Ebolavirus. Virologie, epidemiologie en infectiepreventie. Janette Rahamat-Langendoen Arts-microbioloog/viroloog

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ebolavirus. Virologie, epidemiologie en infectiepreventie. Janette Rahamat-Langendoen Arts-microbioloog/viroloog"

Transcriptie

1 Ebolavirus Virologie, epidemiologie en infectiepreventie Janette Rahamat-Langendoen Arts-microbioloog/viroloog

2 Ebolavirus Virologie Wat is Ebolavirus Symptomatologie Diagnostiek Behandeling? Epidemiologie Prevalentie Transmissie Uitbraak in West-Afrika Infectiepreventie

3 Ebolavirus-virologie Virale hemorrhagische koorts: 4 families Arenaviridae Lassa virus Bunyaviridae Crim-Congo hemorrhagische koorts virus Flaviviridae denguevirus, gele koortsvirus Filoviridae: Twee genera: Marburg Marburgvirus Ebolavirus Zaire Sudan Cote d Ivoire Reston

4 Ebolavirus-virologie Ebolavirus: ontdekt na Marburgvirus (1967) in materiaal van patiënten nabij de Congolese rivier Ebola (1976) 2 epidemieën: Soedan en toenmalige Zaire, naar later bleek door twee verschillende species Ebolavirus SS RNA virus Filum=draad diameter 80 nm lengte nm Reservoir? Verdenking vleermuizen (symptoomloze infectie waarbij wel virus wordt gereproduceerd en wordt uitgescheiden) Niet-humane primaten (gorilla, chimpansee): ernstige infectie, link met humane infecties via slachten en eten van geïnfecteerde dieren

5 Ebolavirus-virologie Pathogenese: Kunnen in veel verschillende soorten cellen repliceren en veroorzaken uitgebreide necrose in verschillende weefsels (direct viraal effect) Indirect: Infectie van macrofagen leidt tot uitscheiding grote hoeveelheden cytokines en chemokinesvaatlekkage, DIS en multi-orgaan falen

6 Ebolavirus-virologie Symptomatologie: Acuut: malaise, koorts, hoofdpijn, myalgie Vaak misselijkheid, keelpijn, braken, diarree, buikpijn Rond 5 e dag maculopapulair exantheem (20% van de patiënten) Hemorrhagische symptomen (50% van de patiënten) 2 e week of verbetering of verdere verslechtering richting DIS, ogaanfalen, shock, overlijden Sterftepercentages: 20%-90% Ebola Zaire gemiddeld 81% Ebola Sudan 53%

7 Ebolavirus-virologie Diagnostiek Serologie: antistof of antigeen bepaling Moleculaire diagnostiek: PCR Erasmus MC (WHO referentie centrum) Materialen: Serum, sputum, keeluitstrijk, neusuitstrijk, feces, urine (PCR) Serum (serologie) Overige diagnostiek (malaria, bacteriële infecties): onder BSL 3 niveau (conform TB diagnostiek) of geïnactiveerd materiaal Klinische chemie: point-of-care testen

8 Ebolavirus-virologie Behandeling Experimenteel Serumtherapie: bloedtransfusies van geïnfecteerde mensen die het overleefd hebben, anti-ebov paarden immuunglobulines Monoklonale antilichamen gericht tegen bepaalde eiwitten van het virus Als pre- en post expositie profylaxe, en bij koorts en viremie Zmab MB-003 Vaccinatie: glycoproteine van Ebolavirus ingebouwd in vector, zodat antilichamen tegen GP ontstaan. GP is het deel van het virus dat zorgt voor binding aan cellen.

9 Epidemiologie

10 Epidemiologie

11 Epidemiologie Transmissie: Lichaamsmaterialen en vloeistoffen van geïnfecteerde personen (bloed, feces, urine, braaksel, zweet, sperma) Via contact met besmette gebruiksvoorwerpen Aerogeen niet of zelden maar discussie Druppel versus aerogeen

12

13 Epidemiologie Porte d entree: slijmvliezen, conjunctivae, laesies in de huid Incubatieperiode: 2-21 dagen, meestal ca. 7 dagen Besmettelijkheid: Niet tijdens de incubatieperiode Wel gedurende de hele ziekteperiode Besmettelijkheid het grootst in de late fase van de ziekte (braken, diarree, bloedingen, shock) Convalescente fase: filovirussen kunnen lange tijd aanwezig blijven in weefsels en lichaamsvloeistoffen (3-4 maanden)

14 Maart 2014 uitbraak Guinea Koorts, diarree, braken Sterfte ook onder familieleden Diagnostiek in Lyon en Hamburg

15 Baize S et al. N Engl J Med DOI: /NEJMoa Phylogenetic Analysis of the Ebolavirus Genus, Including the EBOV Strains from Guinea. Fylogenetische boom: relatie Ebolavirus uit Guinea met andere bekende Ebolavirus varianten aparte clade Weinig onderling verschil tussen de virussen uit Guinea Hypothese: eenmalige introductie van het virus Epidemiologische informatie: Eerste patiënt waarschijnlijk 2-jarige in december 2013.

16 Uitbraak West Afrika Status 19 augustus: cases* Guinea Liberia Sierra Leone Nigeria 15 4 *bevestigd en verdacht deaths

17 Infectiepreventie Adequaat handelen bij verdenking infectie Casus definitie: Koorts en 21 dagen voorafgaand geweest in land met uitbraak virale hemorrhagische koorts en contact gehad met verdacht/bewezen geïnfecteerde persoon/dier Of Tenminste drie van: hoofdpijn, braken, gebrek eetlust, diarree, lethargie, maagpijn, pijnlijke spieren/gewrichten, moeite met slikken Of Onverklaarbaar bloeden Bron: WHO

18 Infectiepreventie Bij verdenking: Indien mogelijk vóór patiënt in ziekenhuis aankomt procedure in gang zetten (infectioloog, HIP, viroloog) Strikte isolatie plus Diagnostiek: 3x box Malaria diagnostiek op kamer Protocol VHK op KWINT

19

Ebola. Chantal Bleeker-Rovers Internist-infectioloog/acuut geneeskundige

Ebola. Chantal Bleeker-Rovers Internist-infectioloog/acuut geneeskundige Ebola Chantal Bleeker-Rovers Internist-infectioloog/acuut geneeskundige (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Geen Sponsoring of onderzoeksgeld

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over ebola

Vragen en antwoorden over ebola Vragen en antwoorden over ebola 2 oktober 2014 Wat is ebola? Het ebolavirus veroorzaakt een zeldzame maar zeer ernstige infectieziekte die in Afrika voorkomt. De ziekteverschijnselen zijn: hoge koorts,

Nadere informatie

Protocol Ebola. Doel Preventie van besmetting met het Ebola virus.

Protocol Ebola. Doel Preventie van besmetting met het Ebola virus. Doel Preventie van besmetting met het virus. Toepassingsgebied Iedere telefonische melding koorts, algehele malaise al dan niet in combinatie met bloedingen, in combinatie met verblijf West-Afrika korter

Nadere informatie

Medische protocollencommissie Intensive Care

Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Ebola Datum vaststelling: 09-2014 Datum revisie: 09-2016 Verantwoording: Medische protocollencommissie Intensive Care Brondocument: Literatuurstudie Algemeen Ebola is een RNA filovirus dat wordt

Nadere informatie

Viraal hemorragische Koorts: Ebola. K.R. Wilting Internist-infectioloog Medische microbiologie/interne geneeskunde - Infectieziekten

Viraal hemorragische Koorts: Ebola. K.R. Wilting Internist-infectioloog Medische microbiologie/interne geneeskunde - Infectieziekten Viraal hemorragische Koorts: Ebola K.R. Wilting Internist-infectioloog Medische microbiologie/interne geneeskunde - Infectieziekten Viraal Hemorhagische koorts: Belangrijkste vier: Ebola virus Marburg

Nadere informatie

Praktische richtlijnen voor de huisarts. A. Van Gompel Y. Rosiers Avondseminarie ITG 18/12/2014

Praktische richtlijnen voor de huisarts. A. Van Gompel Y. Rosiers Avondseminarie ITG 18/12/2014 Praktische richtlijnen voor de huisarts A. Van Gompel Y. Rosiers Avondseminarie ITG 18/12/2014 INSTRUCTIE- PAKKET 1. Slides 10 stappen 2. Flowchart 3. Begeleidende tekst www.info-ebola.be Ebola in de praktijk

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over ebola

Vragen en antwoorden over ebola Vragen en antwoorden over ebola 06 december 2014 Algemeen over ebola Wat is ebola? Hoe verloopt de besmetting? Kan ebola ook via onbeschermde geslachtsgemeenschap worden overgedragen? Is er een risico

Nadere informatie

Judith Baert 28/08/2014

Judith Baert 28/08/2014 Judith Baert 28/08/2014 17/08/2014 Jongen 13 jaar Sinds 3-tal dagen in België Komende van Guinee Sinds 14/08 duizelig + rillen, geen koorts genomen Direct vermoeden van Ebola-infectie waarop isolatiemaatregelen

Nadere informatie

Zika virus en zwangerschap

Zika virus en zwangerschap Zika virus en zwangerschap 04/2016 Dit document bevat mogelijk vertrouwelijke informatie van JIJWIJ. Het kopiëren en/of verspreiden van dit document zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van JIJWIJ

Nadere informatie

Werkstroomformulier - Regionaal

Werkstroomformulier - Regionaal Werkstroomformulier - Regionaal Titel richtlijn: Ebola-protocol Regio Noord-Oost: Regionale Maatregelen bij signalering van patiënt met (verdenking) op virale hemorragische koorts (VHK) Auteurs: Medische

Nadere informatie

Bijlage 4. Praktische uitwerking vervoer van (verdachte) ebola/marburgpatie nten

Bijlage 4. Praktische uitwerking vervoer van (verdachte) ebola/marburgpatie nten Bijlage 4. Praktische uitwerking vervoer van (verdachte) ebola/marburgpatie nten (= aanvulling/verduidelijking op het Landelijk Protocol Ambulancezorg 7.2 & 8 en de Hygiënerichtlijnen voor ambulancediensten)

Nadere informatie

Richtlijnen voor huisartsen rond ebola

Richtlijnen voor huisartsen rond ebola Richtlijnen voor huisartsen rond ebola Gevalideerd door de RMG op 18 / 12 / 2014 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Wat is ebola?... 3 Welke regio s kregen te maken met ebola... 3 Hoe wordt ebola overgedragen?...

Nadere informatie

VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA

VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA Li / documentatiefiche VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA Verkorte versie van de operationele procedure van 7 oktober 2014 van de Risk Management Group Belgium over ebola voor gezondheidswerkers/ 10.10.2014

Nadere informatie

Ebola een harde wake-up call

Ebola een harde wake-up call VHF national reference laboratory VHF WHO collaborating centre Ebola een harde wake-up call Paraatheid van internationale laboratoria Chantal Reusken Viroscience ErasmusMC Paraatheid van internationale

Nadere informatie

EBOLAPROTOCOL AMBULANCEZORG NEDERLAND. En regionale toevoegingen

EBOLAPROTOCOL AMBULANCEZORG NEDERLAND. En regionale toevoegingen EBOLAPROTOCOL AMBULANCEZORG NEDERLAND En regionale toevoegingen de belangrijkste informatie voorop Hoe raak je besmet met het EBOLA virus?: Direct contact met: Lichaamsvloeistoffen van (al dan niet overleden)

Nadere informatie

No time to lose Lessen van de Ebola epidemie 2014

No time to lose Lessen van de Ebola epidemie 2014 No time to lose Lessen van de Ebola epidemie 2014 Marit de Wit Artsen zonder Grenzen KAMG congres 2014 Ebola 1976 en 2014 1976 Een blauwe thermosfles arriveert in Antwerpen Eén buisje bloed was nog heel

Nadere informatie

Richtlijn voor aanpak van vermoedelijke ebola-infectie in niet-referentieziekenhuizen verkorte versie

Richtlijn voor aanpak van vermoedelijke ebola-infectie in niet-referentieziekenhuizen verkorte versie Richtlijn voor aanpak van vermoedelijke ebola-infectie in niet-referentieziekenhuizen verkorte versie Gevalideerd door de RMG op 23/04/2015 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Wat is ebola?... 3 Welke regio

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Nieuwsbrief 10, 2014. In deze nieuwsbrief

NIEUWSBRIEF. Nieuwsbrief 10, 2014. In deze nieuwsbrief NIEUWSBRIEF Nieuwsbrief 10, 2014 In deze nieuwsbrief Ebola-opvang goed voorbereid in Erasmus MC Berichtgeving: Inspectie voor de Gezondheidszorg, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en sport Mogelijk

Nadere informatie

Infectiepreventie. Noro-virus. www.catharinaziekenhuis.nl

Infectiepreventie. Noro-virus. www.catharinaziekenhuis.nl Infectiepreventie Noro-virus www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INF004 / Noro-virus / 27-03-2014 2 Noro-virus U bent opgenomen in het Catharina

Nadere informatie

Hemorragische koortsvirussen: Ebolavirus en hantavirus

Hemorragische koortsvirussen: Ebolavirus en hantavirus Marburgvirus Hemorragische koortsvirussen: Ebolavirus en hantavirus Piet Maes, PhD Marburgvirus Marburgvirus Groene meerkat (Cercopithecus aethiops) 1 Marburgvirus Marburgvirus Rousettus aegyptiacus (Fruit

Nadere informatie

Opvang Virale hemorragische koorts UMCU/ Calamiteitenhospitaal. Dr. P.M. Ellerbroek, Internist infectioloog Arts- coördinator Calamiteitenhospitaal

Opvang Virale hemorragische koorts UMCU/ Calamiteitenhospitaal. Dr. P.M. Ellerbroek, Internist infectioloog Arts- coördinator Calamiteitenhospitaal Opvang Virale hemorragische koorts UMCU/ Calamiteitenhospitaal Dr. P.M. Ellerbroek, Internist infectioloog Arts- coördinator Calamiteitenhospitaal Inzet scenario s Calamiteitenhospitaal Opdrachtgevers:

Nadere informatie

Onderstaand stappenplan kan als raamwerk dienen bij uw eigen voorbereidingen op een mogelijk ebola contact in uw praktijk/post.

Onderstaand stappenplan kan als raamwerk dienen bij uw eigen voorbereidingen op een mogelijk ebola contact in uw praktijk/post. LS, Onderstaand stappenplan kan als raamwerk dienen bij uw eigen voorbereidingen op een mogelijk ebola contact in uw praktijk/post. Het verdient aanbeveling om dit stappenplan aan te passen aan uw eigen

Nadere informatie

CGM/160310-01 Advies: Omlaagschaling werkzaamheden met gg-vesicular stomatitis Indiana virus

CGM/160310-01 Advies: Omlaagschaling werkzaamheden met gg-vesicular stomatitis Indiana virus Aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Mevrouw S.A.M. Dijksma Postbus 20901 2500 EX Den Haag DATUM 10 maart 2016 KENMERK ONDERWERP CGM/160310-01 Advies: Omlaagschaling werkzaamheden met gg-vesicular

Nadere informatie

Dengue A90-91 Knokkelkoorts, dengue hemorragische koorts, dengue shock syndroom

Dengue A90-91 Knokkelkoorts, dengue hemorragische koorts, dengue shock syndroom Dengue A90-91 Knokkelkoorts, dengue hemorragische koorts, dengue shock syndroom 1. Algemeen Voor het eerst beschreven in 1780 is knokkelkoorts meer dan tweehonderd jaar later weer een toenemend probleem

Nadere informatie

Ebola ambulancezorg Vastgesteld door expertgroep ebola onder verantwoordelijkheid van de landelijke protocollencommissie Ambulancezorg Nederland.

Ebola ambulancezorg Vastgesteld door expertgroep ebola onder verantwoordelijkheid van de landelijke protocollencommissie Ambulancezorg Nederland. Ebola ambulancezorg Vastgesteld door expertgroep ebola onder verantwoordelijkheid van de landelijke protocollencommissie Ambulancezorg Nederland. Zwolle, 17 oktober 2014; versie 1.0 2 december 2014; versie

Nadere informatie

Ebola ambulancezorg Vastgesteld door expertgroep ebola onder verantwoordelijkheid van de landelijke protocollencommissie Ambulancezorg Nederland.

Ebola ambulancezorg Vastgesteld door expertgroep ebola onder verantwoordelijkheid van de landelijke protocollencommissie Ambulancezorg Nederland. Ebola ambulancezorg Vastgesteld door expertgroep ebola onder verantwoordelijkheid van de landelijke protocollencommissie Ambulancezorg Nederland. Zwolle, 17 oktober 2014 Versie 1.0 Inhoudsopgave bladzijde

Nadere informatie

Virussen zonder grenzen

Virussen zonder grenzen Virussen zonder grenzen Prof. Eric Snijder Afdeling Medische Microbiologie Leids Universitair Medisch Centrum 1 Inferno, een kolfje naar mijn hand 2 1 2012... MERS Nature, October 4, 2012 3 Ebola 4 2 Ebola...

Nadere informatie

Post Expositie Profylaxe (PEP) Centrumlocatie

Post Expositie Profylaxe (PEP) Centrumlocatie Centrumlocatie U bent doorverwezen naar de afdeling Spoed Eisende Hulp en/of de polikliniek Inwendige Geneeskunde/Infectieziekten. De medische zorg voor infectieziekten wordt verzorgd door een team van

Nadere informatie

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Legionella Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Indeling Historie Epidemiologie en pathogenese Klinische presentatie en beloop Microbiologische diagnose Behandeling Maatregelen naar aanleiding van een

Nadere informatie

Dengue A90-91 Knokkelkoorts, dengue hemorragische koorts, dengue shock syndroom

Dengue A90-91 Knokkelkoorts, dengue hemorragische koorts, dengue shock syndroom Dengue A90-91 Knokkelkoorts, dengue hemorragische koorts, dengue shock syndroom 1. Algemeen Voor het eerst beschreven in 1780 is knokkelkoorts meer dan tweehonderd jaar later weer een toenemend probleem

Nadere informatie

Samenvatting. Etiologie. samenvatting

Samenvatting. Etiologie. samenvatting Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene inleiding op dit proefschrift. Luchtweginfecties zijn veel voorkomende aandoeningen, die door een groot aantal verschillende virussen en bacteriën veroorzaakt kunnen

Nadere informatie

Dengue update. Dr. P.J.J. van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten

Dengue update. Dr. P.J.J. van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten Dengue update Dr. P.J.J. van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten Dengue historie 265-420 Beschrijving mogelijke ziekte in China 1789 Eerste beschrijving breakbone fever

Nadere informatie

Inzet van Nederlandse mobiele laboratoria in de Ebola epidemie

Inzet van Nederlandse mobiele laboratoria in de Ebola epidemie Inzet van Nederlandse mobiele laboratoria in de Ebola epidemie Suzan Pas 1 Teamleider moleculaire diagnostiek Coördinator Dutch Mobile laboratories Teamleider Freetown1 1 Viroscience lab, Erasmus MC, Rotterdam,

Nadere informatie

Flaviviridae family Genus Hepacivirus Diameter 50 nm 11 genotypes (1-11), verschillende subtypes

Flaviviridae family Genus Hepacivirus Diameter 50 nm 11 genotypes (1-11), verschillende subtypes HCV HCV Flaviviridae family Genus Hepacivirus Diameter 50 nm 11 genotypes (1-11), verschillende subtypes (a,b,c, ) Reservoir: mens ssrna + virus (9600b) Icosahedraal capside Lipidenbilayer enveloppe met

Nadere informatie

Gastro-enteritis. Ziektebeeld. Incubatieperiode

Gastro-enteritis. Ziektebeeld. Incubatieperiode DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB GASTRO-ENTERITIS 73 Gastro-enteritis Voor meer achtergrondinformatie over een individuele kiem, zie ook volgende fiches: Calicivirusinfecties Campylobacteriose Escherichia

Nadere informatie

Een donatie met een staartje

Een donatie met een staartje Een donatie met een staartje Jaap van Hellemond Dept. Medische Microbiologie & Infectieziekten Erasmus MC & Havenziekenhuis Rotterdam Met medewerking van en dank aan Havenziekenhuis, Rotterdam Emmaline

Nadere informatie

BVD, het aanpakken waard! Monique Driesse en Ruben Tolboom Januari 2015

BVD, het aanpakken waard! Monique Driesse en Ruben Tolboom Januari 2015 BVD, het aanpakken waard! Monique Driesse en Ruben Tolboom Januari 2015 Voorstellen Monique Driesse Rundveedierenarts 7 jaar praktijk, 5 jaar in Canada Sinds 2007 bij Boehringer Ingelheim Ruben Tolboom

Nadere informatie

Wat te doen na een Prik of Snij-ongeval

Wat te doen na een Prik of Snij-ongeval Wat te doen na een Prik of Snij-ongeval Wat te doen na een Prik of Snij-ongeval in de St. Anna Zorggroep Voorlichtingsbrochure betreffende bloedoverdraagbare aandoeningen op en door het werk. Algemeen

Nadere informatie

Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC

Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC Streeklab GGD Amsterdam, 30 okt 2009 Hans L. Zaaijer, arts-microbioloog AMC - Klinische Virologie / Sanquin - Bloedoverdraagbare Infecties leverontsteking chemisch/toxisch

Nadere informatie

Welkom bij het Webinar Ebola. 22 oktober 2014 aanvang 17.00 uur

Welkom bij het Webinar Ebola. 22 oktober 2014 aanvang 17.00 uur Welkom bij het Webinar Ebola 22 oktober 2014 aanvang 17.00 uur Voorstellen Kees in t Veld; gespreksleider webinar (voorzitter Landelijke Protocollencommissie; huisarts) Dennie Wulterkens; lid expertgroep

Nadere informatie

Procedure voor de aanpak van een patie nt met vermoeden van virale hemorragische koorts binnen de Dringende Geneeskundige Hulpverlening

Procedure voor de aanpak van een patie nt met vermoeden van virale hemorragische koorts binnen de Dringende Geneeskundige Hulpverlening Procedure voor de aanpak van een patie nt met vermoeden van virale hemorragische koorts binnen de Dringende Geneeskundige Hulpverlening Gevalideerd door de RMG op 18 / 12 / 2014 Inhoud Inhoud... 2 Doelstelling...

Nadere informatie

Influenza surveillance

Influenza surveillance Influenza surveillance Tijdens de pandemie Hoe het begon in 2009 Begin april eerste infecties Verenigde Staten/Mexico In Nederland 1 e infectie 30 april 11 juni : WHO pandemie Interpandemische fase Laag

Nadere informatie

KEYTRUDA (pembrolizumab)

KEYTRUDA (pembrolizumab) Risico minimalisatie materiaal betreffende Keytruda (pembrolizumab) voor patiënten KEYTRUDA (pembrolizumab) Patiënteninformatiefolder Risico minimalisatie materiaal betreffende Keytruda (pembrolizumab)

Nadere informatie

Procedure voor het opvolgen van contacten van een patie nt met virale hemorragische koorts

Procedure voor het opvolgen van contacten van een patie nt met virale hemorragische koorts Procedure voor het opvolgen van contacten van een patie nt met virale hemorragische koorts Gevalideerd door de RMG op 18 / 12 / 2014 Inhoud Inhoud... 2 Doelstelling... 3 Opstellen van een contactlijst...

Nadere informatie

Ziekteverwekkende micro-organismen dringen via lichaamsopeningen het lichaam binnen:

Ziekteverwekkende micro-organismen dringen via lichaamsopeningen het lichaam binnen: IMMUNITEIT 1 Immuniteit Het lichaam van mens en dier wordt constant belaagd door organismen die het lichaam ziek kunnen maken. Veel van deze ziekteverwekkers zijn erg klein, zoals virussen en bacteriën.

Nadere informatie

Nummer 3, oktober 2014

Nummer 3, oktober 2014 Nummer 3, oktober 2014 DIOloog, nummer 3, oktober 2014 Voorwoord Beste DIO-leden! Het nieuwe collegejaar is weer volop in gang. Uitgerust en wel kunnen de meesten van jullie weer vol energie beginnen aan

Nadere informatie

Kortom, Rijnstate is goed voorbereid op de komst van eventuele patiënten met (verdenking op) Ebola.

Kortom, Rijnstate is goed voorbereid op de komst van eventuele patiënten met (verdenking op) Ebola. De Ebola-epidemie in West-Afrika houdt aan. Vooral in Liberia en Sierra Leone breidt het aantal nieuwe ziektegevallen zich verder uit en is de epidemie nog niet onder controle. In Nigeria wordt de epidemie

Nadere informatie

HEPATITIS B EN ZWANGERSCHAP. Ann-Sophie Page & Gerbrich van den Bosch 04-11-2014

HEPATITIS B EN ZWANGERSCHAP. Ann-Sophie Page & Gerbrich van den Bosch 04-11-2014 HEPATITIS B EN ZWANGERSCHAP Ann-Sophie Page & Gerbrich van den Bosch 04-11-2014 INTRODUCTIE HBV = dsdna virus, hoge viremie, zeer infectieus (50-100x infectieuzer dan HIV) Transmissie door contact met

Nadere informatie

BVD, het aanpakken waard! Ruben Tolboom Intervisie 2014

BVD, het aanpakken waard! Ruben Tolboom Intervisie 2014 BVD, het aanpakken waard! Ruben Tolboom Intervisie 2014 Voorstellen Ruben Tolboom Tot 1 mei 2014: rundveedierenarts Vanaf heden: Field Technical Service Manager Technische achtergrond produkten-dierziekten

Nadere informatie

Onderwerp: preventie gezondheid bij paarden waarbij o.a. aan de orde kwamen het ontwormen, entingen en welke gevaren er zoal op de loer liggen.

Onderwerp: preventie gezondheid bij paarden waarbij o.a. aan de orde kwamen het ontwormen, entingen en welke gevaren er zoal op de loer liggen. Studieclub Het Friesch Paard Limburg Bezoek aan Dierenkliniek Landhorst, Grote Baan 9 Landhorst op maandag 18 maart 2013. Inleiding door de heer Rob Heijmans, dierenarts Onderwerp: preventie gezondheid

Nadere informatie

Follow-up van humanitaire werkers die terugkeren uit door ebola getroffen gebieden

Follow-up van humanitaire werkers die terugkeren uit door ebola getroffen gebieden Follow-up van humanitaire werkers die terugkeren uit door ebola getroffen gebieden Gevalideerd door de RMG op 18 / 12 / 2014 Inhoud Doel... 3 Doelstellingen... 3 Dankbetuiging... 3 Medische follow-up na

Nadere informatie

Verdeling Borrelia species

Verdeling Borrelia species Verdeling Borrelia species in Europa naar an2geniciteit i.e. outer surface proteine (Osp) A, voorkomen in teken, liquor, huid en synoviaal vocht. Species Osp A type Verdeling in teken (%) N=90 Liquor N=43

Nadere informatie

Tentamen C: correctievoorschrift 10 december 2004

Tentamen C: correctievoorschrift 10 december 2004 Thema 2.1: Infectie- en immuunziekten a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

Afname materialen MMB en bewaarcondities

Afname materialen MMB en bewaarcondities Anus uitstrijk, GBS - BRMO kweek Strijk stevig met de ESwab langs de anus, terwijl de ESwab om zijn lengte-as roteert. Doe de ESwab zover mogelijk in het meegeleverde buisje. Breek de ESwab op het breekpunt

Nadere informatie

Aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu dhr. J. J. Atsma Postbus 30945 2500 GX Den Haag. Geachte heer Atsma,

Aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu dhr. J. J. Atsma Postbus 30945 2500 GX Den Haag. Geachte heer Atsma, BEZOEKADRES: A. VAN LEEUWENHOEKLAAN 9 3721 MA BILTHOVEN POSTADRES: POSTBUS 578 3720 AN BILTHOVEN Aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu dhr. J. J. Atsma Postbus 30945 2500 GX Den Haag TEL.:

Nadere informatie

Peiling naar kennis, perceptie, paraatheid en angst ten aanzien van Ebola bij zorgverstrekkers werkend in ziekenhuizen in de regio Brussel

Peiling naar kennis, perceptie, paraatheid en angst ten aanzien van Ebola bij zorgverstrekkers werkend in ziekenhuizen in de regio Brussel FACULTEIT GENEESKUNDE EN FARMACIE Peiling naar kennis, perceptie, paraatheid en angst ten aanzien van Ebola bij zorgverstrekkers werkend in ziekenhuizen in de regio Brussel Thesis neergelegd voor het behalen

Nadere informatie

Vragenlijst voor de keuring van een stamcel-/lymfocytendonor.

Vragenlijst voor de keuring van een stamcel-/lymfocytendonor. Vragenlijst voor de keuring van een stamcel-/lymfocytendonor. Naam arts: Datum donorkeuring: Ruimte voor sticker donorgegevens Svp doorhalen wat niet van toepassing is. Algemene inventarisatie 1 Voelt

Nadere informatie

Titel document Afnamematerialen overzicht microbiologie. Wijziging. TB PCR urine toegevoegd. Doel Beschrijven afnamematerialen microbiologie

Titel document Afnamematerialen overzicht microbiologie. Wijziging. TB PCR urine toegevoegd. Doel Beschrijven afnamematerialen microbiologie Titel document Afnamematerialen overzicht microbiologie Wijzigingen Paragraaf Wijziging TB PCR urine toegevoegd Doel Beschrijven afnamematerialen microbiologie Toepassingsgebied Medische microbiologie

Nadere informatie

De uitbraak van het zikavirus

De uitbraak van het zikavirus De uitbraak van het zikavirus Centrum Infectieziektebestrijding Inhoud Het virus en de ziekte De huidige uitbraak Microcefalie Guillain-Barré syndroom Andere transmissieroutes dan muggen? Muggen Muggenbestrijding

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Chapter 9 Inleiding Het dengue virus (DENV) en het West Nijl virus (WNV) behoren tot de Flaviviridae, een familie van kleine sferische virussen met een positief-strengs RNA genoom.

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Respiratoir syncytieel virus Het respiratoir syncytieel virus (RSV) is een veroorzaker van luchtweginfectiesvan de mens. Het komt bij de mens met name in het winterseizoen voor.

Nadere informatie

Dierenkliniek Goeree Overflakkee

Dierenkliniek Goeree Overflakkee Dierenkliniek Goeree Overflakkee De teksten van onze artikelen worden geschreven aan de hand van wetenschappelijke literatuur, maar ook op basis van onze eigen inzichten en ervaringen. Daarom kan de informatie

Nadere informatie

Uitbestede onderzoeken

Uitbestede onderzoeken Д1Х3Medische Microbiologie Uitbestede onderzoeken Het MSL MM besteed het onderzoek uit op: Aciclovir resistentiebepaling HSV Oorspronkelijk materiaal/uitstrijk op wattendrager in virusmedium Afrikaanse

Nadere informatie

Bijlage 1. Triagestandaard ebola voor huisartsen, ambulancezorg en SEH

Bijlage 1. Triagestandaard ebola voor huisartsen, ambulancezorg en SEH Bijlage 1. Triagestandaard ebola voor huisartsen, ambulancezorg en SEH 5 september 2014 Dit triageprotocol is ontwikkeld door het RIVM, het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en AmbulanceZorg Nederland

Nadere informatie

Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van tioguanine (Lanvis). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

BLOEDONDERZOEK OP PARASIETEN OVERZICHT 2014. Sjef van de Leur Truus Derks Amsterdam, 19 maart 2015

BLOEDONDERZOEK OP PARASIETEN OVERZICHT 2014. Sjef van de Leur Truus Derks Amsterdam, 19 maart 2015 BLOEDONDERZOEK OP PARASIETEN OVERZICHT 2014 Sjef van de Leur SKML Truus Derks Amsterdam, 19 maart 2015 ONDERWERPEN Resultaten rondzending Malaria is meer dan parasitemie Bespreking extra preparaat en EDTA

Nadere informatie

Legionella pneumophila. S.G.S Vreden, MD, PhD

Legionella pneumophila. S.G.S Vreden, MD, PhD Legionella pneumophila S.G.S Vreden, MD, PhD Legionella pneumophila, established in 1976 Legionella is een aerobe, gram negatieve bacterie Familie Legionellaceae heeft 50 species, met ruim 70 serogroups.

Nadere informatie

Het voorkomen van verspreiding van micro-organismen. donderdag 12 november 2015

Het voorkomen van verspreiding van micro-organismen. donderdag 12 november 2015 Het voorkomen van verspreiding van micro-organismen Leervragen Hoe vindt besmetting plaats en wat zijn de risico s? Hoe kan een besmettingscyclus doorbroken worden? Persoonlijke hygiëne Handhygiëne Persoonlijke

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel YERVOY. Het verplichte plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

De rol van virussen bij verteringsstoornissen bij varkens en pluimvee. Naomi de Bruijn

De rol van virussen bij verteringsstoornissen bij varkens en pluimvee. Naomi de Bruijn De rol van virussen bij verteringsstoornissen bij varkens en pluimvee Naomi de Bruijn Virale darminfecties: Algemeen Betreft vooral jonge dieren Meer ziekte verschijnselen Veelal relatief milde darmschade

Nadere informatie

Aerogeen Vector Vehikel

Aerogeen Vector Vehikel TRANSMISSIE INDIRECTE TRANSMISSIE Aerogeen Vector Vehikel - voedsel / feco-oraal oraal - bloedproducten - fomites INDIRECTE TRANSMISSIE Aerogeen Vector Vehikel - voedsel / feco-oraal - bloedproducten -

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 21 oktober 2014 Betreft Ebola. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 21 oktober 2014 Betreft Ebola. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

GRIEPVACCINATIE VOOR ZORGVERLENERS Hoe kan griep voorkomen worden?

GRIEPVACCINATIE VOOR ZORGVERLENERS Hoe kan griep voorkomen worden? GRIEPVACCINATIE VOOR ZORGVERLENERS Hoe kan griep voorkomen worden? WAT IS SEIZOENSGRIEP? WAT IS SEIZOENSGRIEP? > Een acute luchtweginfectie: Plots begin met koorts en rillingen Hoofdpijn Spierpijn Keelpijn

Nadere informatie

Poliomyelitis. Ziektebeeld

Poliomyelitis. Ziektebeeld 173 Poliomyelitis Ziektebeeld Poliomyelitis is een zeer ernstige, virale infectieziekte. Het merendeel van de infecties met het poliovirus verloopt asymptomatisch (90-95%). Het overige deel (5-10%) leidt

Nadere informatie

Isolatiemaatregelen. Infectiepreventie

Isolatiemaatregelen. Infectiepreventie Isolatiemaatregelen Infectiepreventie Inleiding Ieder mens draagt miljarden bacteriën met zich mee. Bacteriën worden ook wel micro-organismen genoemd omdat zij niet met het blote oog te zien zijn maar

Nadere informatie

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog CMV, EBV, Toxoplasma Diagnostiek Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog Man, 50 jaar Sinds 8d uit Thailand, 1 maand verblijf (nieuwe partner aldaar) Branderig gevoel ter hoogte van

Nadere informatie

Microben. Evolutie en epidemiologie Vriend of vijand? Ziekte en behandeling Antibiotica en resistentie

Microben. Evolutie en epidemiologie Vriend of vijand? Ziekte en behandeling Antibiotica en resistentie Microben Evolutie en epidemiologie Vriend of vijand? Ziekte en behandeling Antibiotica en resistentie Ziekenhuisinfecties Ziekenhuisbacteriën en infectiepreventie Samenvatting en conclusies Twee belangrijke

Nadere informatie

Integratietoets - her Voorbereiding Toetsafname: 24 juli 2012

Integratietoets - her Voorbereiding Toetsafname: 24 juli 2012 Studiejaar 2 Integratietoets - her Voorbereiding Toetsafname: 24 juli 2012 Tentamencoördinator Dr. A. van t Spijker Overzicht Het hertentamen bestaat uit 67 vragen, waarvan 66 gesloten en 1 CIP. In totaal

Nadere informatie

Ebola Persoonlijke Beschermingsmiddelen

Ebola Persoonlijke Beschermingsmiddelen Ebola Persoonlijke Beschermingsmiddelen Ilja Sitters, arbeidshygiënist Cib/LCI, RIVM One Stop Arbo Infectieziektenbestrijding en werknemersgezondheid Inhoud Arbo-inf@ct berichten: www.kiza.nl augustus

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hende, Muriel van den Title: Human papillomavirus clade A9 specific cellular immunity

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Hiv behandelcentrum

Veelgestelde vragen Hiv behandelcentrum - Waar kan ik me laten testen op een seksueel overdraagbare aandoening (soa)? U kunt zich via uw eigen huisarts laten onderzoeken op soa. Ook kunt u contact opnemen met de soapoli van de GGD. http://www.ggdbzo.nl/informatie/seksualiteit/paginas/soa

Nadere informatie

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa informatiefolder NNIC folder TG uitgave maart 2011 Deze folder is ontwikkeld door IBD verpleegkundigen binnen het NNIC en ontwikkeld conform

Nadere informatie

respiratoire virale infecties: evaluatie van de huidige PCR Sarah Resseler 31 maart 2009

respiratoire virale infecties: evaluatie van de huidige PCR Sarah Resseler 31 maart 2009 Laboratoriumdiagnose van respiratoire virale infecties: evaluatie van de huidige PCR Sarah Resseler 31 maart 2009 Inhoud 1. Algemene inleiding 2. Klinisch/diagnostisch scenario 3. CAT vraagstelling 4.

Nadere informatie

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten iuw behandelend arts en/of IBD verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Thioguanine

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar)

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Koorts bij kinderen van 0 tot 1 maand (0-28 dagen) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (jonger dan 1 maand) met koorts, verdacht van een

Nadere informatie

Brabant-Zuidoost. Zicht op Q-koorts. Ronald ter Schegget. arts infectieziektebestrijding. GGD Brabant-Zuidoost

Brabant-Zuidoost. Zicht op Q-koorts. Ronald ter Schegget. arts infectieziektebestrijding. GGD Brabant-Zuidoost Zicht op Q-koorts Ronald ter Schegget arts infectieziektebestrijding GGD Brabant-Zuidoost 1 Kernboodschap Q-koorts kunt u oplopen door het inademen van de bacterie. Wees alert op de verschijnselen van

Nadere informatie

Wat kan het zijn in het brein? Klinische Werkgroep Parasitologie 20 januari 2014 Martijn den Reijer Jaap van Hellemond

Wat kan het zijn in het brein? Klinische Werkgroep Parasitologie 20 januari 2014 Martijn den Reijer Jaap van Hellemond Wat kan het zijn in het brein? Klinische Werkgroep Parasitologie 20 januari 2014 Martijn den Reijer Jaap van Hellemond Casus Meneer L., 50 jaar, Kaapverdische afkomst Voorgeschiedenis: jicht, astma, prostatisme

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiënteninformatiebrochure

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiënteninformatiebrochure De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel KEYTRUDA. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014

DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014 DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014 De onderstaande tarievenlijst geeft een zo goed mogelijk beeld van de kosten van de meest aangevraagde onderzoeken. Afwijkingen kunnen voorkomen. Het kan zijn dat

Nadere informatie

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek.

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek. 6Thioguanine of 6TG 6THIOGUANINE OF 6TG Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het middel 6 Thioguanine of 6TG. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Geen (potentiële) belangenverstrengeling Azacitidine, een gekke oorzaak van crazy paving M. Roeven; M. Cruijsen; W. van der Velden, Casus

Nadere informatie

Labboekje. Medische Microbiologie. Virologie (LKV) Zoeken op basis van serologie.

Labboekje. Medische Microbiologie. Virologie (LKV) Zoeken op basis van serologie. Labboekje Medische Microbiologie Virologie () Zoeken op basis van serologie. 1 Lab Klinische Virologie Lokatie Bestaat uit K1 zuid en L1 zuid Lab Klinische Virologie bestaat uit de volgende secties: AMM-moleculaire

Nadere informatie

SLO1404 Covers AK Olympiades-outl.indd 3 08-12-14 11:53

SLO1404 Covers AK Olympiades-outl.indd 3 08-12-14 11:53 SLO1404 Covers AK Olympiades-outl.indd 3 08-12-14 11:53 Bronnenboekje Voorronde Nationale Aardrijkskunde Olympiade 2015 Inhoud pagina Bronnen bij A Ebola in West-Afrika 2 Bronnen bij B De zeven zeeën

Nadere informatie

Expert waarden in microscopische diagnostiek van de parasitologie.

Expert waarden in microscopische diagnostiek van de parasitologie. Expert waarden in microscopische diagnostiek van de parasitologie. Foekje F. Stelma 1, Jaap van Hellemond 2 1) Dept. Medische Microbiologie, Radboudumc, Postbus 9101, 6500 HB Nijmegen. 2) Dept. Medische

Nadere informatie

Schematische voorstelling van de normale afbraak en verwerking van hemoglobine en de vorming van de diverse kleurstoffen (bilirubine, urobiline en

Schematische voorstelling van de normale afbraak en verwerking van hemoglobine en de vorming van de diverse kleurstoffen (bilirubine, urobiline en Icterus Icterus Icterus is een situatie waarin het gehalte aan galkleurstof in het bloed en de weefsels te hoog is. Dit leidt in lichte gevallen tot een gele verkleuring van alleen het oogwit, in ernstigere

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team woensdag, 12 januari 2011 00:00 - Laatst aangepast woensdag, 12 januari 2011 23:21

Geschreven door Diernet Team woensdag, 12 januari 2011 00:00 - Laatst aangepast woensdag, 12 januari 2011 23:21 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Een infectie met parvovirus is een acute (plotselinge en hevige) generaliseerde (systemische) ziekte bij honden. De aandoening

Nadere informatie