spieren losmaken om te ontsnappen aan de dwangbuis van ons denken over veranderen en het managen van veranderen om te ontsnappen aan die almaar knagende onzekerheid die we met man en macht proberen te reduceren: MJ2005#3.indd :14:05

2 204 Verandermanagement 1. Rocketscience en total loss I know nothing! 2. Menstype C Ik ben ook een hufter 3. Veranderaar in Eeklo Veel carotten in de stoemp Rocketscience en total loss I know nothing! Hoeveel boeken en artikelen moeten we lezen om in te zien dat verandermanagement de eigen pretentie betrouwbare uitspraken over de (veranderende, toekomstige) werkelijkheid binnen organisaties niet kan waarmaken? Hoeveel congressen, seminars en workshops moeten we aflopen voordat we onze onzekerheid laten voor wat ze is? Hoeveel beunhazen moeten we nog uitnodigen voordat we inzien dat we beter onszelf kunnen bedriegen? In Engeland is jaren geleden een laboratorium opgezet om verkoudheid te onderzoeken. Doel was natuurlijk een remedie voor de verschrikkelijke loopneus. Na jarenlange noeste arbeid was de conclusie dat een verkoudheid zich niet laat manipuleren. Met medicijnen duurt het een week, zonder medicijnen ongeveer zeven dagen. Het laboratorium is vervolgens ontmanteld. Waar is toch de wetenschap in verandermanagement en wie profiteert van de kennis? En op wie of wat moeten en kunnen we vertrouwen: de hoogleraar, zijn of haar onderzoek, de adviseur of toch op elkaar en onszelf? Maar, zo horen we ons zeggen, hebben wij wel de juiste kennis in huis? En hoeveel zeperds kunnen we ons kan ik mij! permitteren? Zes platitudes leiden ons uit de hel van de betekenisloze nuance en het dwangmatige zoeken naar zekerheden. Zes platitudes die ons naar het middaguur brengen: geen schaduwen, alleen met onszelf en de dobbelstenen van Einstein. Het is natuurlijk geen rocketscience Het is een gevleugelde uitdrukking onder professoren ; een meestal lachend uitgesproken, ironisch oordeel over de status van de uitspraken die zij doen. Daarmee geven ze grootmoedig aan dat hun uitspraken feilbaar zijn: de werkelijkheid is weerbarstiger en telkens anders. Want hoe het precies zit en wat je precies kunt verwachten in een verandertraject, dat kunnen ze niet zeggen. Althans niet met de precisie van de rocketscience waar ze aan refereren. Let wel: dat is dezelfde rocketscience die een spaceshuttle de lucht in heeft geblazen en MJ2005#3.indd :14:06

3 Van Santen 205 van een andere de bemanning heeft laten stikken, dezelfde rocketscience die niet in staat blijkt een satelliet op zonnewind te laten zeilen door de ruimte. Hoezo het is natuurlijk geen rocketscience?! Dit is geen ironie meer dit is nihilisme. Toch verwachten we veel van de wetenschap, nodigen we haar vertegenwoordigers uit om te komen spreken op congressen. Mooie, prikkelende en ook saaie, slaapverwekkende verhalen waarvan we altijd wel iets opsteken. We hebben immers 795 betaald voor de middag; inclusief lunch en borrel en natuurlijk Het Boek van de keynote speaker, dus dat zal echt geen weggegooid geld zijn. Is ook onderzocht trouwens, die zeer menselijke reflex: het heet cognitieve dissonantie. De volgende dag praat je tijdens de lunch de collega s bij, tenminste als er niet iets anders op het menu staat de Champions League bijvoorbeeld. Of je bent er nog zo vol van dat je alles tegelijk wilt uitproberen en niemand meer hoort zeggen: Laat maar gaan, hij is gisteren weer op cursus geweest. Natuurlijk klopt het wel eens, zo n theorie. In de zin dat je zegt: hé, dat is typisch een gele organisatie. Nadeel is dat je met dat soort opmerkingen ook (en misschien wel in de eerste plaats) laat zien dat je De Caluwé hebt gelezen. Althans de managementsamenvatting. Dan maken je gesprekspartners duidelijk dat zij dat niet hebben gedaan, en nu wel geïnteresseerd zijn in de verrassende combinatie van organisatiekunde en kleurenleer. En op dat moment voel je het scheermes van Ockham onder je adamsappel, terwijl je hortend en stotend uitlegt wat het is. En de anderen knikken en zeggen: Oh, bedoel je dat? En: Zeg dat dan! Zoals we het over de cultuur hebben als we de manier van werken bedoelen. Maar inderdaad: waarom zou je iemand direct aanspreken op de wijze waarop hij z n werk doet, als je ook een cultuurverandertraject kunt starten? De reden is simpel: het is goed voor de omzet van verandermanagers en organisatieadviseurs. En het is Gefundenes Fressen voor hun geleerde partners in crime aan de verschillende postdoc- en masteropleidingen in het land. De schoorsteen moet roken, ook in Bloemendaal. Verder kun je met de wetenschap in kleine kring goed lachen. Je komt van het toilet en voegt je bij je congresgenoten die vragen waar je was: Op de plek der moeite, kun je dan grijnzen. Zo scheid je meteen het kaf van het koren. MJ2005#3.indd :14:06

4 206 Verandermanagement 70% van de verandertrajecten mislukt Een statistische waarheid als een koe. En wie de statistiek als leidraad neemt voor het handelen begint nergens meer aan. Het te pas en te onpas genoemde percentage leidt vaak het discours in van hooggeleerde heren een enkele vrouw heeft zich inmiddels ook gemeld aan het front. Ze noemen het met zichtbaar genoegen, presenteren het als een fact of life en gaan over tot hun orde van de dag. Dat zijzelf direct en indirect verantwoordelijk zijn voor de miserabele staat waarin verandermanagement zich bevindt, is een gedachte die hun goed betaalde nachtrust niet lijkt te verstoren. Mijn beste vriendin wilde Verandermanagement studeren; ze zocht naar antwoorden op een aantal vragen. De belangrijkste vraag: wat moet ik nú, in déze situatie, doen of adviseren? Vergelijk het eens met de huisarts of de automonteur aan de één vraag je iets voor de pijn in de maagstreek, aan de ander vraag je of het mogelijk is wat meer vermogen naar de achterwielen te krijgen. Achter het pilletje Pantozol liggen jaren van onderzoek door de farmaceutische industrie en hoeveel wetenschap zit er niet in een spruitstuk of een cilinderklep? Geneeskunde, autotechniek en verandermanagement. Voor elk probleem een oplossing. Dat zou mooi zijn. Maar van de Pantozol krijg je hoofdpijn en die bredere achterbanden zorgen voor meer afrolgeluiden. En bovendien, als ze eenmaal glijden is er geen houden meer aan. Ook verandermanagers adviseren x en waarschuwen voor y. Garanties geeft niemand. Maagkanker en vastlopers zijn niet uit te sluiten. En inderdaad, 70% van de verandertrajecten faalt. Uit onderzoek blijkt.. Teveel om op te noemen! Dat tevredenheid belangrijk is voor de arbeidsproductiviteit en ook weer niet, dat de rol van het middenmanagement cruciaal is en ook weer niet, dat je alles moet vertellen en dat niemand alles wil weten, dat het beter is een toekomstvisie te hebben in de hoop je omgeving te kunnen beïnvloeden en dat het beter is flexibel in te spelen op je omgeving omdat je die toch niet kunt beïnvloeden. Zo houden de wetenschappers zichzelf en elkaar bezig. Lees er hun managementsamenvattingen maar op na: het zal er wel iets tussenin zijn, een beetje van dit, een beetje van dat het hangt toch wel erg van de context en 150 andere factoren af. En dat is meteen het onderwerp van het volgende onderzoek! MJ2005#3.indd :14:06

5 Van Santen 207 Dat is dan ook hun werk: onderzoek doen. En gelukkig is er altijd wel iets dat nog niet is onderzocht. En zo niet, dan verzinnen ze iets! Een nieuw fenomeen, een nog niet eerder ontgonnen werkelijkheid: story telling, internal branding, corporate culture als het beestje maar een naam heeft. En ze erover kunnen publiceren en er seminars mee kunnen vullen. Zeven boeken en een schaar en hup, het achtste boek is klaar! Mijn beste vriendin is inmiddels CCMM, ze heeft in 2004 de postdoctorale opleiding Verandermanagement aan de VU succesvol afgesloten. Toen ze eraan begon, meende ik oprecht dat ze haar tijd beter kon besteden aan het opschrijven van haar ervaringen met verandertrajecten. En met de slordige euro die de opleiding kostte had ze de wereld kunnen zien. In dezelfde periode heb ik bij universiteit Nyenrode een tiental hoorcolleges over het onderwerp bijgewoond: Kets de Vries, De Caluwé, Buelens, Boonstra, Wierdsma en nog zo wat à raison van ruim Hét citaat van de cyclus bleek ook onverkort toepasbaar op de hoorcolleges onder toehoorders ontstond de running gag: al iets nieuws gehoord?. Wat verder opviel was het onmatige gebruik ( jatten is een ander woord) van humoristische cartoons; zo komt splinter door de winter. Want humor is een ideale bliksemafleider als je niets te vertellen hebt. Er waren twee momenten die alle verwijzingen, citaten, theorieën en ideeën samenvatten: 1. De Caluwé stelde op enig moment dat het roer om moet, voordat het roer om moet. Anticyclisch. De noodzaak onderkennen voordat die zich openbaart. Het bleef even stil voordat iemand in de zaal hem vroeg hoe je dat moment moet bepalen. Toen deed De Caluwé een stap naar voren, als om zich los te scheuren van zijn zorgvuldig opgebouwde wetenschappelijke discours en hij zei: Het is mijn ervaring als adviseur En de rest laat zich raden: dat moment is moeilijk te bepalen maar timing is belangrijk, een goed op elkaar ingespeeld managementteam en een realistische visie zijn cruciaal, wees niet bang voor vuile handen. En veel woorden van gelijke strekking. 2. Het tweede moment was tijdens één van de laatste colleges. Uit de zaal kwam deze vraag: Nu hebben wij in een aantal colleges gehoord waar we allemaal op moeten letten. Ik heb het niet geteld, maar ik vermoed dat misschien wel 150 variabelen een rol spelen in verandertrajecten. Welke supermens kan al die ballen nog in de lucht houden?! Het was een retorische vraag, zo bleek uit het antwoord. MJ2005#3.indd :14:06

6 208 Verandermanagement Just do it! Ze zeggen het uiteindelijk allemaal, in meer of minder bedekte termen: alles draait om wat er feitelijk gebeurt. Zelfs de spreekwoordelijke rapportenboer McKinsey laat zich erop voorstaan soms wel zes dagen per week ter plekke te implementeren. Want plannen, rapporten, onderzoeken zijn geduldig. En een melkkoe voor alle betrokkenen. Zogenaamde praktijkcongressen schieten als paddestoelen uit de grond. Dat zijn interactieve congressen met ruime mogelijkheid voor eigen inbreng, gericht op de praktijk, op de alledaagse problemen rond organisatie, implementatie en communicatie. Waarom? Toch niet omdat we het zat zijn te moeten luisteren naar academische prietpraat, naar hooggeleerde heren die ons uiteindelijk níet kunnen vertellen wat in voorkomende gevallen de beste handelwijze is? Zo slaat de pendule naar de andere kant: doen. Niet meer denken, vergaderen, overleggen. Nou ja, dat moet natuurlijk wel, maar sneller. Een ministerie gooit een paar duizend man eruit en verwacht zo klantgerichter te kunnen werken. We wenden ons massaal tot doe -goeroe s die ons uit de negatieve spiraal moeten trekken. Hoog, Sammie, kijk omhoog Sammie! Doen moet je doen; kunnen we dat leren? Ja, binnen de muren van het trainingscentrum conferentieoord mét overnachting doen we dat de stukken er van af vliegen! Geweldige dag gehad en wat was die acteur scherp. Conclusie: moeten we vaker doen. Inderdaad: Gezellige borrel ook, zelfs JanJaap bleef wat langer. En de volgende dag, de volgende week? Dan brullen de autistische patsers in Armani pakken hun stomme gelijk van de daken succes moet! en de klassieker my way or the highway. Dan knutselen niets en niemand ontziende doeners een wereldvreemde oplossing in elkaar en gooien ironische zuurpruimen olie op het vuur. Wie herinnert zich dan nog de training of überhaupt iets? Alles is relatief Want uiteindelijk weten we het ook niet. Wat te doen?, is een vraag die we daarom uiteindelijk allen zelf moeten beantwoorden. Een kennis werkte bij een bedrijf in de logistieke sector. Ze had er een mooie baan, in het hart van de organisatie, met een goed salaris. In Amsterdam namen ze op enig moment een kleine fabriek over. De markt bleek stug, de medewerkers werkten niet echt mee, er leek zelfs sprake van een staking: er moest iets gebeuren. De hoogste operationele baas kwam uit Den Haag om orde op zaken te stellen. Zijn MJ2005#3.indd :14:06

7 Van Santen 209 donderspeech zette hij op papier om de voorzitter van de OR in te lichten de bewuste kennis, inderdaad. Die reageerde prompt, na ruggespraak met de andere OR-leden. Hun brief aan de directie was even onverbloemd als het verslag van de manager operations. Ze stelden vragen en zetten vraagtekens, een goede basis voor een stevig gesprek. Dat kwam er ook, met de voltallige directie maar zonder de manager operations. Onderwerp was de wijze van communiceren door de OR. Mijn kennis trok haar conclusies, stapte uit de OR en solliciteerde succesvol elders. Daarom (daarom!) is dit essay een pleidooi voor vertrouwen. In onszelf en onze collega s, in medewerkers, leidinggevenden, werknemers en bazen. Onbegrensd vertrouwen, onaangetast door management-reutelatuur, door pseudo-wetenschappelijk onderzoek en duurbetaalde gebakken lucht. Op niets gebaseerd vertrouwen. Dat wil zeggen: niets dat buiten ons ligt. Einstein dobbelt niet En wie zijn wij dan wel? Zijn we inderdaad toevallige verzamelingen in-de-wereld-geworpen quarks, tastende configuraties op het snijvlak van context en betekenis? Zeg het met alle hooggeleerde heren de kaste van zelfbenoemde promovendi in het heilig verklaarde verandermanagement die in hun vrije tijd liefhebberen in epistemologie en snaartheorie. Zeg het en vergeet het. Het gaat ons boven de pet en de professoren ook. Toch staan hun boeken en artikelen vol over mensbeeld, paradigmaswitch en subject-objectmanipulatie. Vergeet het! Scheur de bladzijden eruit en ontsteek er een vreugdevuur mee dat jou en anderen als baken kan dienen in deze barre tijden van vreugdeloze aanbidding. De maakbare mens, och arme God en Einstein weten dat we ons best doen, nadat het ons met de samenleving niet is gelukt en we de Markt weer alles in handen hebben gegeven. Intussen botoxen we ons dapper naar het volgende schoonheidsideaal en sturen organisaties hun mensen van hot naar her, om het laatste als eerste te horen. De illusie van maakbaarheid is wat betreft de samenleving reeds lang vervlogen. Maar in bedrijven en organisaties is hij springlevend. Laat ons niet lachen! Alsof het mogelijk is alle ballen in de lucht te houden, zoals een militair strateeg een Rommel, een Patton alle bewegingen coördineert, van de tanks, vliegtuigen, infanterie, brandstoftrucks, duikboten, landingsvaartuigen, parachutis- MJ2005#3.indd :14:07

8 210 Verandermanagement ten, genie nou ja, dat gaat daar dus ook niet goed! Zie Tobroek, Guadalcanal en Bagdad. Het kan niet en toch gebeurt het. Verandermanagement dan, is net zo wetenschappelijk als de rocketscience waar het zich aan spiegelt. Want de waarheid zullen wij stervelingen nooit kennen. Gelukkig hebben we die lang niet altijd nodig om de dingen te doen die we moeten doen. Ook niet om ze góed te doen. Ik stel voor een jaar lang geen congressen te bezoeken ga dus ook niet naar het één-tweetje van Cruyff en Covey of naar de masturbatiemonologen van Jack Welch. Lees alleen nog de krant en stook je managementliteratuur en vaktijdschriften op in de open haard. In de tijd die vrijkomt lees je een dik boek en bezoek je een mooi doek. En speel eens wat vaker met de kinderen in het zand, neem je geliefde op het natte gras. Zo word je een betere medewerker, manager of directeur een beter mens, waarom niet? Menstype C Ik ben ook een hufter Mensbeelden zitten vaak in de weg weg met het mensbeeld! Ja maar, pruttelt de adviseur de reutelende hoogleraar na, toch is die bril leidend in onze interpretatie van de werkelijkheid. Dat is inderdaad de basis voor een debat dat filosofen de afgelopen tweehonderd jaar voeren. Bedrijfskundigen, veranderprofessoren en organisatieadviseurs met een universitaire graad én aanstelling houden zich er maar beter verre van. Dit kan niet vaak genoeg gezegd, immers met hun losse pols en eclectische bewustzijn zijn ze niet in staat een idee vast te houden en te doordenken, na te rekenen. Althans, waar het de kennisleer betreft. Maar wij zijn toch zeker geen tabula rasa? Hoe kun je ontkennen dat je een kind van je tijd bent, gevormd en misvormd door de grillen van je ouders, de buren, een aardrijkskundeleraar of een docent metafysica? Niet doen dus. En probeer het ook niet te begrijpen (zie hierboven). Maar wij zijn toch zeker geen kip zonder kop?! Want die redt het niet, dat begrijpt een kind. Inderdaad, zo zijn wij allen kinderen van Immanuel Kant. Vervolgens wordt het ingewikkeld sla er zijn Kritik der reinen Vernunft maar eens op na en haakt bijna iedereen af. Voor de gewone sterveling (medewerker, directeur en manager) rest de alledaagse wetenschap dat we nooit iets zomaar doen; er zit altijd een idee achter. MJ2005#3.indd :14:07

9 Van Santen 211 En hoe komen we aan ideeën? Ook daarover zijn bibliotheken vol geschreven, dus laten we het ons niet aanmatigen daarover een bindende uitspraak te doen. Laten we het een wisselwerking noemen, kruisbestuiving, synergie, het wonder der natuur waarom niet!? Laten we het een iteratief proces noemen. Al doende leren. Piecemeal engeneering. Het bootje op volle zee repareren. Varen op eigen kompas: hoe werkt zoiets? Je probeert wat uit, kijkt wat het effect is, neemt goed de omgeving in je op en concludeert dat het in die situatie dat resultaat heeft. Dat sla je op. Een voorbeeld: de sloot is dichtgevroren. Je loopt erover en valt op je snuit. IJs is gladder dan je dacht. Oplossing: je begeeft je nooit meer op glad ijs. Andere oplossing: je leert schaatsen. Of dansen. Ander voorbeeld: je vertelt een medewerker niets nieuws als je hem vertelt dat hij niet goed functioneert in de nieuwe organisatie. Je spreekt af dat hij de komende drie maanden gebruikt om te veranderen en ook hoe jij en andere collega s hem daarbij zullen helpen. Een week later meldt hij zich ziek. Na een jaar lonkt de WAO. Iemand aanspreken is moeilijker dan je dacht. Oplossing: je spreekt nooit meer een ondergeschikte medewerker aan op de kwaliteit van zijn werk. Andere oplossing: je sluit een WAO-verzekering af. De communicerende mens Het alom beleden relativisme is de dood in de pot toon maar eens aan dat mijn mensbeeld níet klopt! Dus ik doe wat mij goeddunkt. My way or the highway, ik ben ook een hufter, make my day! Een aantal zomers geleden waren wij op bezoek bij vrienden, in de Morvan in Frankrijk. Daar huren ze elk jaar een huisje op een landgoed, bij de barones. Ze heeft er verschillende in de verhuur, van een verbouwde stal tot een complete boerderij met tien slaapkamers. Die zomer was hun favoriete huisje reeds besproken; een middelbare man met halflang, lichtkrullend haar en donkere ogen, zijn zoon van misschien tien jaar, en een flinke Duitse herder hadden er hun intrek genomen. Hij was fotograaf van beroep, de barones noemde hem l artiste. Wij genoten een laat ontbijt op het grasveld voor de stallen, toen het zoontje op zijn fiets de bocht om kwam sjezen, voortgetrokken door de hond. Het was de derde keer die ochtend. Ik vroeg hem ik kan het hem ook hebben gezégd zijn hond naar huis te brengen, tout le monde n aime pas les chiens, comprends-tu? zijn fiets kon hij daarna wel ophalen, die zat maar in de weg, zo suggereerde ik. De jongen af, met hond, zonder fiets. Een paar minuten later kwam Monsieur MJ2005#3.indd :14:07

10 212 Verandermanagement l artiste ons tegemoet, met ferme passen. Wat of dat moest, zijn zoon bedreigen? Hij fulmineerde tegen ces étrangers qui croient pouvoir faire leur loi, maar pas op hein : hij was een goede vriend van de barones, dus zijn hond kon gaan en staan waar hij wilde, en als des gens dat waren wij daar een probleem mee hadden, dan moesten we maar in ons eigen land blijven. Zo foeterde hij nog even door, waarna hij zich omdraaide en wegbeende. Mijn vriend was not amused hoe haalde die arrogante kwast, die crypto-fascistische, decadente xenofoob het in zijn hoofd?! Zijn vrouw en mijn vriendin hadden het echter al snel over s mans donkere ogen en ik vroeg me in stilte af of ik destijds niet toch wat aardiger voor mijn stiefdochters had moeten zijn. Mijn vriend mopperde in stilte en zon op een adequate tegenzet. Een kwartier later zag ik hem richting boomhut lopen waar l artiste et son fils de laatste hand aan legden. Na enige tijd kwamen ze gedrieën naar ons toe on va boire un café, lachte mijn vriend. Die middag leidde Gérard ons rond in zijn atelier dat zich schuin boven ons bevond. De hond hebben we de rest van de week niet meer gezien. Mijn vriend stelde zich de vraag of hij de ontstane situatie kon accepteren. Zijn antwoord was nee. Hard tegen hard, niet meer luisteren, geen poging doen de ander in staat te stellen zich een oordeel te vormen: dat moest anders en hij kon het veranderen. Mijn vriend is het prototype van de communicerende mens. Wat we sowieso allen zijn niet omdat we altijd óók communiceren als we niets doen of zeggen. Maar omdat communiceren de kern is van ons leven from 9 to 5. In bedrijven en organisaties, inderdaad waar we moeten communiceren om de gestelde doelen te bereiken. De juiste informatie bij de juiste mensen op het juiste moment. Communicatie is het vehikel en wij zitten aan het stuur. Dat is een metafoor om aan te duiden dat we niet weten hoe de vork precies in de steel zit. Punt is dat de communicerende medewerker, manager en directeur altijd mogelijk is: op elk moment kunnen we uit ons autistisch universum stappen. En communiceren. Veranderen in Vlaanderen Veel carotten in de stoemp! De communicerende mens is mogelijk. En zelfs geïnstitutionaliseerde werkelijkheid. In België, bij Colruyt, een grootgrutter zonder kapsones. Daar heten MJ2005#3.indd :14:07

11 Van Santen 213 ze werkvereenvoudigers. Nog steeds figureert die geuzennaam op mijn CV, een ode aan die middag en avond in Vlaanderen. In een vorig leven werkte ik bij een joint venture van (toen nog) PTT Post en Vedior, actief in het beheer van post- en reprokamers. In mijn laatste jaar als trainer mocht ik in België een nieuwe training voor het uitzendbureau op poten zetten. Tijdens mijn Brusselse periode zocht ook een andere afdeling uitbreiding van de markt; mijn collega Dick hoopte bij Colruyt in Halle postkamermeubilair te kunnen slijten. We reden samen op vanuit Brussel ik wilde wel eens een Belgische postkamer live zien en dankzij de mobiele telefonie bereikten we ongeveer op hetzelfde moment de plaats van bestemming. Daar werden we ontvangen door de werkvereenvoudiger Vincent. Een jonge kerel in een spijkerbroek met het blonde haar in een halflange staart. Hij ging ons voor naar zijn kantoortje. Collega Dick wees me in het voorbijgaan op de sorteerrekken die eruit zagen alsof ze de grote oorlog nog hadden meegemaakt. Hij dacht: Business! Ik dacht: Die gaan nog wel mee tot de volgende wereldoorlog. Vincent legde uit wat hij deed: Als werkvereenvoudiger of met chique woorden: arbeidsanalist of projectingenieur sta ik in voor het uitwerken, begeleiden en realiseren van diverse projecten binnen onder andere onze distributiecentra, verpakkingsafdelingen en centrale diensten of verkoop bij Colruyt, DreamLand of Spar. Ik ben dus actief op zoek naar efficiënte werkmethodes, werkpostopstellingen, goederenstromen en verpakkingsvormen. Daarvoor maak ik marktstudies en rentabiliteitsonderzoeken. Ik doe ook de aankoop van de nodige machines waarvan ik de investeringsbeslissingen en kostprijscalculaties voorbereid. Vervolgens maak ik de mensen bekend met eventueel nieuwe werkmethoden. Er waren ongeveer twintig werkvereenvoudigers in dienst bij Colruyt; ze sprongen door de organisatie. De medewerkers fiatteerden elke nieuwe machine en procedure of ander voorstel waar ze kwamen. Kort en goed: Vincent verwachtte niet dat onze hightech sorteerkasten hun geld of ander voordeel zouden opleveren, maar hij liet het oordeel graag over aan zijn collega s. Waarop mijn collega Dick het over een andere boeg gooide en begon over de digitale postkamer. Ja, daar had Vincent wel eens van gehoord. Bij ons was het trouwens op dat moment niet meer dan een concept, gaf Dick toe. Maar misschien toch een leuk aanknopingspunt om samen over verder te praten? Dat vond Vincent sowieso een goed idee, mais dites : was collega Dick niet een paar jaar eerder bij Colruyt op bezoek geweest en had hij toen misschien correspondentie gevoerd? Dick knikte, waarop Vincent het jaar vroeg. En nog even zijn achternaam. Toen dook hij achter zijn beeldscherm en toverde twee brieven tevoorschijn. Bij Colruyt MJ2005#3.indd :14:07

12 214 Verandermanagement scanden ze al sinds halverwege de jaren tachtig in- en uitgaande post. We dropen af. Die avond at ik in enig stoemprestaurant in Ukkel. Om een uur of tien kwam Vincent binnenlopen, het was laat geworden op de zaak: Mariek, lekker veel carotten in de stoemp! Sans commentaire zonder commentaar. Over de auteur Gerben van Santen werkt bij Ziel & Zaligheid, bureau voor verandercommunicatie. Een vak heeft hij nooit geleerd. Rechter leek hem wel wat, maar de studie bleek een obstakel. Omdat hij toch al kon zwemmen, werd hij badmeester in Zuid-Frankrijk. Nadat hij daar wijn had leren drinken, startte hij een carrière als caviste op een Provençaals wijndomein. Inmiddels is hij al weer vijftien jaar terug in zijn vlakke land. Negen jaar geleden vrijde hij er een jonge, ambitieuze vrouw vier jaar geleden kwam hij bij haar in dienst. MJ2005#3.indd :14:08

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

futurum (vs) conditionalis perfectum

futurum (vs) conditionalis perfectum futurum (vs) conditionalis perfectum Perfectum Zou hij zich nu al beter voelen? Zou hij zich daar beter gevoeld hebben, denk je? Perfectum Je zou wat meer moeten studeren = Je moet wat meer studeren. Het

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim De brug van Adri Rollen: Verteller Martje Adri Wim Daar loopt een meisje. Ze heet Martje. Ze kijkt boos en loopt langzaam. Ze weet niet waarheen. Martje kent Wim. Hij woont in dezelfde straat, maar Wim

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja Zondag 25 oktober 205 Protestantse Gemeente Biddinghuizen Gezinsdienst Thema: Ja is ja Voorganger: ds. Sifra Baayen - Op t Land Meevoorbereid door WJV Muzikale medewerking: True Colors Welkom - door de

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Het verloren schaap. [een afscheidsrede]

Het verloren schaap. [een afscheidsrede] Het verloren schaap [een afscheidsrede] Dirk was een bijzonder mens. Dirk was ook mijn vriend. Daar ben ik trots op. Dirk en ik hadden respect voor elkaar. Al die jaren door, meer dan twintig jaar. Wij

Nadere informatie

IK BEN TROTS OP MIJN SNOR!

IK BEN TROTS OP MIJN SNOR! IK BEN TROTS OP MIJN SNOR! Op een ochtend was ik heerlijk op mijn gemak aan het werk op mijn kantoor... Ja, mijn kantoor. Jullie weten toch waar dat is, of niet? Wat? Dat weten jullie niet? Echt niet?

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië

Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië België is officieel tweetalig, maar de Vlamingen en Walen gaan niet altijd goed samen. Je kunt spreken van een taalconflict. Hoe kijken Vlaamse

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Thema Op het werk. Demet TV. Lesbrief 8. De eerste werkdag

Thema Op het werk. Demet TV. Lesbrief 8. De eerste werkdag Thema Op het werk. Demet TV Lesbrief 8. De eerste werkdag Deze les gaat over de eerste werkdag. gaat voor het eerst werken bij een snoepfabriek. Hij komt binnen en maakt kennis met de chef. De chef vertelt

Nadere informatie

Les 3 - maandag 3 januari 2014 - De Wilgenstam kleutergroep van meester Jasper

Les 3 - maandag 3 januari 2014 - De Wilgenstam kleutergroep van meester Jasper Les 3 - maandag 3 januari 2014 - De Wilgenstam kleutergroep van meester Jasper Het lampje is aan, dat betekent dat we gaan filosoferen. Isa-Noa vertlede in de eerste les dat zij lippenstift en badeendjes

Nadere informatie

Ik geloof dat er in mijn achterband

Ik geloof dat er in mijn achterband Ik geloof dat er in mijn achterband Sinterklaastoneelstukje geschreven door Ron Jansen In een slaperig plattelandsdorpje komen op een zekere dag, vlak voor Sinterklaas, twee pieten aangelopen, met de fiets

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Deze les gaat over praten in de wachtkamer. Meneer Bashir gaat naar de huisarts. Hij moet even wachten. Hij zit in de wachtkamer. Er zitten veel mensen. Ze praten.

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

De ijnmanager. Cartoons september 2012. Luc Timmers

De ijnmanager. Cartoons september 2012. Luc Timmers De ijnmanager Cartoons september 2012 Luc Timmers Alle cartoons mogen gratis gekopieerd en verspreid worden Gratis? Jazeker! Tegenprestatie? De Lijnmanager Gratis is voor bijna niks Volg @Delijnmanager

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

2. Op een bruiloft. 3. Wanneer je de hond uitlaat

2. Op een bruiloft. 3. Wanneer je de hond uitlaat Zijn die leuke mannen er nou überhaupt nog wel? Dat is iets wat single vrouwen zich vaak afvragen. JA, die leuke mannen zijn er zeker nog wel. Waar dan? vraag jij je af. Wij hebben voor jou 15 plekken

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Beginnerslessen Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Wat leert u in deze les? Gesprekken over het inburgeringsexamen begrijpen. Welke examens bij het inburgeringsexamen horen. Waar u kunt oefenen met de

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de

Nadere informatie

Robinson Crusoe. Daniel Defoe

Robinson Crusoe. Daniel Defoe Robinson Crusoe Robinson Crusoe maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus

Nadere informatie

Een gelukkige huisvrouw

Een gelukkige huisvrouw Een gelukkige huisvrouw Voordat ik zwanger was, was ik een gelukkige huisvrouw, ik had alles wat ik wilde. En daarvoor hoefde ik geen dag te werken. Want werken, dat deed mijn man Harry al. Harry zat in

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Herman gaat met zijn dochter Lies naar de dierentuin. Joppie de hond gaat ook mee. Ze gaan gelijk naar de apen, die dicht bij de ingang zijn.

Herman gaat met zijn dochter Lies naar de dierentuin. Joppie de hond gaat ook mee. Ze gaan gelijk naar de apen, die dicht bij de ingang zijn. Herman gaat met zijn dochter Lies naar de dierentuin. Joppie de hond gaat ook mee. Ze gaan gelijk naar de apen, die dicht bij de ingang zijn. De ondeugendste aap Snoei pakt de hoed van Herman af. Snoei

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema.

Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 16. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? De woorden van les 12, 13, 14 en 15. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag

Nadere informatie

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken)

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Doek achter de tafel Even kijken hoor. U en jullie hebben er al naar kunnen kijken, maar ik nog niet. Nu wil ik het goed zien. Ja, zo

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi...

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi... Veelvlakken De perfecte vorm Plato was een grote denker in de tijd van de Oude Grieken. Hij was een van de eerste die de regelmatige veelvlakken heel bijzonder vond. Hij hield ervan omdat ze zulke mooie,

Nadere informatie

Copyright Beertje Anders

Copyright Beertje Anders Copyright Beertje Anders Beren hebben allerlei gevoelens. Kun jij zien hoe Beertje Anders zich nu voelt? Blij. Ik ben blij als ik jarig ben, als ik spelen mag met Beertje Bruin, als ik met de andere beren

Nadere informatie

7.5 Script en plaatjes post-test

7.5 Script en plaatjes post-test 7.5 Script en plaatjes post-test De vorige keer waren we hier om Drakie wat beter te leren praten en Drakie heeft toen een heleboel van jou geleerd. Dat vond ie heel leuk. Vandaag gaan we wat dingen die

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

Daarna gingen we naar de gymzaal. Daar stond een soort

Daarna gingen we naar de gymzaal. Daar stond een soort Het was een heel erg leuk bij ons op school, woensdag 10 december. Eerst kwamen er mensen in de klas uitleg geven en allerlei voorwerpen voor mindervalide laten zien. Zoals voorwerpen vaarbij je je pols

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Liturgie voor de scholendienst 2015

Liturgie voor de scholendienst 2015 Liturgie voor de scholendienst 2015 Kerk van de Nazarener & Christelijke Basisschool De Vliet Klaaswaal Zondag 1 februari Thema: Bestaat God (eigenlijk wel)? Welkomstwoord Uitleg over de kerk Kinderopwekking

Nadere informatie