WAT DOET DE ARCHITECT (NOG) IN 2024?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WAT DOET DE ARCHITECT (NOG) IN 2024?"

Transcriptie

1 WAT DOET DE ARCHITECT (NOG) IN 2024? een tweedaagse bijeenkomst over de toekomst van de nederlandse architectuur tijdens de architectuur biënnale van venetië november, 2014 AMO

2 Op 20 en 21 november 2014 organiseert AMO in samenwerking met het Gieskes-Strijbis Fonds en La Biennale di Venezia een tweedaagse bijeenkomst voor architecten. De deelnemers worden uitgenodigd om in Venetië hun eigen agenda s voor de toekomst van architectuur op tafel te leggen. De centrale vraag is waar de architect over tien jaar staat. Onderdeel van de bijeenkomst is een rondleiding en een uitgebreid discussie programma met Reinier de Graaf en Rem Koolhaas. Hiervoor zijn we op zoek naar 30 Nederlandse, met name jonge, architecten. De bijeenkomst zal plaatsvinden in de Arsenale tijdens de Architectuur Biënnale van Venetië. Er zullen ook deelnemers uit andere architectuur gerelateerde disciplines worden uitgenodigd, zoals vastgoed, het rijk, de wetenschap, de bouw. Van iedere deelnemer wordt een presentatie van maximaal zeven minuten verwacht. Het format van de presentatie staat vrij, denk aan: een betoog, een film of een PowerPoint presentatie. Alle geselecteerde deelnemers ontvangen een onkostenvergoeding van 350 Euro. Aanmelden kan tot uiterlijk 17 oktober, door een mail met een motivatie te sturen naar

3 A B C D E E F G Locatie: Venetië, Arsenale Monditalia Stage D

4 2004 SUPERDUTCH Het jaar 2004 is waarschijnlijk het hoogtepunt van superdutch. De in 2000 gelanceerde term is de erkenning van een internationaal succesvolle branding van conceptuele Nederlandse architectuur. 1 Architectuur is dankzij de ondersteuning van een veelheid aan fondsen, overheidsopdrachten en publicaties een trots onderdeel van het Nederlandse rijksbeleid. 2 Aaron Betsky, directeur van het NAi, schrijft in 2004 een impressionistische bejubeling van de Nederlandse ontwerpcultuur. 3 De inzending voor het Nederlands paviljoen op de Biënnale van Venetië door Linda Vlassenrood is een gedetailleerde toelichting op en uitwerking van Betsky s lofzang. Mels Crouwel lost Jo Coenen af als rijksbouwmeester. Crouwel onderstreept het belang van architectuurbeleid vanuit de overheid. Het beleid is volgens hem bepalend voor het succes van een Nederlandse architectuur die herkenbaar en zelfverzekerd is. 4 Er verschijnt een brede selectie boeken over jonge architecten en monografieën van Nederlandse architectenbureaus. 5 In 2004 wordt er één miljoen vierkante meter extra kantoor ruimte opgeleverd woningen komen gereed, de huizenprijs stijgt met 2.5% beide stijgende lijnen sinds midden jaren De in 1988 aangewezen VINEX-locaties zijn zo goed als af. Rotterdam mikt voor uitbreiding op de Kop van Zuid (in aanleg), Eindhoven op Strijp (Philips vertrekt), Amsterdam heeft de Zuidas (in aanleg) en IJburg (in aanleg), Utrecht heeft Leidsche Rijn (in planning), Den Haag Ypenburg (in aanleg), en Groningen Blauwestad (in aanleg). 5% van alle Nederlandse retail- en kantoorruimte staat leeg. 8 Mobiliteitsplannen van het Rijk leggen de kiem voor de uitbreidingen van de stations in Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Arnhem, Delft en Amsterdam. 9 Verbouwingen van culturele centra zijn in volle gang: het Rijksmuseum (hoofdgebouw gesloten), Stedelijk Museum (prijsvraag, tijdelijk in Post-CS), Boijmans Van Beuningen (net verbouwd), CODA (opent), Hermitage Amsterdam (opent), Vredenburg (planning), Melkweg (planning). In de opvolger van de VINEX nota, de Nota Ruimte, kondigt het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer een nieuwe vorm van planning aan: decentraal wat kan, centraal wat moet. 10 De auteurs van het Architectuur in Nederland Jaarboek 2004/05 concluderen uit de nieuwe nota dat de overheid zijn interesse in architectuur begint te verliezen en dat de vetste jaren voor architecten voorbij zijn. 11 Nederland verkeert onder leiding van Balkenende II in 2004 in een periode van economische recessie. 12 Er worden bezuinigingsrondes aangekondigd in architectuur ondersteunende instellingen. Het nieuwe cultuurbeleid verlangt meer cultureel ondernemerschap van architecten. 13 Economisch gaat het nog goed met architectuur in Nederland. De netto omzet van architecten stijgt in 2004 met 6,4%. Architecten zijn positief over de nabije toekomst: 44,6% gaat uit van een omzetgroei in 2005 van 5% of meer en 34,5% verwacht dat de omzet op een vergelijkbaar niveau als dan van 2004 zal blijven. 14 De werkgelegenheid neemt toe, de werkeloosheid is onbekend. 15 De scholen zitten vol. 16 Kortom: ondanks malaise en eerste haarscheuren floreert de beroepsgroep. 1 Bart Lootsma (2000) Superdutch. Princeton: Princeton Architectural Press. Lootsma s boek wordt door verschillende internationale media als de Atlantic en NY Times besproken. Na 2004 is er in toenemende mate kritiek op de term, met name in Nederland en in verschillende fora. In onder meer Het Architectuur in Nederland Jaarboek 2008/09 wordt superdutch tot het verleden verklaart. 2 Dit komt onder meer aan de orde in de Cultuurnota van het Rijk gepubliceerd in 2000: De Raad voor Cultuur constateert dat het architectuurbeleid vruchten afwerpt. De doorwerking van de architectuurnota s zal daar ongetwijfeld aan hebben bijgedragen. De raad is in zijn algemeenheid positief over de jonge cultuursector bouwkunst. De gesubsidieerde architectuurinstellingen zijn zonder uitzondering zeer recent opgericht, hetgeen doorklinkt in de ambities van hun plannen. Het aantal structureel gesubsidieerde instellingen groeit in deze beleidsperiode van zeven tot tien. Ter vergelijking: tijdens het eerste Kunstenplan , waren er slechts twee instellingen, namelijk Stichting Wonen, opgegaan in het Nederlands Architectuurinstituut, en het Fonds BKVB dat individuele subsidies toekent aan architecten. Het is verheugend te constateren dat het NAi zich positief ontwikkelt en het bezoekersaantal zich herstelt. Het instituut heeft inmiddels nationaal en internationaal een hechte positie verworven. Steeds meer aanvragers weten ook de weg te vinden naar het Stimuleringsfonds voor Architectuur. Via projectsubsidies geeft het fonds inhoud aan de aanjaagfunctie die bij de oprichting werd beoogd [...] Architectuur Lokaal heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een gevestigde waarde binnen het architectuurbeleid. Ik ben het met de raad eens dat het Berlage Instituut een moeilijke periode doormaakt. De plannen om de moeilijkheden het hoofd te bieden en het instituut een meer open karakter te geven zijn hoopvol. Een activiteit, die volgens de raad financieel ruimhartig zou moeten worden ondersteund, is het initiatief van het NAi voor een Internationale Architectuurbiënnale. p.34 3 Aaron Betsky (2004) False Flat. London: Phaidon. Met name in zijn introductie Surfing the False Flat beschrijft Betsky met een tocht van zijn huis naar kantoor, de karakteristieke en stereotype heldendicht op Nederland. 4 De Rijksbouwmeester is de constante factor die het overzicht behoudt, interview met Rijksbouwmeester Mels Crouwel / Harm Tilman in De Architect 35 (2004) p Onder andere: Lars Spuybroek, NOX. Machining Architecture (Thames&Hudson, London); Aaron Betsky et al. Simply Droog: 10+1 year of creating, innovation and discussion (Droog, Amsterdam); Linda Lee UN Studio: Erasmus Bridge (Princeton Architectural Press, New York); Wan Herk & De Kleijn. Tools and Architecture ( NAi uitgevers, Rotterdam); Maurice Nio et al, Unseen I slipped away (010 uitgevers, Rotterdam); Veronique Patteeuw Wat is OMA (NAi Uitgevers, Rotterdam); Geert Bekaert et al. Wiel Arets: works and projects (Electa Architecture, Milaan); ZZDP. ZZDP: architecten ondernemers (010 Uitgevers, Rotterdam) Herman Herzberger, Cultuur onder dak (010 Uitgevers, Rotterdam); Hilde de Haan et al. Jo Coenen: van stadsontwerp tot architectonisch detail (NAi Uitgevers, Rotterdam); OMA, Content (Keulen: Taschen); 51N4E. Space Producers (NAi uitgevers, Rotterdam); Aedes. Atelier Kempe Thill: Specific neutrality (Aedes, Berlijn) 6 CBS Statline data, Ongeveer 40 miljoen m2 kantoor vloer oppervlak is in gebruik. 7 CBS Statline data, Compendium voor de Leefomgeving ( ) op 9 Nota Mobiliteit, gepresenteerd in September Nota Ruimte, gepresenteerd in April Piet Vollaard et al. (2004) Architectuur in Nederland Jaarboek 2004/05. Rotterdam: NAi uitgevers. In de introductie Game Over, p.14: Op het vlak van het overheidsbeleid ten aanzien van de architectuur culmineerde een afnemende interesse in 2004 in de voorpublicatie van de Nota Ruimte. Onderdeel van deze nota is een Actieprogramma Ruimte en Cultuur, dat zich voornamelijk lijkt bezig te houden met het behoud van cultureel erfgoed en landschappelijke waarden. Van een progressief en anticiperend architectuurbeleid is weinig over. Daarmee komt een einde aan een stimulerend beleid dat met de Nota Ruimte voor Architectuur in 1991 was ingezet. Dertien jaar later is het woord architectuur niet alleen uit de titel verwijderd, maar ook uit de nota zelf. Onder het mom van vrij baan voor de economie wordt van elke inhoudelijke visie op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland afgezien. 12 Na de geflopte LPF coalitie, treed in 2003 Balkenende II aan onder het motto meedoen, meer werk, minder regels. 13 Met name in de Cultuurnota Meer dan de Som door het Ministerie van OCW en de Raad voor Cultuur, gepresenteerd in november 2003: De kwaliteit van het Nederlands industrieel ontwerp staat volgens de raad buiten kijf. Over de mate waarin de prestaties van Nederlandse vormgevers opdrachtgevers of producenten weten te overtuigen, is de raad minder positief [...] Functionaliteit, gebruiksvriendelijkheid en inspelen op productiemogelijkheden hoeven, aldus de raad, niet per se op gespannen voet te staan met de artistieke of culturele kwaliteit van een ontwerp, zoals de Premsela Stichting in het beleidsplan doet voorkomen [...] Volgens de raad is vaak juist een vindingrijke combinatie van deze factoren bepalend voor zowel artistieke kwaliteit als commercieel succes. Het lopend overleg met het ministerie van Economische Zaken over de raakvlakken tussen cultuur en economie zal op korte termijn uitwijzen welke aanpak effectief is om de succesvolle Nederlandse vormgevingspraktijk verder te versterken. p BNA Brancheverkenning Architectenbureaus 2004 (SEO Economisch Onderzoek). 21% van de architecten verwacht een omzetdaling. 15 Idem; Werkloosheid onder architecten wordt gemeten door het CBS per kwartaal vanaf 2007, door UWV vanaf Volgens het Jaarboek 2004 van TU Delft zijn er in % meer eerstejaars studenten bouwkunde dan in het jaar ervoor. De groei bij bouwkunde wordt expliciet genoemd in het voorwoord. Bij de TU/e zijn er 15% meer eerstejaars studenten dan in het jaar

5 2014 DOUBLE DUTCH Het jaar 2014 is waarschijnlijk het hoogtepunt van doubledutch. De in 2013 gelanceerde term stelt dat recente Nederlandse architectuur niet alleen uit superdutch bestaat, maar minstens twee gezichten kent. 1 Historiserend postmodernisme is volgens Bernard Hulsman de echte en onbezongen held van Nederlandse architectuur. 2 Binnen het overheidsbeleid is architectuur onderdeel geworden van de topsector creatieve industrie. Het NAi is samen met een aantal instellingen opgegaan in Het Nieuwe Instituut, met een fors gekrompen budget en grotere nadruk op cultureel ondernemerschap. 3 De term creatieve industrie blijft onwennig. 4 De inzending voor het Nederlands paviljoen op de Biënnale van Venetië door Dirk van den Heuvel en Guus Beumer herinnert aan het succes van de moderne sociaal betrokken architect. Rijksbouwmeester Frits van Dongen stelt dat het gedaan is met bouwen in Nederland en noemt herbestemmen de grote opgave voor de komende jaren. 5 Er verschijnt één boek over jonge architecten en een bescheiden aantal monografieën van Nederlandse architectenbureaus. 6 Sinds 2013 worden er in de kantorenmarkt meer vierkante meters onttrokken dan toegevoegd huizen komen gereed, de huizenprijs stijgt licht zou het dieptepunt moeten zijn geweest van een lange neergaande lijn. 8 Rotterdam heeft de plannen voor de Kop van Zuid grotendeels maar sterk vertraagd uitgevoerd, in Eindhoven is Strijp S een succes, aan de Zuidas worden nog de laatste gebouwen toegevoegd, Ypenburg is af, de ontwikkeling van Leidsche Rijn en IJburg is vertraagd onderweg. Veel nieuwe grote plannen zijn er niet. Respectievelijk 9% en 17% van alle Nederlanderslande retail- en kantoorruimte staat leeg. 9 De grote stations zijn bijna allemaal klaar, voor een aantal kleinere stations zijn nieuwe plannen. 10 De grote culturele centra zijn weer open. Voor nieuwe musea lijkt vanuit de overheid geen geld of enthousiasme. 11 Vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, waar Ruimtelijkeordening nu onder valt, is geen nieuw plan voor Nederland. 12 Er is een lappendeken van kleinere goedbedoelende ambities over duurzaamheid, maar verder moet de markt zoveel mogelijk zijn werk doen. Het Rijk moderniseert zijn eigen kantoorruimtes en brengt ze met de introductie van flexplekken terug in oppervlakte. 13 De auteurs van het Architectuur in Nederland Jaarboek 2013/14 zijn voorzichtig in hun oordeel. 14 De redactie debatteert over de relevantie van de XS architectuur. Er wordt gewacht op een lakmoesproef voor de nieuwe, jongste lichting architecten. Na jaren van recessie zijn er voorzichtig positieve geluiden te horen over de economie. 15 De mogelijke financiële meevallers komen echter niet terecht bij architecten. Vanuit verschillende organisaties wordt er sinds 2008 specifiek onderzoek gedaan naar de economische omstandigheden van architecten in Nederland. 16 De beroepsgroep is sterk uitgedund: de economische crisis halveerde de werkgelegenheid onder architecten en hun omzet. 17 Architectenbureaus worden, met enkele grotere uitzonderingen kleiner, en individueler in project gerelateerde samenwerkingsverbanden. 18 Na jarenlange krimp wordt verwacht dat de omzet van architecten in 2014 groeit met zo n 1.3%. 19 In 2013 daalt het aantal architectuurstudenten met 10% t.o.v als enige van de technische studies. Kortom: iedereen wacht af wat de toekomst brengt. 1 Bernard Hulsman (2013) Double Dutch Nederlandse architectuur na Rotterdam: nai010, p.5: In de gouden kwarteeuw van de Nederlandse architectuur sprak de tijdgeest geen duidelijke taal. Zo deden zowel de deconstructivisten als de computerarchitecten twintig jaar geleden een beroep op de tijdgeest om hun architectuur te rechtvaardigen, maar konden hun stijlen niet meer van elkaar verschillen. En hoewel het Wilde Wonen perfect paste bij de heersende neoliberale tijdgeest, kwam het in de jaren voor en na 2000 toch niet van de grond. Juist het doodverklaarde postmodernisme bleek het heel goed te doen in de Nederlandse woningbouw, die toen werd geliberaliseerd. Als de zeitgeist de afgelopen al iets dicteerde, dan was het double Dutch, koeterwaals. 2 Het planbureau voor de leefomgeving levert bewijs in 2014 dat historiserende architectuur financieel meer oplevert dan moderne. Edwin Buitelaar, Frans Schilder, Like Bijlsma, Joeri Bellaard. (2014) De waarde van stijl. Den Haag Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en Amsterdam School of Real Estate (ASRE) 3 In 2013 komt een nieuwe landelijke basisinfrastructuur in werking op basis van de Cultuur nota Meer dan kwaliteit: een nieuwe visie op cultuurbeleid: Architectuur, design en nieuwe media: het Rijk stimuleert onder meer talent en ondernemerschap. De rol van het Rijk is beperkt omdat deze sectoren sterk gericht zijn op de markt. De verschillende fondsen voor ondersteuning van architectuur zijn opgegaan in het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Daarnaast is er een Actieagenda architectuur en ruimtelijk ontwerp , uitgegeven door het Rijk in 2012, die grotendeels aansluit bij het in het cultuurbeleid gestelde kader. 4 Onder meer uit zich dat in het debat De nieuwe werkelijkheid van de creatieve industrie dat door het Nieuwe Instituut georganiseerd is in Februari Interview met Frits van Dongen Nederland is Uitgebouwd, Financieel Dagblad, 21 september Onder andere Ilka Ruby, Andreas Ruby MVRDV Buildings (nai010 uitgevers, Rotterdam); Eric-Jan Pleijster et al. Lost Landscapes. Lola Landscape Architects (nai010 uitgevers, Rotterdam); Herman Herzberger. The Future of Architecture (nai010 uitgevers, Rotterdam); Indra van t Klooster. Reactivate! Vernieuwers van Nederlandse Architectuur (trancity*valiz, Amsterdam); Wouter Davids et al. Luc Deleu. T.O.P. office. Orban Space (Valiz, Amsterdam) 7 Er is een kleine afname van de kantorenvoorraad van m 2. Bron: Compendium voor de Leefomgeving, CBS Statline data, Compendium voor de Leefomgeving, Onder meer de stations van Breda, Tilburg, Alkmaar, Assen, Eindhoven en Heerlen. 11 Onder meer de stroeve besluitvorming over het Spuiforum in Den Haag lijkt symbolisch. Voorzichtig lijkt er meer schot in particulier initiatief in de cultuur sector met de bouw van MORE, met de voormalige collectie van Dirk Scheringa en de eerdere verbouwing van het DeLaMar theater door de VandenEnde Foundation. 12 Het rijk geeft jaarlijks een Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport boek (MIRT) uit dat inzicht geeft in de achtergrond, de stand van zaken en de planning van de fysiek ruimtelijke rijksprojecten en -programma s. 13 Verschillende nieuwe rijkskantoren zijn gerealiseerd en in de planning in Den Haag, Utrecht en Amersfoort. De rijkskantoren zijn gebasseerd op flexwerken waardoor er minder ruimte per medewerker wordt gebruikt. 14 Tom Avermaete, et al.(2014) Architectuur in Nederland Jaarboek 2013/14. Rotterdam: nai010 uitgevers. Introductie, p.5 15 Op Prinsjesdag 2014 wordt een bescheiden meevaller gepresenteerd door het Kabinet Rutte II. 16 Met name door de UWV, ING, Kamer van Koophandel en The Architects Council of Europe 17 BNA Brancheverkenning Architectenbureaus 2014 (SEO Economisch Onderzoek) 18 [...] CBS: aantal architectenbureaus bijna verdubbeld, 4 November 2012, architectenweb.nl 19 Gebaseerd op onderzoek van ING uit Maart 2014.

6 2024 In 2024 zijn de meeste van ons nog aan t werk. Volgens een Brits onderzoek gepubliceerd in The Economist is er een kans van 1 op 55 dat het werk van architecten geautomatiseerd zal worden. 1 49% van de architecten in Europa ziet zichzelf tot na hun 70ste werken. 2 Wat doet u in 2024? 1 [ ] The onrushing wave in The Economist, Jan 18 th 2014 citeert uit The Future Of Employment: How Susceptible Are Jobs To Computerisation? door Carl Benedikt Frey and Michael A. Osborne, uit September Architects Council of Europe (2012) The Architectural Profession in Europe 2012 p.61: Architects now expect to retire at an older age than they did in the 2010 or 2008 surveys. In 2008, 16% thought they would retire from age 70 onwards; now the proportion is 26%. And the proportion expecting to retire in their fifties has fallen from 11 per cent in 2008 to 3% now. More architects expect never to retire: the proportion has almost doubled, from 12% in 2008 to 23% in Overall, including those who respond never, 49% of architects plan to work until at least age 70, compared with 28% in 2008.

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Herbestemming in het onderwijs

Herbestemming in het onderwijs Herbestemming in het onderwijs Overzicht opleidingen e s- f een sch 'Logo omgeving derden' op witte achtergrond 'Logo omgeving derden' op gekleurde of fotografisch achtergrond r oed alleen Uitzondering;

Nadere informatie

(SELECTIE) PROJECTENLIJST

(SELECTIE) PROJECTENLIJST (SELECTIE) PROJECTENLIJST 2009 publicatie Spaarndammercarré Redactie en productiebegeleiding van publicatie en verkoopbrochure over de restauratie van het Spaarndammercarré te Amsterdam. 2008 tentoonstelling

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

Wat bespreken we vandaag?

Wat bespreken we vandaag? Wat bespreken we vandaag? Kennismaking met de BNA Waarom is er een beroepservaringsperiode? Hoe is de beroepservaringsperiode geregeld? De nieuwe realiteit in de architectenbranche Hoe slaan we ons er

Nadere informatie

Wanneer : September 2008 t/m januari 2012

Wanneer : September 2008 t/m januari 2012 Curriculum Vitae Persoonlijke gegevens Naam Voornaam : Jonkman : Ilse Opleidingen September 1999 t/m augustus 2005 Heerbeeck College te Best Opleiding : VWO Diploma : VWO-diploma behaald in mei 2005 :

Nadere informatie

Steden0. Steden0. Steden0. Opening Slotmanifestatie Bouwen aan de Stad, Almere, 21 april 2011 Cilly Jansen, directeur Architectuur Lokaal

Steden0. Steden0. Steden0. Opening Slotmanifestatie Bouwen aan de Stad, Almere, 21 april 2011 Cilly Jansen, directeur Architectuur Lokaal Opening Slotmanifestatie Bouwen aan de Stad, Almere, 21 april 2011 Cilly Jansen, directeur Architectuur Lokaal Geachte Staatssecretaris, dames en heren, hartelijke welkom bij deze landelijke slotmanifestatie.

Nadere informatie

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft Lerende gebouwen meer comfort & minder energie 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft 2 e Expert meeting Thermisch Actieve Gebouwen, woensdag 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool

Nadere informatie

Rijksvastgoed Lelystad (onder voorbehoud)

Rijksvastgoed Lelystad (onder voorbehoud) Rijksvastgoed Lelystad (onder voorbehoud) AANLEIDING (1) Kabinetsbesluit 2011: concentratie van Rijkskantorenlocaties in select aantal plaatsen Aanleiding: - taakstellende besparing betreffende Rijkshuisvesting

Nadere informatie

Trendbreuk in rijksuitgaven

Trendbreuk in rijksuitgaven 94 Boekman 95 Sociaal-liberaal cultuurbeleid Dossier cijfers Trendbreuk in rijksuitgaven kunst en cultuur Bastiaan Vinkenburg Dit artikel gaat over geld dat het rijk besteedt aan kunst en cultuur. Is dat

Nadere informatie

Presentatie Actieplan FoodValley

Presentatie Actieplan FoodValley Presentatie Actieplan FoodValley Doorontwikkeling FoodValley Ambitie 26 oktober 2012 FoodValley: kristallisatiepunt voor innovaties in agrofoodsector (1) Sense of urgency: wereldvoedselproblematiek en

Nadere informatie

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020.

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG Erfgoed en Kunsten Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft leren over cultureel ondernemen uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 bijlage(n) 2 (separaat

Nadere informatie

Interregeling ecultuurprojecten

Interregeling ecultuurprojecten Interregeling ecultuurprojecten Met ingang van 15 april 2007 stimuleren de Mondriaan Stichting, het Nederlands Fonds voor de Film en het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties ook gezamenlijk

Nadere informatie

Staal: duurzaam sterk

Staal: duurzaam sterk Staal: duurzaam sterk NATIONALE STAALBOUWDAG 2011 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Wat geldt voor het materiaal staal, geldt ook voor de Nationale Staalbouwdag: duurzaam sterk. Elk jaar

Nadere informatie

Presentatie Canon RO.NL op Ruimteconferentie 28 oktober 2008 Rotterdam

Presentatie Canon RO.NL op Ruimteconferentie 28 oktober 2008 Rotterdam 1 Presentatie Canon RO.NL op Ruimteconferentie 28 oktober 2008 Rotterdam Introductie (Ik ben..., werk bij...) Ik wil jullie iets vertellen over de Canon van de Nederlandse ruimtelijke ordening. Die Canon

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Verbouwing Nederlands Architectuurinstituut Jo Coenen

Verbouwing Nederlands Architectuurinstituut Jo Coenen Verbouwing Nederlands Architectuurinstituut Jo Coenen Verbouwing Nederlands Architectuurinstituut Het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) is een archief, museum, bibliotheek en cultureel podium ineen.

Nadere informatie

Het bedrijfsleven in de regio centraal. Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel

Het bedrijfsleven in de regio centraal. Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel Het bedrijfsleven in de regio centraal Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel KvK Den Haag, KvK Rotterdam, KvK Zuidwest Nederland & Syntens maart 2013 KvK verandert mee met maatschappij Samenleving

Nadere informatie

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STAAL GAAT HET MAKEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Elk jaar trekt de Nationale Staalbouwdag vele opdrachtgevers, ontwerpers, (staal)bouwers, leveranciers

Nadere informatie

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Presentatie voor het Paradiso-debat In opdracht van Kunsten 92, ACI en Paradiso Zondag 29 augustus 2010 Bastiaan Vinkenburg 1

Nadere informatie

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland Factsheet Nieuwbouw kantoorruimte Nederland 2013 1 Nieuwbouw kantoren neemt verder af De bouw van nieuwe kantoren in Nederland is in 2013 sterk afgenomen. De matige economische ontwikkeling en vooruitzichten,

Nadere informatie

Evaluatie sleutelprojecten

Evaluatie sleutelprojecten Evaluatie sleutelprojecten Marjolein Spaans (TU Delft, OTB) Ries van der Wouden (Bureau Stedelijke Planning) Ruimteconferentie, 3 november 2009 Rotterdam Technische Universiteit Delft Cities in a Network

Nadere informatie

Bijlage 2: toekenningen culturele basisinfrastructuur 2013-2016 naar regio (in ) REGIO NOORD REGIO OOST

Bijlage 2: toekenningen culturele basisinfrastructuur 2013-2016 naar regio (in ) REGIO NOORD REGIO OOST REGIO NOORD Tryater Leeuwarden Artikel 3.9. Algemeen theater 1.500.000 92.766-1.592.766 Noord Nederlands Toneel Groningen Artikel 3.9. Algemeen theater 2.500.000 154.942-2.654.942 Het Houten Huis Groningen

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

nederlandwordtanders.nl/openoproep

nederlandwordtanders.nl/openoproep open oproep nieuwe huisvestingsoplossingen voor asielzoekers nederlandwordtanders.nl/openoproep EEN PASSEND TIJDELIJK THUIS A HOME AWAY FROM HOME Open oproep ontwerp nieuwe huisvestingsoplossingen voor

Nadere informatie

tentoonstellingen Herman Scholten: ruimte voor textiel Mondriaanhuis, Amersfoort

tentoonstellingen Herman Scholten: ruimte voor textiel Mondriaanhuis, Amersfoort tentoonstellingen 2010 : ruimte voor textiel Mondriaanhuis, Amersfoort Een mooi ding Ambacht, vormgeving, kunst 1890-2010 Museum Hilversum, Hilversum 2008 Palimpsest I Museum Waterland, Purmerend Benno

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Datum 23 oktober 2014 Betreft uitwerking brief talentontwikkeling

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Datum 23 oktober 2014 Betreft uitwerking brief talentontwikkeling >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Erfgoed en Kunsten IPC 3300 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Leegstand & transformatie

Leegstand & transformatie Leegstand & transformatie Trends & ontwikkelingen Frank Strolenberg Nationaal Programma Herbestemming/Rijksdienst Cultureel Erfgoed 5 december 2013 Herbestemming is van alle tijden Grote kerk van Veere

Nadere informatie

UITNODIGING G23 Netwerkdag 13 februari 2012

UITNODIGING G23 Netwerkdag 13 februari 2012 UITNODIGING G23 Netwerkdag 13 februari 2012 Op: donderdag 12 april 2012 in Utrecht Graag nodigen wij u uit voor de eerste Stadsingenieurs G23 Netwerkdag in Utrecht. Deze dag staat vooral in het teken om

Nadere informatie

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Algemene Rekenkamer.., BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 070 3424130 voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR JULI 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR JULI 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR JULI 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 MEER JONGEREN FREELANCEN 5 OMZET FREELANCERS STIJGT 6 OMZET HAAGSE FREELANCER BLIJFT ACHTER OP REST VAN

Nadere informatie

HAACS - JAARGANG 2 - #04

HAACS - JAARGANG 2 - #04 18 HAACS - JAARGANG 2 - #04 t e k s t Berit Piepgras b e e l d Christian van der Kooy 19 'LEAN AND MEAN' OF 'LESS IS LESS' Lean and mean of less is less Het XS-architectenbureau, kans of knelpunt? Change

Nadere informatie

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur R.J.Schimmelpennincklaan 3 Postbus 61243 2506 AE Den Haag Telefoon +31(0)70 310 66 86 Fax +31(0)70 361 47 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie

Jaar van de Ruimte 2015

Jaar van de Ruimte 2015 Jaar van de Ruimte 2015 Meedoen Het motto voor het Jaar van de Ruimte 2015 is Wie maakt Nederland. Van heinde en verre komt men onze polders, nieuwe steden, stadsvernieuwing en waterwerken bekijken. God

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS WELKE MOGELIJKHEDEN HEB IK? 10-9-2015 COLLEGE DEN HULSTER 2 WELKE MOGELIJKHEDEN 1 HBO (73%) MBO (5%) VWO (5%) VAVO (10%) JE KEUZE UITSTELLEN (5%) EEN BAAN ZOEKEN (2%)

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Meest Gastvrije Stad 2013

Meest Gastvrije Stad 2013 Meest Gastvrije Stad 2013 Onderzoeksrapport BEREIKBAARHEID & INFORMATIE Colofon www.meestgastvrijestad.nl Samensteller: Van Spronsen & Partners horeca - advies Herenweg 83 2361 EJ Warmond T: 071-5418867

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Aan de leden van de Commissie Cultuur van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de leden van de Commissie Cultuur van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Aan de leden van de Commissie Cultuur van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Betreft: Slagen in cultuur, culturele basisinfrastructuur 2013-2016 Programma Ondernemerschap

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden.

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden. Limburg heeft een uniek en veelzijdig cultuuraanbod. Dit komt tot uitdrukking in een enorme verscheidenheid met talloze monumenten, cultureel erfgoed, musea, culturele organisaties, evenementen en een

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding 5-9. Rotterdam Centraal 10-13. Amsterdam Centraal 14-17. Arnhem 18-21. Breda 22-25. Utrecht Centraal 26-28. Den Haag Centraal 29-32

INHOUD. Inleiding 5-9. Rotterdam Centraal 10-13. Amsterdam Centraal 14-17. Arnhem 18-21. Breda 22-25. Utrecht Centraal 26-28. Den Haag Centraal 29-32 STATIONS INHOUD 3 Inleiding 5-9 Rotterdam Centraal 10-13 Amsterdam Centraal 14-17 Arnhem 18-21 Breda 22-25 Utrecht Centraal 26-28 Den Haag Centraal 29-32 Delft 33-34 Amsterdam Zuid INLEIDING De nieuwste

Nadere informatie

HET WIE, WAT, WAAROM en HOE van..

HET WIE, WAT, WAAROM en HOE van.. HET WIE, WAT, WAAROM en HOE van.. INNVIRE WORKPLACE INNOVATION innvire workplace innovation, November 2009, Rotterdam introductie innvire workplace innovation innvire IS EEN ONTWERPBUREAU op het gebied

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 De waarde van de Academie Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 Een stad met een Academie heeft meer 1,8% Aantal kunstenaars als percentage van de bevolking 18 Aanbod galerieën per 100.000 inwoners 1,6%

Nadere informatie

De stedendriehoek-naar een energieneutrale stedelijke regio

De stedendriehoek-naar een energieneutrale stedelijke regio De stedendriehoek-naar een energieneutrale stedelijke regio Eindhoven 27-10-2015 Na jarenlang sudderen lijkt er nu een versnelling te komen in het nadenken over de energietransitie in ons land. Zowel op

Nadere informatie

pent-offices Next level offices met top level uitzicht www.levelleiden.nl

pent-offices Next level offices met top level uitzicht www.levelleiden.nl pent-offices Next level offices met top level uitzicht www.levelleiden.nl DE UNIQUE SELLING POINTS VAN LEVEL PENT-OFFICES: uniek uitzicht vanaf de twaalfde verdie- ping over de stad Leiden schitterende

Nadere informatie

Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND. Deel II Ambities en prioriteiten. Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008

Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND. Deel II Ambities en prioriteiten. Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008 Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND Deel II Ambities en prioriteiten Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008 Juni 2003 0 In onze naam, Cultuurconvenant Zuid-Nederland (CZN), staat het woord

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 819 Tijdelijke regels betreffende experimenten in het hoger onderwijs op het gebied van vooropleidingseisen aan en selectie van aanstaande studenten

Nadere informatie

Onderwerp Concentratie Rijksvastgoed MIRT-onderzoek (Rijks)vastgoedstrategie Lelystad

Onderwerp Concentratie Rijksvastgoed MIRT-onderzoek (Rijks)vastgoedstrategie Lelystad ** Aan Provinciale Staten Onderwerp Concentratie Rijksvastgoed MIRT-onderzoek (Rijks)vastgoedstrategie Lelystad Provinciale Staten 2 juli 2014 Agendapunt 1. Beslispunten 1. Kennis te nemen van de ontwikkelingen

Nadere informatie

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Welke informatie hebben wij nodig? Let op:

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Welke informatie hebben wij nodig? Let op: Aanleverinstructies Omslag ontwerp Op basis van uw wensen kunt u een geschikte ontwerper kiezen. Op de volgende pagina s van dit document vindt u info en een klein portfolio van de ontwerpers. 1. StudioLIN

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010 Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp Lichte stijging opnameniveau De totale opname van kantoorruimte in de regio Amsterdam in bedraagt 268.317 m², hetgeen een lichte

Nadere informatie

Duurzaam groeien en vernieuwen

Duurzaam groeien en vernieuwen Symposium Duurzaam groeien en vernieuwen 05 02 13 Wat leert de Monitor Duurzaam Nederland en hoe kan Nederland werken aan duurzame groei? Dinsdag 5 februari 2013, 13.30-18.00 uur Centraal Bureau voor de

Nadere informatie

Opbouw college. Trends voorspellen binnen kunst. Wat is Casco? Definiëring kunstwereld. Casco Office for Art, Design and Theory

Opbouw college. Trends voorspellen binnen kunst. Wat is Casco? Definiëring kunstwereld. Casco Office for Art, Design and Theory Casco Office for Art, Design and Theory Jaring Dürst Britt Opbouw college I) Introductie trends-casco-kunstwereld(en) II) Trends binnen de brede kunstwereld III) Trends binnen Casco s kunstwereld IV) Terugkoppeling

Nadere informatie

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069 Onderwerp Datum Contactpersoon 2 e Kans Beroepsonderwijs 2 februari 2007 Goede bondgenoot, Niets menselijks is u of mij vreemd. In aantallen geredeneerd

Nadere informatie

Actieplan Moes- Verkeer Traject Take The Lead van het NJR

Actieplan Moes- Verkeer Traject Take The Lead van het NJR Actieplan MoesVerkeer Traject Take The Lead van het NJR Aan: Andel de Haan Actieplan voor Take The Lead, van NJR MoesVerkeer 2 april 2013 Jasmijn van Es Jasmijn.vanes@hotmail.com www.moesverkeer.wordpress.com

Nadere informatie

OPEN CALL: creatieve ondernemers met toekomstplan voor Huis vol Energie

OPEN CALL: creatieve ondernemers met toekomstplan voor Huis vol Energie OPEN CALL: creatieve ondernemers met toekomstplan voor Huis vol Energie 1 Bedenk een toekomstplan voor Huis vol Energie We zoeken: creatieve ondernemers! Energiesprong roept creatieve ondernemers op om

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Presentatie. Nieuwbouw Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) & Kunst Aan De Eem (Kade) Sou-Fen Kao

Presentatie. Nieuwbouw Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) & Kunst Aan De Eem (Kade) Sou-Fen Kao Presentatie Nieuwbouw Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) & Kunst Aan De Eem (Kade) Sou-Fen Kao 11 februari 2010 Wensen en even voorstellen Onbevangen Innovatief Bewustzijn Vernieuwend Verandering Duurzaam

Nadere informatie

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 Hoort bij raadsvoorstel 27-2012 BIJLAGE 2 APPENDIX 1. CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 1. Doel van de opdracht Winnen van de titel Culturele Hoofdstad van Europa voor het project 2018Brabant

Nadere informatie

Lijst van aanvragen voor de basisinfrastructuur 2013-2016, voor advies voorgelegd aan de Raad voor Cultuur

Lijst van aanvragen voor de basisinfrastructuur 2013-2016, voor advies voorgelegd aan de Raad voor Cultuur Lijst van aanvragen voor de basisinfrastructuur 2013-2016, voor advies voorgelegd aan de Raad voor Cultuur Naam instelling Artikel Gevraagd bedrag Plafond- bedrag Standplaats Algemeen theater Algemeen

Nadere informatie

LEERGANG SUCCESVOL AANBESTEDEN

LEERGANG SUCCESVOL AANBESTEDEN LEERGANG SUCCESVOL AANBESTEDEN Protocol Ontwerpersselecties gemeente Rotterdam 21 mei, De Rotterdam, OMA Ontwikkelcompetities Nieuwe Stijl gemeente Leeuwarden 28 mei, Fries Museum Watercampus (in aanbouw),

Nadere informatie

Dit hoofdstuk heeft raakvlakken met hoofdstuk 8 over Toerisme en recreatie, daar staat bijvoorbeeld meer informatie over evenementen.

Dit hoofdstuk heeft raakvlakken met hoofdstuk 8 over Toerisme en recreatie, daar staat bijvoorbeeld meer informatie over evenementen. Hoofdstuk 12 Cultuur 12.1 Inleiding Cultuur is één van de peilers van de stadsvisie Leiden, stad van ontdekkingen. Leiden is een historische stad met een breed aanbod aan culturele voorzieningen. Zo is

Nadere informatie

Les 14 Dutch design. Presentatieopdracht 1 Rem Koolhaas

Les 14 Dutch design. Presentatieopdracht 1 Rem Koolhaas Les 14 Dutch design Presentatieopdracht 1 Rem Koolhaas U gaat een presentatie geven van 5 minuten aan mensen die deze Nederlandse architect niet goed kennen aan de hand van drie gebouwen die door hem zijn

Nadere informatie

WORKSHOP. huisvesting & corporate branding

WORKSHOP. huisvesting & corporate branding WORKSHOP huisvesting & corporate branding PROGRAMMA 15:00-15:05 welkom door Martijn Roordink, oprichter SPACES 15:05-15:55 introductie: betekenis geven aan ruimte keynote: wat als Starbucks je huisvesting

Nadere informatie

Schakelen Bouwkunde TU Delft. dr.ir. Remon Rooij. BSc Bouwkunde opleidingscoördinator voorzitter inschalingscommissie. april 2015

Schakelen Bouwkunde TU Delft. dr.ir. Remon Rooij. BSc Bouwkunde opleidingscoördinator voorzitter inschalingscommissie. april 2015 Schakelen Bouwkunde TU Delft dr.ir. Remon Rooij BSc Bouwkunde opleidingscoördinator voorzitter inschalingscommissie april 2015 1 Inhoud 1. Uitganspunten schakelen 2. Schakelsemester voor HBO BK 3. HBO/WO

Nadere informatie

De Strip. Fris je geheugen op. www.prismaproject.nl

De Strip. Fris je geheugen op. www.prismaproject.nl www.prismaproject.nl Fris je geheugen op De Strip In het voorjaar van 2002 startte in een voormalige winkelgalerij in de Vlaardingse Westwijk het kunstproject De Strip. Dit project was een initiatief van

Nadere informatie

FEATURE: SPANJE IN AMSTERDAM

FEATURE: SPANJE IN AMSTERDAM FEATURE: SPANJE IN AMSTERDAM Pagina 2 van 5 PRESS FEATURE Spanje in Amsterdam Amsterdam heeft eeuwenoude banden met Spanje. De relatie begon minder vredig, met de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) tussen

Nadere informatie

VDVZ Architecten - Jagerskade 17 3552 TL Utrecht - www.vdvz.nl

VDVZ Architecten - Jagerskade 17 3552 TL Utrecht - www.vdvz.nl BIM Architecten denken vaak dat BIM alleen voor grote, complexe, projecten wordt gebruikt en daardoor alleen geschikt is voor grotere architectenbureaus. Aart van der Vlist van VDVZ Architecten, een bureau

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Hoe staan we er nu voor?

Hoe staan we er nu voor? Presentatie voor het debat Iedereen ZZP-er: Over winners' en 'losers' op de arbeidsmarkt, Groninger Forum, 26 maart 2015 Prof.dr. Jouke van Dijk Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Waar nieuw. en oud raken. Een pleidooi. voor houdbare. moderniteit. in architectuur. Lecturis

Waar nieuw. en oud raken. Een pleidooi. voor houdbare. moderniteit. in architectuur. Lecturis Waar nieuw en oud raken Een pleidooi voor houdbare moderniteit in architectuur Lecturis Meer Het Globaal Erflatersvandekortstondigheid 12 5 1 Het Moderne Project 18 Kind van de moderniteitstraditie 21

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

10 jaar Cultuursector Merkenonderzoek. Amsterdam, 17 maart 2016

10 jaar Cultuursector Merkenonderzoek. Amsterdam, 17 maart 2016 10 jaar Cultuursector Merkenonderzoek Amsterdam, 17 maart 2016 2010 Agenda 1. Introductie onderzoeksmodel BrandAlchemy 2. Merkontwikkeling podiumkunsten 2006-2016 3. Case: 10 jaar merkmonitoring Het Spoorwegmuseum

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

VOORAANKONDIGING. Vaste rente van 8,5% per jaar; looptijd 2 jaar Rente wordt jaarlijks achteraf uitgekeerd

VOORAANKONDIGING. Vaste rente van 8,5% per jaar; looptijd 2 jaar Rente wordt jaarlijks achteraf uitgekeerd VOORAANKONDIGING OBLIGATIELENING VOOR STUDENTENHUISVESTING DELFT Vaste rente van 8,5% per jaar; looptijd 2 jaar Rente wordt jaarlijks achteraf uitgekeerd De obligatielening van EUR 2.000.000 wordt gebruikt

Nadere informatie

Albert Turk. 12 april 1965 te Olst. Noordzeestraat 4 3522 PK Utrecht +31(0)6 20947309 info@noordzeearchitecten.nl www.noordzeearchitecten.

Albert Turk. 12 april 1965 te Olst. Noordzeestraat 4 3522 PK Utrecht +31(0)6 20947309 info@noordzeearchitecten.nl www.noordzeearchitecten. Albert Turk 12 april 1965 te Olst Noordzeestraat 4 3522 PK Utrecht +31(0)6 20947309 info@noordzeearchitecten.nl www.noordzeearchitecten.nl Stichting Bureau Architectenregister: architect: 1.031201.013

Nadere informatie

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers In dit onderzoek analyseren we de levensvatbaarheid van de kantoren in Nederland op basis van een verdeling per gebouwen van kansrijk via kansarm naar kansloos. Ons eerdere onderzoek gaf, vanuit de vraag

Nadere informatie

Grenzeloze ambities Ondernemen in een internationale context

Grenzeloze ambities Ondernemen in een internationale context Grenzeloze ambities Ondernemen in een internationale context Dirk Jan van den Berg Voorzitter van het College van Bestuur van de TU Delft Ter gelegenheid van de opening van het collegejaar 2009/2010 Delft,

Nadere informatie

Den Haag, 17 mei 2000

Den Haag, 17 mei 2000 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 mei 2000 Hierbij leg ik aan uw Kamer over, conform artikel 10a, lid 6 van de Welzijnswet 1994, de tekst van de algemene maatregel

Nadere informatie

shops 37.515 passanten per dag. Een mooie plek om u te vestigen. www.levelleiden.nl

shops 37.515 passanten per dag. Een mooie plek om u te vestigen. www.levelleiden.nl shops 37.515 passanten per dag. Een mooie plek om u te vestigen. www.levelleiden.nl DE UNIQUE SELLING POINTS VAN LEVEL SHOPS OP EEN RIJ: ruim 37.500 passanten per dag overdekte passage perfect bereikbaar,

Nadere informatie

Bevolkingstrends 2013. Bevolkingsgroei in grote steden vooral dankzij Vinex-wijken

Bevolkingstrends 2013. Bevolkingsgroei in grote steden vooral dankzij Vinex-wijken Bevolkingstrends 2013 Bevolkingsgroei in grote steden vooral dankzij Vinex-wijken Frank Bloot november 2013 Van de vier grootste gemeenten in ons land is het aantal inwoners in Utrecht de afgelopen tien

Nadere informatie

PLAN EN LOCATIE VERHUURBROCHURE

PLAN EN LOCATIE VERHUURBROCHURE 1 PLAN EN LOCATIE Fraai gelegen op een industriegebied in Schiedam, direct aan een doorgaande weg en dicht bij de snelweg. De ligging aan de rand van Schiedam, dicht tegen Rotterdam aan, maakt het industriegebied

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Cultureel opdrachtgeverschap

Cultureel opdrachtgeverschap Cultureel opdrachtgeverschap De uitdaging aan de corporaties van Futura Tilburg 1 oktober 2009 1 Meerdere kanten van de tafel Architect HJ Snijder De Nijl Bewoner Met verbouwervaring Consultant BVR Overheid

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

BIM op Schiphol -23-02-2015 -Y.R. Vos

BIM op Schiphol -23-02-2015 -Y.R. Vos BIM op Schiphol -23-02-2015 -Y.R. Vos Inhoud Schiphol Groep Context & strategie Aanpak Toekomst Aanbevelingen& ervaringen Schiphol Group: vier business areas Aviation Levert diensten en faciliteiten aan

Nadere informatie