Honderden kinderen en jongeren DE JEUGD VAN TEGENWOORDIG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Honderden kinderen en jongeren DE JEUGD VAN TEGENWOORDIG"

Transcriptie

1 Vlaamse jongeren: ze hangen rond in de stad, ze werken hun buren op de zenuwen, ze strippen voor de webcam, ze molesteren al eens een bushokje. De samenleving reageert daar totaal verkeerd op, zeggen jeugdtherapeuten Lut Celie en Ingrid De Jonghe. Met pillen, bijvoorbeeld, of een GAS-boete. Terwijl we eigenlijk de onderliggende problemen zouden moeten aanpakken. DOOR ANN PEUTEMAN EN JEROEN ZUALLAERT, FOTO S FILIP NAUDTS DE JEUGD VAN TEGENWOORDIG Ik geloof niet dat jongeren meer ondeugende streken uithalen dan vroeger. Maar de feiten worden driester en de overtreders jonger Honderden kinderen en jongeren zijn de voorbije jaren bij hen langs geweest. Omdat ze op school gepest werden, niet konden aarden in hun gebricoleerde gezin, depressief waren, van een brug wilden springen zelfs. Psychotherapeute Lut Celie sprak urenlang met hen in het therapeutisch centrum De Bleekweide in Gent. Gedragstherapeute en voormalig jeugdadvocate Ingrid De Jonghe zag hen in Antwerpen bij TEJO, een organisatie die eerstelijnshulp biedt aan tieners met problemen. Allebei zijn ze ervan overtuigd dat er wel degelijk iets aan de hand is met de Vlaamse jongeren. Alleen zijn we het verleerd om hun signalen te lezen. We moeten verder willen kijken, zegt Lut Celie. Als een jongen de hele tijd dwarsligt, de- pressief is of allerlei streken uithaalt, wijst dat meestal op een veel dieper probleem. Verboden te leren leven Wat tot in de jaren zestig normaal jongensgedrag heette zoals in de dakgoot lopen wordt nu als abnormaal gezien. De maatschappij is veranderd, en niet de jongen. (De Standaard, 21/09/13) Ingrid De Jonghe: Het staat buiten kijf dat de samenleving minder tolerant is geworden. Vroeger fabriceerden jongetjes op het platteland raketten en niemand die daar wat van zei dat heb ik toch van mijn man gehoord. (lacht) Tegenwoordig stappen mensen al naar de rechter als de buurkinderen te luidruchtig zijn. Soms moet dan worden afgesproken tot hoe laat ze in de tuin mogen spelen. Dat gaat toch ver? 22 8 JANUARI 2014

2 Ik geloof niet dat jongeren meer ondeugende streken uithalen dan vroeger. Maar een klein deel van hen begaat wat we als misdrijf omschreven feiten noemen. Alleen worden die feiten driester en worden de overtreders jonger. Soms zijn die pas elf of twaalf. Sommigen van die kinderen zijn op die leeftijd al zo zwaar beschadigd door wat ze hebben meegemaakt of door de gezinnen waar ze uit komen dat ze niets meer te verliezen hebben. Lut Celie: Er is dus echt wel iets aan de hand. Jongeren geven ontzettend veel signalen, maar wij weten vaak niet meer hoe we ze moeten decoderen. De Jonghe: Veel volwassenen hebben dan ook al zo veel met hun eigen leven te stellen dat ze er niet meer toe komen om naar jongeren te luisteren en ze de nodige pedagogische ruimte te geven. Celie: Nochtans is het ontzettend belangrijk dat we onderzoeken wat er achter hun gedrag zit. Als een jongere dingen doet die niet door de beugel kunnen of als hij erg depressief is, wijst dat op een onderliggend probleem. De Jonghe: Volwassenen denken soms dat kinderen en jongeren enorm veerkrachtig zijn, maar dat is zeker niet altijd zo. Elke week komen bij TEJO jongens en meisjes met zware psychische problemen over de vloer soms zijn ze zelfs suïcidaal en dat gaat in stijgende lijn. Celie: Onze samenleving is de voorbije tien jaar dan ook ingrijpend veranderd, en dat heeft een grote impact op kinderen en jongeren. Er komt tegenwoordig zo veel op hen af, vooral via de media. Daardoor is het voor jongeren veel moeilijker geworden om op te groeien en ondertussen hun eigen identiteit te vinden. De Jonghe: Ze krijgen ook de ruimte niet meer om te experimenteren: om verliefd te worden op een metier, van dingen te leren houden, te dromen, fouten te maken ook. Nochtans hebben ze dat echt nodig. Volwassenen hebben daarbij vooral een voorbeeldfunctie en jongeren moeten ook met al hun vragen bij hen terechtkunnen. Celie: Alleen zijn veel volwassenen zelf de weg kwijt. Ze zien hun kinderen in de weer met een smartphone en Facebook, horen van vriendjes die tot vijf uur s ochtends mogen uitgaan en weten niet meer waar ze de grens moeten trekken. Daardoor is het voor veel kinderen niet duidelijk wat wel mag en wat niet. Ook al omdat steeds meer gezinnen uiteenvallen, wat voor alle betrokkenen ongelooflijk veel emotionele stress meebrengt. Ik zie soms kinderen bij wie het verdriet tot in hun keel zit en die met hun woede geen blijf weten. Hun ouders hebben vaak geen idee hoe ze daarmee om moeten gaan. Vorige week nog sprak ik met een nogal afwezige vader en zijn dochter. Zij verweet hem dat hij er nooit was op de momenten dat zij hem nodig had en hij begon dat meteen te weerleggen. Hij bleef maar herhalen dat hij er niet altijd kon zijn omdat hij keihard moest werken. Zie je wel! Je hóórt mij niet! was haar reactie. De Jonghe: Dat is een heel herkenbaar verhaal. Vorig jaar rond deze tijd kreeg ik een jongen over de vloer die zo kwaad was dat hij zijn vuisten kapot had geslagen. Zijn broer had zelfmoord gepleegd en dat maakte hem woedend. Tijdens ons gesprek bleek dat die twee broers het erg moeilijk hadden met de omgangsregeling na de scheiding van hun ouders een probleem waar we heel veel mee worden geconfronteerd. Jongeren kunnen echt gek worden van de aanhoudende spanningen tussen hun vader en moeder. Celie: Hou je maar eens staande als de bodem van onder je voeten wordt weggeslagen. Kinderen zijn flexibel, zegt men dan. Maar elk kind dat een scheiding meemaakt, moet daar emotioneel van bekomen. Ook in twee huizen met wisselende leefsituaties wonen, vergt veel van hen. Omdat de meeste ouders die situatie zelf niet hebben meegemaakt, onderschatten ze dat dikwijls. 8 JANUARI

3 INGRID DE JONGHE 1956: geboren in Lier Opleiding: rechten, criminologie, pedagogie en psychologie. 1986: start permanentie voor jeugdadvocaten aan de Antwerpse balie. 2009: richt TEJO op, een organisatie van vrijwilligers die kortdurende psycho the - ra peutische hulp aan bieden voor jongeren. Doceert: Jeugd- en straf - recht aan de Artesis Plantijn Hogeschool in Antwerpen. Boeken: Jeugd-en strafrecht. Kritische zoektocht doorheen federale en decretale wetgeving, getoetst aan de praktijk (2009), Toveren met jongeren in woelige tijden (2013). De Jonghe: Sommigen van mijn studenten, die toch bijna volwassen zijn, vertellen me dat zij nog altijd moeilijke, soms hatelijke boodschappen tussen hun vader en moeder moeten overbrengen. Vaak hebben die het gevoel dat alles boven hun hoofd gebeurt en dat er niet naar hen wordt geluisterd. Celie: Dat is natuurlijk de kern van het probleem. Een tijd geleden ging ik spreken op een middelbare school. Plots stak een meisje heel rustig haar vinger op. Zouden wij ook een beetje uitleg mogen geven? vroeg ze. Met die simpele vraag legde ze de vinger op de wonde: jongeren hebben het gevoel dat er constant over hen en ook over hen heen wordt gepraat terwijl zijzelf over wie het uiteindelijk gaat niet worden gehoord. De Jonghe: Zelfs als ze zware psychische problemen hebben die hen echt blokkeren, kunnen sommigen nergens terecht. Celie: De vraag is hoe we zulke situaties kunnen voorkomen. Vandaag zitten veel mensen, zowel bij justitie als in de hulpverlening, nog vast in wat ik het oude denken noem. Als kinderen feiten plegen, vinden ze dat onaanvaardbaar en willen ze dat gedrag in de kiem smoren door straffen uit te delen. Dus krijgen ze een GASboete of een andere sanctie. Uiteindelijk verandert er dan niets. We zouden toch creatievere voorstellen moeten kunnen bedenken dan boetes uitschrijven? Verboden jezelf te zijn Naar schatting Vlaamse kinderen en jongeren jonger dan 25 nemen antidepressiva, zo blijkt uit onderzoek van de Christelijke Mutualiteit (CM). Dat is 1,3 procent van de jongeren. De kans dat een jongere een antidepressivum inneemt, stijgt met de leeftijd. CM vindt dat er meer moet worden ingezet op de geestelijke gezondheidszorg. (Gazet van Antwerpen, 26/10/12) Celie: Van onthaalouders hoor ik dat er nu ook al peuters zijn die medicijnen slikken om rustiger te worden. (zucht) Het komt altijd weer op hetzelfde neer: men probeert de symptomen te onderdrukken en negeert ondertussen het onderliggende probleem. Dat geldt niet alleen voor leerlingen die op school niet kunnen stilzitten, maar ook voor kinderen met zware psychische problemen. Snijdt een meisje van acht in haar armen omdat ze denkt dat haar papa haar niet meer graag ziet, dan krijgt ze een hele lijst met diagnoses: depressie, gedragsstoornis, concentratiestoornis en ga zo maar door. Want dat is de oplossing die men vandaag heeft voor jongeren met problemen: ze worden in een hokje gestopt. In Vlaanderen zijn er trouwens wel erg veel centra waar ouders hun kind kunnen laten diagnosticeren. De Jonghe: Te veel zelfs. Celie: Dat denk ik ook, ja. Bij de Bleekweide proberen wij net om geen diag nose te stellen. We kijken naar het signaal dat een jongere geeft en proberen uit te zoeken wat erachter zit. Ik (Bron: Sensoa, JOP, VRIND, Mios (Universiteit Antwerpen), HBSC) De jeugd van tegenwoordig Eerste kus: 12 jaar Eerste vrijpartij: 15,2 jaar in cijfers 27% heeft ooit deelgenomen aan een leerlingenraad of parlement. 43% van de jongens en 40% van de meisjes hebben ooit gerookt.* 12,5% ontbijt nooit.* 44% drinkt elke dag minstens een keer frisdrank.* 42,5% geeft aan dat ze niet geïnteresseerd zijn in politiek.*** 12% van de jongens en 7,5% van de meisjes hebben tegen hun 6e middelbaar minstens een jaar vertraging opgelopen. 10% van de jongeren leeft onder de armoedegrens.**

4 ben ervan overtuigd dat we op die manier veel verder komen dan als we hem of haar eerst een label zouden opplakken. Elk kind dat hier binnenkomt, zou in zo n diagnostisch centrum de een of andere stoornis blijken te hebben. Terwijl het echte probleem vaak hun leefsituatie is, zoals pesterijen op school of de omgangsregeling met hun ouders. De Jonghe: Maar voor alle duidelijkheid: als hun vader en moeder niet gescheiden zijn, wil dat nog niet zeggen dat alles perfect is. Veel ouders hebben nog amper tijd voor hun kinderen. Nu wordt wel vaak gezegd dat quality time belangrijker is dan kwantiteit, maar dat geloof ik niet. Zo heb ik jaren geleden een meisje begeleid dat haar moeder elke dag tussen vier uur en kwart over vier kon spreken. Meer en meer ouders kampen met dat probleem: ze hebben een drukke job en ook nog een gevuld sociaal leven. Tijd om gewoon rustig bij elkaar te zijn en waarden zoals vriendschap, loyauteit en respect door te geven is er amper nog. Celie: Ouders moeten zich dan ook afvragen of ze nog wel verbinding hebben met hun kind. Dat heeft voor een groot stuk te maken met de sfeer die in huis hangt. Een kind kan er bijvoorbeeld ook van genieten als het ergens zit te spelen terwijl zijn moeder in de keuken staat te koken. Alleen hebben meer en meer ouders ook geen tijd voor hun kinderen als ze thuis zijn. Vaak rinkelt hun gsm dan constant en moeten ze ook nog tien s beantwoorden. De Jonghe: Ik ken dan ook kinderen die zich ernstig zorgen maken over vader of moeder omdat die zo veel werkt. Zelf worden ze ook meegesleurd in de stress van zo n gezin: ze hebben huiswerk, huishoudelijke taken, allerlei sociale activiteiten. Daar worden ze soms echt moe van. Weet je wat jongeren me vaak vertellen? Dat ze zich leeg voelen vanbinnen en niet weten wat ze eigenlijk op de wereld komen doen. Celie: Dat zie ik ook veel. Volgens mij komt dat doordat veel jonge mensen vandaag de kans niet meer krijgen om te worden wie ze echt zijn, LUT CELIE 1958: geboren in Gent 1991: richt Koester op, een project voor thuisbegeleiding van jonge kankerpatiënten. Opleiding: integratief psychotherapeut aan de Academie voor Integratieve Psychologie in Gent. 2009: richt De Bleekweide op, waar kinderen, jongeren en volwassenen in verliessituaties (rouw of trauma) therapie kunnen krijgen. Boeken: Het kleine sterven (1998), Luister nu eens naar mij! (2008), Anders kijken naar kinderen en jongeren (2013). met al hun kwaliteiten en talenten. Hun ouders hebben hoge verwachtingen van hen, en de media houden hen dag na dag een ideaalbeeld voor. Heel moeilijk om te midden daarvan je eigen identiteit te vinden. Dat zie je vaak bij jongeren die een zelfmoordpoging hebben ondernomen: hun identiteit is niet goed ontwikkeld. De Jonghe: Vandaar ook dat ze zich soms aan hun omgeving proberen aan te passen. Zo herinner ik me een veertienjarige jongen die het allemaal niet meer zag zitten omdat hij zwaar werd gepest. Hij vertelde me dat hij alles al had veranderd: zijn kapsel, zijn kleren, zijn hobby. Hij was zelfs minder gaan studeren. Maar toch hielden de pesterijen niet op. Celie: Inderdaad. We mogen de groepsdruk onder jongeren niet onderschatten. Hoe sterker ze hun identiteit ontwikkeld hebben, hoe beter ze daartegen bestand zijn. 6,5% noemt zichzelf een racist. 6% heeft al eens deelgenomen aan een staking. 45% steunt goede doelen. 76% is tevreden met de relatie met zijn familie. 3% zegt minstens een keer per week gepest te worden. 39,5% vindt het te gevaarlijk om kinderen alleen op straat te laten. 59% vindt dat de straten de voorbije jaren onveiliger zijn geworden. 93% heeft internet. 99% heeft een gsm. 89% heeft minstens één onlineprofiel.**** 54% checkt dagelijks zijn online - profiel.**** 16% aanvaardt ieder online - vriendschaps - verzoek.**** CIJFERS GELDEN VOOR DE LEEFTIJDSCATEGORIE VAN 12 TOT 30 JAAR, TENZIJ WAAR ANDERS AANGEGEVEN. * 15- EN 16-JARIGEN - ** VAN 0 TOT 17 JAAR - *** VAN 14 TOT 25 JAAR - **** VAN 14 TOT 19 JAAR. 8 JANUARI

5 Dan zullen ze makkelijker nee zeggen als hen bijvoorbeeld een joint onder de neus wordt gehouden. Het is dus van het grootste belang dat jongeren in hun opvoeding leren dat het oké is om zichzelf te zijn. Anders krijg je op den duur problemen. Zo vertelde een meisje me onlangs dat ze altijd braaf was geweest omdat ze hoopte dat ze dan liever gezien zou worden. Maar ondertussen was ze bijna zeventien en wist ze eigenlijk niet wie ze was. Dat is heel gevaarlijk. Komen er nog complicaties bij, dan dreigt zo n meisje een probleemgeval te worden. Verboden offline te zijn Volgens onderzoek van Sensoa geeft een op de vijf jongeren toe dat ze online al eens intieme delen hebben getoond, al dan niet met hun gezicht erbij. Maar laten we vooral niet vergeten, zegt Bart Degryse, vormings - medewerker bij Sensoa, dat het internet jongeren vooral positieve ervaringen oplevert. (Humo, 10/12/13) Celie: Sociale media zorgen natuurlijk voor een overdonderende stroom aan prikkels en indrukken. Ze reiken jongeren voorbeelden aan die vaak ideaalbeelden zijn, en dat kan voor grote verwarring zorgen. Volwassenen zouden kinderen dan ook moeten leren omgaan met sociale media, maar dat gebeurt te weinig. De Jonghe: Veel jongeren beschouwen hun smartphone tegenwoordig echt als een digitaal vriendje dat ze altijd bij zich hebben. Zo kunnen ze op elk moment van de dag berichten versturen om zich minder alleen te voelen. Maar telefoontjes beantwoorden ze niet meer: dat directe contact vinden ze te confronterend. Celie: Ja, die smartphone is een soort tweede ik geworden. Echt normaal is dat toch niet. Niet dat de volwassenen nu met z n allen een vermanend vingertje moeten opsteken, maar we moeten wel onze verantwoordelijkheid opnemen. Dat geldt trouwens ook voor computerverslaving, waarvan we nu ook bij ons de eerste gevallen zien opduiken. Soms studeren jongeren niet meer en geven ze ook al hun sociale activiteiten op om toch maar achter hun computer te kunnen zitten. De Jonghe: Kinderen hebben ook op steeds jongere leeftijd toegang tot het LUT CELIE EN INGRID DE JONGHE Jongeren hebben het gevoel dat er constant over hen en ook over hen heen wordt gepraat. internet. Dat kan verrijkend zijn, maar het is ook gevaarlijk als ze daarin niet genoeg worden ondersteund. Jongeren moeten gaandeweg meer verantwoordelijkheid krijgen en zo met het internet leren omgaan. Celie: We kunnen hen de sociale media in elk geval niet meer afnemen. Angst is trouwens nooit een goede raadgever. (glimlacht) Veel ouders zijn dan ook op zoek. Op ouderavonden hoor ik altijd dezelfde vraag: Hoe moet ik mijn kinderen met sociale media laten omgaan? Een pasklaar antwoord is er natuurlijk niet. Ik kan ze alleen de raad geven om hun kinderen geen verantwoordelijkheid te geven Er wordt vaak gezegd dat quality time met je kinderen belangrijker is dan kwantiteit, maar dat geloof ik niet. voor iets wat ze nog niet hebben geleerd. De Jonghe: Meer en meer jongeren vragen trouwens zelf om hulp: ze willen weten hoe ze hun computer het verstandigst kunnen gebruiken. Celie: Het gevaar is natuurlijk dat communiceren met een scherm ertussen het contact erg makkelijk maakt. Op zich is dat een goeie zaak, maar daardoor worden er ook sneller grenzen overschreden. Vertelt een meisje dat ze haar T-shirt al eens heeft uitgetrokken voor de webcam, dan bestaat de kans dat een van haar vriendinnen dat ook zal doen. Opdat de anderen toch maar niet zouden denken dat zij het niet durft. Het is schrikbarend hoeveel meisjes vandaag geen idee meer hebben van wat op dat vlak kan en wat niet. Zeker als ze nog niet ver staan in hun persoonlijke ontwikkeling zijn ze vaak niet weerbaar genoeg om nee te zeggen. Ik heb al veel meisjes ontmoet die dingen hebben gedaan of laten doen die ze helemaal niet wilden en waar ze nu spijt van hebben. De Jonghe: Waarschijnlijk zit ook het drinkgedrag daar voor iets tussen. We merken dat jongeren steeds vroeger gaan drinken en drugs gebruiken omdat ze daar op school of in de jeugdbeweging mee in contact komen. Ik ben er zeker van dat ook dat grensoverschrijdend gedrag stimuleert. Celie: Bovendien kijkt meer dan tachtig procent van de mannen weleens naar porno. Daardoor ontstaat het idee dat meisjes en vrouwen aan bepaalde fysieke eisen moeten beantwoorden en zich ook op een bepaalde manier horen te gedragen. De druk om hun fysieke integriteit op te geven is soms erg groot. De Jonghe: Ondertussen gooien ze ook vlot hun hele privéleven op het internet. Omdat ze anders niemand hebben om hun verhalen aan te vertellen, wellicht. Want daar komt het altijd weer op neer: problemen in de relatie met hun ouders, hun broers en zussen, hun vrienden. En niemand, niemand die naar hen wil luisteren JANUARI 2014

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten?

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Psychische problemen bij ouders Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Alles over psychische problemen bij je ouders IKMAAKDEKLIK.be Een onlineplatform voor kinderen van ouders met psychische problemen.

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN De Vloer Op Jr. in de klas Captijn (2016) INHOUD INLEIDING... 3 OPDRACHTEN... 3 INTEGRATIE EN DISCRIMINATIE... 3 ROT OP NAAR JE EIGEN LAND... 3 VOOR MIJ BEN JIJ EEN NUMMER...

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Mediawijsheid A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Ik heb samen met de kinderen een gesprek gevoerd over de sociale media en het internet gebruik. Ik heb voor mezelf thuis een

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Belgische Ashoka Fellow Ashoka : Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Ingrid : Ik ben opgegroeid in Antwerpen, een belangrijke stad in Vlaanderen, België. Ik heb een oudere

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel Onderzoek Stress 5 Juni 2014 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 20 mei tot en met 5 juni 2014 in samenwerking met 7Days, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 949 scholier en

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Getuigenissen // Connected // Seks en internet. Regina (16)

Getuigenissen // Connected // Seks en internet. Regina (16) Regina (16) Ik heb mijn vriend leren kennen tijdens een spelletje op internet. Mijn tegenstander stelde voor om op MSN verder te praten. Hij zette zijn webcam op en toen zag ik zijn vriend Lander. Die

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar > Inkijkexemplaar Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. De rol van werk in een leven 3. Wat ben je, wat kun je, wat wil je? 4. Waar vind je die baan? 5. Talentontwikkeling & Flow Copyright 2011, Martijn Leonard,

Nadere informatie

Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart

Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart Over het boek Bekijk en lees de voorkant, de achterkant en de inhoud.. Hoe heet het boek?.2 Hoe heet de schrijver van het boek?. Hoeveel verhalen staan er

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Een nieuwe generatie Disney-schurken

Een nieuwe generatie Disney-schurken 17 SEPTEMBER 2015 TV Een nieuwe generatie Disney-schurken 19 fden nog lang Door Menno Woudt - En ze lee ookje. Maar hoe en gelukkig. Zo eindigt elk spr echt verder? gaan al die verhalen eigenlijk scendants

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit

Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Iedere tiener is weleens somber en verdrietig, en vaak is het in één, twee dagen voorbij zonder dat je als

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Riet Fiddelaers-Jaspers

Riet Fiddelaers-Jaspers WB Echtscheiding versie 19-10 25-10-2007 10:46 Pagina 1 Gedeeld verdriet Het opzetten en begeleiden van groepen voor scheidingskinderen en -jongeren Riet Fiddelaers-Jaspers WB Echtscheiding versie 19-10

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

RUZIE MET VRIENDEN, LIEFDESVERDRIET EN DE RELATIE TOT DE OUDERS AAN DE LIJN OF OP HET SCHERM BIJ AWEL.

RUZIE MET VRIENDEN, LIEFDESVERDRIET EN DE RELATIE TOT DE OUDERS AAN DE LIJN OF OP HET SCHERM BIJ AWEL. RUZIE MET VRIENDEN, LIEFDESVERDRIET EN DE RELATIE TOT DE OUDERS AAN DE LIJN OF OP HET SCHERM BIJ AWEL. HALLO Hallo. Ik ben een meisje van 12, mijn ouders zijn gescheiden en mijn moeder heeft nu een nieuwe

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft dat niet te zeggen. Je krijgt een beurt en zo merkt de meester het toch. Oeps

Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft dat niet te zeggen. Je krijgt een beurt en zo merkt de meester het toch. Oeps De juf vraagt wie er mee wil doen aan een voorleeswedstrijd. Je wilt wel graag maar zegt niks omdat je bang bent dat ze je uitlachen. En nu ben je te laat. Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Dialogen website Motiveren tot rookstop

Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialoog verandertaal uitlokken en versterken Goedemorgen. Heeft u problemen gehad sinds uw vorige controle? Ja, eigenlijk wel. Mijn tanden zijn sterk verkleurd.

Nadere informatie

Ik. Dik. Dood. Nee. Hoop. Leven. Ja.

Ik. Dik. Dood. Nee. Hoop. Leven. Ja. Ik. Dik. Dood. Nee. Hoop. Leven. Ja. Theater over honger, hoop en herstel Maartje Wikkerink (25) heeft ongeveer zeven jaar lang een eetstoornis gehad. Op haar 14 e ontwikkelde ze anorexia en later sloeg

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting:

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Mijn hersenletsel Ik heb moeite met het vasthouden of verdelen van mijn aandacht. Ik ben snel afgeleid. Ik heb moeite om alles bij te houden/de wereld gaat zo snel. Ik heb moeite met flexibiliteit en veranderingen.

Nadere informatie

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit Pubers opvoeden Pubers opvoeden De puberteit is de ontwikkelingsfase tussen 10 en 18 jaar. Maar die puberteit is er natuurlijk niet opeens. Vanaf ongeveer 9 jaar kan je al merken dat kinderen beginnen

Nadere informatie

E book Relatieproblemen

E book Relatieproblemen E book Relatieproblemen Praktijk Meta Bosheuvel 5 5683 AS Best info@praktijkmeta.nl Ebook partner-relatie problemen Tot een zekere hoogte horen bepaalde relatieproblemen bij het leven. Wanneer er echter

Nadere informatie

Wat vinden wij belangrijk? Er zijn een aantal zaken die wij erg belangrijk vinden in Van Celsthuis.

Wat vinden wij belangrijk? Er zijn een aantal zaken die wij erg belangrijk vinden in Van Celsthuis. Onze opdracht Wij willen met behulp van verschillende vormen van hulpverlening voor kinderen, jongeren en hun gezinnen met ernstige opvoedingsproblemen de meest kwalitatieve hulpverlening op maat realiseren,

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort 1 THEMA 1. Weet wat je ziet Alles wat je ziet in de media is door iemand met bepaalde bedoeling gemaakt. Deze producent wordt door allerlei dingen

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Een verhaal uit Koerdistan (Het verhaal van Zhiar)

Een verhaal uit Koerdistan (Het verhaal van Zhiar) Een verhaal uit Koerdistan (Het verhaal van Zhiar) ik had geen gevoelens of interesse in het andere geslacht. Ik werkte vaak met meisjes toen in 16, 17 jaar was. Ik hield ervan om met ze te praten of te

Nadere informatie

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen I.V.psychotherapeut Verliescounselor 0478/90.91.98 Onze Maatschappij Veranderingen... Onze Maatschappij Complexere maatschappij: Complexere nesten Nesten

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt.

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. Dames en Heren Beste vrienden Een gelukkig Nieuwjaar. Van harte Voor u, voor wie u dierbaar is, en voor ons allemaal. Een gelukkig Nieuwjaar. Een

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

1.1 Mijn kind under construction

1.1 Mijn kind under construction 1.1 Mijn kind under construction bij sessie 1 Mijn kind pubert - Wat is er gaande? Het overvalt je of misschien heb je al met spanning uitgekeken naar de eerste tekenen. Puberen, wat gebeurt er? Onder

Nadere informatie

DE OUDER-KIND RELATIE EEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN GESPREKKEN MET AWEL

DE OUDER-KIND RELATIE EEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN GESPREKKEN MET AWEL DE OUDER-KIND RELATIE EEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN GESPREKKEN MET AWEL HALLO Hallo. Ik ben een meisje van 12, mijn ouders zijn gescheiden en mijn moeder heeft nu een nieuwe man en ik kan hem niet goed

Nadere informatie

Mijn leven geschreven

Mijn leven geschreven Mijn leven geschreven Biedt ondersteuning bij het op papier zetten van uw eigen levensverhaal. Zo blijven uw eigen verhalen bewaard voor uw naasten. woord vooraf 1 Woord vooraf In ieder mens schuilt een

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Seksuele vorming: gave (op-)gave

Seksuele vorming: gave (op-)gave Seksuele vorming: gave (op-)gave De Wegwijzer Oosterwolde, 28 januari 2016 Mieneke Aalberts-Vergunst Programma Introductie Stellingen De wereld om ons heen Onze opvoeding Seksualiteit Het Bijbelse beeld

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009

UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009 UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009 ingevuld door 18 van de 26 deelnemers deelnemers waren heel divers eb varieerden in leeftijd van 13 t/m 23 jaar oud Welk cijfer geef je de training?

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Jawel, je staat model!

Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Als ouder, grootouder, heb je een voorbeeldfunctie voor de jongere generaties. Zeker voor hun puberteit is het gezin voor kinderen een belangrijk referentiekader.

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND

HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG DE TAAL VAN EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDENTAAL. JE KUNT ER

Nadere informatie

Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo. Graaf Huyn College 19 november. drs. L.A.E.C. Brüll

Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo. Graaf Huyn College 19 november. drs. L.A.E.C. Brüll Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo Graaf Huyn College 19 november drs. L.A.E.C. Brüll On en offline identiteit @LodewijkBrull lodewijk.brull@aboutlife.eu Kenmerken sociale media Sociale media

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

GIDS VOOR OUDERS. Zippy s Vrienden. Sociaal-emotioneel leren

GIDS VOOR OUDERS. Zippy s Vrienden. Sociaal-emotioneel leren GIDS VOOR OUDERS Zippy s Vrienden Sociaal-emotioneel leren PARTNERSHIP FOR Good mental health for children - for life www.zippysvrienden.nl Op onze website vindt u uitgebreide informatie over het Zippy

Nadere informatie