Duurzame strategie. biq bouwt aan duurzaam bouwen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame strategie. biq bouwt aan duurzaam bouwen"

Transcriptie

1 Duurzame strategie biq bouwt aan duurzaam bouwen Naam L.G.K. Spoormans Cursistnummer Datum 31 augustus 2008 Onderwijsinstelling NCOI opleidingsgroep Opleiding HBO Hogere Bedrijfskunde II, eindscriptie Docent M. Creemers

2

3 Voorwoord In deze scriptie geef ik als bedrijfskundige een advies aan de directie van de onderneming waarin ik werkzaam ben. Mijn dagelijkse functie binnen de onderneming, een architectenbureau, is projectarchitect. De hoofdonderdelen van mijn functie zijn het ontwerpen van gebouwen en het organiseren van projectteams intern en extern. Voor het uitvoeren van het onderzoek en het uitbrengen van het advies heb ik weliswaar gebruik gemaakt van mijn werkervaring, maar heb ik zoveel als mogelijk de rol ingenomen van buitenstaander en onafhankelijk adviseur. Door het volgen van de opleiding Hogere Bedrijfskunde, ben ik biq als bedrijf gaan zien. Waar ik voorheen de projecten en de onderneming beschouwde van binnenuit en als ontwerper, zie ik nu van buitenaf dat de normale bedrijfskundige en economische principes ook op een architectenbureau van toepassing zijn. De in de opleiding opgedane kennis aan theorie en modellen heb ik enkele malen met de directie besproken en, hoewel deels bekend, was dit ook voor hen stof tot denken en tot leuke gedachtewisselingen. De onderzoeksresultaten (de analyses) heb ik met de directie van biq besproken en hebben hen nieuwe inzichten gebracht. Gezamenlijk hebben we strategische opties beoordeeld en uiteindelijk heeft de directie van biq een keuze gemaakt voor een strategie. Hiermee heeft mijn opleiding, middels de eindscriptie, een heel concreet resultaat opgeleverd voor biq. Ik wil de docenten van NCOI bedanken voor hun geduldige uitleg en kennisoverdracht. Mijn scriptiebegeleider bedank ik voor de snelle en accurate begeleiding en voor het aanscherpen van het onderwerp en de probleemstelling. De directie van biq dank ik voor de aanmoediging om deze opleiding te volgen, de inhoudelijke discussies en de positieve bijdragen aan het onderzoek. Tevens wens ik ze veel succes met de uitvoering van het plan van aanpak en de invoering van de strategie. 3

4 4

5 Samenvatting biq stadsontwerp bv is een architectenbureau te Rotterdam en is een adviserende, dienstverlenende onderneming. De visie van biq luidt: Wij vinden dat de hedendaagse stad vraagt om een multidisciplinaire aanpak. Evenwichtig stadsontwerp is een combinatie van architectuur, vastgoedkunde, bouwkunde en procesvaardigheid. De directie van biq heeft te kennen gegeven het belang te zien van onderzoek naar duurzaam bouwen. Ze wil hiermee aansluiten bij de maatschappelijke trend en antwoord vinden op de vraag in welke vorm duurzaamheid past bij biq. De centrale vraag in de probleemstelling voor dit onderzoek luidt: Op welke wijze kan biq duurzaam bouwen onderdeel maken van de strategie? Uit analyse van de externe omgeving blijkt het bestaan van de noodzaak tot ontwikkeling van een duurzaamheidstrategie, o.a. uit de toenemende interesse voor duurzaam bouwen bij afnemers. Daarnaast wordt duidelijk dat verschillende marktpartijen zeer diverse posities innemen en dat ingenieursbureaus en specialisten een grote kennisvoorsprong hebben op het gebied van duurzaam bouwen. Bij de interne analyse is geconstateerd dat er een groot innovatief vermogen is in de organisatie, maar dat dit niet volledig benut wordt. In de organisatievorm van biq, een matrixorganisatie, wordt gewerkt in projecten en is een flexibele samenstelling van teams mogelijk. In het onderzoek zijn twee duurzaamheidstrategieën besproken en beoordeeld. De gekozen strategie luidt: biq integreert de gevraagde service op het gebied van duurzaam bouwen in ontwerp en proces. Dit is een vraaggerichte strategie die goed aansluit bij de pluriforme markt en de kansen die deze biedt. Voor de benodigde samenwerking en de integratie van verschillende duurzaamheidspecialismen biedt de organisatiestructuur goede mogelijkheden en de strategie versterkt de multidisciplinaire aanpak waar biq voor staat. Om de duurzaamheidstrategie ook onderdeel te maken van de bedrijfsvoering moeten aanpassingen worden doorgevoerd in de verschillende bedrijfskundige gebieden van de organisatie, welke worden beschreven in het implementatieplan. Een plan van aanpak moet worden uitgewerkt, uitgevoerd, bewaakt en geëvalueerd. Het onderzoek heeft geleid tot een positieve keuze van de directie van biq voor een duurzaamheidstrategie. De belangrijkste aanbeveling voor het slagen van de strategie is een sterke introductie. Duidelijk moet worden dat de strategie wordt gedragen door de directie en biq een duurzame toekomst zal brengen. 5

6 6

7 Inhoudsopgave 1 Introductie Inleiding onderzoek Introductie onderneming Motivering voor onderzoek Probleemstelling Methode van onderzoek 13 2 Omgeving Inleiding analyse van de huidige situatie Externe analyse Interne analyse 27 3 Strategie Inleiding synthese en strategische opties Synthese en confrontatie Modellen voor strategiebepaling Strategische opties Beoordeling en keuze 51 4 Implementatie Inleiding verschillen en implementatie IST en SOLL Implementatieplan 57 5 Conclusies Inleiding conclusies en aanbevelingen Conclusies onderzoek Beantwoording probleemstelling Aanbevelingen Evaluatie visie en missie 73 Referentielijst 75 Literatuurlijst 79 7

8 8

9 1 Introductie 1.1 Inleiding onderzoek In hoofdstuk 1 wordt het onderzoek ingeleid. De onderneming, de motivatie, het onderwerp, het probleem en de onderzoeksmethode worden in dit hoofdstuk geïntroduceerd, zodat de lezer bekend is met de uitgangspunten. 1.2 Introductie onderneming Organisatiecontext biq stadsontwerp bv (hierna te noemen: biq) is een architectenbureau te Rotterdam, in eigendom van twee directeuren. Het is een adviserende, dienstverlenende onderneming van 15 medewerkers; directie, projectarchitecten, projectmedewerkers en bureaumanagement. De projectarchitecten vormen de afdeling Proces. De projectmedewerkers zijn verdeeld over de afdelingen Onderzoek, Ontwerp en Techniek. De opdrachtenportefeuille bestaat grotendeels uit woningbouw. De projecten verdelen zich ongeveer gelijk over nieuwbouw en renovatie van bestaande bouw Missie De missie van biq is recent opgesteld door de directie 1 naar aanleiding van invoering van Strategisch Competentiemanagement 2 volgens Schouten en Nelissen en luidt: Wij willen bijdragen aan de ruimtelijke, functionele en emotionele vernieuwing van de hedendaagse stad en stellen hierbij de alledaagse ervaring van de stadsbewoner centraal Kerncompetenties en mantra s Bij een workshop Strategisch Competentiemanagement zijn daarnaast gezamenlijk kerncompetenties gekozen. Deze competenties zijn vereist om de strategie en doelen (afgeleid van missie en visie) van de organisatie te kunnen verwezenlijken. 3 De volgende kerncompetenties zijn op biq van toepassing en worden ieder toegelicht met en uitgedragen door een mantra; Visie Wij vinden dat de hedendaagse stad vraagt om een multidisciplinaire aanpak. Evenwichtig stadsontwerp is een combinatie van architectuur, vastgoedkunde, bouwkunde en procesvaardigheid. - Wij geven nuchtere antwoorden op complexe vraagstukken. Resultaatgerichtheid Wij leveren rationele, realistische, heldere en acceptabele ontwerpconcepten, die op tijd en op 9

10 biq VISIE/ MISSIE Wat is duurzaam bouwen? Wat doet de markt? EXTERNE ANALYSE Wat is biq? INTERNE ANALYSE IST SITUATIE kansen/ bedreigingen CONFRONTATIEANALYSE Op welke wijze kan biq invulling geven aan een duurzaamheidstrategie? STRATEGIE Op welke wijze kan biq die duurzaamheidstrategie opnemen in de bedrijfsvoering? SOLL-SITUATIE IMPLEMENTATIEPLAN probleemstelling op basis van model 10

11 budget te leveren zijn. Wij werken bij voorkeur aan totaalopgaven. - Wij zijn deel van de oplossing, niet van het probleem. Zorgvuldigheid Wij zorgen voor een accurate en samenhangende uitwerking van onze opgaven. Wij maken bouwkundig perfecte gebouwen. - Wij tekenen wat we bouwen, wij bouwen wat we tekenen. 1.3 Motivering voor onderzoek Algemene motivering De motivering voor het onderwerp duurzaam bouwen komt voort uit een algemene morele verplichting bij te dragen aan het meer verantwoord omgaan met de (natuurlijke) omgeving. Ook de toenemende aandacht voor duurzaamheid in de politiek, het maatschappelijk bewustzijn en de consumentenmarkt spelen hierin een rol Concrete aanleiding De concrete aanleiding voor dit scriptieonderwerp als onderzoek voor biq is de confrontatie met duurzaam bouwen op verschillende gebieden in de externe omgeving. Normen en regelgeving over duurzaamheid in de bouwsector veranderen snel, bijhouden van kennis is noodzakelijk en vereist continue aandacht. Bouwbedrijven, ingenieursbureaus en productontwerpers introduceren innovatieve duurzame ontwikkelingen. Vanuit opdrachtgevers, beleidsmakers en bouwende partijen is er een toenemende vraag naar de visie van de architect op duurzaam bouwen. Deze constateringen zullen in de omgevingsanalyse verder worden besproken. Binnen biq is de discussie over duurzaamheid geopend. Duurzaam bouwen is als intern project gedefinieerd. Daarmee wordt erkend dat de ontwikkeling van duurzaam bouwen nadere verkenning behoeft. Als introductie van dit brede onderwerp heb ik intern een lezingenreeks rond duurzaam bouwen georganiseerd, hetgeen een start vormt voor het verzamelen van kennis. Deze scriptie kan bijdragen aan het proces van vorming van een eigen visie op duurzaam bouwen tot en met het implementeren van een duurzaamheidstrategie in de bedrijfsvoering van biq. 1.4 Probleemstelling Centrale vraag De directie van biq heeft te kennen gegeven het belang te zien van onderzoek naar duurzaam bouwen. Ze wil hiermee aansluiten bij de maatschappelijke trend en antwoord vinden op de vraag in welke vorm duurzaamheid past bij biq. De marktpositie van biq en de continuïteit van de onderneming zijn belangrijke redenen voor de directie om het bedrijf in te richten op een toekomst waarin duurzaamheid waarschijnlijk een steeds belangrijkere rol zal spelen. De centrale vraag in de probleemstelling voor dit onderzoek luidt: Op welke wijze kan biq duurzaam bouwen onderdeel maken van de strategie? 11

12 geïntegreerd model van verandermanagement, Kleijn en Rorink 12

13 De centrale vraag zal worden uitgewerkt in de volgende deelvragen: (zie figuur p. 10) Wat is biq? Wat is duurzaam bouwen? Wat doet de markt op het gebied van duurzaam bouwen? Op welke wijze kan biq invulling geven aan een duurzaamheidstrategie? Op welke wijze kan biq die duurzaamheidstrategie opnemen in de bedrijfsvoering? Focus op bedrijfskundig gebied Als basis voor dit onderzoek geldt de discipline Organisatie en Verandering. Daarnaast maken de disciplines Strategisch Marketingmanagement, Management van Bedrijfsprocessen en Financieel Economisch Management deel uit van dit onderzoek. In de huidige situatie maakt duurzaam bouwen niet expliciet deel uit van de visie en van het beleid van biq. Het invoeren van duurzaam bouwen in de onderneming zal dus in de eerste plaats een verandering zijn. Duurzaam bouwen als algemeen concept en invulling hiervan door biq vraagt om innovatie. Op welke wijze een integrale organisatieverandering tot succesvolle invoering van een duurzaamheidstrategie kan leiden, is een vraag die beantwoord kan worden vanuit het bedrijfskundige gebied Organisatie en Verandering (verandermanagement). Het geïntegreerde model van verandermanagement, opgesteld door Kleijn en Rorink 4, dient zowel als leidraad voor het desbetreffende boek, als voor dit onderzoek. (zie figuur p.12) Focus op onderdelen van analyse In de externe analyse zal de focus liggen op het onderwerp duurzaamheid bij de analyse van algemene omgeving, marktomgeving en concurrentie. Hierdoor wordt niet gezocht naar het totaal aan kansen en bedreigingen, maar wordt de analyse en daarmee ook de vervolgstappen beperkt tot een organisatieverandering gericht op duurzaam bouwen. De gehele onderneming biq is onderwerp van de interne analyse. De nadruk binnen de analyse ligt op die aspecten binnen de verschillende bedrijfskundige gebieden die van belang zijn of kunnen zijn bij de invoering van een duurzaamheidstrategie. In het implementatieplan zullen ook alleen die aspecten worden beschreven, die vanuit de uiteindelijk voorgestelde strategie aanpassing of afweging behoeven. Duurzaamheid wordt in het onderzoek beperkt tot duurzaam ontwerpen en bouwen; duurzaamheid gericht op de diensten/ producten die biq levert. Duurzame bedrijfsvoering van de interne organisatie, onderdeel van het brede begrip Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO), maakt geen deel uit van dit onderzoek. 1.5 Methode van onderzoek Zoals vermeld onder Probleemstelling vormt het bedrijfskundig gebied Organisatie en Verandering de hoofddiscipline van dit onderzoek. Voor de organisatieverandering die nodig is voor biq zal grotendeels de analysemethode worden toegepast zoals omschreven in het boek Verandermanagement van Kleijn en Rorink 5. 13

14 vijfkrachtenmodel, Porter 14

15 2 Omgeving 2.1 Inleiding analyse van de huidige situatie In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie van de omgeving onderzocht. De externe en de interne omgeving worden in dit hoofdstuk geanalyseerd, zodat duidelijk wordt welke kansen en bedreigingen de omgeving biedt en welke eigenschappen de onderneming heeft om deze al dan niet te kunnen beantwoorden. Door de analyse van de marktomgeving wordt de deelvraag beantwoord: Wat doet de markt op het gebied van duurzaam bouwen?. Door middel van concrete voorbeelden uit de directe marktomgeving van biq wordt vervolgens de deelvraag beantwoord: Wat is duurzaam bouwen?. In de interne analyse wordt biq als onderneming geanalyseerd en wordt antwoord gegeven op de deelvraag: Wat is biq?. Voor de externe analyse is voornamelijk gezocht naar nieuwe informatie. De identificatie van marktpartijen in de omgevingsanalyse is een eigen analyse, gebaseerd op praktijkervaring en afgezet tegen de theorie. De informatie over duurzaam bouwen is gevonden door field research ; verzameling van informatie uit contacten, lezingenreeks, literatuur en publicaties. De bronnen worden vermeld in de referentielijst. Voor de interne analyse is zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van bestaande informatie; desk research. Deze informatie bestaat veelal uit notities die door de directie zijn opgesteld en die als bron zijn vermeld bij de betreffende analyse. Voor dit onderzoek is de inhoud van deze notities met behulp van de gebruikte modellen en theorie opnieuw geïnterpreteerd.de informatie en de uitkomsten van zowel de externe als de interne analyse zijn met de directie van biq besproken, bediscussieerd en zonodig aangepast. 2.2 Externe analyse Omgevingsanalyse Vijfkrachtenmodel Het vijfkrachtenmodel van Michael E. Porter is een veelgebruikt instrument om een externe analyse te maken van de attractiviteit (waarde) van een industriële structuur 6. De krachtenanalyse wordt uitgevoerd ten aan aanzien van vijf fundamentele concurrentiekrachten; potentiële toetreders, substituten, afnemers, leveranciers en (bestaande) concurrenten. De outside-in benadering waarbij markt, concurrentie en klant als uitgangspunt worden genomen, maakt het model geschikt om de externe omgeving in beeld te brengen. In dit onderzoek zal het vijfkrachtenmodel worden ingezet om de genoemde concurrentiekrachten in de markt te identificeren, te groeperen en te analyseren. Hierbij zal niet de concurrentiedreiging in algemene zin worden beoordeeld, maar de positie die de partij inneemt in de ontwikkelingen van duurzaam bouwen. (zie figuur p.14) 15

16 16

17 Afnemers Als afnemers van de diensten van biq worden opdrachtgevers van projecten in verschillende soorten en maten geïdentificeerd. De belangrijkste afnemers in de huidige opdrachtenportefeuille van biq zijn woningcorporaties en ontwikkelaars. In de huidige markt worden door opdrachtgevers zeer uiteenlopende posities ingenomen. Ontwikkeling van visies over duurzaam bouwen bij deze partij variëren sterk in gerichtheid en niveau. Enkele voorbeelden van strategieën van huidige opdrachtgevers: - precieze, nauw gedefinieerde duurzaamheidstrategie gericht op één aspect van duurzaam bouwen, zoals levenscyclus van vastgoed - uitdagende, marketinggestuurde duurzaamheidstrategie, gericht op zichtbaarheid van duurzame ingrepen zoals zonnecellen en windmolens - bewust geen duurzaamheidstrategie, geen ambities door gerichtheid op andere doelen zoals zorg of bewonersparticipatie - onbewust geen duurzaamheidstrategie - vraag om visie op duurzaamheid van architect in prijsvragen en selecties. De wet- en regelgeving over materiaal- en energiegebruik in de bouwsector wordt continu vernieuwd en aangescherpt. Dit bepaalt het minimum niveau aan duurzame ambitie van opdrachtgevers. De onderhandelingsmacht van deze opdrachtgevers is hoog door de lage ambitie van de gevraagde dienst en het grote aantal aanbieders dat de dienst kan leveren. Het afspreken van hogere ambities dan wettelijk noodzakelijk door gemeenten en marktpartijen is een trend die reeds is ingezet bij gebiedsontwikkeling en naar verwachting zal doorzetten. De strategie is reeds bepaald en deze omvangrijke projecten worden nu voorbereid en tot uitvoer gebracht; niet meer denken maar doen. De onderhandelingsmacht van opdrachtgevers in deze projecten is laag door de hoge ambitie van de gevraagde dienst en het kleine aantal aanbieders dat de dienst kan leveren. Leveranciers Leveranciers van biq voor het verlenen van adviserende diensten zijn met name leveranciers van kennis. De volgende partijen zijn in de markt aanwezig: ingenieursbureaus, specialistische duurzaamheidadviseurs, productontwikkelaars, opleidingsinstituten. Het onderwerp duurzaam bouwen is in de huidige tijd sterk op techniek gericht. Hierdoor zijn technici vaak initiatiefnemers in duurzame ontwikkelingen. Ingenieursbureaus hebben een grote voorsprong aan kennis opgebouwd en hebben een groot marktaandeel in de adviserende dienstverlening. Delen hiervan liggen ook in de (oorspronkelijke) markt van architectenbureaus. De kennisontwikkeling van ingenieursbureaus is hoog. Hierdoor is er grote dreiging van voorwaartse integratie door de hele groep van leveranciers. De concentratie van ingenieursbureaus is hoog; er is dus weinig onderhandelingsmacht per leverancier. Leveranciers van kennis in de vorm van producten zijn bijvoorbeeld uitgevers van literatuur en normen, producenten van software en aanbieders van cursussen. De concentratie van ontwikkelaars van software en bijbehorende cursussen is weliswaar vrij hoog, de overstapkosten naar 17

18 18

19 een andere leverancier zijn ook hoog. Voor de door biq te leveren diensten is het noodzakelijk om op de hoogte te blijven van duurzame ontwikkelingen d.m.v. literatuur, normen en software. De onderhandelingsmacht van deze groep leveranciers is redelijk hoog. De werknemers van architectenbureaus hebben veelal gelijksoortige professionele opleidingen. De opleidingsinstituten (MTS, HTS, TU) hebben grote invloed op de aanwezige kennis in de onderneming. Naar verwachting wordt de aandacht voor duurzaam bouwen groter in het onderwijs. Hiervan zijn echter nog geen resultaten waargenomen. Substituten Bouwkundige adviesbureaus kunnen als substituten beschouwd worden. Deze bureaus hebben een portfolio van zeer uiteenlopende diensten, allen onderdeel van het bouwproces. Hieronder vallen vaak projectmanagement, bouwkostenadvies, uitvoeringsbegeleiding, facilitaire ondersteuning, maar ook tekenbureau en architectuur. De inhoud van de diensten wijkt wel af van die van architecten doordat die meer gericht is op techniek en proces en minder op architectonische kwaliteit. Met name in renovatie van bestaande bouw blijkt dit onderscheid voor opdrachtgevers soms moeilijk te maken. Dit is deels een marketingprobleem, onduidelijkheid over de inhoud en kwaliteit van de diensten, maar deels ook een bewuste keuze van de opdrachtgever die past bij een bepaalde ambitie. Bouwkundig adviesbureaus worden meestal direct door de opdrachtgever ingeschakeld en vormen zo, met name in de markt van renovatie, een dreiging voor architectenbureaus. Potentiële toetreders Als potentiële toetreders gelden alle concurrerende architectenbureaus zonder huidige duurzaamheidstrategie. Veel van hen zullen dezelfde constatering doen als biq en in de nabije toekomst een strategie op duurzaam bouwen formuleren. De toetredingsdrempel, het ontwikkelen van een strategie, is laag. De vraag of deze partijen een concurrent van biq worden op het gebied van duurzaamheid, is afhankelijk van de wijze waarop zij invulling zullen geven aan een duurzaamheidstrategie. Concurrenten Als concurrenten gelden alle concurrerende architectenbureaus die al een positie hebben ingenomen in de markt van duurzaam bouwen. De visies op duurzaam ontwerpen variëren in gerichtheid. Dit blijkt uit de wijze waarop zich profileren in publicaties, websites en natuurlijk hun gebouwen. Enkele voorbeelden van onderwerpen waarop strategie en esthetiek van architectenbureaus zich richten; - techniek; innovatie en productontwikkeling high-tech - natuur; bomen, planten, dieren in gebouwen letterlijk groen - materialen; afval, hergebruik, natuurlijke producten eco - integrale kwaliteit; integraal ontwerp, energiegebruik divers Door de verschillen in strategie bedienen de partijen verschillende delen van de markt en is er geen dominante speler. De rivaliteit tussen de bestaande aanbieders in de markt is klein door de lage concentratie van architectenbureaus met een duidelijke duurzaamheidstrategie. 19

20 20

21 2.2.2 Duurzaam Bouwen Een in het verleden gebruikelijke definitie van duurzaam bouwen was: het op een zodanige manier bouwen dat door de bouw, het gebruik en de eventuele sloop van het bouwwerk zo min mogelijk milieuproblemen ontstaan 7. In het Brundtland- rapport dat is uitgebracht in 1987 door de Wereld Commissie voor Milieu en Ontwikkeling van de Verenigde Naties is de volgende definitie opgenomen: Een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder daarmee voor toekomstige generaties de mogelijkheid in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien. 8 Uitgaande van de Brundtland-definitie van duurzaamheid, is de definitie van duurzaam bouwen aangepast: Duurzaam bouwen is het op een dusdanige manier bouwen dat hier aan de huidige behoefte wordt voldaan zonder dat de mogelijkheden voor andere volkeren en toekomstige generaties worden verminderd. 9 Deze definitie is dus veel breder dan de oude die zich beperkte tot de milieuaspecten van bouwen en gaat over veel verschillende onderwerpen. In de Toolkit Duurzame Woningbouw 10 worden veel van deze onderwerpen geordend. Aan de hand van deze ordening is bij biq een lezingenreeks georganiseerd. Voor deze lezingen zijn sprekers uitgenodigd uit de directe marktomgeving van biq. Voor dit onderzoek wordt per onderwerp de marktpartij en marktpositie t.o.v. biq benoemd, de inhoudelijke gerichtheid op duurzaamheid en de norm die de ontwikkeling noodzakelijk maakt. Ook worden per onderwerp bronnen genoemd waarin de trend wordt gesignaleerd en wordt er per bron vermeld welke factor in de externe omgeving invloed uitoefent. Dit gebeurt aan de hand van de DESTEP-factoren 11 ; demografisch, economisch, sociaal maatschappelijk, technologisch, ecologische en politiek. Omdat alle duurzame ontwikkelingen als ecologisch aan te merken zijn wordt deze factor niet genoemd. Stedelijke ecologie Spreker buitenruimte ontwerp- en ingenieursbureau Marktpositie leverancier Onderwerpen inrichting buitenruimte, waterbeheersing, groenvoorziening, flora en fauna Gericht op ecosystemen Norm bepaald door (plaatselijke) overheid en marktpartijen Politieke bronnen: - Overheidsprogramma s zoals Groen en de stad ; programma waarin ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) en Wonen, Wijken en Integratie (WWI), steden, provincies en maatschappelijke partners samenwerken aan meer groen in de stad uit oogpunt van gezondheid, leefbaarheid en economie 12 - Nationaal Pakket Duurzame Stedenbouw; publicatie door o.a. Vereniging van Nederlandse Gemeenten met maatregelen ontwerp en uitvoering op het gebied van energie, water, natuur & ecologie, verkeer en leefbaarheid Regelgeving voor verharding en compenserende maatregelen t.b.v. waterafvoer, oppervlaktewater en waterberging bij verharding in gebiedsontwikkeling 14 21

22 22

23 Bruikbaarheid en flexibiliteit Spreker woningcorporatie Marktpositie afnemer Onderwerpen marktorganisatie, financiële en technische concepten duurzame woningbouw Gericht op levensduur gebouwen Norm bepaald door toekomstvisie op markt Economische/ sociaal maatschappelijk bronnen: - Ontwikkeling van concept Solids ; Model om in te spelen op en vorm te geven aan een dynamische maatschappij dmv een prachtig duurzaam gebouw dat ruimte geeft aan wonen, werken, in allerlei vormen en combinaties Standaardisering in het bouwproces van concept IFD Bouwen ; ontwerpen, ontwikkelen en bouwen, waarin via een geïntegreerde benadering industriële, flexibele en demontabele aspecten gezamenlijk een rol spelen. 16 Energetische kwaliteit Spreker ingenieursbureau Marktpositie leverancier Onderwerpen energieconcepten, bouwfysische- en installatiesystemen, detaillering Gericht op energiegebruik Norm bepaald door regelgeving Politieke bronnen: - Norm voor energieprestatie in Bouwbesluit 17 ; wetgeving die bepaalt hoeveel energie gebruikt mag worden door een gebouw met een bepaalde gebruiksfunctie. De eis is uitgedrukt in een grenswaarde voor de zogenoemde energieprestatiecoëfficiënt (EPC). Norm werd in verleden en zal in toekomst verder worden verscherpt. - Invoering van Energielabel in 2008; verplichting voor verkopers en verhuurders om energiekwaliteit van een woning te kwantificeren bij verkopen of verhuren van een woning. Economische/ sociaal maatschappelijke bronnen: - Stijging van energieprijzen volgens o.a. onderzoek Senternovem 2008; De energieprijzen zijn de afgelopen jaren met 57% gestegen. Verwacht wordt dat deze trend ook dit jaar doorzet, met een gemiddelde stijging van 300 euro per huishouden Consumentengedrag richt zich op duurzaamheid volgens onderzoek TNS NIPO 2007; Het milieu wordt een steeds belangrijker onderwerp in de wereld. Europeanen zijn zich ervan bewust. Dit blijkt uit het grote aantal EU-burgers die een milieubewustzijn hebben ontwikkeld en zijn begonnen met het nemen van maatregelen in hun dagelijks leven om zo de planeet te beschermen. 19 Duurzame energieopwekking Spreker specialistisch adviesbureau Marktpositie l everancier Onderwerpen toepassingen van zonne- wind- en bio-energie in woningbouw Gericht op energiegebruik en mogelijkheden van de techniek 23

24 24

25 Norm bepaald door (plaatselijke) overheid en marktpartijen Politieke bronnen 20 - Kyoto Protocol 1997; Nederland moet de uitstoot van broeikasgassen in de periode met 6% reduceren t.o.v Klimaatconvenant 2002; gemeenten, provincies en het Rijk zeggen toe klimaatbeleid te intensiveren - BANS-akkoorden 2004; 250 van de 483 gemeenten hebben afspraken gemaakt over hun lokale doelstellingen. Afhankelijk van het gekozen ambitieniveau streven ze naar een CO2- reductie van 5 tot 40% t.o.v. de eis in het Bouwbesluit. Technologische bron - Ontwikkeling van nieuwe energiebronnen Milieukwaliteit van materialen Schrijver architect/ ontwerper Marktpositie concurrent Onderwerpen Cradle to cradle 21, levenscyclus en waardeontwikkeling van materialen Gericht op materiaalgebruik Norm bepaald door ethiek en toekomstvisie Politieke bron: - Overheidsprogramma Duurzaam inkopen ; Het rijk wil in 2010 voor 100% duurzaam inkopen, gemeenten streven naar 75% duurzaam inkopen in 2010 en 100% in De VNG ondersteunt de ambitie van het rijk en wil samen met het rijk zich sterk maken om een duurzame productie afdwingen bij het bedrijfsleven. Economische/ sociaal maatschappelijke bron: - Toename van vraag naar bouwmaterialen met milieukeurmerk, zoals bijv. FSC-hout; Het marktaandeel van FSC-gecertificeerd hout in Nederland is gegroeid van 3% in 1999 tot 17% in De prognose is dat deze groei de komende jaren doorzet. Het doel voor 2008 is 25%. 22 Duurzame renovatie Spreker ingenieursbureau Marktpositie leverancier Onderwerpen duurzame renovatieconcepten, waardeontwikkeling en investering in bestaande bouw Gericht op renovatie van bestaande bouw Norm bepaald door waardeontwikkeling, exploitatie en investering in bestaand vastgoed Economische/ sociaal maatschappelijke bron: - Renovatie wordt door marktpartijen aangeduid als duurzame ingreep; Vanuit het oogpunt van duurzaamheid wil de corporatie zo min mogelijk slopen. Vóór te besluiten voor sloop, die beslissing af laten hangen van het vergelijken van alternatieven, waaronder duurzame renovatiealternatieven 23 25

26 groeistrategieën, Ansoff 26

27 Demografische/ politieke bronnen 24 : - De woningproductie zal toenemen; De kwantitatieve woningbouwopgave blijft omvangrijk, o.a. omdat het aantal huishoudens zeker tot 2020 nog fors blijft groeien. - Nieuwbouw/ renovatie; Het huidige aanbod sluit vaak onvoldoende aan bij de vraag van de consument. Het uiteenlopen van de gevraagde kwaliteit en het bestaande aanbod wordt aangepakt door sloop - nieuwbouw en ook door grootschalige renovatie. - Subsidieregeling voor duurzame renovatie; Minister Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie) ondersteunt gemeenten, woningcorporaties en projectontwikkelaars bij een innovatieve aanpak van energiebesparing in woningen. De bewindsvrouw stelt 4,5 miljoen euro beschikbaar voor de Unieke kansen regeling Naar energieneutraal wonen. 2.3 Interne analyse Marketing, afnemers en markten Door de directie van biq is in 2007 een acquisitieplan 25 opgesteld. Hierin wordt de huidige situatie en de ambitie omschreven aan de hand van het portfolio, kwaliteiten, PR-middelen, netwerk en acquisitieresultaten, gevolgd door actiepunten. Voor dit onderzoek zal de inhoud van dit plan worden geanalyseerd m.b.v. het model voor Groeistrategieën van Ansoff 26. (zie figuur p. 26) Dit model benoemt de volgende strategieën voor verschillende product-marktcombinaties; - Marktpenetratie: meer van dezelfde producten of diensten afzetten op reeds bediende markten. - Marktontwikkeling: meer van dezelfde producten of diensten afzetten op nieuwe mark ten. - Productontwikkeling: nieuwe producten of diensten afzetten op reeds bediende markten. - Diversificatie: nieuwe producten of diensten afzetten op nieuwe markten. De definitie van markt gebruikt in dit onderzoek, is niet de werkelijke persoon of onderneming, maar de soort opdrachtgever oftewel de kopersgroep/ het marktsegment (woningcorporatie, bedrijf, non-profit organisatie etc.). Voor product wordt het soort, de gebruiksfunctie, van een gebouw gehanteerd (woningbouw, utiliteitsbouw etc.) of de soort dienst (ontwerp, onderzoek). In het acquisitieplan worden voor de huidige situatie de volgende product-marktcombinaties genoemd; Bestaand product bestaande markt: 1. seriematige woningbouw op complexniveau woningcorporatie/ ontwikkelaar 2. hoogwaardige woningbouwrenovatie woningcorporatie 3. interieur van kantoren bedrijf/ overheidsinstelling (enkele projecten) 4. utiliteitsbouw non-profit organisatie (één project) 5. onderzoek non-profit organisatie (autonoom en projectgerelateerd) 27

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14 Inhoud Inleiding 14 Deel 1 Wat is een bedrijf? 17 1 Bedrijf en bedrijfskunde 19 1.1 Het bedrijf 20 1.1.1 Organisatie, bedrijf en onderneming 20 1.1.2 Bedrijven zijn organisaties 22 1.1.3 De eenvoudige

Nadere informatie

2.a Welke drie fasen van de levenscyclus van een onderneming worden door Lievegoed onderscheiden? (3 x 1 punt)

2.a Welke drie fasen van de levenscyclus van een onderneming worden door Lievegoed onderscheiden? (3 x 1 punt) UITWERKINGEN: 1.a Geef vier sociologische startomstandigheden voor ondernemers die Shapero onderkent. (4 x 1 punt) Shapero onderkent de volgende vier startomstandigheden: - breuk in de levensloop; - voorbeeld

Nadere informatie

What to do voor strategisch management?

What to do voor strategisch management? What to do voor strategisch management? VRAGEN Stel dat je wordt gevraagd om als adviseur van H&M op te treden. De opdracht is om een strategisch plan op te stellen om de missie te verwezenlijken. Inleiding

Nadere informatie

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Verandermanagement Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Schema strategie Externe analyse Interne analyse Kansen en bedreigingen (Opportunities, Threats) Confrontatieanalyse Sterkten en zwakten

Nadere informatie

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Inhoud Woord vooraf Ontstaan en achtergronden van het 'Praktijkboek Strategie' 5 Doelstellingen en uitgangspunten 5 Het gebruik van de

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE STRATEGISCH BELEID 2013 2014 NAAR EEN EFFICIËNT EN ZICHTBAAR CENTRUM VOOR REVALIDATIE UMCG Centrum voor Revalidatie Strategisch beleidsplan 2013-2014 Vastgesteld op 1 november 2012 Vooraf Met het strategisch

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Profiel Hoofd Beleid en Advies 2 juni 2016 Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Voor meer informatie over de functie Jeannette van der Vorm, adviseur Leeuwendaal Telefoon (088) 00 868 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Arnold Monshouwer. Business Club Bernisse

Arnold Monshouwer. Business Club Bernisse Arnold Monshouwer Business Club Bernisse Wie zijn wij? Waarom innoveren? Wat is innovatie? Hoe kom ik op ideeën? Hoe pak ik het aan? Agenda Even voorstellen 1. Beter, eerder en sneller innoveren 2. Onafhankelijk

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

NIMA Business Marketing B1 - Examennummer 12495-3 juli 2010. Case: Transport Exceptionel (100 punten)

NIMA Business Marketing B1 - Examennummer 12495-3 juli 2010. Case: Transport Exceptionel (100 punten) Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Over de antwoordindicaties kan niet worden gecorrespondeerd voordat de uitslag van het examen bekend is. Bent u het niet eens met

Nadere informatie

Saxionstudent.nl Blok1

Saxionstudent.nl Blok1 Samenvatting eindopdracht Trends en ontwikkelingen op consumentenniveau Macro In dit eind rapport hebben we de navigatiesystemen markt in kaart gebracht. In de macro, meso en micro omgevingen hebben we

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Profielen Raad van Commissarissen. Stichting Christelijke Woningcorporatie (SCW)

Profielen Raad van Commissarissen. Stichting Christelijke Woningcorporatie (SCW) Profielen Raad van Commissarissen Stichting Christelijke Woningcorporatie (SCW) 1. De functie van de Raad van Commissarissen In deze profielschets wordt eerst ingegaan op de achtergronden en bevoegdheden

Nadere informatie

EFQM model theoretisch kader

EFQM model theoretisch kader EFQM model theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. EFQM model EFQM staat voor European Foundation for Quality Management. Deze instelling is in 1988 door een aantal

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Hoofdstuk 8 Besturing m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Besturing van organisaties Besturen = het leiden van een organisatie naar de gestelde doelen (SMART) Profit- en non-profitorganisaties Bedrijfsproces: Besturing

Nadere informatie

Visie op duurzaam Veranderen

Visie op duurzaam Veranderen Visie op duurzaam Veranderen Ruysdael Ruysdael is een gerenommeerd bureau dat zich sinds haar oprichting in 1994 heeft gespecialiseerd in het managen van veranderingen. Onze dienstverlening kent talloze

Nadere informatie

Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015

Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015 Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015 Waarom een PAR in Zinzia? De visie en strategie van Zinzia bieden een duidelijke koers aan de organisatie. Vanaf 2013 heeft - met het kompas Ziel

Nadere informatie

Van Swaay Aangenaam. Van ons mag u meer verwachten. De kracht van Van Swaay. Projectontwikkeling. Groot- & Utiliteitsbouw.

Van Swaay Aangenaam. Van ons mag u meer verwachten. De kracht van Van Swaay. Projectontwikkeling. Groot- & Utiliteitsbouw. Van Swaay Aangenaam Van ons mag u meer verwachten. De kracht van Van Swaay Van Swaay is een aannemingsbedrijf en projectontwikkelaar met stevige roots in Wageningen. Onze activiteiten richten zich voornamelijk

Nadere informatie

Verantwoording bij de zevende druk V Over de auteurs VII Inleiding 1

Verantwoording bij de zevende druk V Over de auteurs VII Inleiding 1 Inhoud Verantwoording bij de zevende druk V Over de auteurs VII Inleiding 1 1 Denken over organisatie en management 5 1.1 Introductie 6 1.2 Ontstaan van het vakgebied 7 1.3 Ontwikkeling van handel en ontstaan

Nadere informatie

1 e configuratie de eenvoudige structuur

1 e configuratie de eenvoudige structuur 1 e configuratie de eenvoudige structuur Belangrijkste organisatie onderdeel: Strategische top Coördinatiemechanisme: Direct toezicht (De-)centralisatie vorm: Horizontale én verticale centralisatie Ontwerp

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

Procesmanagement Examennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur

Procesmanagement Examennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur Procesmanagement Eamennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur Dit eamen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het eamen is als volgt: - 40 meerkeuzevragen (maimaal 40 punten)

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Deel 1. Strategisch denken. Theoretische verkenningen van strategisch management 25. 1 Wat is strategie? 27

Deel 1. Strategisch denken. Theoretische verkenningen van strategisch management 25. 1 Wat is strategie? 27 Inhoud Uit het voorwoord bij de eerste editie 17 Voorwoord bij de tweede editie 21 Algemene aanbevelingen voor het gebruik van dit boek 23 Deel 1. Strategisch denken. Theoretische verkenningen van strategisch

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

voorbeeldexamen I-Tracks IT and Management Foundation voorbeeldexamen ITMF uitgave september 2006

voorbeeldexamen I-Tracks IT and Management Foundation voorbeeldexamen ITMF uitgave september 2006 voorbeeldexamen IT and Management Foundation (ITMF) I-Tracks IT and Management Foundation voorbeeldexamen ITMF uitgave september 2006 inhoud 3 inleiding 4 voorbeeldexamen 12 antwoordindicatie 25 beoordeling

Nadere informatie

Het Vijfkrachtenmodel van Porter

Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het Vijfkrachtenmodel van Porter (een concurrentieanalyse en de mate van concurrentie binnen een bedrijfstak) 1 Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het vijfkrachtenmodel is een strategisch model wat de aantrekkelijkheid

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Management Diploma('s) Diplomalijn(en) Nemas Advanced Management Examen. Advanced Management Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Management Diploma('s) Diplomalijn(en) Nemas Advanced Management Examen. Advanced Management Niveau EXAMENPROGRAMMA Diplomalijn(en) Management Diploma('s) Nemas Advanced Management Eamen Advanced Management Niveau vergelijkbaar met hbo Versie 2.0 Geldig vanaf 1-09-14 Vastgesteld op 26-09-13 Vastgesteld

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen. woningstichting Het Grootslag

Profielschets Raad van Commissarissen. woningstichting Het Grootslag Profielschets Raad van Commissarissen woningstichting Het Grootslag 1. De functie van de Raad van Commissarissen In deze profielschets wordt eerst ingegaan op de achtergronden en bevoegdheden van de Raad

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen van woonstichting De Zes Kernen

Profielschets Raad van Commissarissen van woonstichting De Zes Kernen 1. De functie van de Raad van Commissarissen In deze profielschets wordt eerst ingegaan op de achtergronden en bevoegdheden van de Raad van Commissarissen binnen het kader van de regelgeving en in het

Nadere informatie

Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde. Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk

Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde. Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk Externe Analyse Interne Analyse Kansen en Bedreigingen Strategische

Nadere informatie

Thema 5. Strategisch management

Thema 5. Strategisch management Thema 5 Strategisch management 1. Strategie van een onderneming: definitie en typologie De strategie van een onderneming verwijst naar het GEDRAG van de onderneming. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen

Nadere informatie

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft Lerende gebouwen meer comfort & minder energie 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft 2 e Expert meeting Thermisch Actieve Gebouwen, woensdag 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1 SWOT-ANALYSE De SWOT-analyse is een breed toegepaste manier om kansen en bedreigingen voor en sterkten en zwakten van de organisatie in beeld te brengen. Vaak blijft het bij het benoemen van deze vier

Nadere informatie

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING PORTEFEUILLEMANAGEMENT EN SWOT ANALYSE Portefeuillemanagement is een dynamisch proces waarbij telkens opnieuw geanalyseerd,

Nadere informatie

Habilis Executive Search. Productie en Techniek

Habilis Executive Search. Productie en Techniek Habilis Executive Search Productie en Techniek Habilis mens en organisatie Mensen zijn voortdurend in beweging. Organisaties zijn continu in beweging. Met als hoogste doel het meest optimale resultaat

Nadere informatie

Flexibel werken en organiseren

Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Inhoud Inhoud Inleiding De kracht van flexibiliteit Differentiatie in ontwikkeling en doorstroom gebaseerd op organisatieverschillen Aspecten

Nadere informatie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie 1. Michael Porter onderscheidt 3 basisstrategieën, waar volgens hem iedere organisatie een keuze uit dient te maken, om op een gezonde wijze een

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Water, wij halen eruit wat erin zit

Water, wij halen eruit wat erin zit Water, wij halen eruit wat erin zit U ziet papier......wij zien water Samen met u... Als uw afvalwaterzuiveringsinstallatie aan vernieuwing toe is, staat u voor belangrijke keuzes. Strategische, operationele

Nadere informatie

STRATEGIEONTWIKKELING

STRATEGIEONTWIKKELING STRATEGIEONTWIKKELING drs. P.W. Stolze 1 SITUATIE Strategie geeft in het algemeen richting aan een organisatie of organisatie-eenheid in haar omgeving (wat gaan we doen) en vormt een richtsnoer voor de

Nadere informatie

De talenten van uw medewerkers: de HRM-sleutel tot succesvolle transitie

De talenten van uw medewerkers: de HRM-sleutel tot succesvolle transitie De talenten van uw medewerkers: de HRM-sleutel tot succesvolle transitie Trends in de zorg Toenemende concurrentie Rendement op zorgproducten en -diensten daalt Dilemma: lagere kosten én hogere kwaliteit

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 24 juni 2014

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 24 juni 2014 Vragen bij de case Totaal 93 punten Vraag 1 (18 punten) Maak een bedrijfstakanalyse met behulp van het vijfkrachtenmodel van Porter vanuit het perspectief van Displayz. Maak per concurrentiekracht een

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 23 JUNI 2015. VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 23 JUNI 2015. VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015 NIMA B EAMEN BUSINESS MARKETING VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015 1 NIMA B EAMEN BUSINESS MARKETING Vragen bij de case: BlueSim: goed op weg? (totaal

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Titeldia. Ondertitel. Naam Achternaam, Functie of Afdelingsnaam. Ir. Niels Nieboer MRE Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Titeldia. Ondertitel. Naam Achternaam, Functie of Afdelingsnaam. Ir. Niels Nieboer MRE Syntrus Achmea Real Estate & Finance Titeldia Ondertitel Naam Achternaam, Functie of Afdelingsnaam Ir. Niels Nieboer MRE Syntrus Achmea Real Estate & Finance Onderzoeksvraag Hoe moet een Real Estate Investment Manager zich - gegeven de veranderende

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 13 SOORTEN MANAGEMENTTAKEN EN ALGEMENE TRENDS IN

Inhoud. Voorwoord 13 SOORTEN MANAGEMENTTAKEN EN ALGEMENE TRENDS IN Inhoud Voorwoord 13 DEEL I SOORTEN MANAGEMENTTAKEN EN ALGEMENE TRENDS IN MANAGEMENTLAND 19 Soorten managementtaken 20 Operationeel management 23 Strategisch management 26 Structurerend management 46 Vergelijking

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer]

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] [Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] Bestemd voor: Managers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, het (installatie)beheer of de bedrijfsvoering van technische systemen. Technici die

Nadere informatie

Programma. Ontwikkelingen. Kansen. Hoe pak je dat aan? Waar willen jullie het over hebben?

Programma. Ontwikkelingen. Kansen. Hoe pak je dat aan? Waar willen jullie het over hebben? ICT en Vastgoed Programma Ontwikkelingen Kansen Hoe pak je dat aan? Waar willen jullie het over hebben? Wie ben ik? Loopbaan IT biedt vastgoedbedrijven concurrentievoordelen RealEstateIT helpt deze voordelen

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

De SWOT analyse en confrontatiematrix

De SWOT analyse en confrontatiematrix De SWOT analyse en confrontatiematrix swotanalyse Instrument om de sterkten en zwakten (intern) van een organisatie in kaart te brengen en de kansen en bedreigingen (extern) te onderzoeken Vanuit de SWOT

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Samenvatting Management

Samenvatting Management Samenvatting Management Week 1 Het 7S model en Mintzberg zijn beiden te gebruiken om een organisatie te bekijken. Bij Mintzberg gaat het om: Hoe moeten organisaties effectief functioneren om hun doelen

Nadere informatie

Van elk lid van de Raad van Commissarissen wordt verwacht dat hij of zij:

Van elk lid van de Raad van Commissarissen wordt verwacht dat hij of zij: Profielschets Raad van Commissarissen 1. Doel profielschets Deze profielschets dient een tweeledig doel. Enerzijds kan met deze profielschets een goede en afgewogen selectie van de nieuwe leden gemaakt

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Functiebeschrijving Business Architect

Functiebeschrijving Business Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager architectuur van

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

- Taakspecialisatie - Formalisatie van gedrag - Training - Indoctrinatie. - Controle van output/resultaat - Actieplanning

- Taakspecialisatie - Formalisatie van gedrag - Training - Indoctrinatie. - Controle van output/resultaat - Actieplanning H1 Management 5 bouwstenen van Mintzberg 5 Coördinatiemechanismen, hoe coordineren bedrijven hun werkzaamheden?: - Onderlinge aanpassing, informele communicatie - Direct toezicht, een leider - Standaardisatie

Nadere informatie

1. Deze middle managementopleiding is opgezet vanuit een bepaalde visie over middle management.

1. Deze middle managementopleiding is opgezet vanuit een bepaalde visie over middle management. Oefenvragen Middle Management B - Marketing en Strategie 1. Deze middle managementopleiding is opgezet vanuit een bepaalde visie over middle management. Wat kenmerkt deze visie vooral? 1. Goed middle management

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Extern MVO-management. MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Extern MVO-management. MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Extern MVO-management MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Duurzame ontwikkeling... 4 1.1 Duurzame

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Inleiding...3. 4. Eisen aan competentiemodellen...14

Inhoudsopgave. 1. Inleiding...3. 4. Eisen aan competentiemodellen...14 Deel I INTRODUCTIE IN COMPETENTIES EN COMPETENTIEMODELLEN 2. Een korte geschiedenis...4 2.1 De 20ste eeuw... 4 2.2 Kerncompetenties... 6 3. Het begrip competentie...9 3.1 Het competentiebegrip gedefinieerd...

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling U WILT UW GEBIED ONTWIKKELEN. DAT ROEP VEEL VRAGEN OP: HOE PAK IK DAT AAN? EN IS HET FINANCIEEL WEL HAALBAAR IN DEZE

Nadere informatie

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013 VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND 31 augustus 2013 CONTEXT Delfland wordt de komende jaren geconfronteerd met een groeiende interne en externe vraag naar (innovatieve)

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

Profielschets ten behoeve van de leden van de Raad van Commissarissen

Profielschets ten behoeve van de leden van de Raad van Commissarissen Profielschets ten behoeve van de leden van de Raad van Commissarissen Algemeen kwaliteitsprofiel Uitgangspunt voor de bezetting van de Raad van Commissarissen is, dat de Raad uit generalisten bestaat die

Nadere informatie

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009 VISIEdocument April 2009 Innovatie in de bouw Innovatie in de bouw steeds belangrijker Innovatie is voor bouwbedrijven van steeds groter belang om zich in een snel veranderende samenleving te profileren

Nadere informatie

1.2 Waartoe dient het bedrijfsmaatschappelijk werk? 20 1.2.1 Visie 20 1.2.2 Doelstelling 21

1.2 Waartoe dient het bedrijfsmaatschappelijk werk? 20 1.2.1 Visie 20 1.2.2 Doelstelling 21 Inhoud voorwoord 11 Doel en opzet 13 1 Identiteit van het hedendaagse bedrijfsmaatschappelijk werk 16 1.1 Essentiële kenmerken 16 1.1.1 Een differentiatie van het beroep maatschappelijk werk 16 1.1.2 Gericht

Nadere informatie

Gras groeit sneller door eraan te trekken!

Gras groeit sneller door eraan te trekken! Gras groeit sneller door eraan te trekken! Ontwikkel de competenties van je medewerkers Ton van Dongen en Jan Harmen Rietman Thema, uitgeverij van Schouten & Nelissen 1 waarom zijn competenties belangrijk?

Nadere informatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie Habilis Executive Search - Interim Management Marketing, Sales en Communicatie Habilis Mens en Organisatie Mensen zijn voortdurend in beweging. Organisaties zijn continu in beweging. Met als hoogste doel

Nadere informatie

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden.

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden. Competentieprofiel Op het moment dat duidelijk is welke kant de organisatie op moet, is nog niet zonneklaar wat de wijziging gaat betekenen voor ieder afzonderlijk lid en groep van de betreffende organisatorische

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Personeelsbeleid

Functiebeschrijving Manager Personeelsbeleid Functiebeschrijving Manager Personeelsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 Concurrentievoordeel creëren

Hoofdstuk 10 Concurrentievoordeel creëren Hoofdstuk 10 Concurrentievoordeel creëren Leerdoelen Aangeven waarom het noodzakelijk is om door middel van concurrentieanalyse inzicht te krijgen in de concurrentie. De grondbeginselen beschrijven van

Nadere informatie

M3H Werkwijzer Het bouwen

M3H Werkwijzer Het bouwen M3H Werkwijzer Het bouwen 1/7 Het bouwen M3H ontwerpt en bouwt al zeventien jaar in opdracht van woningcorporaties, ontwikkelende partijen en particulieren. M3H ontwerpt en begeleidt het gehele ontwerp-

Nadere informatie

HBO bedrijfskunde leergang Facility Management

HBO bedrijfskunde leergang Facility Management FM Academy HBO bedrijfskunde leergang Facility Management De FM Academy biedt u een functiegerichte opleiding met specifieke aandacht voor Facility Management. In deze leergang doen de deelnemers zelf

Nadere informatie

HOE PRAKTISCH EEN GOEDE BEDRIJFSSTRATEGISCHE DISCUSSIE TE VOEREN?

HOE PRAKTISCH EEN GOEDE BEDRIJFSSTRATEGISCHE DISCUSSIE TE VOEREN? HOE PRAKTISCH EEN GOEDE BEDRIJFSSTRATEGISCHE DISCUSSIE TE VOEREN? Algelun [MKB] Advies postbus 41 8330 AA Steenwijk tel / fax (0521) 52 32 01 mobiel (0619) 95 52 87 KvK 54286964 secretariaat@algelunadvies.nl

Nadere informatie

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Chaffey, D. (2011). E-business en e-commerce. Amsterdam:

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg Auditrapportage 2014 Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel Dynamiek onderweg De vier geïdentificeerde typologieën van de Centra co-creator; incubator; transformator; facilitator - zijn hieronder kort

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Product- en dienstontwikkeling 6 februari 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00

Nadere informatie

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid Slim Maasterras Drechtsteden Zakelijk Kansen voor Duurzaamheid Dynamisch Voorbeeld van hoogwaardig functioneel groen in stedelijke context Boston Children s Museum Plaza, Boston Michael van Valkenburg

Nadere informatie

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN EEN NIEUW SOORT ONDERNEMERSCHAP RESULTAAT KOERS VISIE PERSOONLIJK LEIDERSCHAP MEERWAARDE & RENDEMENT WAARDEN BEWUST WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN ANNO 2013 Waarden Bewust Ondernemen

Nadere informatie

Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >>

Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >> Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >> die organisaties adviseren over en begeleiden bij uiteenlopende innovaties op het gebied van organisatie- en werkvormen, arbeidsrelaties, leiderschap

Nadere informatie

TECONA TECHNICAL STAFFING SERVICES

TECONA TECHNICAL STAFFING SERVICES TECHNICAL STAFFING SERVICES Tecona is het adviesbureau op het gebied van Maintenance Services, Technical Staffing Services en Metal & Welding Quality Services. Met een sterk team van mensen met kennis

Nadere informatie