DE CE-MARKERING VAN ELEKTROTECHNISCHE BESTURINGEN. Deel 2 : Indeling opgesteld uit de normen EN en EN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE CE-MARKERING VAN ELEKTROTECHNISCHE BESTURINGEN. Deel 2 : Indeling opgesteld uit de normen EN 292-2 en EN 60 204-1"

Transcriptie

1 DE CE-MARKERING VAN ELEKTROTECHNISCHE BESTURINGEN Deel 1 : Inleiding Voorwoord 1. De geschiedenis van de Europese Unie 2. Regelgeving van de Europese Unie 3. De CE markeringsrichtlijn 4. De richtlijnen 5. Normen 6. Risicobeheer 7. Inleidende begrippen naar industriële installaties Deel 2 : Indeling opgesteld uit de normen EN en EN Kast / omhulsel / borden 2. De hoofdschakelaar 3. Voeding 4. Aarding 5. Beveiliging 6. Stuurkringen en bedieningssystemen 7. Bedieningsorganen 8. Noodstop 9. Sigalisatie en aanduidingen 10. Bedrading en aansluitingen 11. PLC 12. EMC 13. Praktische tips i.v.m. frequentieregelaars 14. Documentatie Besluitvorming en vragenlijst Woordverklaring Keurmerken en labels Bibliografie Deel 3 : De Checklist

2 VOORWOORD Deel 1 : Inleiding 1 1. De geschiedenis van de Europese Unie 2 2. Regelgeving van de Europese Unie 4 3. De CE markeringsrichtlijn Inleiding Het technisch dossier Conformiteitattest of verklaring van overeenstemming De gebruikershandleiding Het aanbrengen van de CE-markering Kwaliteitssystemen en CE-markering 8 4. De richtlijnen De laagspanningsrichtlijn De EMC-richtlijn De Machinerichtlijn Normen Inleiding Hoe komen normen nu tot stand? Hoe zijn normen opgebouwd? Overzicht van de richtlijnen en normen 21 die voor een bordenbouwer van belang zijn 6. Risicobeheer Inleiding Definitie van de grenzen van het systeem Identificatie van de gevaren Risicograadschatting Risico-evaluatie Risico beperking De norm EN 954-1: Algemene ontwerpbeginselen 26 voor onderdelen van besturingssystemen met een veiligheidsfunctie

3 7. Inleidende begrippen naar industriële installaties Voorwoord Spanningsgebied gedefinieerd door het AREI Netstelsels en toepassing Diverse componenten voor veilige elektrische 37 stuurkringen in het kader van de arbeidsmiddelenrichtlijn 7.5. Bescherming tegen vaste lichamen en vloeistoffen (IP) Klassen van elektrisch materiaal volgens bescherming 42 tegen schokken. Art. nr in het AREI 7.7. Gebruikscategorieën Overspanningscategorie volgens de norm IEC

4 Deel 2 : Indeling opgesteld uit de normen 1 EN en EN Kast / omhulsel / borden Schakelkastsystemen Volgens norm EN De hoofdschakelaar Praktische tips i.v.m netscheiders Karakteristieken bij kortsluiting Selectiviteit Symbolen Praktische tips Volgens norm EN Volgens norm EN Voeding Transformatoren Condensatoren Volgens norm EN Aarding Praktische tips i.v.m. kabel aansluitingen en montage Volgens norm EN Volgens norm EN Beveiliging Beschermingsmaatregelen tegen elektrocutie Beschermingstoestellen Beveiliging door middel van afscherming of afbakening Volgens norm EN Volgens norm EN Stuurkringen en bedieningssystemen Betrouwbare onderdelen en componenten Bijlage uit richtlijn Arbeidsmiddelen : 66 voorwaarden gesteld aan stuurkringen 6.3. Voorstel tot mogelijke oplossingen Volgens norm EN Volgens norm EN

5 7. Bedieningsorganen Soorten bedieningselementen Volgens norm NEN EN Volgens norm EN Noodstop Inleiding naar noodstop Opbouw van de noodstopkring Zelfbewakende en redundante ingangselementen. 87 Hoe aansluiten volgens de verschillende categorieen? 8.4. Algemene of een lokale noodstop Pricipiële noodstopschakelingen met relais volgens EN en veiligheids klassen 8.6. Noodstop via de PLC Volgens norm NEN EN Volgens norm EN Volgens EN Sigalisatie en aanduidingen Symbolen van bedieningsorganen Gebods-, informatie, verbods- en waarschuwingsborden Veiligheidstoebehoren Volgens norm NEN EN Volgens norm EN Bedrading en aansluitingen Kabels Tabellen en voorbeelden van kabelberekeningen Volgens norm EN Volgens norm EN PLC Volgens norm NEN EN Volgens norm EN Volgens IEC 1131 deel 1 en EMC EMC- basisprincipes Praktische richtlijnen 156 voor EMC vriendelijk ontwerp bij machines Netten, EMC, persoonsbeveiliging Volgens norm EN Volgens norm EN

6 13. Praktische tips i.v.m. frequentieregelaars Praktische tips van algemene aard Frequentieomvormers EMC perikelen Praktische schema s Besluiten Documentatie Volgens norm NEN EN Volgens norm EN BESLUITVORMING en VRAGENLIJST WOORDVERKLARING EN AFKORTINGEN KEURMERKEN EN LABELS BIBILIOGRAFIE

7 Deel 3 : Checklist Hfst. Inhoud Pag. 1 Kasten en borden Volgens EN Hoofdschakelaars Volgens EN Volgens EN Transformatoren Volgens EN Aarding Volgens EN Volgens EN Beschermingsinrichtingen Volgens EN Volgens EN Stuurkringen en bedieningssystemen Volgens Richtlijn Arbeidsmiddelen 16 Volgens EN Volgens EN Bedieningsorganen Volgens EN Volgens EN Noodstop Volgens EN Volgens EN Volgens EN Signalisatie en aanduidingen Volgens EN Volgens EN

8 10 Bedrading Volgens EN Volgens EN PLC Volgens EN EMC Volgens

9 Voorwoord De theoretische en praktische kennis die we gedurende de twee academiejaren hebben opgedaan, maakte het voor ons mogelijk om dit toe te passen in het eindwerk. Voor de lezer van ons eindwerk hebben we getracht de normering en de richtlijnen zo eenvoudig mogelijk te formuleren. Het is te beschouwen als een samenvatting met enkel de praktische zaken, die telkens aangevuld worden met wat illustrerende foto s en figuren, zodat direkt begrijpelijk wordt waarover het handelt. De moeilijkheid lag hierin een tekst te vormen met een behoud van de betekenis zonder interpretatiefouten of schrijffouten te maken. Met ons eindwerk hopen we de lezer een goede start te geven in de begrippen, die in het hedendaagse bedrijfsleven niet meer weg te denken zijn, omtrent de CE-markering. Onze dank gaat uit naar de heer T. Willems van Goorts Automatisering NV, omdat hij steeds bereid was ons te steunen. Ook zouden wij onze promotor van de KHLim, Dep. I.W.T., ingenieur E. Claesen, willen danken voor de hulp en de waardering die we van hem kregen. Verder gaat onze dank uit naar de heer G. Haekens, directeur van de arbeidsinspectie. Hij was steeds bereid een controle uit te voeren op de teksten. Tenslotte willen wij onze ouders bedanken voor de steun en het begrip waardoor we onze opleiding tot een goed einde hebben kunnen brengen. David Hanot Dirk Valkenborg Mei 2000

10 DEEL 1: INLEIDING Inleiding Dit eindwerk loopt in opdracht van Goorts Automatisatie NV (GA) te Halen. Goorts Automatisatie is een dochteronderneming van het bedrijf GOORTS ELEKTRO. Goorts Automatisatie NV werd opgericht in 1989 te Halen. Deze firma houdt zich bezig met de studie, berekening en realisatie van industriële elektrische installaties en automatiseringen, op gebied van laagspanning. Een fabrikant van machines kan GA s diensten en kennis inhuren om voor de automatisering van zijn machine te zorgen. De installatie die GA levert, functioneert als onderdeel van een groter geheel. De machinefabrikant die eindverantwoordelijke is voor zijn product en zorgt voor de CEmarkering, wil er zeker van zijn dat de geleverde onderdelen voor zijn machine voldoen aan de wettelijke eisen. Hij vraagt dus een CE-markering vergezeld van een EG-verklaring van overeenstemming. Ons werd de opdracht gegeven een grondige studie uit te voeren van deze wetgeving, meer bepaald met het oog op elektrische geautomatiseerde installaties. In de richtlijnen die van toepassing zijn, wordt naar talloze normen verwezen. Ook hier hebben niet alle normen betrekking op de installaties van GA. Meestal zijn deze normen ook niet praktisch te hanteren, bij de realisatie van deze installaties. Het is dus aan ons om uit te zoeken wanneer welke richtlijn van toepassing is. De normen waarnaar verwezen wordt, zullen wij onder de vorm van een praktische checklist weergeven zodat de mensen in het atelier ze kunnen volgen. De praktijk leert ons dat de normen niet op alle vragen en problemen antwoorden kunnen bieden. Meestal zitten installateurs dan met enkele vragen die tot op heden niet beantwoord zijn. De moeilijkheid is een oplossing te zoeken en indien deze gevonden is, deze te formuleren zonder fout. Pagina 1

11 Hoofdstuk 1: De geschiedenis van de Europese Unie Consumenten zoeken naar een functievervulling. Producten moet naast de gewenste werking en eigenschappen ook voldoen aan extra eigenschappen zoals veiligheid,. Onder veiligheid verstaat men veiligheid voor de gebruiker en voor derden (derden zijn de personen die het product niet gekocht hebben maar ermee in aanraking komen). Om dit alles te verwezenlijken stelt de overheid wetten op met als doel de schade of letsels voor de machine en de gebruiker te voorkomen. De wet heeft dus een preventieve werking. In 1957 werd in Rome het EEG-verdrag gesloten, waarmee de basis werd gelegd voor de Europese Gemeenschap (EG). Een van de doelstellingen van de Europese Gemeenschap is de verwezenlijking van de interne markt. Hiermee bedoelen we een gemeenschappelijke markt zonder handelsbelemmeringen. Deze markt bestaat uit een ruimte zonder binnengrenzen, waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal gewaarborgd is, volgens de bepalingen van het EEGverdrag. In Art. 30 van het EEG-verdrag staat dat kwantitatieve invoerbeperkingen en alle maatregelen van gelijke werking tussen Lid-staten verboden zijn. Hierdoor moet een vrij verkeer van goederen tot stand komen. Een uitzondering hierop vormt Art. 36 van het EEG-verdrag. Daarin wordt bepaald dat indien goederen schadelijk zijn voor de veiligheid van personen of voor het milieu, het de Lidstaten vrij staat ze te weren van hun grondgebied. MAAR: De opheffing van de handelsbelemmering bereikte niet de juiste werking. Voorbeeld: Beschouwen we een Belgische fabrikant van frituurketels. De export naar Duitsland, Frankrijk, bracht nog steeds problemen met zich mee door de Duitse-, Franse-, normen van nationaal niveau. Het vrij verkeer (volgens de overeenkomst) werd gehinderd door de nationale wetgeving onafgezien ze hetzelfde doel willen bereiken. Hiermee wordt ook de invoering van de richtlijnen duidelijk. Door een beroep te doen op Art. 36 van het EEG-verdrag kunnen lidstaten goederen aan bepaalde veiligheidseisen onderwerpen. Op deze wijze ontstaat er dus een technische handelsbarrière, wat de beoogde doelstelling van de EG voor het vrije handelsverkeer natuurlijk tegengaat. Er was nood aan een NIEUWE AANPAK want het opheffen van de handelsbelemmeringen werd niet bereikt. EG dat nog stamt uit het EEG-verdrag verandert in de nieuwe aanpak in EU wat staat voor Europese Unie. De EU besluit om de verschillende nationale wetgevingen van de Lidstaten te harmoniseren, dit gebeurt door middel van het opstellen van richtlijnen voor producten die verder wordt uitgewerkt met normen. Als de producten in overeenstemming zijn met de van toepassing zijnde richtlijnen van de Europese Unie, wordt dit aangegeven met de letters CE wat staat voor Conformité Européenne. De Europese richtlijnen zijn van toepassing voor de landen die behoren tot de Europese Economische Ruimte (EER). Dit zijn de 15 Lidstaten van de EU. Pagina 2

12 Lidstaten van de EU: België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Groot-Brittannië, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje en Zweden. Hier voegen we IJsland, Noorwegen en Liechtenstein nog aan toe. Fig. 1: De EU Pagina 3

13 Hoofdstuk 2: Regelgeving van de Europese Unie De regelgeving van de Europese Unie komt op vier manieren tot uitdrukking. - verordeningen; - richtlijnen; - beschikkingen; - aanbevelingen en adviezen. Verordeningen Een verordening is een regelgeving van de EU die zich richt tot alle EU burgers. Het voordeel van zulke verordening is dat deze rechtstreeks toepasselijk is, dit wil zeggen dat zij niet eerst moet worden omgezet in de nationale wetgeving. Vb.. Vormgeving van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Richtlijnen Een richtlijn is een regelgeving van de EU die zich richt tot de Lid-staten en juridisch bindend is voor wat het te bereiken resultaat betreft. Aan de lid-staat wordt echter de bevoegdheid overgelaten om de vorm en middelen voor de verwezenlijking daarvan te kiezen. In een richtlijn stelt de Europese Commissie voor een product slechts fundamentele veiligheiden gezondheidseisen op, deze wordt met normen verder uitgewerkt, via gedetailleerde technische specificaties. Vb. Machinerichtlijn, het effect ervan geldt voor alle betrokkenen, maar de invulling is verder nationaal uitgewerkt. Let op! Deze regelgeving staat boven de wetten van de individuele lidstaten. Beschikkingen Een beschikking is een regelgeving van de EU die zich richt tot hetzij een Lid-staat, hetzij een persoon, hetzij een rechtspersoon (bedrijf, instelling) en is juridisch bindend voor diegene tot wie zij zich uitdrukkelijk richt. In tegenstelling tot de richtlijn is een beschikking rechtstreeks toepasselijk, zij moet dus niet eerst in nationale wetgeving worden omgezet. Aanbevelingen en adviezen De Europese Commissie kan aan de Lid-staten ook aanbevelingen en adviezen formuleren. Deze zijn niet bindend. Het wordt dus aan de Lid-staat overgelaten om deze al dan niet te volgen. Pagina 4

14 Europese Unie vaardigt regels uit Verordeningen Richtlijnen Beschikkingen Aanbevelingen en adviezen bindend voor bindend kader bindend voor niet bindend alle lidstaten uitvoering vrij beperkt aantal voor lidstaten rechtspersonen landbouw Machinerichtlijn ontheffing Voorloper van vervoer EMC richtlijn verboden richtlijnen en handelspolitiek L.S richtlijn normen Fig. 2: De regelgeving van de Europese Unie. Pagina 5

15 Hoofdstuk 3: De CE - markeringsrichtlijn 3.1 Inleiding In de CE-markeringsrichtlijn wordt aangegeven welke procedure er moet worden doorlopen voor het bekomen van de CE-markering. De Europese Unie heeft in totaal acht procedures opgesteld, die producenten kunnen volgen om uiteindelijk de CE-markering op het product aan te mogen brengen. Deze acht overeenstemmingsprocedures zijn genummerd van A (lichtste) tot en met H (zwaarste). De keuringsmodules variëren in zwaarte van de meest eenvoudige keuring tot de zwaarste type keuring. De keuze van welke modules men wil gebruiken, wordt bepaald door de aard van het product en de wijze waarop het product wordt gefabriceerd. Verder wordt er bepaald wie de CE-markering mag aanbrengen en of dit moet in samenspraak met een aangemelde instantie. Er staat ook in vermeld wie de verantwoordelijkheid draagt en wie precies wettelijk aansprakelijk is. Op dit deel van de richtlijn ingaan zou ons te ver brengen van de beoogde doelstelling. Meer informatie hierover is te vinden in de vakliteratuur. Voor elke richtlijn geldt dat een aantal formaliteiten vervul moet zijn voordat de CE-markering op het product mag worden aangebracht. Deze formaliteiten kunnen per richtlijn en product verschillen. 3.2 Het technisch dossier De belangrijkste formaliteit van de meeste richtlijnen is het samenstellen van het technisch dossier. Dit dossier bevat de technische onderbouwing waaruit moet blijken dat aan alle eisen uit de richtlijn is voldaan. Voor de fabrikant vormt het constructiedossier het technische bewijsmateriaal, zodat men bij aansprakelijkheidsclaims zal kunnen bewijzen dat de fabrikant al het mogelijke heeft gedaan om een veilig product op de markt te brengen. Het technisch dossier moet daarom gearchiveerd worden voor een periode van 10 jaar, ingaande op de productiedatum van het laatste product. De gemeenschappelijke documenten die een technisch constructiedossier moet bevatten, bestaan uit : - een algemene beschrijving van het product; - ontwerp-, fabricagetekeningen en schema s van delen, onderdelen, leidingen, enz... - beschrijvingen en toelichtingen die nodig zijn om de tekeningen en de werking van het product te begrijpen; - een lijst van de normen die geheel of gedeeltelijk van toepassing zijn of een beschrijving van de gekozen maatregelen om aan de beschermingseisen van de richtlijn te voldoen, in het geval de geharmoniseerde normen niet werden toegepast. Afhankelijk van de toegepaste richtlijn kunnen nog bijkomende specifieke documenten gevraagd worden. Pagina 6

16 3.3 Conformiteitattest of verklaring van overeenstemming Wanneer het product overeenstemt met alle relevante richtlijnen, die op dat moment verplicht zijn, dan kan de fabrikant of zijn in de EU gevestigde gemachtigde de EG-verklaring van overeenstemming opstellen. Hiermee wordt dus verklaard dat het product in overeenstemming is met alle op dat moment verplichte richtlijnen. Degene die deze verklaring ondertekent, draagt dus een grote verantwoordelijkheid. Deze verklaring moet minstens de volgende elementen bevatten: - productidentificatie; - identificatie van de fabrikant; - de nageleefde richtlijnen; - de gehanteerde normen; - ondertekening door een gemachtigde van de fabrikant. In de richtlijn die van toepassing is zal men duidelijk vermelden, welke verklaring van overeenstemming vereist is, om tot de CE-markering te komen. Het is dus niet steeds noodzakelijk een verklaring van overeenstemming af te leveren. 3.4 De gebruikershandleiding Richtlijnen hebben meestal een directe relatie met de veiligheid van de gebruiker. De informatie die aan de gebruiker wordt verstrekt is van essentieel belang bij het afwenden van veiligheidsrisico s. Een gebruikershandleiding is een fundamentele veiligheidseis, zij bevat alle informatie die noodzakelijk is voor het correct en veilig gebruik van een product. Indien er schade ontstaat die het gevolg kan zijn van het niet naleven van de gebruikershandleiding, kan dit bij schadeclaims door de rechter geclassificeerd worden als de schuld van de gebruiker. Een goede gebruikershandleiding zal : - informeren over mogelijke risico s; - riskante gebruiksdoeleinden ontraden; - instrueren hoe men veilig te werk kan gaan; - voorschrijven wie bevoegd is om bepaalde handelingen te verrichten; - voorschrijven welke voorzorgsmaatregelen genomen moeten worden. Het is dus belangrijk dat de nodige gedragsregels worden geï mplementeerd, rekening houdend met het redelijkerwijs te verwachten gebruik. De handleiding dient geschreven te worden in de taal van het land waar het product is gefabriceerd en in de taal van het land waar het product in gebruik wordt genomen. Pagina 7

17 3.5 Het aanbrengen van de CE-markering Wanneer de certificeringprocedure met succes is doorlopen, kan de CE-markering worden aangebracht. De grafische vormgeving van het symbool is vastgelegd in de richtlijnen. De CE-markering is het technische paspoort voor het op de markt brengen en het vrije handelsverkeer van een product binnen de EU. Let op! Een product met CE-markering geeft geen garantie over de conformiteit van de toe te passen richtlijn. Er bestaat enkel een vermoeden van overeenkomst met de eisen die worden gesteld in de richtlijn. De markering is enkel bestemd voor de autoriteiten van de lidstaten die belast zijn met de controle op de handelsmarkt. Wie mag nu de markering aanbrengen? Indien alle certificeringsprocedures gevolgd zijn en voldaan, dan mag de CE aangebracht worden op een zichtbare plaats, onuitwisbaar en duidelijk leesbaar. Deze markering wordt aangebracht door een verantwoordelijke of een gevolmachtigde van het bedrijf. De gevolmachtigde moet een verklaring opstellen waarin de product gegevens en de toegepaste normen vermeld staan. Vervolgens wordt dit schriftelijk bewijs ondertekend door de gevolmachtigde. 3.6 Kwaliteitssystemen en CE-markering Er worden nog steeds veel fouten gemaakt omtrent het verschil tussen CE-markering, certificering volgens de ISO 9000-normen en het kwaliteitsmerk CEBEC (OV.I, KEMA- KEUR). ISO 9000 Bedrijven die in het bezit zijn van dit certificaat tonen aan dat zij een goede organisatievorm en infrastructuur hebben om een kwalitatief product te produceren. Het kwaliteitscertificaat zegt niets over de kwaliteit van hun producten. De certificering volgens ISO 9000 is niet verplicht. CE-markering CE-markering is geen kwaliteitskeurmerk. Het zegt niets over de goede werking van het product zolang de veiligheid hierdoor niet in het geding komt. Producten die in het bezit zijn van de CE-markering genieten het vermoeden conform te zijn met de fundamentele eisen met betrekking tot veiligheid, gezondheid, milieu en consumentenbescherming van de gebruiker. Het aanbrengen van de CE-markering is verplicht. CEBEC Het CEBEC keurmerk geeft zekerheid over de functionele kwaliteit van het product. Deze keurmerken geven garanties dat producten voor langere tijd aan veiligheid- en functionele eisen voldoen. Daarom is het ook dikwijls het geval dat er voldaan is aan de essentiële eisen volgens een van toepassing zijnde Europese richtlijn. In zo een geval kan met weinig extra inspanning de CE-markering volgens die richtlijn worden aangebracht. Net zoals de ISO is dit keurmerk geen wettelijke verplichting. Pagina 8

18 Hoofstuk 4: De richtlijnen We zullen hier enkel de richtlijnen beknopt beschrijven die in ons voorbeeld van toepassing zijn. 4.1 De laagspanningsrichtlijn Toepassingsgebied Elektrisch materiaal bestemd voor een nominale wisselspanning tussen 50 V en 1000 V en een nominale gelijkspanning tussen 75 V en 1500 V Uitzonderingen - elektrisch materiaal bestemd voor gebruik in explosieve omgeving; - elektro-radiologisch en elektro-medisch materiaal; - elektrisch gedeelte van personen- en goederenliften; - elektriciteitsmeters; - stopcontacten voor huishoudelijk gebruik; - voedingen voor elektrische afrasteringen; - gespecialiseerd materiaal bestemd voor gebruik in schepen, vliegtuigen of spoorwegen; - radio-elektrische storing (EMC) van elektrisch materiaal; - elektrisch materiaal bestemd voor uitvoer naar landen buiten de EER. EER= Europese Economische Ruimte Conformiteitsprocedure Volgens de laagspanningsrichtlijn kan gebruik gemaakt worden van de lichtste keuringmodule, module A (interne fabricage controle) Formaliteiten - technisch dossier; - EG-verklaring van overeenstemming; - CE-markering; - gebruikshandleiding. Het technisch dossier en de EG-verklaring van overeenstemming moet niet met het product worden meegeleverd, maar moet 10 jaar worden gearchiveerd na fabricage van het laatste product. Pagina 9

19 4.2 De EMC-richtlijn Toepassingsgebied Alle elektrische apparaten, systemen en installaties die elektrische componenten bevatten, die elektromagnetische storingen kunnen veroorzaken of waarvan het functioneren kan worden aangetast door elektromagnetische storingen. De richtlijn kent geen begrenzing op grond van het opgenomen vermogen, noch voor het minimum, noch voor het maximumvermogen. Daardoor vallen zowel hele kleine batterijgevoede apparaten als enorme industriële installaties onder de richtlijn. De Europese commissie laat ook volgende apparaten onder het toepassingsgebied van de richtlijn vallen. : - niet-automatische weeginstrumenten, voor wat betreft het opwekken van storingen; - land- en bosbouwtractoren, voor wat betreft het immuniteitsaspect van de ontstekingen Uitzonderingen - apparatuur die geheel niet in staat is te storen of gestoord te worden; - apparatuur bestemd voor beurzen of tentoonstellingen; - apparatuur bestemd voor afgesloten EMC-omgevingen; - zelfgebouwde apparatuur van radio- en zendamateurs; - militaire apparatuur; - apparatuur voor onderwijs- en trainingsdoeleinden; - apparatuur bestemd voor uitvoer naar landen buiten de EER; - actieve medische implantaten; - medische hulpmiddelen; - randapparatuur voor telecommunicatie Definities Apparaat Elk gereed product met een intrinsieke functie voor de eindgebruiker en bedoeld om als één geheel op de markt te komen. Systeem Een combinatie van verschillende apparaten met het oogmerk een speciale taak uit te voeren en bedoeld om als één functioneel geheel op de markt te worden gebracht. Installatie Een combinatie van verschillende apparaten en /of systemen, samengebouwd op een bepaalde locatie met een specifiek doel, maar niet bedoeld om als enkel commerciële eenheid op de markt te worden gebracht. De installateur van de installatie moet deze als een systeem beschouwen, hij draagt dus de eindverantwoordelijkheid en dient de vereisten van de richtlijn te volgen. Pagina 10

20 Wanneer elk apparaat of systeem in de installatie voldoet aan de bepalingen van de EMCrichtlijn en indien elk apparaat of systeem volgens de installatievoorschriften van de fabrikant is geï nstalleerd, dan kan men ervan uitgaan dat de installatie voldoet aan de EMC-richtlijn. EMC Onder elektromagnetische compatibiliteit verstaat men de eigenschap van een apparaat om in zijn elektromagnetische omgeving naar behoren te kunnen functioneren (immuniteit) zonder zelf elektromagnetische storingen te veroorzaken die niet toelaatbaar zijn voor de omgeving waarin ze zich bevinden (emissie) Conformiteitprocedure Volgens de EMC-richtlijn kan gebruik gemaakt worden van module A (interne fabricage controle) of module B (EG typekeuring). Bij toepassing van de interne fabricagecontrole dient men gebruik te maken van de geharmoniseerde Europese normen. Indien men deze normen niet hanteert, kan het vermoeden bestaan van niet conformiteit. Daarom wordt de verplichting opgelegd om op de diensten van een bevoegde instantie beroep te doen(eg typeverklaring) Formaliteiten Module A : Module B : - EG-verklaring van overeenstemming; - CE-markering; - Technisch dossier; - EG-verklaring van overeenstemming; - CE-markering; Pagina 11

21 4.3 De Machinerichtlijn Toepassingsgebied - enkelvoudige machines; - samenstel van machines; - afzonderlijk in de handel gebrachte gebruiksklare functie-wijzigende uitrustingen; - afzonderlijk in de handel gebrachte gebruiksklare veiligheidscomponenten Uitzonderingen - machines met hoofdzakelijk elektrische risico s; - machines die uitsluitend de fysieke energie van de mens als krachtbron gebruiken, hef- en hijswerktuigen uitgezonderd; - machines voor medisch gebruik; - attractietoestellen; - stoomketels en drukvaten; - machines voor nucleair gebruik, die bij defect het verspreiden van radioactiviteit kunnen veroorzaken; - vuurwapens; - transportmiddelen; - landbouw- en bosbouwtractoren; - machines voor militaire doeleinden; - personenliften, goederenliften, personenbouwliften, mijnliften; - toneelhefwerktuigen Definities Machine Een samenstel van onderling verbonden onderdelen of organen waarvan er tenminste één kan bewegen, die in hun samenhang bestemd zijn voor een bepaalde toepassing. Verwisselbaar uitrustingsstuk Een werktuig waarmee de oorspronkelijk functie van de machine kan worden veranderd. Kenmerkend is dat deze verandering door de gebruiker uitgevoerd kan worden. Machineonderdeel Voldoet deels aan de definitie van een machine maar is: - niet bedoeld voor één specifieke toepassing; - inzetbaar als onderdeel van een groter geheel; - niet als zelfstandig functionerend. Installatie In tegenstelling tot de EMC-richtlijn verstaat men hieronder: samenstel van machines en /of voorzieningen, die gezamenlijk een totaalproces of -functie vervullen. Pagina 12

22 Veiligheidscomponent Een component, voor zover deze geen verwisselbaar uitrustingsstuk is, die door de fabrikant op de markt wordt gebracht om bij gebruik een veiligheidsfunctie te vervullen en die bij een gebrekkige of slechte werking een gevaar vormt voor de veiligheid of gezondheid van de blootgestelde personen Conformiteitprocedure Afhankelijk van het veiligheidsrisico van het product, kiezen we voor module a, b, g of h. Indien er volgens module b gekeurd moet worden, zullen we dit moeten combineren met module c, d, e of f Formaliteiten - Technisch dossier; - EG-verklaring van overeenstemming; - CE-markering; - gebruikshandleiding. In tegenstelling tot de andere richtlijnen bestaan er voor de machinerichtlijn drie soorten verklaringen. - EG-verklaring van overeenstemming IIA; - verklaring van de fabrikant IIB; - EG-verklaring van overeenstemming IIC. Wat is de betekenis van een IIA, IIB of een IIC? De EG-verklaring IIA is nodig bij alle machines en verwisselbare uitrustingen die de CEmarkering dragen. De verklaring van de fabrikant IIB is bedoeld voor alle machines en installaties die niet zelfstandig kunnen werken en die bedoeld zijn om te worden ingebouwd in een groter geheel. De verklaring IIC is speciaal bedoeld voor de veiligheidscomponenten die afzonderlijk op de markt worden gebracht. Er zijn dus drie typen van verklaringen, te weten: De fabrikant dient de toepasselijke verklaring op te stellen, te ondertekenen èn fysiek bij iedere vervaardigde machine te voegen, samen met een gebruikershandleiding. De fabrikant moet beslissen welke verklaring de machine correct beschrijft. De verklaring moet worden ondertekend door de fabrikant. Als andere 'Nieuwe Aanpak'-richtlijnen worden toegepast, dan moet de verklaring tevens naar deze richtlijnen verwijzen. Daarom is het aan te raden om een kopie van de verklaring te bewaren in het technisch constructiedossier. Pagina 13

23 Hoofdstuk 5: Normen 5.1 Inleiding De eenwording van Europa heeft grote invloed gehad op het normalisatieproces. In korte tijd zijn er erg veel Europese normen tot stand gekomen, terwijl het uitkomen van nieuwe nationale normen vrijwel tot stilstand is gekomen. Het hanteren van normen is vrijwillig, in tegenstelling tot richtlijnen, die een wettelijke verplichting vormen. Wel zal er in de wetgeving vaak naar normen verwezen worden. Een norm is een geformuleerde maatstaf om tot eenheid te komen op een gebied waar verscheidenheid niet wenselijk is. Normen geven passende oplossingen aan voor bepaalde situaties. Niemand heeft er baat bij hiervan af te wijken, hoewel dit strikt genomen niet verboden is. Een wel gekende norm is bijvoorbeeld de schroefdraadnorm. Normen kunnen op nationaal niveau van toepassing zijn, in dit geval wordt het nummer vooraf gegaan door NBN (Belgische Norm). Wanneer een norm op Europees niveau is aanvaard, worden de letters EN (Europese Norm) eraan toegekend. Waar een norm van internationaal niveau aanwezig is, duidt men dit aan met de letters IEC. Van groot belang zijn de geharmoniseerde Europese normen, die door alle betrokken nationale normalisatie-instellingen moeten worden aanvaard en omgezet worden in nationale normen. Hierdoor zijn de nationale normen van de Lidstaten op één lijn gebracht. Niet alle Europese normen zijn geharmoniseerde normen. Als voorbeeld beschouwen we een wet op internationaal niveau die overgenomen wordt in de Europese normen. Het nummer wordt dan vooraf gegaan door het getal 60 en de letters IEC worden vervangen door EN. De normen die dan geharmoniseerd worden, worden opgenomen in de nationale normen. In België bijvoorbeeld wordt de norm voorafgegaan door de letters NBN. Internationale normen Europese normen Nationale normen IEC 204 EN NBN EN Een norm kan in een richtlijn als bindend verklaard worden. De richtlijn is bindend ten aanzien van het te bereiken resultaat waarbij de normen een technische ondersteuning kunnen bieden. Het staat dus iedereen vrij om de geharmoniseerde Europese normen te negeren. Maar het is wel duidelijk dat hij in dat geval een veiligheidsniveau moet realiseren dat minimaal gelijk is aan het in de geharmoniseerde normen vastgestelde niveau. De normen vormen op zich geen wettelijke verplichting of garantie. Toepassing van de geharmoniseerde normen bij de vervaardiging van een product, leidt automatisch tot het zogenaamd vermoeden van overeenkomst met de fundamentele voorschriften uit de richtlijnen waarop zij betrekking hebben. Pagina 14

februari 2010 Machinerichtlijn

februari 2010 Machinerichtlijn februari 2010 Machinerichtlijn Machinerichtlijn 2 Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 B - 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen De wetgeving met betrekking tot machines en arbeidsmiddelen is niet eenvoudig. Er zijn diverse richtlijnen en wetten binnen de Europese Unie en

Nadere informatie

De CE-markering voor de FABRIKANT ( dus niet voor de gebruiker) houdt in :

De CE-markering voor de FABRIKANT ( dus niet voor de gebruiker) houdt in : Betreft: Machinerichtlijn (verkorte uiteenzetting) 1. Europese wetgeving De Machinerichtlijn is van kracht geworden op 1-1-1995. Een Europese richtlijn is bindend voor de lidstaten en gaat boven de wetten

Nadere informatie

CE-markering. Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid. Infosessie VOKA 27.03.2014. http://economie.fgov.be

CE-markering. Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid. Infosessie VOKA 27.03.2014. http://economie.fgov.be CE-markering Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid Infosessie VOKA 27.03.2014 inhoud / overzicht CE-markering: Wat? Op welke producten? Waarom? Algemene veiligheidsverplichting

Nadere informatie

STEPP-Contactdag 'Hef en Hijs, 19-5-2015. Voorstellen

STEPP-Contactdag 'Hef en Hijs, 19-5-2015. Voorstellen STEPP-Contactdag 'Hef en Hijs, 19-5-2015 Eeuwe Vos Voorstellen Dutch Theatre Systems & Services DTS² Gevestigd te Groningen Nederland Sinds 1985 werkzaam o.h.g.v. theatertechniek (Roden Staal) Waar zijn

Nadere informatie

Restrisico: risico's zijn er staads: vb: zaagblad kan men niet volledig inwerken anders kan men er niet meer mee zagen.

Restrisico: risico's zijn er staads: vb: zaagblad kan men niet volledig inwerken anders kan men er niet meer mee zagen. Machine veiligheid: mechanische gevaren van de machine zijn ruimer dan de elektrische. Veiligheid is een continue proces: men moet machines steeds herbekijken of ze aan de meest recente normen voldoen.

Nadere informatie

CE-Markering Machines. Martijn Drost Manager Consultancy & Trainingen Pilz Nederland

CE-Markering Machines. Martijn Drost Manager Consultancy & Trainingen Pilz Nederland Machines Martijn Drost Manager Consultancy & Trainingen Pilz Nederland Met dank aan Eagle Simrax, Kerkrade Voor het gebruik van de beelden Herkenbaar? Waar moet u starten? Starten Het Begin De Applicatie

Nadere informatie

Speel op veilig! Reyskens B. 1

Speel op veilig! Reyskens B. 1 Speel op veilig! Reyskens B. 1 Doel van het veiligheidscircuit. De machine bij bevel veilig stoppen met als resultaat: geen gevaar (beweging) meer, mogelijke aansturingen van energie beletten het starten

Nadere informatie

Aansprakelijkheid uitgesloten

Aansprakelijkheid uitgesloten Aansprakelijkheid uitgesloten mr. M.R.F. Gerrits Van Diepen van der Kroef Advocaten Draaiboek Juridische relevantie EMC Inleiding: Wetgeving systematiek EMC enkele belangrijke (basis)begrippen EMC juridische

Nadere informatie

NLF: Accreditatie & Certificatie

NLF: Accreditatie & Certificatie NLF: Accreditatie & Certificatie De conformiteitsbeoordeling en de rol van de aangemelde instanties Koen Chielens Product manager machinery CEN Cenelec consultant Seminarie Agoria 15 oktober 2015 Het EU

Nadere informatie

TOOLBOX VEILIG WERKEN MET MACHINES

TOOLBOX VEILIG WERKEN MET MACHINES TOOLBOX VEILIG WERKEN MET MACHINES WAAROM GEBEUREN ER MACHINE - ONGEVALLEN? Accidents are not due to lack of knowledge, but failure to use the knowledge we have. Mr. T. Kletz Ongevallen worden niet veroorzaakt

Nadere informatie

8.2 Bestelprocedure installaties, machines en gemechaniseerde werktuigen

8.2 Bestelprocedure installaties, machines en gemechaniseerde werktuigen 8.2 Bestelprocedure installaties, machines en gemechaniseerde werktuigen (voor het gemak, een machine = een installatie, machine of gemechaniseerd werktuigen, zoals bedoeld in het artikel 8.1 van het KB

Nadere informatie

CE markeren van machinerie

CE markeren van machinerie CE markeren van machinerie 1 2 Rinus Simonis CE markeren van machinerie 2012, Rinus Simonis Uitgegeven in eigen beheer (info@simonisweb.nl) Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

PBOSnVé progress in safety

PBOSnVé progress in safety PBOSnVé Stappenplan voor samenbouw en wijziging van arbeidsmiddelen November 2011 lr Frangois Hermans Pnosnve Vraaq Wanneer dient een samenbouw van verschillende autonome machines beschouwd te worden als

Nadere informatie

EMC en aansprakelijkheid. Michael Gerrits Van Diepen van der Kroef Advocaten

EMC en aansprakelijkheid. Michael Gerrits Van Diepen van der Kroef Advocaten EMC en aansprakelijkheid Michael Gerrits Van Diepen van der Kroef Advocaten Roltrap slaat op hol Case: De rondslijpinstallatie In opdracht van Square Wheels B.V. moet installateursbedrijf All Circles v.o.f.

Nadere informatie

CE-Markering Machines

CE-Markering Machines Machines Martijn Drost Manager Consultancy Department Pilz Nederland Foto: Simrax, Kerkrade Met dank aan ABO Broodsnijmachines, Leek Eagle Simrax, Kerkrade Voor het gebruik van de beelden Safety Event

Nadere informatie

Conformiteitsverklaringen voor mechanische apparaten

Conformiteitsverklaringen voor mechanische apparaten Conformiteitsverklaringen voor mechanische apparaten Best practices Gerdian Jansen Senior Consultant HSE bij HSE-advies B.V. te Bilthoven, www.hse-advies.nl RHVK-Safety Manager SKO niveau 3 Lid normcommissie

Nadere informatie

CE-markering: mat of glashelder

CE-markering: mat of glashelder CE-markering: mat of glashelder Regelgeving EER (mbt vrije verhandeling van produkten) Vroeger Nu ( new approach ) Landen Landen Wetten Wetten wetten vergelijkbaar wetten vergelijkbaar Europese Richtlijnen

Nadere informatie

ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen

ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen Sinds 30 juni 2003 is er het één en ander veranderd voor apparaten en beveiligingssystemen

Nadere informatie

ATEX 114. Jos Abbing Electromach Nathan Kuper I-SZW

ATEX 114. Jos Abbing Electromach Nathan Kuper I-SZW ATEX 114 Jos Abbing Electromach Nathan Kuper I-SZW Introductie Nathan Kuper Inspectie SZW Chemische Technologie Universiteit Twente MoSHE TU Delft Expertisecentrum, vakgroep Arbeidshygiëne en Chemische

Nadere informatie

TOEPASSING VAN HET VOORKOMINGSBELEID BIJ RETROFITS

TOEPASSING VAN HET VOORKOMINGSBELEID BIJ RETROFITS TOEPASSING VAN HET VOORKOMINGSBELEID BIJ RETROFITS Franky De Witte, Senior consultant veiligheid Bronvermelding : De hierna volgende slides zijn gebaseerd op het document Technische Regelsetzung im EG-Binnenmarkt

Nadere informatie

EMC. Geen probleem voor machinefabrikanten? Rinus Simonis Trainer / Coach machineveiligheid en vicevoorzitter Vereniging FME-RNCM

EMC. Geen probleem voor machinefabrikanten? Rinus Simonis Trainer / Coach machineveiligheid en vicevoorzitter Vereniging FME-RNCM EMC Geen probleem voor machinefabrikanten? Rinus Simonis Trainer / Coach machineveiligheid en vicevoorzitter Vereniging FME-RNCM Machinefabrikant vroeger en nu elektrotechnicus werktuigbouwkundige elektricien

Nadere informatie

meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam &

meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam & meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT

Nadere informatie

meest gestelde vragen over CE-markering De Gier Stam &

meest gestelde vragen over CE-markering De Gier Stam & meest gestelde vragen over CE-markering De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over CE-markering De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT t: (030)

Nadere informatie

Richtlijn druktoestellen 97/23/EG

Richtlijn druktoestellen 97/23/EG Richtlijn druktoestellen 97/23/EG PED in de praktijk Stoomdag Energik 18-05-06 nmouling@vincotte.be 1 INHOUD Presentatie van de PED: - Doel - Toepassingsgebied - Essenciële veiligheidseisen - Klassificatie

Nadere informatie

[rubriek] machineveiligheid [CHAPEAU] Europese Unie verlengt harmonisatie EN 954

[rubriek] machineveiligheid [CHAPEAU] Europese Unie verlengt harmonisatie EN 954 [rubriek] machineveiligheid [CHAPEAU] Europese Unie verlengt harmonisatie EN 954 [KOP] EN 954-1 gaat nog 3 jaar door! [intro] In een eerder artikel is aangekondigd dat de norm NEN-EN 954-1 zou gaan verdwijnen

Nadere informatie

Uw (kennis-) partner voor SIL/PL, CE en machineveiligheid!

Uw (kennis-) partner voor SIL/PL, CE en machineveiligheid! Risicobeoordeling volgens de nieuwe Machinerichtlijn, een vak apart?! Uw (kennis-) partner voor SIL/PL, CE en machineveiligheid! Risico Gevaar Wet Norm Eisen Hoe begin je? Documentatie? Programma Risicobeoordeling

Nadere informatie

Productgarantie en softwarelicentie: originele Xbox 360-console

Productgarantie en softwarelicentie: originele Xbox 360-console Xbox 360 Productgarantie en softwarelicentie: originele Xbox 360-console INFORMATIE OVER BEPERKTE GARANTIE EN RETOURZENDINGEN LEES DEZE BEPERKTE GARANTIE ZORGVULDIG DOOR ZODAT JE OP DE HOOGTE BENT VAN

Nadere informatie

De conformiteitsprocedures in de machinerichtlijn 2006/42/EG

De conformiteitsprocedures in de machinerichtlijn 2006/42/EG Agentschap ondernemen Dag van de CE markering 8 juni 2016 De conformiteitsprocedures in de machinerichtlijn 2006/42/EG Koen Chielens E-mail Structuur van de richtlijn 2006/42/EG

Nadere informatie

CE Markering. Belang van de CE Markering van Bouwproducten voor fabrikanten, voor aannemers en architecten

CE Markering. Belang van de CE Markering van Bouwproducten voor fabrikanten, voor aannemers en architecten CE Markering Belang van de CE Markering van Bouwproducten voor fabrikanten, voor aannemers en architecten Pagina 1 Inhoud Situering Wegen naar de CE-markering Overwegingen Pagina 2 2 1 PRODUCTBEOORDELING

Nadere informatie

Gemeenschappelijke veiligheidsmethode voor risico-evaluatie en -beoordeling

Gemeenschappelijke veiligheidsmethode voor risico-evaluatie en -beoordeling Gemeenschappelijke veiligheidsmethode voor risico-evaluatie en -beoordeling Thierry BREYNE, Dragan JOVICIC Europees Spoorwegbureau Eenheid Veiligheid Dienst Veiligheidsbeoordeling Adres: 120 Rue Marc LEFRANCQ

Nadere informatie

CE IN 15 STEPS. CE-markeren van een productiecel met laserlas-robot in 15 stappen. Interactieve learnshop! Bert Stap/ Jaco Wajer

CE IN 15 STEPS. CE-markeren van een productiecel met laserlas-robot in 15 stappen. Interactieve learnshop! Bert Stap/ Jaco Wajer CE IN 15 STEPS CE-markeren van een productiecel met laserlas-robot in 15 stappen. Interactieve learnshop! Bert Stap/ Jaco Wajer Inhoud deel 1 Korte introductie van de sprekers Behandeling van CE in 15

Nadere informatie

Introductie. en implementeren in projecten. Waarom het onderwerp Europese richtlijnen:

Introductie. en implementeren in projecten. Waarom het onderwerp Europese richtlijnen: Europese Richtlijnen: toepassen en implementeren in projecten Geleen, 31-05-2012 Waarom het onderwerp Europese richtlijnen: Toepassing in projecten niet altijd vanzelfsprekend; Regelgeving is niet altijd

Nadere informatie

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Edegem, 8 juni 2010. PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Edegem, 8 juni 2010. PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag Edegem, 8 juni 2010 PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link 2010 Nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EC Jo Boullart Adviseur machineveiligheid Agoria jo.boullart@agoria.be

Nadere informatie

Beknopte informatie over de Machinerichtlijn

Beknopte informatie over de Machinerichtlijn Beknopte informatie over de Machinerichtlijn 1. Inleiding Machinerichtlijn (98/37/EG)...2 2. De praktijk van de machinerichtlijn...2 3. Machines...4 4. Richtlijnen en normen...6 5. De Machinerichtlijn

Nadere informatie

Jan Hartman (Rittal bv) (Product Manager Kastsystemen) Praktische EMC tips bij opbouw en installatie

Jan Hartman (Rittal bv) (Product Manager Kastsystemen) Praktische EMC tips bij opbouw en installatie 36 Jan Hartman (Rittal bv) (Product Manager Kastsystemen) Praktische EMC tips bij opbouw en installatie De elektromagnetische compatibiliteit (EMC) geeft aan in hoeverre een elektrisch systeem het vermogen

Nadere informatie

Afdeling I. - Toepassingsgebied en definities

Afdeling I. - Toepassingsgebied en definities Koninklijk besluit van 4 december 2012 betreffende de minimale voorschriften inzake veiligheid van elektrische installaties op arbeidsplaatsen (B.S. 21.12.2012) Afdeling I. - Toepassingsgebied en definities

Nadere informatie

24 & 30 november 2012. Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie

24 & 30 november 2012. Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie 24 & 30 november 2012 Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie Inhoud Van de Richtlijn naar de Verordening De Verordening

Nadere informatie

RICHTLIJNEN. (Voor de EER relevante tekst)

RICHTLIJNEN. (Voor de EER relevante tekst) L 355/42 12.12.2014 RICHTLIJNEN RICHTLIJN 2014/106/EU VAN DE COMMISSIE van 5 december 2014 tot wijziging van de bijlagen V en VI bij Richtlijn 2008/57/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende

Nadere informatie

WHITEPAPER WIJZIGINGEN AAN NORM IEC 61496 EN DE GEVOLGEN ERVAN VOOR HET GEBRUIK VAN AANRAKINGSVRIJE ELEKTRISCHE BEVEILIGINGSINRICHTINGEN

WHITEPAPER WIJZIGINGEN AAN NORM IEC 61496 EN DE GEVOLGEN ERVAN VOOR HET GEBRUIK VAN AANRAKINGSVRIJE ELEKTRISCHE BEVEILIGINGSINRICHTINGEN WHITEPAPER WIJZIGINGEN AAN NORM IEC 61496 EN DE GEVOLGEN ERVAN VOOR HET GEBRUIK AUTHORS Hans-Jörg Stubenrauch Manager Safety Marketing & Documentation at SICK AG, Waldkirch/Germany Andreas Sixt Productmanager

Nadere informatie

systemen van en natte kunstwerken Safety Event 2014 Leon Uijttewaal

systemen van en natte kunstwerken Safety Event 2014 Leon Uijttewaal Machineveiligheid bij systemen van beweegbare bruggen en natte kunstwerken Safety Event 2014 Chris Tettero Leon Uijttewaal Wie zijn wij? Chris Tettero en Leon Uijttewaal Namens Expertteam Machineveiligheid

Nadere informatie

Denieuwe Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG. Praktijkhandboek

Denieuwe Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG. Praktijkhandboek Denieuwe Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG Praktijkhandboek DE NIEUWE LAAGSPANNINGSRICHTLIJN 2006/95/EG Praktijkhandboek 1 e druk CE Publishing Weesp, Nederland I Redactie, vormgeving en opmaak: JG Gumbs.

Nadere informatie

De nieuwe Machinerichtlijn

De nieuwe Machinerichtlijn De nieuwe Machinerichtlijn De nieuwe Machinerichtlijn Wat is de Machinerichtlijn? Elke machine die binnen de Europese Unie op de markt wordt gebracht of in gebruik wordt genomen, moet voldoen aan essentiële

Nadere informatie

Verplichtingen richtlijn 2002/95/EG versie 10.9.2011

Verplichtingen richtlijn 2002/95/EG versie 10.9.2011 Verplichtingen richtlijn 2002/95/EG versie 10.9.2011 Artikel Verplichting 2.1 De richtlijn is van toepassing op elektrische en elektronische apparatuur van de categorieën 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 en 10 van

Nadere informatie

Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering. Peter N. Ruys

Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering. Peter N. Ruys Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering Peter N. Ruys Europese richtlijnen voor medische hulpmiddelen Actieve Implantaten (90/385/EEC) - AIMD Medische Hulpmiddelen (93/42/EEC) - MDD

Nadere informatie

9/12/15. Project: nieuwe technische nota voor videobewaking PR T030. Danny Hermans, Coördinator regelgeving & normalisatie, VOLTA

9/12/15. Project: nieuwe technische nota voor videobewaking PR T030. Danny Hermans, Coördinator regelgeving & normalisatie, VOLTA 9/12/15 Project: nieuwe technische nota voor videobewaking PR T030 Danny Hermans, Coördinator regelgeving & normalisatie, VOLTA 1 Project: nieuwe technische nota voor videobewaking Inhoud: Wetgeving: AREI

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 3

Inhoud. Inleiding... 3 Inhoud Inleiding... 3 De dagelijkse praktijk... 3 Arbobesluit art 3.5... 4 Bepalingen uit de NEN 3140 en EN 50110... 4 Extra lage spanning... 5 Werkverantwoordelijke / installatieverantwoordelijke... 5

Nadere informatie

PRAKTISCHE KIJK OP DE MACHINERICHTLIJN. ir. Ph. Durand FOD WASO philippe.durand@werk.belgie.be

PRAKTISCHE KIJK OP DE MACHINERICHTLIJN. ir. Ph. Durand FOD WASO philippe.durand@werk.belgie.be PRAKTISCHE KIJK OP DE MACHINERICHTLIJN. ir. Ph. Durand FOD WASO philippe.durand@werk.belgie.be Inhoud. (1) - Kort overzicht van de wetgeving. - Wat is een machine? - Wat betekent overeenstemming of conformiteit?

Nadere informatie

Wat veiligheidsnormen gemeen hebben

Wat veiligheidsnormen gemeen hebben Normen Algemeen 1 Wat veiligheidsnormen gemeen hebben Gewone besturingen en stuurkringen zijn niet 100% te vertrouwen. Voorgeschreven oplossingen zijn het perfecte antwoord 2 Wat veiligheidsnormen gemeen

Nadere informatie

SENSIBILISERING M.B.T. VERANTWOORDELIJKHEDEN EN AANSPRAKELIJKHEDEN WAT ZOU ER ALLEMAAL KUNNEN VERKEERD (AF)LOPEN?

SENSIBILISERING M.B.T. VERANTWOORDELIJKHEDEN EN AANSPRAKELIJKHEDEN WAT ZOU ER ALLEMAAL KUNNEN VERKEERD (AF)LOPEN? SENSIBILISERING M.B.T. VERANTWOORDELIJKHEDEN EN AANSPRAKELIJKHEDEN WAT ZOU ER ALLEMAAL KUNNEN VERKEERD (AF)LOPEN? Franky De Witte, Senior consultant veiligheid. Officiële versie 30 september 2010 INLEIDING

Nadere informatie

Juridische aspecten verbonden aan import van led verlichting, armaturen en onderdelen

Juridische aspecten verbonden aan import van led verlichting, armaturen en onderdelen Juridische aspecten verbonden aan import van led verlichting, armaturen en onderdelen Mr. Thomas Goethals President Kennedypark 4A 8500 Kortrijk Tel.: 056/22.29.01 Fax: 056/22.29.02 IMPORT Aankoop Productie

Nadere informatie

Productnietlangerleverbaar'

Productnietlangerleverbaar' Speciale veiligheidsinstructie Tankmeetsysteem Speciale veiligheidsinstructie ATEX Productnietlangerleverbaar' www.rosemount-tg.com Speciale veiligheidsinstructie Rosemount TankRadar REX Inhoudsopgave

Nadere informatie

Optimale veiligheid voor kinderen. Europese Commissie Industrie en ondernemerschap

Optimale veiligheid voor kinderen. Europese Commissie Industrie en ondernemerschap VEILIGHEID VAN SPEELGOED Optimale veiligheid voor kinderen Europese Commissie Industrie en ondernemerschap Fotolia Orange Tuesday In de EU wonen meer dan 80 miljoen kinderen jonger dan 14 jaar en stellen

Nadere informatie

presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk

presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk CPD CPR presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk voorstellen Coördinator CE markerings activiteiten van Kiwa Nederland B.V. als

Nadere informatie

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme FEM-IT-T/N855 FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep Industriële trucks FEM Een leidraad voor identificatie van nietconforme industriële trucks 11.2010 (NL) - Emissie van uitlaatgassen -

Nadere informatie

1 Arbeidsmiddelen volgens het Arbobesluit

1 Arbeidsmiddelen volgens het Arbobesluit 1 Arbeidsmiddelen volgens het Arbobesluit Arbobesluit 7.1 Arbeidsmiddelen buiten gebruik Dit hoofdstuk is niet van toepassing op arbeidsmiddelen die op een zodanige manier zijn gedemonteerd of gesloopt,

Nadere informatie

AVAN - Arbeidsveiligheid Advies Nederland

AVAN - Arbeidsveiligheid Advies Nederland Heikeshof 41 1483 XG, DE RIJP Tel: +31 (0)299-720037 Fax: +31 (0)84-7238971 info@avan.nl www.avan.nl Inhoud Algemeen 2 Werkwijze 3 CE markering 4 Risico Inventarisatie Richtlijn Arbeidsmiddelen (RIE RA)

Nadere informatie

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme FEM-IT-T/N863 FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep Industriële trucks FEM Een leidraad voor identificatie van nietconforme industriële trucks 05.2012 (NL) - markering van machines, documenten,

Nadere informatie

ATEX. Safety@Work 20 mei 2014. Avans Hogeschool. Safety@Work. Marinus Cornet

ATEX. Safety@Work 20 mei 2014. Avans Hogeschool. Safety@Work. Marinus Cornet ATEX Safety@Work 20 mei 2014 Avans Hogeschool Marinus Cornet Wet- en regelgeving ATmosphères EXplosibles ATEX 95 (ATEX 114) product richtlijn (CE) voorheen ATEX 100 officieel 94/9/EC verplichting voor

Nadere informatie

Safety Basics: Machinesafety versus Foodsafety

Safety Basics: Machinesafety versus Foodsafety Safety Basics: Machinesafety versus Foodsafety Een Uitdaging! Martijn Drost Sr. Consultant Teamleider Consultancy Pilz Services 1 Martijn Drost 8 november 2011 Inhoud Safety Basics: Waarom van belang,

Nadere informatie

Herziening R&TTE richtlijn

Herziening R&TTE richtlijn Herziening R&TTE richtlijn Jean-Paul van Assche voor Nationaal FrequentiebeleidsOverleg (NFO) Inhoud 1. Europese context 2. De radiorichtlijn Scope Technische eisen Administratieve eisen Conformiteitbeoordeling

Nadere informatie

Welke apparaten vallen onder het Besluit/Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur?

Welke apparaten vallen onder het Besluit/Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur? Welke apparaten vallen onder het Besluit/Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur? Deze notitie is bedoeld als hulpmiddel bij de uitvoering van de regelgeving. Aan deze informatieve notitie

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1995 111 Besluit van 21 februari 1995 tot wijziging van het Mijnreglement 1964 en het Mijnreglement continentaal plat (machines) Wij Beatrix, bij

Nadere informatie

Leidraad voor de CE-markering van luiken, rolluiken en zonweringen ir.-arch. Christophe Cornu

Leidraad voor de CE-markering van luiken, rolluiken en zonweringen ir.-arch. Christophe Cornu Leidraad voor de CE-markering van luiken, rolluiken en zonweringen ir.-arch. Christophe Cornu Voordracht met de steun van de Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Luiken, rolluiken

Nadere informatie

Plan van aanpak. Elektrisch materieel / installaties in kaart brengen Plan uitwendige invloeden opmaken

Plan van aanpak. Elektrisch materieel / installaties in kaart brengen Plan uitwendige invloeden opmaken Plan van aanpak KB 2012-12-04 Afdeling VIII Art. 23 Elektrisch materieel / installaties in kaart brengen Plan uitwendige invloeden opmaken Installaties < 1981/1983 Installaties > 1981/1983 Controle volgens

Nadere informatie

Voorbeeld NEN-EN 292-2. Preview. Veiligheid van machines. Basisbegrippen, beginselen en beschrijvingen. Nederlandse

Voorbeeld NEN-EN 292-2. Preview. Veiligheid van machines. Basisbegrippen, beginselen en beschrijvingen. Nederlandse Nederlandse Veiligheid van machines. Basisbegrippen, algemene ontwerpbeginselen. Deel 2: Technische beginselen en beschrijvingen NEN-EN 292-2 Safety of machinery. Basic concepts, general principles for

Nadere informatie

veiligheid van arbeidsmiddelen / machines

veiligheid van arbeidsmiddelen / machines veiligheid van arbeidsmiddelen / machines De EU-richtlijn Gebruik van arbeidsmiddelen 2009/104/EG (89/655/EEG en wijzigingen) enhaar omzetting in Belgische reglementering. Titel VI van de Codex over het

Nadere informatie

Cursusprogramma. the spirit of safety. Voor uw kennis op gebied van veiligheidsoplossingen. Pilz opleidingscentrum Nederland

Cursusprogramma. the spirit of safety. Voor uw kennis op gebied van veiligheidsoplossingen. Pilz opleidingscentrum Nederland Cursusprogramma Pilz opleidingscentrum Nederland Voor uw kennis op gebied van veiligheidsoplossingen. the spirit of safety De filosofie van het Pilz cursusprogramma 3 Opleidingen - Opleiding Expert Machineveiligheid

Nadere informatie

Richtlijnen 2004/22/EG voor meetinstrumenten (MID) Informatie voor gebruikers van elektriciteitsmeters. Energiemanagement

Richtlijnen 2004/22/EG voor meetinstrumenten (MID) Informatie voor gebruikers van elektriciteitsmeters. Energiemanagement Richtlijnen 2004/22/EG voor meetinstrumenten (MID) Informatie voor gebruikers van elektriciteitsmeters Energiemanagement Richtlijnen 2004/22/EG voor meetinstrumenten (MID) Informatie voor gebruikers van

Nadere informatie

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. mobiele hoogwerkers. Een leidraad voor identificatie van nietconforme.

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. mobiele hoogwerkers. Een leidraad voor identificatie van nietconforme. FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep Mobiele hoogwerkers FEM Een leidraad voor identificatie van nietconforme mobiele hoogwerkers 11.2011 (NL) I n d e x Sectie Pagina 0. Meest voorkomende

Nadere informatie

Gebruikershandleiding 3 fase test adapter

Gebruikershandleiding 3 fase test adapter Gebruikershandleiding 3 fase test adapter Leverancier: Specificaties van het apparaat Specificaties van de handleiding Nieaf-Smitt B.V. Vrieslantlaan 6 3526 AA Utrecht Postbus 7023 3502 KA Utrecht T: 030-288

Nadere informatie

MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN, MINISTERIE VAN FINANCIEN EN MINISTERIE VAN MIDDENSTAND EN LANDBOUW

MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN, MINISTERIE VAN FINANCIEN EN MINISTERIE VAN MIDDENSTAND EN LANDBOUW MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN, MINISTERIE VAN FINANCIEN EN MINISTERIE VAN MIDDENSTAND EN LANDBOUW 27 NOVEMBER 1998. - Koninklijk besluit betreffende normen voor de energie-efficiëntie van huishoudelijke

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

graafmachine Voldoet deze aan de Europese wetgeving? Een korte gids voor het identificeren van grondverzetmachines

graafmachine Voldoet deze aan de Europese wetgeving? Een korte gids voor het identificeren van grondverzetmachines Een korte gids voor het identificeren van grondverzetmachines die niet aan de voorschriften voldoen. Voldoet deze graafmachine aan de Europese wetgeving? INLEIDING Grondverzetmachines die voor de eerste

Nadere informatie

RISICO-INVENTARISATIE

RISICO-INVENTARISATIE RISICO-INVENTARISATIE 1 Algemeen 1.1 Bij het opstellen van een risico-inventarisatie worden eerst alle gevaren geïdentificeerd (binnen de gestelde gebruiksgrenzen van het product), vervolgens wordt ingeschat

Nadere informatie

Voorbeeld NEN-EN 1050. Preview. Veiligheid van machines. Principes voor de risicobeoordeling. Nederlandse

Voorbeeld NEN-EN 1050. Preview. Veiligheid van machines. Principes voor de risicobeoordeling. Nederlandse Nederlandse NEN-EN 1050 Veiligheid van machines. Principes voor de risicobeoordeling Safety of machinery. Principles for risk assessment 1e druk, februari 1997 ICS 13.110 Dit document bevat de vertaling

Nadere informatie

Stop met het gebruik van de methode van Kinney als kwantitatieve risicoevaluatiemethode

Stop met het gebruik van de methode van Kinney als kwantitatieve risicoevaluatiemethode Stop met het gebruik van de methode van Kinney als kwantitatieve risicoevaluatiemethode : De methode van Kinney is geen kwantitatieve doch een kwalitatieve risicoevaluatiemethode Hierbij wil ik aantonen

Nadere informatie

Met de CE-markering ligt de Europese markt aan uw voeten!

Met de CE-markering ligt de Europese markt aan uw voeten! Met de CE-markering ligt de Europese markt aan uw voeten! Europese Commissie Ondernemingen en industrie Inhoud Wat is CE-markering? Wat is CE-markering? 3 Wettelijke verplichtingen van fabrikanten 4 Wettelijke

Nadere informatie

Veiligheid van speeltoestellen

Veiligheid van speeltoestellen FEDERALE OVERHEIDSDIENST ECONOMIE, K.M.O., MIDDENSTAND & ENERGIE KWALITEIT EN VEILIGHEID Afdeling Veiligheid Dienst Productveiligheid Veiligheid van speeltoestellen Versie 06/02/2003 Referenties : Koninklijk

Nadere informatie

Met IECEx 05 veiliger werken in explosiegevaarlijke zones. 2012 Reed Business Opleidingen not for general distribution

Met IECEx 05 veiliger werken in explosiegevaarlijke zones. <NVVK congres 2013> 2012 Reed Business Opleidingen not for general distribution Met IECEx 05 veiliger werken in explosiegevaarlijke zones 1 2012 Reed Business Opleidingen not for general distribution Wetgeving en certificatie 1. Explosieveiligheidswetgeving in

Nadere informatie

Wat mag ik, wat moet ik? Wet en regelgeving (ATEX)

Wat mag ik, wat moet ik? Wet en regelgeving (ATEX) Praktijkgericht samenstellen van besturingskasten voor de Ex zone Wat mag ik, wat moet ik? Wet en regelgeving (ATEX) Marinus Cornet Wet- en regelgeving ATmosphères EXplosibles ATEX 95 product richtlijn

Nadere informatie

Wat? Waarom? Hoe? Inleiding tot de technische harmonisatie inzake productveiligheid in de Europese Unie

Wat? Waarom? Hoe? Inleiding tot de technische harmonisatie inzake productveiligheid in de Europese Unie FEDERALE OVERHEIDSDIENST ECONOMIE, K.M.O., MIDDENSTAND & ENERGIE KWALITEIT EN VEILIGHEID Afdeling Veiligheid Dienst Productveiligheid Wat? Waarom? Hoe? Inleiding tot de technische harmonisatie inzake productveiligheid

Nadere informatie

CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan?

CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan? CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan? Jacques Mertens Csilla Csoke Bent u het bevoegd gezag? CE-Markering regelgeving Csilla Csoke Regelgeving 1. Bouwbesluit: veiligheidsniveau bepalen

Nadere informatie

ACTIVITEITEN VAN BELAC: BESCHRIJVING EN SELECTIECRITERIA

ACTIVITEITEN VAN BELAC: BESCHRIJVING EN SELECTIECRITERIA BELAC 1-03 Rev 2-2014 ACTIVITEITEN VAN BELAC: BESCHRIJVING EN SELECTIECRITERIA De versies van documenten van het managementsysteem van BELAC die beschikbaar zijn op de website van BELAC (www.belac.fgov.be)

Nadere informatie

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Infodocument Welzijnsbeleid - Risicoanalyse 1 Wettelijke aspecten Elke werkgever moet zorgdragen voor het uitschakelen van gevaarlijke arbeidsomstandigheden. Hij dient de

Nadere informatie

(Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de harmonisatiewetgeving van de Unie)

(Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de harmonisatiewetgeving van de Unie) C 14/74 NL Publicatieblad van de Europese Unie 16.1.2015 Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 98/79/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 oktober 1998 betreffende

Nadere informatie

Zorg voor veilige machines

Zorg voor veilige machines Zorg voor veilige machines wie doet wat en wat moet u doen Dordrecht: 19 januari, 2015 C. van den Einden Introduction Carl van den Einden Product Manager Machines Hogere veiligheidskundige Vertegenwoordigd

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

Opleiding veiligheid niv. 3 Aankoopbeleid (wetgeving-procedures) Francis Bruelemans Preventieadviseur niv. 1

Opleiding veiligheid niv. 3 Aankoopbeleid (wetgeving-procedures) Francis Bruelemans Preventieadviseur niv. 1 Opleiding veiligheid niv. 3 Aankoopbeleid (wetgeving-procedures) Francis Bruelemans Preventieadviseur niv. 1 STRUCTUUR UITEENZETTING Aankoopbeleid wetgevende bepalingen: KB arbeidsmiddelen KB aankoop en

Nadere informatie

Goedgekeurd op 11 februari 2011

Goedgekeurd op 11 februari 2011 GROEP GEGEVENSBESCHERMING ARTIKEL 29 00327/11/NL WP 180 Advies 9/2011 betreffende het herziene voorstel van de industrie voor een effectbeoordelingskader wat betreft de bescherming van de persoonlijke

Nadere informatie

Wettelijke vereisten. Raadpleeg het document Typegoedkeuring voor meer informatie.

Wettelijke vereisten. Raadpleeg het document Typegoedkeuring voor meer informatie. Algemene informatie over wetten en regelgevingen Algemene informatie over wetten en regelgevingen In alle landen gelden wettelijke vereisten voor voertuigen die op de openbare weg rijden. Binnen de EU

Nadere informatie

Veiligheidsaspecten in de machinebouw

Veiligheidsaspecten in de machinebouw IT S ALL IN OUR POWER. Veiligheidsaspecten in de machinebouw IDPB LVT 2015 NL KORTE VOORSTELLING Bedrijfsvoorstelling 2 bedrijven 4 divisies Familiebedrijf +/- 50 werven per dag van 1 tem 60 personen Klanten

Nadere informatie

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Het aanschaffen van systemen en producten die een bepaalde veiligheid moeten waarborgen kan niet vergeleken

Nadere informatie

Criteria voor de selectie van een aardlekbeveiliging

Criteria voor de selectie van een aardlekbeveiliging Criteria voor de selectie van een aardlekbeveiliging Gebruik van aardlekbeveiliging bij SUNNY BOY, SUNNY MINI CENTRAL en SUNNY TRIPOWER Inhoud Bij de installatie van omvormers bestaat er vaak onzekerheid

Nadere informatie

Veiligheid bij werken aan elektrische installaties

Veiligheid bij werken aan elektrische installaties Veiligheid bij werken aan elektrische installaties 1 BA4 BA5 Wettelijke voorschriften betreffende elektrische installaties Implementatie Art. 47 van het AREI 2 Situering Mag een onderwijzer of kleuterjuf

Nadere informatie

E-bike : regelgeving & evolutie bekeken vanuit de fietssector en mobiliteitsmarkt

E-bike : regelgeving & evolutie bekeken vanuit de fietssector en mobiliteitsmarkt + E-bike : regelgeving & evolutie bekeken vanuit de fietssector en mobiliteitsmarkt Philippe Decrock, directeur studiedienst (federatie FEDERAUTO, FEDERVELO- FEDERPROCYCLE) + AANDACHTSPUNTEN E-bikes Elektronisch

Nadere informatie

1. Daar kiest u voor Nieuwe thematische aangifte aanmaken (dus NIET Nieuwe aangifte maken )

1. Daar kiest u voor Nieuwe thematische aangifte aanmaken (dus NIET Nieuwe aangifte maken ) 1. EEN NIEUWE THEMATISCHE AANGIFTE INDIENEN VOOR a) CAMERABEWAKING IN EEN NIET BESLOTEN GEBOUW OF PLAATS b) CAMERABEWAKING IN EEN BESLOTEN GEBOUW OF PLAATS (al dan niet publiek toegankelijk) Aangezien

Nadere informatie