Beperking van de uiteindelijke lengte met hormonen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beperking van de uiteindelijke lengte met hormonen"

Transcriptie

1 Sophia Kinderziekenhuis Beperking van de uiteindelijke lengte met hormonen

2 Voor sommige beroepen is het een voordeel om lang te zijn: vrouwelijke fotomodellen bijvoorbeeld zijn in het algemeen minstens 1.85 m. en hun mannelijke collega s zijn vaak nog zo n tien centimeter langer! De meeste mensen zijn echter geen fotomodel en in de praktijk van alledag hebben extreem lange mensen het niet altijd makkelijk. Wanneer een kind bijzonder lang dreigt te worden, kan het dan ook een overweging zijn de groei te remmen door middel van een behandeling met hormonen. Voor zowel ouders als kinderen is het belangrijk bij het nemen van zo n ingrijpende beslissing goed te worden geïnformeerd. Deze folder is bedoeld voor ouders, als een eerste aanzet tot voorlichting over de hormoonbehandeling. Uiteraard kunt u voor meer informatie altijd bij de behandelend arts terecht. Inhoudsopgave Wat verstaan we onder extreem lang? 3 Oorzaken 3 Problemen met grote lengte 3 Waaruit bestaat de behandeling? 6 De hormoonbehandeling 6 Uitgebreid onderzoek 6 Vervolgonderzoeken 7 Misverstand 7 Start van de behandeling 7 Hormoontabletten voor meisjes 8 Hormooninjecties voor jongens 8 Controle 8 Het resultaat van de behandeling 8 Mogelijke nadelen van de behandeling 9 Meisjes 9 Jongens 10 Een goed advies om te kunnen kiezen 11 Nog vragen? 12 2

3 Wat verstaan we onder extreem lang? Volwassenen verschillen in lengte, kinderen ook. De meeste kinderen zijn groter of kleiner dan het gemiddelde. Om te bepalen of een kind een normale lengte heeft, kijken we naar de gemiddelde lengte van kinderen van dezelfde leeftijd. De maat Standaard Deviatie Score (SDS) geeft aan hoe groot de afwijking van het gemiddelde is voor een gemeten lengte en wanneer van een abnormale lengte gesproken kan worden. In 1997 is het Vierde Landelijke Groei-onderzoek gehouden. Daaruit is een grafiek opgesteld met de Nederlandse groeicurven voor kinderen. De middelste lijn in de lengte-leeftijd grafiek laat zien welke gemiddelde lengte bij welke leeftijd hoort (zie figuur 1 en 2 op pagina 4 en 5). De gemiddelde lengte van meisjes van 18 jaar en ouder is 170 cm. De gemiddelde lengte van jongens van 18 jaar en ouder is 184 cm. Boven en onder de middelste lijn (SDS 0) staan de andere SDS-lijnen. De onderste SDS-lijnen hebben betrekking op kinderen die kleiner zijn dan gemiddeld. De bovenste lijnen zijn de +2 en +2,5 SDS-referentielijnen. +2,5 SDS is een extreme waarde. Kinderen met een lengte boven de +2 SDS hebben een grote lengte. De + 2 SDS is voor meisjes van 11 jaar 162 cm, van 13 jaar 174 cm en van 18 jaar en ouder cm. Voor jongens van 11 jaar is dit 162 cm, van 13 jaar 176 cm, van 15 jaar 190 cm en van 18 jaar en ouder cm. Oorzaken Vaak hebben lange kinderen één of twee lange ouders. Soms is een grote lengte het symptoom van ziekte of van hormonale stoornissen, maar dit komt zelden voor. Toch is het goed om bij lange kinderen medisch te onderzoeken wat de oorzaak van hun lengte is. Problemen met grote lengte Lange kinderen zijn meestal gewoon gezond, al hebben ze soms rug- of voetklachten. Problemen zijn vooral psychologisch van aard. Tijdens de puberteitsgroeispurt begint hun grote lengte op te vallen maar juist jonge mensen in de puberteit willen vaak liever niet opvallen. Resultaat kan zijn dat ze zich geïsoleerd of somber voelen. Soms worden ze geplaagd of zijn ze onzeker. Zo vragen ze zich wellicht af of hun lengte een probleem zal zijn bij het vinden van een partner. Er zijn echter ook praktische problemen. Het kan lastig zijn om passende kleding en schoenen te vinden. Sommige beroepen of sporten zijn moeilijk uit te oefenen door lange mensen. Het blijkt dat vooral meisjes problemen ervaren door hun lengte. 3

4 4 Figuur 1

5 Figuur 2 5

6 Waaruit bestaat de behandeling? De enige behandeling waarmee ruime ervaring is opgedaan, is het geven van vrij hoge doses geslachtshormonen: mannelijke hormonen bij jongens en vrouwelijke hormonen bij meisjes. Door deze behandeling wordt de botontwikkeling versneld. De plaatsen waar groei van het bot optreedt, ook wel de de epifysairlijnen of groeischijven genoemd, (zie figuur 3 op deze bladzijde) sluiten voordat de normaal te verwachten lengte is bereikt. Op deze wijze wordt de uiteindelijke lengte verminderd. De hormoonbehandeling De hormoonbehandeling is zo n 30 jaar geleden voor het eerst uitgevoerd. Alleen gespecialiseerde artsen, zoals kinderartsen of endocrinologen (in hormonen gespecialiseerde artsen) passen de behandeling toe. Het is belangrijk dat een gespecialiseerd arts niet alleen u als ouders maar ook uw kind adviseert over de behandeling. Uitgebreid onderzoek Om een goed advies te kunnen geven, zal de arts uw kind uitgebreid moeten onderzoeken. Daarbij zal hij eerst willen bepalen wat de oorzaak is van de grote lengte. De lengte en het gewicht van uw kind worden nauwkeurig gemeten, net als de lengte van u als ouders. De arts heeft het liefst zo veel mogelijk lengtegegevens uit voorafgaande jaren ter beschikking. U weet waarschijnlijk wel hoe lang en zwaar uw kind was bij de geboorte, en wellicht heeft u nog gegevens van het consultatiebureau. In groep 3 en groep 6 van de basisschool worden kinderen gemeten door de schoolarts. Deze gegevens worden opgeslagen en u kunt ze opvragen bij het consultatiebureau of bij de schoolartsdienst. Al deze informatie heeft de arts nodig om een groeicurve te kunnen uitzetten. Figuur 3. Röntgenfoto van de hand van een 8-jarig meisje. Ten slotte wordt nog een röntgenfoto van de hand van uw kind gemaakt. De botgroei geeft namelijk belangrijke informatie over de totale groei en de ontwikkeling van uw kind (zie figuur 3 op deze bladzijde). Daarna is het 6

7 mogelijk op grond van alle beschikbare gegevens (groeicurve, puberteitsontwikkeling, botleeftijd, lengte van de ouders) een voorspelling te doen over de te verwachten, uiteindelijke lengte van uw kind. Dit is het belangrijkste moment in het gehele onderzoek. Het doen van deze voorspellingen vraagt veel kennis en ervaring en ook dan is het niet altijd mogelijk de uiteindelijke lengte precies te voorspellen. Vervolgonderzoeken Tijdens de volgende halfjaarlijkse onderzoeken, zal de arts uw kind steeds nauwkeurig meten en opnieuw handfoto s maken. Zo wordt het mogelijk de prognose van de uiteindelijke lengte steeds nauwkeuriger te bepalen. Daarom kunt u uw kind het beste al op jongere leeftijd laten onderzoeken. De arts heeft dan de gelegenheid om de groei en ontwikkeling van uw kind een paar jaar te volgen waardoor de uiteindelijke lengte gemakkelijker te voorspellen is. De ervaring is dat meisjes zelden of nooit om een behandeling vragen wanneer de verwachte lengte minder dan 185 cm is. Jongens willen meestal pas een behandeling wanneer de verwachting is dat ze langer dan 200 cm zullen worden. Misverstand Wie denkt dat een meisje na haar eerste menstruatie niet meer groeit, heeft het mis. Het grootste gedeelte van de groei is een feit, maar er zijn meisjes die na hun eerste menstruatie toch nog aanzienlijk groeien. Start van de behandeling Het is belangrijk om in een vroeg stadium bij een arts aan te kloppen, zodat op tijd met de metingen en voorspellingen, en eventueel met de behandeling, kan worden begonnen. Het juiste tijdstip voor de start van de behandeling hangt onder meer af van de voorspelling, de puberteitsontwikkeling en de ontwikkeling van de botten. Hoewel dit moment voor iedereen verschilt, start bij de meeste kinderen de behandeling aan het begin van de puberteit. Ook de duur van de behandeling is niet voor iedereen hetzelfde. Bij meisjes duurt de behandeling anderhalf tot twee jaar en bij jongens ongeveer één jaar. Hormoontabletten voor meisjes De behandeling van meisjes bestaat uit het slikken van vrouwelijke hormoontabletten. De tabletten bevatten ethinyl oestradiol (0,05 mg), een synthetisch oestrogeen. Meisjes in de puberteit maken zelf oestrogenen aan. 7

8 De hoeveelheid tabletten wordt opgebouwd tot vier tabletten per dag, bijvoorbeeld: eerste week: 1 keer 1 tablet per dag tweede week: 2 keer 1 tablet per dag derde en volgende weken: 2 keer 2 tabletten per dag In de huidige anticonceptiepil is de dosering ethinyl oestradiol 0,03-0,05 mg per dag. Behalve oestradiol krijgen meisjes elke eerste 12 tot 14 dagen van de maand een tweede vrouwelijk hormoon: progestageen (5 tot 10 mg per dag, bijvoorbeeld Duphaston, Farlutal of Provera). Daarna treedt meestal de menstruatie op. Hormooninjecties voor jongens Omdat het mannelijk hormoon zijn werking verliest wanneer het via de mond wordt ingenomen, bestaat de behandeling bij jongens niet uit tabletten, maar uit injecties. De injecties zijn intramusculair, wat betekent dat ze in de spieren worden gespoten. Elke week wordt een injectie van testosteron gegeven, een mannelijk hormoon. Wij gebruiken hiervoor Sustanon 250, een lang werkend combinatiepreparaat met 250 mg zogenaamde testosteron esters. Controle Gedurende de behandeling verwachten we uw kind om de 3 à 6 maanden voor controle op het poliklinisch spreekuur. Tijdens dit bezoek wordt uw kind gemeten en gewogen en wordt de bloeddruk gecontroleerd. Om de botleeftijd te bepalen wordt elk half jaar een röntgenfoto van de linkerhand en -pols gemaakt. Als de groeischijven geheel gesloten zijn, stopt de arts de behandeling. Daarna kan uw kind nog een klein stukje groeien, zo n 1 à 2 cm. Het resultaat van de behandeling Erasmus MC - Sophia heeft sinds 1968 ervaring met de groeiremmende hormoonbehandeling. De resultaten van de behandeling zijn onderzocht door een groep behandelde kinderen te vergelijken met een groep niet-behandelde kinderen (de controlegroep). Dit heet een retrospectief onderzoek. Uit dit onderzoek bleek dat het effect van de behandeling op de volwassen lengte zowel bij jongens als bij meisjes sterk kon variëren. Uit onderzoek naar de oorzaak van deze verschillen, bleek onder meer dat de botleeftijd bij het begin van de behandeling van belang is voor het te behalen resultaat. Hoe lager de botleeftijd, hoe groter het effect van de behandeling (zie figuur 4 op bladzijde 9). Een positief effect betekent dat hij of zij korter is geworden dan was voorspeld; een negatief effect betekent een grotere volwassen lengte. De grens ligt op ongeveer 14 jaar. Kinderen met een botleeftijd van 14 jaar of hoger hadden vaak een negatief resultaat, dat wil zeggen een grotere volwassen lengte dan was voorspeld. 8

9 Figuur 4. Samenhang tussen de botleeftijd waarop met de behandeling wordt begonnen en het behandeleffect bij jongens (a) en meisjes (b). Mogelijke nadelen van de behandeling De behandeling met hormonen kan voor jongens en meisjes bijkomende effecten hebben. Meisjes Het is goed te weten dat als een meisje nog niet ongesteld is geweest voor de behandeling, ze na ongeveer acht weken haar eerste menstruatie zal krijgen. Meestal komt de eerste 9

10 menstruatie 4 tot 6 weken na behandeling met ethinyl oestradiol en na de eerste 12 tot 14 dagen van behandeling met het progestageen. De menstruatie is tijdens de behandeling heel regelmatig, hoewel er een enkele keer veel en langdurig bloedverlies kan optreden. Dit kan gemakkelijk verholpen worden met een (tijdelijke) verhoging van de dosis ethinyl oestradiol of progestageen. Na afloop van de behandeling is er vaak tijdelijk geen of een onregelmatige menstruatie. Soms blijft de menstruatie wel tot zes maanden weg. Maar bijna altijd is er een jaar na de behandeling weer een regelmatige cyclus, die past bij de leeftijd. Het is normaal om tijdens de puberteit soms een onregelmatige menstruatie te hebben. Een aantal bijwerkingen, die gelukkig niet veel voorkomen, kunnen wel vervelend zijn: - meer eetlust, wat kan leiden tot gewichtstoename - meer aanmaak van pigment in het lichaam, zoals bijvoorbeeld ook voorkomt tijdens een zwangerschap. Meestal blijft dit beperkt tot verkleuring van de tepels - hogere bloeddruk - hoofdpijn en kuitkrampen - misselijkheid tijdens de eerste dagen van de behandeling. Het lichaam ontwikkelt zich verder zoals dat normaal tijdens de puberteit het geval is. Er zijn geen psychische effecten bekend die afwijken van een normale puberteit. Hoewel trombose een mogelijke bijwerking is, is dat niet voorgekomen in de groep die wij hebben onderzocht. Na afloop van de behandeling neemt het gewicht weer af en de bloeddruk wordt weer normaal. Bij sommige meisjes blijft de pigmentatie bestaan maar in het algemeen is dat niet het geval. Bij slechts 3% van de meisjes werd de behandeling stopgezet vanwege bijwerkingen. In een `na-onderzoek is over een periode van tien jaar bekeken of de hormoonbehandeling verdere nadelen had. Er waren geen problemen. Ongeveer 25% van de behandelde vrouwen was binnen die periode zwanger geweest. De zwangerschappen waren niet anders dan bij onbehandelde vrouwen. Ten slotte is er in de medische literatuur gepubliceerd dat langdurig gebruik van oestrogeen hormoon, zoals bij de anticonceptiepil, de kans op borst- en baarmoederkanker en op harten vaatziekten verhoogt. Hier moet nog veel onderzoek naar gedaan worden. Er zijn nog geen meldingen van deze aandoeningen bij mensen die een groeiremmende behandeling hebben gehad. Hart- en vaatziekten hebben ook andere oorzaken zoals roken en overgewicht. 10

11 Jongens Jongens kunnen tijdens de behandeling last hebben van verschillende bijwerkingen, zoals: - acne (jeugdpuistjes) - de zaadballen (testes) worden kleiner. Na afloop van de behandeling krijgen ze hun normale grootte terug - gewichtstoename. Soms is er sprake van oedeem: het lichaam houdt vocht vast - de borstklieren kunnen opzwellen (gyneacomastie), maar dit komt vaker voor bij jongens aan het begin van de puberteit. Uit onderzoeken na afloop van de behandeling bleek telkens dat de zaadballen weer een normale grootte hadden en de zaadkwaliteit normaal was. Wel was het follikel-stimulerend hormoon (FSH) licht verhoogd in vergelijking tot de controlegroep. FSH is een hormoon dat vanuit de hypofyse de zaadballen stimuleert. Wat van deze verhoging precies de gevolgen zijn, is nog niet duidelijk. De hormonen testosteron en inhibine, die de zaadballen zelf produceren, toonden na de behandeling geen afwijkingen. Bij andere behandelingen met medicijnen die een ander type mannelijke hormonen bevatten, komen soms leverafwijkingen of levertumoren voor. Deze afwijkingen zijn niet ontdekt bij groeiremmende hormoonbehandelingen. Een goed advies om te kunnen kiezen De vraag welke kinderen in aanmerking komen voor een groeiremmende behandeling wordt door artsen verschillend beantwoord. Sommige artsen vinden dat alleen meisjes met een verwachte lengte boven 190 cm en jongens met een verwachte lengte boven 200 cm behandeld zouden moeten worden. Andere artsen zijn van mening dat er geen strikte grenzen zijn en dat behandeling afhangt van persoonlijke wensen. Omdat wij vinden dat het belangrijk is dat zowel ouders als kinderen goed op de hoogte zijn van de voor- en nadelen van een mogelijke hormoonbehandeling, zien wij het als onze taak u zo goed mogelijk voor te lichten en te adviseren. U kunt dan ook het beste begeleiding vragen van een arts die ervaring heeft met groeiproblemen en veel kennis heeft van de hormoonhuishouding van kinderen en pubers. Uiteindelijk moeten u en uw kind zelf een keuze maken. Nog vragen? Voor eventuele vragen over de informatie in deze brochure of over de specifieke situatie van uw kind, verwijzen wij u naar de arts die uw kind behandelt. 11

12 Erasmus MC - Sophia Dr. Molewaterplein GJ Rotterdam Tel (010) Erasmus MC - Patiëntencommunicatie - 11/12

Wanneer spreken wij van grote lengte? Wat is de oorzaak van de grote lengte?

Wanneer spreken wij van grote lengte? Wat is de oorzaak van de grote lengte? Grote lengte Uw kind wordt verwezen met een grote lengte. In deze folder willen wij u en uw kind informatie geven over mogelijke oorzaken, onderzoeken en behandelingsmogelijkheden. Voor een goede beoordeling

Nadere informatie

Tweelingen in de groei

Tweelingen in de groei Tweelingen in de groei Henriëtte A. Delemarre-van de Waal Zoals bekend ontstaat een twee-eiige tweeling wanneer tegelijkertijd twee eicellen worden bevrucht door twee zaadcellen. Beide embryo s hebben

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. ADRENOGENITAAL SYNDROOM Informatie voor ouders/verzorgers

PATIËNTENINFORMATIE. ADRENOGENITAAL SYNDROOM Informatie voor ouders/verzorgers PATIËNTENINFORMATIE ADRENOGENITAAL SYNDROOM Informatie voor ouders/verzorgers 2 ADRENOGENITAAL SYNDROOM Informatie voor ouders/verzorgers Met deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren

Nadere informatie

Vruchtbaarheid na hoge doses geslachtshormonen ter groeiremming

Vruchtbaarheid na hoge doses geslachtshormonen ter groeiremming Nieuwsbrief Vruchtbaarheid na hoge doses geslachtshormonen ter groeiremming Drs. A.E.J. Hendriks, Prof. J.S.E. Laven, Drs. W.P.A. Boellaard, Dr. A.M. Boot en Prof. S.L.S. Drop. Met deze nieuwsbrief willen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Ovulatie inductie met clomifeencitraat (clomid )

Patiënteninformatie. Ovulatie inductie met clomifeencitraat (clomid ) Ovulatie inductie met clomifeencitraat (clomid ) Patiënteninformatie Ovulatie inductie met clomifeencitraat (clomid ) 1 Over ovulatie inductie 2 Over Clomid 2a Wat is de kans op zwangerschap 2b Wat zijn

Nadere informatie

Ovulatie-inductie. Gynaecologie. Beter voor elkaar

Ovulatie-inductie. Gynaecologie. Beter voor elkaar Ovulatie-inductie Gynaecologie Beter voor elkaar 2 Inleiding In deze folder leest u meer over de gang van zaken rond ovulatie-inductie. Dit is een behandeling voor vrouwen die graag zwanger willen worden,

Nadere informatie

PCOS (Poly Cysteus Ovarium Syndroom)

PCOS (Poly Cysteus Ovarium Syndroom) PCOS (Poly Cysteus Ovarium Syndroom) Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is PCOS? 1 De normale cyclus 1 Wat gebeurt er bij PCOS? 2 Verhoogde risico's 3 Genetica 3 Behandelmethodes

Nadere informatie

over Anticonceptie VOORBEELD

over Anticonceptie VOORBEELD over Anticonceptie ... valt veel te vertellen Bijna de helft van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd gebruikt een hormonale anticonceptiemethode. Het merendeel hiervan gebruikt de pil. Deze folder gaat

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. PCOS (polycysteus ovariumsyndroom)

Informatie voor patiënten. PCOS (polycysteus ovariumsyndroom) Informatie voor patiënten PCOS (polycysteus ovariumsyndroom) z PCOS is de afkorting van polycysteus ovariumsyndroom. Letterlijk betekent dit dat er meerdere (poly) vochtblaasjes (cysten) in de eierstok

Nadere informatie

2. Injecties 3. Hoe verloopt het in de praktijk? 4. Hoe verlopen de echocontroles? 5. Bent u zwanger? 6. Risico s

2. Injecties 3. Hoe verloopt het in de praktijk? 4. Hoe verlopen de echocontroles? 5. Bent u zwanger? 6. Risico s Centrum Voortplantingsgeneeskunde Cyclus stoornissen U heeft een stoornis in uw menstruatiecyclus. Dit betekent dat uw cyclus te lang of te kort is, of dat u geen goede eisprong heeft. Wanneer er geen

Nadere informatie

Voorbehoedsmiddelen. Wat voel je? Tampons of maandverband?

Voorbehoedsmiddelen. Wat voel je? Tampons of maandverband? Wat is het? Om te kunnen begrijpen wat ongesteld zijn precies is moet je eerst weten welke lichaamsdelen hierbij een rol spelen. Meisjes hebben 2 eierstokken, 2 eileiders, een baarmoeder en een vagina

Nadere informatie

ST. ANTONIUS VRUCHTBAARHEIDSCENTRUM. Ovulatie-inductie BEHANDELING

ST. ANTONIUS VRUCHTBAARHEIDSCENTRUM. Ovulatie-inductie BEHANDELING ST. ANTONIUS VRUCHTBAARHEIDSCENTRUM Ovulatie-inductie BEHANDELING Ovulatie-inductie In deze folder leest u meer over de gang van zaken rond ovulatie-inductie. Dit is een behandeling voor vrouwen die graag

Nadere informatie

Borstkanker en hormoontherapie

Borstkanker en hormoontherapie Chirurgie Borstkanker en hormoontherapie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is hormoontherapie?... 3 Vrouwelijke geslachtshormonen... 3 Wanneer komt u in aanmerking voor een hormoonbehandeling?... 4

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Schildklierafwijkingen en zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Normaal gesproken werkt de schildklier naar behoren. Bij een abnormale werking kan de schildklier te snel werken (hyperthyreoïdie)

Nadere informatie

Clonidinetolerantietest bij kinderen

Clonidinetolerantietest bij kinderen KINDERGENEESKUNDE Clonidinetolerantietest bij kinderen Dagopname KINDEREN Clonidinetolerantietest bij kinderen De kinderarts heeft na overleg met u besloten om bij uw kind een onderzoek te doen naar de

Nadere informatie

Kinderen groeien op tot volwassenen in verschillende fasen. Iedereen groeit. Maar ons lichaam maakt heel ons leven kleine of grote veranderingen mee.

Kinderen groeien op tot volwassenen in verschillende fasen. Iedereen groeit. Maar ons lichaam maakt heel ons leven kleine of grote veranderingen mee. Groei en ontwikkeling Kinderen groeien op tot volwassenen in verschillende fasen. Iedereen groeit tot maximaal tot hij of zij 18 jaar is. Maar ons lichaam maakt heel ons leven kleine of grote veranderingen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Polycysteus ovarium syndroom (PCOS)

Patiënteninformatie. Polycysteus ovarium syndroom (PCOS) Polycysteus ovarium syndroom (PCOS) Patiënteninformatie Polycysteus ovarium syndroom (PCOS) Inhoudsopgave 1 Wat is PCOS 2 Definitie 3 Bij wie komt PCOS voor? 4 Onderzoek 5 Wanneer behandelen? 6 Afvallen

Nadere informatie

Opvliegers, Vapeurs, Menopauze, Overgangsklachten, Flushes

Opvliegers, Vapeurs, Menopauze, Overgangsklachten, Flushes Opvliegers, Vapeurs, Menopauze, Overgangsklachten, Flushes De overgang De overgang is een natuurlijke fase in uw leven waarin uw menstruaties onregelmatig worden en uiteindelijk helemaal wegblijven. De

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel HORMONALE THERAPIE PROSTAATKANKER Hormonale therapie INHOUD Inleiding... 3 Hoe werkt hormonale therapie?... 3 Wanneer hormonale behandeling?...

Nadere informatie

Chronische Nierinsufficiëntie

Chronische Nierinsufficiëntie Chronische Nierinsufficiëntie Informatie voor ouders en verzorger 658224_PFI_pat_indicatie_CNI.indd 1 25-06-12 10:02 Voor wie is dit boekje bedoeld? Dit is een boekje voor ouders en verzorgers van kinderen

Nadere informatie

Argininetolerantietest bij kinderen

Argininetolerantietest bij kinderen KINDERGENEESKUNDE Argininetolerantietest bij kinderen Dagopname KINDEREN Argininetolerantietest bij kinderen De kinderarts heeft na overleg met u besloten om bij uw kind een onderzoek te doen naar de aanmaak

Nadere informatie

Thema: "Overgankelijkheden" D.H. Bogchelman. 10 november 2012

Thema: Overgankelijkheden D.H. Bogchelman. 10 november 2012 Thema: "Overgankelijkheden" 10 november 2012 D.H. Bogchelman Inleiding Wat is de overgang? Wat gebeurt er in de overgang? Verschijnselen van de overgang Hoe behandelen we overgangsklachten? Wat zijn de

Nadere informatie

Hormoongebruik rond de overgang

Hormoongebruik rond de overgang Hormoongebruik rond de overgang Afdelingen gynaecologie en verloskunde Inhoudsopgave Inleiding 2 Wat is de overgang? 2 Klachten tijdens de overgang 2 Het gebruik van oestrogenen tijdens de overgang 2 De

Nadere informatie

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Hormonale therapie

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Hormonale therapie Infoblad KANKER ALGEMEEN Hormonale therapie HORMONALE THERAPIE Hormonale therapie is de behandeling van kanker met hormonen. Artsen noemen het ook: hormoontherapie, hormonale behandeling of hormoonbehandeling.

Nadere informatie

Prenatale behandeling met dexamethason bij AGS

Prenatale behandeling met dexamethason bij AGS Prenatale behandeling met dexamethason bij AGS Bij meisjes met een ernstige vorm van het adrenogenitaal syndroom (AGS) treedt vermannelijking van de uitwendige geslachtsdelen op voor de geboorte. In deze

Nadere informatie

Menstruatiepijn VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Menstruatiepijn VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Menstruatiepijn WAT IS MENSTRUATIEPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

Het gebruik van tamoxifen. Bij retroperitoneale fibrose

Het gebruik van tamoxifen. Bij retroperitoneale fibrose Het gebruik van tamoxifen Bij retroperitoneale fibrose Inleiding U heeft deze folder gekregen, omdat u retroperitoneale fibrose (RPF) heeft. Bij de behandeling van RPF kan de arts meerdere medicijnen

Nadere informatie

Antwoord op veelvoorkomende vragen

Antwoord op veelvoorkomende vragen Antwoord op veelvoorkomende vragen De vragen Hoe werkt de pil? Welke soorten zijn er? Hoe betrouwbaar is de pil? Hoe kom ik aan de pil? Wat moet ik weten als ik de pil voor het eerst slik? Is de pilcontrole

Nadere informatie

Kinderen die te klein zijn voor de duur van de zwangerschap (SGA) Informatie voor ouders en verzorgers

Kinderen die te klein zijn voor de duur van de zwangerschap (SGA) Informatie voor ouders en verzorgers Kinderen die te klein zijn voor de duur van de zwangerschap (SGA) Informatie voor ouders en verzorgers Voor wie is dit boekje bedoeld? Dit is een boekje voor ouders en verzorgers van kinderen met een kleine

Nadere informatie

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met het Syndroom van Turner

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met het Syndroom van Turner Uw dochter heeft het Syndroom van Turner. Hoe licht u uw dochter voor? In deze folder leest u meer over hoe en wanneer u uw dochter kunt voorlichten over haar aandoening. (Seksuele) voorlichting aan meisjes

Nadere informatie

Opwekken van de eisprong (ovulatie-inductie)

Opwekken van de eisprong (ovulatie-inductie) Opwekken van de eisprong (ovulatie-inductie) Ovulatie-inductie (opwekken van de eisprong) In deze folder leest u meer over de gang van zaken rond ovulatie-inductie. Dit is een behandeling voor vrouwen

Nadere informatie

Fenprocoumon Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst

Fenprocoumon Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst Handleiding Zelfdoseren Fenprocoumon Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst Deze instructie is speciaal geschreven voor trombosedienstcliënten die, na te hebben geleerd zelf de controletest (INR)

Nadere informatie

Prednison bij huidziekten

Prednison bij huidziekten Prednison bij huidziekten In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten of overweegt u het geneesmiddel prednison te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na

Nadere informatie

De Hormonale anticonceptiepil

De Hormonale anticonceptiepil 1 De Hormonale anticonceptiepil Hoe werkt de pil? De pil bevat de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron. Deze voorkomen op 3 manieren zwangerschap. Wanneer je stopt met de pil zorgen je eigen

Nadere informatie

Informatie. Opwekken van de eisprong (ovulatieinductie)

Informatie. Opwekken van de eisprong (ovulatieinductie) Informatie Opwekken van de eisprong (ovulatieinductie) Ovulatie-inductie (opwekken van de eisprong) In deze folder leest u meer over de gang van zaken rond ovulatie-inductie. Dit is een behandeling voor

Nadere informatie

schildklierafwijkingen en zwangerschap

schildklierafwijkingen en zwangerschap schildklierafwijkingen en zwangerschap 2 Inhoud 1 Algemeen 1.1 Wat is de schildklier en hoe werkt hij 1.2 De ontwikkeling van de schildklier bij de baby 2 Schildklierziekten 2.1 Hypothyreoïdie 2.2 Hyperthyreoïdie

Nadere informatie

H Hormonale therapie bij borstkanker

H Hormonale therapie bij borstkanker H.40017.0316 Hormonale therapie bij borstkanker Inleiding Hormonen zijn stoffen die ons lichaam zelf maakt en deze stoffen regelen een groot aantal lichaamsfuncties. Hormonen worden in een aantal klieren,

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING NVOG Nederlandse Vereniging voor PATIËNTENVOORLICHTING Schildklierafwijkingen en Zwangerschap No 16 2004 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor deze folder berusten bij de Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

De behandeling van borstkanker met Nolvadex

De behandeling van borstkanker met Nolvadex Meer informatie Voor meer informatie kunt u kijken op de internetsite www.astrazeneca.nl (onder het kopje Patiënteninformatie en vervolgens 'Kanker'). U kunt ook de brochure Borstkanker roept vragen op

Nadere informatie

Tepeluitvloed. Tepeluitvloed. uitvloed. Wanneer er vocht uit de tepel komt, noemen we dit tepelui. tepel

Tepeluitvloed. Tepeluitvloed. uitvloed. Wanneer er vocht uit de tepel komt, noemen we dit tepelui. tepel Tepeluitvloed Wanneer er vocht uit de tepel komt, noemen we dit tepelui uitvloed. Tepeluitvloed komt veel voor. Meestal is tepeluitvloed een onschuldig verschijnsel. Dit neemt niet weg dat verder medisch

Nadere informatie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie 00 Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie Inleiding Vrouwen met Premenstrueel syndroom (PMS) hebben lichamelijke en/of psychische klachten die enkele dagen tot 2 weken voor de menstruatie beginnen.

Nadere informatie

Menstruatie bij stollingsproblemen. Marieke Knol Gynaecoloog i.o. Isala Kliniek Zwolle

Menstruatie bij stollingsproblemen. Marieke Knol Gynaecoloog i.o. Isala Kliniek Zwolle Menstruatie bij stollingsproblemen Marieke Knol Gynaecoloog i.o. Isala Kliniek Zwolle 2007-2011: stollingsarts UMCG 3 oktober 2012 Menstruatie Ongesteldheid ut het is weer zover de rode vlag hangt uit

Nadere informatie

Morning-afterpil VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Morning-afterpil VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Morning-afterpil WAT IS DE MORNING-AFTERPIL WANNEER WEL WANNEER GEEN MORNING-AFTERPIL WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

De ontwikkeling van de schildklier bij de baby 3 Schildklierziekten 3 4. Schildklier en zwangerschap 6 8. Tot slot 9

De ontwikkeling van de schildklier bij de baby 3 Schildklierziekten 3 4. Schildklier en zwangerschap 6 8. Tot slot 9 De schildklier is een klein orgaan dat voor de luchtpijp ligt, boven het kuiltje in de hals (figuur 1). Normaal is de schildklier niet te zien of te voelen. De schildklier wordt gestimuleerd door het hormoon

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap

Schildklierafwijkingen en zwangerschap Schildklierafwijkingen en zwangerschap Patiënteninformatie Schildklierafwijkingen en zwangerschap Inhoudsopgave: 1 Algemeen 1.1 Wat is de schildklier en hoe werkt hij 1.2 De ontwikkeling van de schildklier

Nadere informatie

INFORMATIE OVER PREDNISON CORTICOSTEROÏDEN FRANCISCUS VLIETLAND

INFORMATIE OVER PREDNISON CORTICOSTEROÏDEN FRANCISCUS VLIETLAND INFORMATIE OVER PREDNISON CORTICOSTEROÏDEN FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw reumatoloog heeft u een ziekteremmend medicijn voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn

Nadere informatie

Oefenopgaven voortplanting / hormonale regulatie De mannenpil

Oefenopgaven voortplanting / hormonale regulatie De mannenpil Oefenopgaven voortplanting / hormonale regulatie De mannenpil Uit Australië werd een verrassende doorbraak in het onderzoek naar de mannenpil gemeld. Een onderzoeksinstituut had 55 paren onderzocht die

Nadere informatie

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens Informatiefolder en kinderwens Inhoudsopgave Algemeen 3 Kinderwens 3 Foliumzuur s- en ovulatietesten 5 Geneesmiddelen 6 Bostvoeding Medicatiebegeleiding Algemeen De vrouw maakt tijdens haar leven een aantal

Nadere informatie

Morning-afterpil. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Morning-afterpil. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Morning-afterpil Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud De morning-afterpil 3 De menstruatiecyclus 8 Anticonceptie 12 Begrippenlijst 18 Morning-afterpil

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap

Schildklierafwijkingen en zwangerschap Gynaecologie / Verloskunde Schildklierafwijkingen en zwangerschap i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Inhoudsopgave In het kort Wat is de schildklier en hoe werkt hij? De ontwikkeling van de schildklier

Nadere informatie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Inleiding Bij u is een kwaadaardig gezwel in de prostaat aangetroffen (prostaatkanker). De uroloog heeft er samen met u voor gekozen om de prostaatkanker

Nadere informatie

Prednison bij nieraandoeningen

Prednison bij nieraandoeningen Prednison bij nieraandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel prednison te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap

Schildklierafwijkingen en zwangerschap Schildklierafwijkingen en zwangerschap Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. De schildklier 1 Schildklierziekten 2 Onderzoek 2 Behandeling 3 Gevolgen en eventuele complicaties voor jezelf

Nadere informatie

Informatie. Opwekken van de eisprong. Ovulatie-inductie

Informatie. Opwekken van de eisprong. Ovulatie-inductie Informatie Opwekken van de eisprong Ovulatie-inductie Ovulatie-inductie (opwekken van de eisprong) Dit is een behandeling voor vrouwen die graag zwanger willen worden, maar die geen of een onregelmatige

Nadere informatie

Anticonceptiemiddelen met oestrogeen en progestageen

Anticonceptiemiddelen met oestrogeen en progestageen Ik wil anticonceptie gaan gebruiken Samenvatting Een anticonceptiemiddel (voorbehoedmiddel) beschermt u tegen zwangerschap. Anticonceptiemiddelen verschillen in werking, gebruik, betrouwbaarheid en bijwerkingen.

Nadere informatie

Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur. ZorgVoor. Foliumzuur bij kinderwens

Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur. ZorgVoor. Foliumzuur bij kinderwens Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur ZorgVoor Foliumzuur bij kinderwens Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur Een vrouw die in verwachting raakt, heeft extra foliumzuur nodig. Foliumzuur

Nadere informatie

Hormoontherapie bij borstkanker

Hormoontherapie bij borstkanker Hormoontherapie bij borstkanker Inleiding Uw arts heeft u aan de hand van de Patiëntenbrief uitgelegd, waarom u in aanmerking komt voor een hormoontherapie. In de Patiëntenbrief staan alle gegevens van

Nadere informatie

Handleiding. zelfdoseren. Acenocoumarol. Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst

Handleiding. zelfdoseren. Acenocoumarol. Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst Handleiding zelfdoseren Acenocoumarol Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst 151901 27012016 Deze instructie is speciaal geschreven voor trombosedienstcliënten die, na te hebben geleerd zelf de controletest

Nadere informatie

Borstvorming bij de man. (Gynaecomastie)

Borstvorming bij de man. (Gynaecomastie) Borstvorming bij de man (Gynaecomastie) 1 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de mogelijke oorzaken en klachten van gynaecomastie (borstvorming bij de man) en de meest gebruikelijke

Nadere informatie

Wat een klier! Hormonen en klieren

Wat een klier! Hormonen en klieren Wat een klier! Je hebt vast wel eens over klieren gehoord. Niet het klieren zelf natuurlijk, dus het vervelend doen, maar die andere klieren: namelijk hormoonklieren. Hormonen en klieren Hormonen zijn

Nadere informatie

ST. ANTONIUS VRUCHTBAARHEIDSCENTRUM. Zwanger worden en overgewicht

ST. ANTONIUS VRUCHTBAARHEIDSCENTRUM. Zwanger worden en overgewicht ST. ANTONIUS VRUCHTBAARHEIDSCENTRUM Zwanger worden en overgewicht Zwanger worden en overgewicht U bezoekt op dit moment het St. Antonius Vruchtbaarheidscentrum. Uw arts heeft u geadviseerd om gewicht te

Nadere informatie

Ik wil anticonceptie gaan gebruiken. Poli Gynaecologie

Ik wil anticonceptie gaan gebruiken. Poli Gynaecologie 00 Ik wil anticonceptie gaan gebruiken Poli Gynaecologie Wat is anticonceptie? Een anticonceptiemiddel (of voorbehoedmiddel) voorkomt dat een zwangerschap ontstaat. Bijvoorbeeld door te voorkomen dat er

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Anticonceptie

PATIËNTEN INFORMATIE. Anticonceptie PATIËNTEN INFORMATIE Anticonceptie In het kort Een anticonceptiemiddel (voorbehoedmiddel) beschermt u tegen zwangerschap als u seks heeft en niet zwanger wilt worden. Anticonceptiemiddelen verschillen

Nadere informatie

Megestrolacetaat 160 PCH, tabletten 160 mg megestrolacetaat

Megestrolacetaat 160 PCH, tabletten 160 mg megestrolacetaat 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Megestrolacetaat 160 PCH, 160 mg megestrolacetaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er

Nadere informatie

Wie is er bang voor de overgang?

Wie is er bang voor de overgang? Wie is er bang voor de overgang? Overgangsklachten De overgang is een levensfase die voor de meeste vrouwen niet ongemerkt voorbij gaat. Er treden lichamelijke en geestelijke veranderingen op. De effecten

Nadere informatie

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel prednison te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Poli Gynaecologie Route 48

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Poli Gynaecologie Route 48 00 Schildklierafwijkingen en zwangerschap Poli Gynaecologie Route 48 1 De inhoud van deze voorlichtingsfolder is samengesteld door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Deze

Nadere informatie

Hormonale behandeling van prostaatkanker

Hormonale behandeling van prostaatkanker Hormonale behandeling van prostaatkanker 2 Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie heeft uw behandelend uroloog met u besproken dat de resultaten van de onderzoeken definitief bevestigen dat u in

Nadere informatie

Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken.

Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken. I N F O R M A T I E Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken. 3 jaar onbezorgde anticonceptie Inhoud Introductie Introductie............................................ 3 Eigenschappen........................................

Nadere informatie

Syndroom van Turner (TS) Informatie voor ouders en verzorgers

Syndroom van Turner (TS) Informatie voor ouders en verzorgers Syndroom van Turner (TS) Informatie voor ouders en verzorgers Voor wie is dit boekje bedoeld? Dit is een boekje voor ouders en verzorgers van meisjes met het syndroom van Turner (TS). Hierin wordt algemene

Nadere informatie

Opwekken van een eisprong (ovulatie-inductie) met tabletten Clomifeencitraat (Clomid )

Opwekken van een eisprong (ovulatie-inductie) met tabletten Clomifeencitraat (Clomid ) In deze folder leest u meer over de gang van zaken rondom ovulatie-inductie met clomifeen. Dit is een behandeling voor vrouwen die graag zwanger willen worden, maar die geen of een heel onregelmatige eisprong

Nadere informatie

Ontwikkelingsbiologie

Ontwikkelingsbiologie Ontwikkelingsbiologie In vitro fertilisatie Bij in vitro fertilisatie (IVF) worden eicellen buiten het lichaam bevrucht door spermacellen. Een bevruchte eicel ontwikkelt zich en wordt vervolgens meestal

Nadere informatie

Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS)

Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS) Bij u is een Polycysteus Ovarium Syndroom vastgesteld. In deze folder leest u meer hierover. Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS) Wat is PCOS PCOS is de afkorting voor Polycysteus Ovarium Syndroom. Letterlijk

Nadere informatie

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden Prednison, Prednisolon corticosteroïden Inhoudsopgave Werking 3 Gebruik 3 Bijverschijnselen 4 Aanvullende informatie 5 Methylprednison injecties 6 Vaccinaties 6 Sint Maartenskliniek 7 Colofon 8 2 U heeft

Nadere informatie

Andere klachten die samenhangen met de menstruatiecyclus zijn:

Andere klachten die samenhangen met de menstruatiecyclus zijn: Menstruatieklachten Er zijn van die dagen dat je niets kunt hebben, dat je snel geïrriteerd bent en moe. Soms heb je ook last van pijnlijke borsten, een opgeblazen gevoel of gewichtstoename. En de meeste

Nadere informatie

Patiëntenvoorlichting Gynaecologie. Schildklierafwijkingen en Zwangerschap

Patiëntenvoorlichting Gynaecologie. Schildklierafwijkingen en Zwangerschap Patiëntenvoorlichting Gynaecologie Schildklierafwijkingen en Zwangerschap In het kort De schildklier kan te snel werken (hyperthyreoïdie) of te langzaam (hypothyreoïdie). In beide gevallen moeten voor

Nadere informatie

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat REUMATOLOGIE Methotrexaat Gebruik van methotrexaat Deze folder is een gezamenlijke uitgave van de poli reumatologie van het Laurentius Ziekenhuis Roermond en het Sint Jans Gasthuis te Weert. Inleiding

Nadere informatie

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml oplossing voor injectie Atosiban Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met 45X, 46XY gonadale dysgenesie

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met 45X, 46XY gonadale dysgenesie Uw dochter heeft 45X, 46XY gonadale dysgenesie. Hoe licht u uw dochter voor? In deze folder leest u meer over hoe en wanneer u uw dochter kunt voorlichten over deze aandoening. (Seksuele) voorlichting

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

Het komt zelden voor dat een myoom kwaadaardig wordt. Wel moet men alert zijn bij zeer snelle groei van een myoom of bij groei na de overgang.

Het komt zelden voor dat een myoom kwaadaardig wordt. Wel moet men alert zijn bij zeer snelle groei van een myoom of bij groei na de overgang. Myomen Inleiding Ongeveer 30% van alle vrouwen ouder dan dertig jaar heeft één of meer myomen (vleesbomen). Veel vrouwen merken hier niets van maar soms kunnen er klachten ontstaan en is nader onderzoek

Nadere informatie

Hormoontherapie bij borstkanker

Hormoontherapie bij borstkanker Hormoontherapie bij borstkanker Inleiding Uw arts heeft u aan de hand van de patiëntenbrief uitgelegd, waarom u in aanmerking komt voor een hormoontherapie. In de Patiëntenbrief staan alle gegevens van

Nadere informatie

Osteoporose VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER

Osteoporose VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER Osteoporose WAT IS OSTEOPOROSE WAT VERGROOT DE KANS OP OSTEOPOROSE GEVOLGEN VAN OSTEOPOROSE MEDICIJNEN BIJ OSTEOPOROSE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK

Nadere informatie

Acenocoumarol Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst

Acenocoumarol Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst Handleiding Zelfdoseren Acenocoumarol Trainingscentrum Zelfcontrole Trombosedienst Deze instructie is speciaal geschreven voor trombosedienstcliënten die, na te hebben geleerd zelf de controletest (INR)

Nadere informatie

Samenstelling: Implantatiestift 'Depot' voor onder de huid (= subcutaan = s.c.) : 6,3 mg busereline-acetaat per stift

Samenstelling: Implantatiestift 'Depot' voor onder de huid (= subcutaan = s.c.) : 6,3 mg busereline-acetaat per stift Werkzame stof: Busereline Samenstelling: Implantatiestift 'Depot' voor onder de huid (= subcutaan = s.c.) : 6,3 mg busereline-acetaat per stift Neusspray, flacon 15 ml (100 doses): 0,15 mg busereline-acetaat

Nadere informatie

dat we ervoor moeten zorgen dat dit met zo weinig mogelijk complicaties gepaard gaat.

dat we ervoor moeten zorgen dat dit met zo weinig mogelijk complicaties gepaard gaat. Waar komt uw interesse voor de gynaecologie vandaan? Ik ben aanvankelijk geïnteresseerd geraakt in de verloskunde en gynaecologie toen ik geneeskunde studeerde. En dan vooral in het samenspel van de hormonen.

Nadere informatie

Hormonale therapie bij borstkanker

Hormonale therapie bij borstkanker Hormonale therapie bij borstkanker Academisch Borstkankercentrum Erasmus MC-Havenziekenhuis Uw arts heeft met u besproken de borstkanker te behandelen met een hormonale therapie. Bij de normale ontwikkeling

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap

Schildklierafwijkingen en zwangerschap Patiënteninformatie Schildklierafwijkingen en zwangerschap Informatie over onderzoek en behandeling van schildklierafwijkingen tijdens de zwangerschap Inhoudsopgave Pagina Wat is de schildklier en hoe

Nadere informatie

Mastopathie. gemini-ziekenhuis.nl

Mastopathie. gemini-ziekenhuis.nl Mastopathie gemini-ziekenhuis.nl Inhoud Mastopathie 3 Wat is mastopathie? 3 Angst voor kanker is niet nodig 4 Oorzaken van mastopathie 4 Mogelijke behandelingen 5 Meer informatie 6 Uw vragen 6 Colofon

Nadere informatie

Net bevallen, welke anticonceptie kies je nu?

Net bevallen, welke anticonceptie kies je nu? Net bevallen, welke anticonceptie kies je nu? Al snel na je bevalling kun je weer zwanger worden als je seks hebt. Seks is iets om van te genieten. Binnen enkele weken na de bevalling beginnen de meeste

Nadere informatie

Het adrenogenitaal syndroom (AGS)

Het adrenogenitaal syndroom (AGS) Sophia Kinderziekenhuis Het adrenogenitaal syndroom (AGS) Inhoudsopgave Wat is het adrenogenitaal syndroom AGS? 3 Hormonen 3 Hoe werkt de bijnier normaal? 3 Hydrocortison 4 Aldosteron 4 Testosteron 4 De

Nadere informatie

INFORMATIE IMPLANON NXT. 3 jaar onbezorgde anticonceptie. 3 jaar onbezorgde anticonceptie

INFORMATIE IMPLANON NXT. 3 jaar onbezorgde anticonceptie. 3 jaar onbezorgde anticonceptie INFORMATIE IMPLANON NXT Inhoud Introductie 3 Eigenschappen 4 Werking 6 Inbrengen 8 Het juiste startmoment 10 Menstruatie 13 Betrouwbaarheid 14 Introductie Je hebt gekozen voor IMPLANON NXT. Dit is een

Nadere informatie

Gynaecologie. Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling: Onderwerp:

Gynaecologie. Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Gynaecologie In het kort De schildklier kan te snel werken (hyperthyreoïdie) of te langzaam (hypothyreoïdie). In beide gevallenmoeten voor en tijdens de zwangerschap de schildklierhormonen

Nadere informatie

Polikliniek voor volwassenen met metabole ziekten Onderdeel van het Centrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten in het Erasmus MC

Polikliniek voor volwassenen met metabole ziekten Onderdeel van het Centrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten in het Erasmus MC Deze folder is gericht aan alle nieuwe patiënten van de polikliniek voor metabole ziekten in het Erasmus MC, patiënten die voor het eerst deze polikliniek in het Erasmus MC bezoeken, maar ook aan jongeren

Nadere informatie

Osteoporose. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Osteoporose. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Osteoporose Uw behandelend arts heeft bij u osteoporose (botontkalking) vastgesteld of wil laten onderzoeken of u osteoporose hebt. In deze folder leest u wat osteoporose is, hoe het ontstaat en wat de

Nadere informatie