Auteurs Michelle van der Kolk Marleen Kotkamp Opleiding Maatschappelijk werk & Dienstverlening Academie Mens & Maatschappij Saxion

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Auteurs Michelle van der Kolk 110435 Marleen Kotkamp 110170. Opleiding Maatschappelijk werk & Dienstverlening Academie Mens & Maatschappij Saxion"

Transcriptie

1

2 Auteurs Michelle van der Kolk Marleen Kotkamp Opleiding Maatschappelijk werk & Dienstverlening Academie Mens & Maatschappij Saxion Opdrachtgever Stichting Maatschappelijk Werk Noord West Twente, Locatie Almelo Datum : 29 september 2009

3 Onderzoek naar de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening op organisatie-, medewerkers- en cliëntniveau naast het gewone aanbod van Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente Van Face to Face naar E-therapy?! Opdrachtgever: Stichting Maatschappelijk Werk Noord West Twente, Locatie Almelo Begeleiding: SMWnwT, Locatie Almelo - Yda Hoekstra SMWnwT, Locatie Rijssen - Marinus Sieben Saxion Monique Engelbertink Auteurs/Studenten: Michelle van der Kolk, Marleen Kotkamp, Enschede, 7 mei 2010

4 Voorwoord Voor u ligt het bachelorrapport dat geschreven is naar aanleiding van ons onderzoek. Het onderwerp is afkomstig van de werkplek van Michelle van der Kolk, Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente (MWnwT). MWnwT wil haar hulpverleningsaanbod uitbreiden door internethulpverlening toe te voegen. Voor zij hier mee van start kunnen en willen gaan is er nog veel informatie nodig. Er moet gekeken worden of er vanuit de doelgroep vraag is naar internethulpverlening en vanuit de instelling moet er gekeken worden of er aanbod is voor deze nieuwe vorm van hulp verlenen. Michelle heeft meteen aangegeven graag een bijdrage aan dit project te willen leveren samen met studiegenoot Marleen Kotkamp, omdat het goed toepasbaar is om tot een bachelorrapport te komen. De afgelopen maanden hebben wij een nauwe samenwerking gehad met elkaar, om dit verslag tot stand te brengen. Wij zijn er met veel enthousiasme aan begonnen en hebben fijn samen gewerkt met elkaar. Het onderwerp sprak ons beiden aan, waardoor wij zeer gemotiveerd waren om hier onderzoek naar te doen. Wij willen een aantal mensen bedanken die een bijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van dit bachelorrapport. Monique Engelbertink heeft ons begeleid tijdens de intervisiebijeenkomsten en heeft telkens feedback gegeven waarop we het verslag hebben aangepast. Daarnaast willen wij onze medestudenten bedanken, zij hebben meegedacht over eventuele verbeteringen. Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente bedanken wij omdat zij open stonden voor een onderzoek naar internethulpverlening binnen hun instelling. Zonder hen hadden we dit verslag immers niet kunnen maken. Verder bedanken wij Gerrit van de Vegte en Marloes Postel omdat wij hen mochten interviewen over de ervaringen van internethulpverlening binnen hun instelling. Als laatste willen wij iedereen bedanken die mee heeft gewerkt met het invullen van de enquêtes en tijd in ons onderzoek heeft gestoken. 7 mei 2010, Enschede Michelle van der Kolk Marleen Kotkamp 2

5 Samenvatting Het onderwerp van dit onderzoek is internethulpverlening. Internethulpverlening is een nieuwe modaliteit om mensen te helpen bij het oplossen van levens- en relatieproblemen. Het maakt gebruik van de kracht en het gemak van het internet om gelijktijdig (synchroon) en in de tijd vertraagd (asynchrone) communicatie tussen een individu en een professional. Dit onderzoek heeft betrekking op Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente (MWnwT). MWnwT kent negen locaties, dit onderzoek is gericht op locatie Almelo en locatie Rijssen. De hoofdvraag van dit onderzoek is: Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening op organisatie, medewerkers en cliëntniveau naast het gewone aanbod van Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente? Om antwoord te krijgen op deze hoofdvraag, is dit opgedeeld in zes deelvragen: 1 Wat is internethulpverlening? 2 Wie is het MWnwt en wat voor aanbod aan hulpverlening bieden zij? 3 Welke ervaringen zijn er in de regio Twente met internethulpverlening? 4 Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening binnen de organisatie? 5 Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening binnen de medewerkers? 6 A. Wat is de vraag naar internethulpverlening van de potentiële cliënten? B. Zijn er verschillen als er gekeken wordt naar diverse kenmerken van de respondenten? Dit onderzoek betreft een inventariserend onderzoek. Er worden gegevens verzameld door middel van schriftelijke enquêtes af te nemen. Deze gegevens worden verzameld op drie verschillende niveaus; de organisatie, de medewerkers en bij potentiële cliënten. Het eerste doel op korte termijn van dit onderzoek is inzicht hebben in de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening op organisatie- en medewerkersniveau voor MWnwT. Het tweede doel op korte termijn van dit onderzoek is inzicht hebben in de vraag bij potentiële cliënten (jongeren) om de stap naar internethulpverlening te maken. Het doel op lange termijn is dat internethulpverlening geïmplementeerd wordt, indien blijkt dat er vraag en mogelijkheden zijn binnen Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente. Het literatuuronderzoek is aangevuld met interviews met twee deskundigen. Deze deskundigen zijn werkzaam binnen Carint AMW Hengelo en Tactus Enschede. Zij hebben ervaring met internethulpverlening en geven MWnwT tips. In hoofdstuk vijf wordt de conclusie op deelvraag vier, vijf en zes weergegeven, wat samen het antwoord op de hoofdvraag geeft. De vraag van de organisatie is dat ze duidelijk willen hebben of er vraag naar internethulpverlening is onder de doelgroep jongeren. Ook willen zij de mening van de medewerkers horen over internethulpverlening. Het aanbod van de organisatie is om internethulpverlening toe te voegen aan het huidige hulpverleningsaanbod van MWnwT, als blijkt dat er vraag naar is. Er is nog niet bekend hoe de organisatie internethulpverlening in wil gaan zetten binnen MWnwT. Dit zou kunnen bij de aanmelding, bij de hulpverlening, als nazorg of als zelfstandig traject. De vraag van de medewerkers is hoe internethulpverlening precies ingevuld gaat worden binnen MWnwT, omdat zij het moeten gaan uitvoeren. Deze vraag wordt weergegeven als aanbeveling voor verder onderzoek. Er moet dan onderzocht worden of medewerkers 3

6 bereid zijn om buiten kantooruren te werken, wat ze verdienen en hoe internethulpverlening precies ingezet gaat worden. Het aanbod van de medewerkers is dat zij open staan voor deze nieuwe vorm van hulpverlenen. De jongere medewerkers (-50 jaar) staan positiever tegenover internethulpverlening dan de ouderen (+50 jaar). Dit blijkt uit de uitkomsten van de enquêtes. De vraag van de potentiële cliënt is dat er meer bekendheid gegeven moet worden aan het maatschappelijk werk. Jongeren begrijpen niet wat het maatschappelijk werk precies inhoudt en waar je deze manier van hulpverlenen kan vinden. Dit blijkt uit vragen die er gesteld zijn tijdens het uitleggen van de enquêtes aan de jongeren. De interesse naar hulpverlening via het internet is er zeker. Dit blijkt uit de hoge score op de vraag of het een goed initiatief is om maatschappelijk werk via internethulpverlening op te zetten. Wanneer er gekeken wordt naar de niveaus waarop jongeren zitten blijkt het uit de enquêtes dat jongeren van het havo-vwo minder bekend zijn met hulpverlening. Dit kan ermee te maken hebben dat mensen met een lagere sociaaleconomische status (SES) vaker last hebben van geestelijke problemen dan mensen uit een hogere SES (Dijkema, 2010). Een discussiepunt is dat volgens de onderzoekers door internethulpverlening een nieuwe doelgroep aan zal trekken, dit zullen cliënten zijn die zich tot nu toe niet gemeld hebben bij face- to- face hulpverlening. Het onderzoek is vooral gericht op micro niveau, aangezien het onderzoek uitgevoerd is voor Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente. Er zijn enquêtes ingevuld door de medewerkers en het MT (organisatie) van MWnwT. Ook zijn er enquêtes ingevuld door jongeren van de scholen Het Noordik en Pius X. Deze scholen zijn beiden in Almelo gevestigd. Er gaan jongeren uit verschillende plaatsen uit Twente naartoe, waardoor de resultaten van het onderzoek onder jongeren interessant kan zijn voor andere zorginstellingen in Twente. Dit betekent dat de resultaten uit de enquêtes voor de jongeren ook op mesoniveau van toepassing zijn. Sommige instellingen in Nederland werken al wel met internethulpverlening. MWnwT is gericht op de eigen regio, dit is microniveau. Door positieve ervaringen staan andere instellingen hier ook open voor. Instellingen willen niet achter blijven qua hulpverleningsaanbod, en starten het ook op. Er worden tien aanbevelingen meegegeven aan MWnwT. Hieronder worden deze aanbevelingen op een rijtje gezet. De uitleg bij elke aanbeveling is in paragraaf 6.1 weergegeven. Aanbevelingen: 1- Nadenken over vorm internethulpverlening 2- Inventarisatie voor medewerkers 3- Panel oprichten voor jongeren 4- Bekendheid geven aan de hulpverlening 5- Aparte site voor internethulpverlening 6- Website laten testen 7- Stel één persoon aan voor werving 8- Training medewerkers 9- Automatische registratie website 10- Blijf behandeling evalueren 4

7 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 De Inleiding Aanleiding Doelstelling Hoofdvraag en deelvragen Hoofdvraag Deelvragen Samenvatting...9 Hoofdstuk 2 De theorie Wat is internethulpverlening? Wat is MWnwT en wat voor aanbod aan hulpverlening bieden zij? Welke ervaringen zijn er in de Regio Twente met internethulpverlening? Ervaringen van deskundigen uit de Regio Twente met internethulpverlening Samenvatting...17 Hoofdstuk 3 Het onderzoek Type onderzoek Onderzoekspopulatie Instrumenten Verantwoording instrumenten Procedure Betrouwbaarheid Interne en externe geldigheid Ethische overwegingen Samenvatting...22 Hoofdstuk 4 Resultaten Respons en validiteit De mening van de organisatie van MWnwT over internethulpverlening De mening van de medewerkers van MWnwT over internethulpverlening De mening van de jongeren over internethulpverlening...33 Hoofdstuk 5 Conclusies Wat is de vraag en het aanbod van de organisatie? Wat is de vraag en het aanbod van de medewerkers? Wat is de vraag van de potentiële cliënt? Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening op... organisatie, medewerkers en cliëntniveau naast het gewone aanbod van stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente Discussie Sterktes en Zwaktes Samenvatting...43 Hoofdstuk 6 Aanbevelingen Aanbevelingen...45 Literatuurlijst

8 Bijlagen Enquête voor de organisatie 2. Enquête voor de medewerkers 3. Enquête voor de jongeren 4. Model overeenkomst bacheloronderzoek 5. Evaluatieformulier opdrachtgever 6. Bewijs van kunnen 2: bacheloronderzoeksrapport 7. Bachelorrapport eerste kans 6

9 Hoofdstuk 1 Inleiding Inleiding In paragraaf 1.1 wordt verteld hoe maatschappelijk werk vroeger is opgericht en welke ontwikkelingen er door de jaren heen hebben plaats gevonden. Daarna wordt verteld wat de doelstellingen, hoofdvragen en deelvragen van dit onderzoek zijn, in paragraaf 1.2 en 1.3. In paragraaf 1.4 worden de drie belangrijkste begrippen van dit onderzoek uitgewerkt, zodat het zeker is dat iedereen dezelfde betekenis van deze begrippen aanhoudt. In de laatste paragraaf, paragraaf 1.5, wordt een samenvatting van dit hoofdstuk weergegeven. 1.1 Aanleiding In 1899 is de eerste opleiding opgericht voor Socialen Arbeid in Nederland. Het was de eerste sociale opleiding ter wereld. In het begin van de 20e eeuw lag het accent vooral op het volksontwikkelingswerk en het woning maatschappelijk werk. In die periode kwamen onder meer de woonscholen tot stand, buurten waarin getracht werd om probleemgezinnen op te voeden tot nette bewoners. Na de Tweede Wereldoorlog ontstonden er meer opleidingen voor maatschappelijk werker, die al snel sociale academies werden genoemd. Het maatschappelijk werk kwam onder invloed van ideeën uit Amerika, die in Nederland werden verspreid. De aandacht kwam daarbij te liggen op de zelfredzaamheid van de cliënten (Het nationaal fonds voor bijzondere noden, 2001). In de zorgsector is veel werk dat vroeger door vrijwilligers werd gedaan, overgenomen door betaalde krachten, omdat maatschappelijk gekozen werd voor betalen van werk. Door levensbeschouwelijke organisaties geboden materiële en emotionele steun werd overgenomen door financiële bijstand van de overheid, respectievelijk door beroepsmatig maatschappelijk werk. Deze overgang van vrijwillig werk naar betaald werk kon plaatsvinden dankzij economische vooruitgang en de zich ontwikkelde opvatting dat mensen niet meer afhankelijk moeten zijn van gunsten (Het nationaal fonds voor bijzondere noden, 2001). Door de ontwikkelingen in de jaren 70 verschoof het accent in het maatschappelijk werk naar een meer op emancipatie gericht werken. Niet aanpassing van de cliënten aan de maatschappij, maar aanpassing van de maatschappij aan de cliënt was toen de invalshoek. In de laatste jaren van de 20e eeuw verschoof de aandacht weer meer naar een op de cliënt gerichte benadering. In deze periode is ook de bemoeizorg ontstaan. Dit kenmerkt zich door: mensen opsporen die hulp nodig hebben, vertrouwen wekken, relatie opbouwen en langdurig begeleiden of toe leiden naar reguliere zorg (Het nationaal fonds voor bijzondere noden, 2001). Er is een beroepscode opgesteld voor maatschappelijk werker in 1962 en geactualiseerd in 1990 en De code geeft aan waar het handelen van de maatschappelijk werker op gebaseerd is en biedt richtlijnen voor de hulpverlening. Aan de hand van de code kan het beroepsmatig handelen van de maatschappelijk werker worden getoetst (Haar van der, 2007). Door de Nederlandse Vereniging voor Maatschappelijk Werkers is de functie en het doel van het maatschappelijk werk als volgt omschreven: De functie van het werk is mensen te ondersteunen bij het oplossen van en omgaan met problemen en verstoringen in hun functioneren in wisselwerking met hun sociale omgeving. De maatschappelijk werker beoogt met zijn hulpverlening het sociaal functioneren van personen of de wisselwerking tussen personen en hun sociale omgeving te verbeteren. De realisering van dit doel vormt een gezamenlijke activiteit van de maatschappelijk werker en de betrokkenen (Nvmw, 2010). Maatschappelijk werkers proberen hun cliënten inzicht te geven in hun problemen en ondersteunen hen bij het oplossen van hun problemen. Tegelijkertijd beogen zij met de hulpverlening, dat hun cliënten ook na afloop van de hulpverlening beter in staat zijn om hun problemen op te lossen. Maatschappelijk werkers zetten zich er ook voor in om het 7

10 aanbod van instellingen zo goed mogelijk af te stemmen op de problemen van hun cliënten. Cliënten zoeken vaak als eerste naar informatie op internet waar ze kunnen aankloppen met hun problemen. Internet biedt nieuwe mogelijkheden om op het individu toegespitste informatievoorziening te combineren met een grootschalig bereik en maakt het daarnaast voor cliënten mogelijk om vanuit hun eigen huis en anoniem behandeld te worden (Sieben, 2008). Volgens onderzoek van het Centraal Bureau Statistiek in april 2009, heeft 92% van alle Nederlandse huishoudens de beschikking over een pc, waarvan 86% toegang heeft tot internet. In ditzelfde onderzoek heeft 80% aangegeven de computer (bijna) dagelijks te gebruiken (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2010). Op school en op het werk wordt tegenwoordig veel met een pc gewerkt. Internet wordt, naast het gebruik van de mobiele telefoon, veel en vaak gebruikt als communicatiemiddel. Inmiddels zijn er veel bekende begrippen ontstaan, zoals chatten, msn-en, surfen, browsen en webcammen. Door dit toenemende gebruik van internet zijn de hulpverlenende instanties na gaan denken over potentiële hulpvragers. Deze hulpvragen zouden via internet kunnen toenemen. Voor veel mensen is de stap om naar een instelling toe te gaan een te grote drempel (Sieben, 2008). Jongeren vragen vaak hulp op het moment dat de nood erg hoog is, dit blijkt uit ervaringen vanuit het maatschappelijk werk. Zij hebben dan ook gelijk hulp nodig. Dit is voor MWnwT lastig doordat er een wachtlijst is. Internethulpverlening zou hier aan bij kunnen dragen. Met deze nieuwe vorm van hulpverlenen bepalen jongeren zelf de tijd van hulp vragen. Zij kunnen hierbij snel antwoord krijgen, en hiermee geholpen zijn. Mensen die op dit moment via internet op zoek gaan naar hulp kunnen bij verschillende sites terecht, zoals en De top drie van problemen waarvoor mensen hulp vragen via internet zijn: relatieproblemen; hulp bij seksueel misbruik; hulp bij mishandeling. Dit is een indicatie tot en met 15 april 2009 (Rooij van, 2009). Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente (MWnwT), is een instelling voor algemeen maatschappelijk werk en biedt professionele hulp aan mensen met psychosociale problemen. Deze problemen betreffen vooral relatieproblemen, eenzaamheid, opvoedingsproblemen, zingeving/vrijetijdsbesteding en financiën. Het ontbreekt de cliënten aan het vermogen zelfstandig hun problemen op te lossen. Het doel van de hulp is om de zelfredzaamheid van de hulpvrager te vergroten (MWnwT, 2009). Marinus Sieben (MWnwT) heeft een vooronderzoek gedaan naar Algemeen Maatschappelijk Werk, met of zonder internethulpverlening? Internethulpverlening is enorm in opkomst. Een van zijn aanbevelingen was een eigen site voor de instelling. Nu deze site bijna de lucht in gaat, is de link makkelijk gelegd om te gaan onderzoeken of er vraag naar en aanbod van internethulpverlening is, binnen de organisatie en medewerkers van MWnwT. MWnwT wil meegaan met de laatste trends van hulpverlenen. Ze hebben het idee dat ze op dit moment een doelgroep niet aantrekken met de huidige vorm van hulpverlening. Ook merken de medewerkers dan jongeren snel afhaken bij face to face hulpverlenen, dit kan met de hoge drempel te maken hebben. Jongeren werken veel met de computer, internethulpverlening zou hierdoor een middel kunnen zijn om jongeren eerder en beter te kunnen bereiken. Voor dit onderzoek is het interessant om te weten of jongeren eerder hulp zullen vragen via internet dan face to face. 1.2 Doelstelling Het eerste doel op korte termijn van dit onderzoek is inzicht hebben in de vraag naar en aanbod van internethulpverlening op organisatie- en medewerkerniveau voor MWnwT. Het tweede doel op korte termijn van dit onderzoek is inzicht hebben in de vraag bij (potentiële) cliënten om de stap naar internethulpverlening te maken. 8

11 Het doel op lange termijn is dat internethulpverlening geïmplementeerd wordt, indien er vraag en mogelijkheden zijn binnen Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente. 1.3 Hoofdvraag en deelvragen Hoofdvraag Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening op organisatie, medewerkers en cliëntniveau naast het gewone aanbod van Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente? Deelvragen 1 Wat is internethulpverlening? 2 Wie is het MWnwt en wat voor aanbod aan hulpverlening bieden zij? 3 Welke ervaringen zijn er in de regio Twente met internethulpverlening? 4 Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening binnen de organisatie? 5 Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening binnen de medewerkers? 6 A. Wat is de vraag naar internethulpverlening van de potentiële cliënten? B. Zijn er verschillen als er gekeken wordt naar diverse kenmerken van de respondenten? 1.4 Samenvatting In dit hoofdstuk is de basis aan bod gekomen. Als eerste is de aanleiding van dit onderzoek op papier gezet. Hierin is uitgelegd hoe maatschappelijk werk tot stand is gekomen en welke ontwikkelingen er door de jaren heen hebben plaats gevonden. Het eerste doel op korte termijn van dit onderzoek is inzicht hebben in de vraag naar en aanbod naar internethulpverlening op organisatie- en medewerkerniveau voor MWnwT. Het tweede doel op korte termijn van dit onderzoek is inzicht hebben in de vraag bij (nieuwe) cliënten om de stap naar internethulpverlening te maken. Het doel op lange termijn is dat internethulpverlening geïmplementeerd wordt, indien er vraag is en mogelijkheden zijn binnen Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente. De hoofdvraag van dit onderzoek is: Wat is de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening op organisatie, medewerkers en cliëntniveau naast het gewone aanbod van Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente? Deze hoofdvraag is opgedeeld in zes deelvragen. Leeswijzer: Hoofdstuk twee beschrijft het theoretisch kader. Hier zijn de eerste drie deelvragen in uitgewerkt. In hoofdstuk drie komt de methode van onderzoek aan bod. Hierin wordt onder andere verteld wat het type onderzoek is, wat de onderzoekspopulatie is en wat de ethische overwegingen zijn voor dit onderzoek. Hoofdstuk vier geeft de resultaten van alle enquêtes weer. Dit is uitgewerkt in grafieken. In het laatste hoofdstuk, hoofdstuk vijf, worden deelvraag vier tot en met zes beantwoord. Ook worden er in dit laatste hoofdstuk conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan. Dit door middel van een sterkte/ zwakte analyse. 9

12 Hoofdstuk 2 De theorie Inleiding In dit hoofdstuk worden deelvraag één tot en met drie beantwoord. Dit zijn de theoretische deelvragen. In paragraaf 2.1 wordt uitgelegd wat internethulpverlening inhoudt. In paragraaf 2.2 wordt verteld wat MWnwT is en wat voor aanbod aan hulpverlening zij bieden. In de laatste paragraaf, paragraaf 2.3, wordt een samenvatting weergegeven van de interviews die gedaan zijn met Carint AMW Hengelo en Tactus Almelo. 2.1 Wat is internethulpverlening? Wat is internethulpverlening? Het begrip geeft eigenlijk al weer wat het begrip betekent. Hulpverlening via internet. Maar wat houdt het nou eigenlijk precies in? De term internetbehandeling is afgeleid van de Engelse term e-therapy, waarbij de letter e staat voor elektronische. In de literatuur worden diverse Engelse benamingen gebruikt, als: e-health, online counseling, internet-mediated therapy, internet counseling, computer-mediated therapy, treatment through the internet en web-based therapy. Deze verscheidenheid aan terminologie laat zien dat internetbehandeling een relatief nieuw verschijnsel is, waarvoor nog geen eenduidige term wordt gebruikt. De term e-therapy wordt gebruikt om het proces van interactie tussen een therapeut en een cliënt te beschrijven, waarbij cliënt en hulpverlener zich op aparte locaties bevinden en met elkaar communiceren via internet (Postel, Keizer, Westendorp, Brenninkmeijer, 2007). Internetbehandeling heeft als doel het verbeteren van de gezondheidstoestand van de cliënt. Het NBCC (National Board for Certified Counselors) maakt onderscheid tussen verschillende vormen van e-therapy. Het maakt gebruik van de kracht en het gemak van het internet om gelijktijdig (synchroon) en in de tijd vertraagd (asynchrone) communicatie tussen een individu en een professional (Grohol, 1999). Synchroon betekent dat de interactie direct plaatsvindt, er zit slechts een minimum aan tijd tussen de reactie van cliënt en die van de hulpverlener. Een voorbeeld hiervan is chatten. Bij een asynchrone interactie zit er langere tijd tussen de reactie van cliënt en hulpverlener, bijvoorbeeld bij contacten. Het voordeel van asynchrone interactie is dat zowel de cliënt als de hulpverlener de mogelijkheid heeft goed na te denken over de voorgaande correspondentie alvorens een antwoord te geven. Er is geen druk om snel na te denken (Grohol, 1999). Tevens onthullen cliënten meer persoonlijke informatie via een computer (Alleman, 2002). De focus van internet verschilt van cliënt tot cliënt. Sommige cliënten willen inter-persoonlijke relaties bespreken, of nieuwe manieren leren om te kunnen omgaan met stress. Andere cliënten kunnen gebruik maken van internethulpverlening als aanvulling op andere vormen van hulpverleningsdiensten, of om hulp te verkrijgen bij problemen waar ze momenteel aan werken (Grohol, 1999). Internet counseling via omschrijft het NBCC (2001) als volgt: Asynchronous distance interaction between counselor and client using what is read via text to communicate. De definitie van internet counseling komt overeen met de omschrijving van e-therapy. E-therapy is niet hetzelfde als e-health. E-health word door Eysenbach (2001) omschreven als: health services and information delivered or enhanced through the internet and related technologies. E-therapy omvat meer dan het enkel beantwoorden van een vraag of het geven van informatie, centraal staat het vormen van een persoonlijke en langere termijn relatie met de hulpverlener (Ainsworth, 2000; Manhal-Baugus, 2001). 10

13 2.2 Wat is MWnwT en wat voor aanbod aan hulpverlening bieden zij? Wanneer mensen niet in staat zijn om hun problemen zelfstandig of met behulp van familie en vrienden op te lossen kunnen ze een deskundige raadplegen, zoals een maatschappelijk werker. Bij het Maatschappelijk Werk kunnen mensen terecht met allerlei vragen en problemen. Het kan hierbij gaan om advies, informatie, bemiddeling of begeleiding. Soms kan dit in een éénmalig gesprek, maar vaak zijn er meer gesprekken nodig. Het Maatschappelijk Werk is een algemene basisvoorziening waar iedereen gebruik van kan maken. Aan de hulpverlening zijn geen kosten verbonden. MWnwT ontvangt voor hun werk een subsidie van de gemeenten in de regio waar ze werkzaam zijn. Iedereen kan zonder voorwaarden vooraf bij het Maatschappelijk Werk terecht. Mensen kunnen zich zelf melden bij het Maatschappelijk Werk maar ze kunnen ook worden verwezen door bijvoorbeeld een huisarts. Cliënten kunnen rekenen op vertrouwelijke hulp van beroepskrachten die zijn opgeleid om mensen met problemen op weg te helpen. Zij gaan samen met de cliënt na hoe hij/zij het beste geholpen kan worden. Als het nodig is bemiddelt of verwijst de maatschappelijk werker de cliënt naar de juiste instantie. Indien nodig neemt het Maatschappelijk Werk contact op met andere instanties. Dit gebeurt echter alleen met uitdrukkelijke (schriftelijke) toestemming van de cliënt. De gesprekken vinden meestal plaats op het kantoor van MWnwT, maar als het nodig is maakt de maatschappelijk werker een afspraak bij de cliënt thuis. Naast individuele gesprekken kunnen er tevens echtpaar- en/ of gezinsgesprekken plaatsvinden. Daarnaast kan de hulpverlening plaatsvinden door middel van groepswerk. Hoe lang de hulpverlening duurt bepaalt de cliënt samen met de maatschappelijk werker. MWnwT heeft negen verschillende locaties, namelijk: Almelo, Rijssen, Tubbergen, Wierden, Vroomshoop, Holten, Nijverdal, Vriezenveen en Westerhaar. Zij maken gebruik van een algemeen telefoonnummer. Locatie Almelo heeft iedere werkdag van 8.30 uur tot 9.30 uur en van uur tot uur een inloopspreekuur. De overige instellingen hebben dagelijks een bereikbaarheidsdienst. Enkele voorbeelden waarvoor cliënten bij het maatschappelijk werk terecht kunnen zijn: - Relatie: problemen met partner, met ouders, met kinderen - Eenzaamheid - Stress of nervositeit - Gebrek aan zelfvertrouwen - Verwerking: rouw, echtscheiding, incest, mishandeling - Gezondheid: lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, rugpijn etc., zonder aantoonbare lichamelijke oorzaak - Geld: leren uitkomen met je geld, problemen met het verwerven van inkomen - Werk: problemen op het werk, werkloosheid, arbeidsongeschiktheid - Onderwijs: problemen op school Tijdens gesprekken probeert de maatschappelijk werker er samen met de cliënt achter te komen wat er precies aan de hand is en wat de cliënt nodig heeft. Vervolgens wordt er een hulpverleningsplan opgesteld. Het doel van de hulpverlening is dat de cliënt zelfstandig met zijn/ haar problemen om kan gaan. Cliënten van MWnwT kunnen zich voor verschillende trainingen en cursussen inschrijven die door MWnwT worden aangeboden, namelijk; - Training assertiviteit voor volwassenen, deze training is voor volwassenen die moeite hebben om voor zichzelf op te komen en problemen ondervinden in de omgang met andere mensen. 11

14 - Assertiviteitstraining voor jong- volwassenen (17-22 jaar), deze training is voor jongeren die regelmatig in situaties komen die hen verlegen en onzeker maken. - Uitkomen met je geld, door het maken van een budgetplan krijgen deelnemers een beter inzicht in de manier waarop ze hun geld besteden. - Als ouders gaan scheiden, deze cursus is voor kinderen van gescheiden ouders in de leeftijd tussen de 6 en 12 jaar. Kinderen leren omgaan met de scheiding en de gevolgen daarvan. - SOVA Pubers, deze cursus is voor jongeren van 13 tot 16 jaar die verlegen zijn, moeite hebben met het voor zichzelf opkomen, moeilijk contacten kunnen leggen en/of snel kwaad worden. - Opvoeden Zo!, deze cursus is voor ouders met kinderen in de leeftijd van 3-12 jaar. Er worden handvatten geboden in de omgang met kinderen. - Omgaan met pubers, deze cursus is voor ouders met kinderen in de leeftijd van jaar. Er worden handvatten geboden in de omgang met pubers (MWnwT, 2009). Alle cursussen en trainingen worden door twee maatschappelijk werkers gegeven. De groepen bestaan uit 8 tot 12 deelnemers. Aan de trainingen en cursussen zijn geen kosten verbonden. MWnwT heeft naast het groepswerk een divers aanbod aan hulpverlening, namelijk: - AZC, één maatschappelijk werker is gespecialiseerd in het werken met asielzoekers. - Bureaudiensten, zes maatschappelijk werkers zorgen ervoor dat tijdens alle inloopspreekuren een maatschappelijk werker beschikbaar is om eventuele (nieuwe) cliënten te woord te staan en in te schrijven bij het maatschappelijk werk. - Groepswerk, verschillende maatschappelijk werkers geven één of meerdere trainingen en/of cursussen. - Indicatie urgentie, één maatschappelijk werker vormt samen met de woningstichting en de gemeente een commissie die urgentie aanvragen behandeld. - JHT, in het JeugdHulpTeam werken verschillende instanties en instellingen samen om jongeren met meervoudige problemen de juiste hulp te kunnen bieden. - School gericht maatschappelijk werk, iedere school heeft een maatschappelijk werker die samen met de vertrouwenspersoon van de school bespreekt hoe het met de kinderen gaat en welke kinderen meer hulp nodig zouden kunnen hebben. - Stadsbank, één maatschappelijk werker heeft regelmatig gesprekken bij de stadsbank om de samenwerking te bevorderen. - OJA, dit is een wekelijks overleg met verschillende instanties uit Almelo en Twenterand (o.a. politie) over jongeren die in aanraking zijn geweest met de politie. Het doel is om te kijken hoe deze jongeren weer op het rechte pad gezet kunnen worden. Wekelijks worden deze jongeren geëvalueerd. - Vroeghulp, Team Vroeghulp bestaat uit verschillende instanties die samenwerken in de aanpak van huiselijk geweld. - Bemoeizorg, cliënten kunnen door verschillende instanties aan worden gemeld bij het maatschappelijk werk omdat zij zich zorgen maken over de cliënt. Vaak hebben deze cliënten meervoudige problemen. Vangnetzorg wordt ook wel bemoeizorg genoemd (MWnwT, 2009). 12

15 2.3 Welke ervaringen zijn er in de regio Twente met internethulpverlening? Regio Twente is nog beperkt qua hulpverleningsaanbod betreffend internethulpverlening. Hieronder een overzicht van het huidige aanbod. Deze informatie is verkregen bij medewerkers van Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente. Instelling Hulpverleningsaanbod Doelgroep Bron Carint AMW Hengelo Aanbod is tijdelijk gestopt. Momenteel zijn zij bezig met nieuwe behandelingsmethoden voor internethulpverlening. Jongeren van 12 tot 23 jaar met psycho sociale problemen, eenzaamheid, verslaving, rouwverwerking, emotionele problemen, gezondheid en seksuele problemen. Dhr. G. van de Vegte - Tactus Enschede (Overijssel) Hulpverlening met een professional via internet. De hulpverlening is asynchroon. Volwassene van 18 jaar of ouder met verslavingsproblematiek. Mevr. M. Postel Sensoor Oost Nederland Hengelo 24-uur hulpverlening via chat of . Jong en oud met relatieproblemen, psychosociale problemen, eenzaamheid, verslaving, rouwverwerking, emotionele problemen, gezondheid en seksuele problemen. oor.nl Ervaringen van deskundigen uit de Regio Twente met internethulpverlening Interview met Dhr. G. van de Vegte (Carint AMW Hengelo) Dhr. van de Vegte vertelt dat Carint opmerkte dat er steeds meer problemen voorkwamen met jongeren op het voortgezet onderwijs. Op elke school in Hengelo kwam een schoolgericht maatschappelijk werker vanuit Carint. Ze zijn na gaan denken over een aanbod waarop ze deze jongeren beter zouden kunnen bereiken. Jongeren zitten veel op internet en van hieruit zijn ze bezig gegaan om internethulpverlening op te zetten. Op dat moment liep er een derdejaars student van de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening stage bij Carint, zij was op zoek naar een afstudeeropdracht. Dit was een mooie kans voor zowel de instelling als voor de student. Er is begin 2007 een website voor Carint gemaakt om het hulpverleningsaanbod uit te breiden. Het doel van deze website was om aan te sluiten bij de jongeren en de stap naar de hulpverlening te verlagen. De website is speciaal gericht op jongeren. Alle scholen werden bij het project benaderd. De school De Grundel wilde graag meewerken aan de pilot. Carint heeft voor een veilige manier van internethulpverlening gekozen, namelijk via MSN. Dit omdat ze erg bang waren voor hackers, dat daardoor de veiligheid voor cliënten in gevaar kon komen. Na een half jaar kwamen ze tot de conclusie dat hulpverlening op deze manier niet werkte, omdat het meer op chatten leek dan een hulpverlenergesprek. 13

16 Dhr. van de Vegte geeft aan dat het fout is geweest dat zij internethulpverlening alleen aanboden voor studenten van VWO en ATHENEUM. Bij deze studenten komen volgens hem de minste problemen voor. Na een tijdje werd het meer een vergadering van jongeren via MSN, dan hulpverlening. Uiteindelijk kwam er dan ook niemand meer. Dhr. van de Vegte geeft aan dat er met veel zaken rekening moeten worden gehouden, o.a. geld, ICT, trainingen/ cursussen medewerkers en wat willen jongeren. Carint ziet een aantal voordelen van internethulpverlening: - De ontwikkeling op de werkvloer. Het vraagt een ander soort hulpverlening van de medewerkers, specialisatie van de medewerkers. - Anonimiteit cliënt. - Cliënt kan hulp zoeken op de tijd die hen uitkomt. - Het is een uitbreiding op het huidige hulpverleningsaanbod. Hierdoor kan de instelling cliënten meer aanbieden, en cliënt gerichter gaan werken. Dhr. van de Vegte vertelt dat maatschappelijk werkers soms best ouderwets zijn. Ze zien kinderen vaak niet als iemand die zelfstandig problemen kan oplossen. Vaak gaat het via hun ouders. Via internet kunnen jongeren zelf aan hun problemen gaan werken. Hij geeft aan dat het nu een goede tijd is om internethulpverlening op te starten. Mede omdat nu ook de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) opgezet worden binnen de gemeentes. De gemeentes zijn nu veel met jongeren bezig en internethulpverlening zou daar een aanvulling op zijn. Wat Carint als het grootste nadeel van internethulpverlening ziet is dat de cliënt heel makkelijk weg kan klikken, synchrone hulpverlening. Daarom moet de medewerker heel goed nadenken over wat hij/zij typt. Toch is de cliënt altijd zelf verantwoordelijk voor de dingen die hij/zij doet. Dhr. van de Vegte geeft aan dat pubers snel succes willen. Na het eerste gesprek willen ze al een tip hebben waar ze iets mee kunnen zodat ze weer terug komen. Bij internethulpverlening is het daarom beter om geen intake met de jongeren te doen, omdat dit voor hen niet interessant is. Medewerkers moeten buiten het kader van het Algemeen Maatschappelijk Werk denken. Ze moeten de schrijftaal van pubers begrijpen. Oplossingsgericht werken sluit het beste bij pubers aan. Dhr. van de Vegte vertelt dat Carint weer begint met het opzetten van internethulpverlening. In hun ogen kun je in deze tijd niet meer zonder, omdat internet in deze tijd niet meer weg te denken is. Steeds meer instellingen beginnen met het opstarten van internethulpverlening, hierdoor willen anders instellingen niet achter blijven. Interview met Mevr. M. Postel (Tactus Enschede) Tactus heeft al vijf jaar ervaring met internethulpverlening. Tot nu toe zijn er bij Tactus vijf verschillende behandelingen te volgen via internet. De behandeling waar Tactus mee begonnen is, is Daarnaast hebben ze en Mevr. Postel vertelt dat slechts een klein deel van de mensen met alcoholproblemen uiteindelijk terecht komt bij de hulpverlening. Vaak wordt deze stap pas na jarenlange problematiek gemaakt. De drempel tot de hulpverlening is blijkbaar erg hoog. Eerder ingrijpen, verhoogt de slagingskans. Dat vraagt om de ontwikkeling van alternatieve wegen, zodat problematische drinkers eenvoudiger toegang krijgen tot interventies gericht op het stoppen of minderen van alcoholgebruik. De snelle ontwikkeling van het world wide web biedt mogelijkheden voor deze vorm van preventie. Internetbehandeling maakt gebruik van het populaire medium om een lage drempel te vormen naar in hun geval, minder drinken. 14

17 In de voorbereidingsfase van internetbehandeling bij Tactus is er contact geweest met Interapy. Interapy is een zorgaanbieder en ontwikkelaar van online therapie in de geestelijke gezondheidszorg (Interapy, 1997). Tactus mocht een kijkje achter de schermen nemen bij de behandeling van Interapy. In deze periode is gesproken over een eventuele samenwerking tussen beide. Dit is echter niet tot stand gekomen doordat belangen van beide partijen te ver uiteen lagen (profit vs. non-profit organisatie). Het idee om de applicatie van Interapy als uitgangspunt te nemen kon ook niet doorgaan, doordat de bouwers van Interapy hier geen tijd voor hadden. Internetbehandeling, via is een gestructureerd behandelprogramma waarin cliënten persoonlijk contact aangaan met een hulpverlener via internet. Het doel van internetbehandeling is cliënten te motiveren voor verandering van drinkgedrag en voor behandeling. Het uiteindelijke doel is het stoppen met drinken of gecontroleerd kunnen drinken. Tactus ziet als voordeel van internethulpverlening dat cliënten een anonieme behandeling kunnen volgen, waarvoor cliënten zichzelf rechtstreeks kunnen aanmelden. De stap naar de huisarts hoeft niet meer te worden gemaakt. Daarnaast is de behandeling in de eigen omgeving te volgen, op een plek die de deelnemer zelf kan kiezen. De doelgroep is op diverse manieren betrokken geweest bij de ontwikkeling van internetbehandeling. De informatieve teksten op de site zijn beoordeeld op duidelijkheid en toon door 18 personen uit de doelgroep: willekeurige mensen met diverse opleidingen variërend van LBO/VMBO tot WO/universitair en in leeftijd variërend van 18 tot 80 jaar. De teksten zijn eveneens beoordeeld door deskundigen (artsen, psychologen en maatschappelijk werkers) op inhoudelijke juistheid van de verstrekte informatie en de toon waarmee cliënten worden aangesproken. De doelgroep heeft Tactus weten te bereiken via de website van Tactus en via Tactus heeft gebruik gemaakt van webmarketing, zoals banners en linken op andere sites en vermelding in zoekmachines. Door werving op internet hebben ze de mensen bereikt die in ieder geval de beschikking hebben over internet en daarmee kunnen werken. De doelgroep van Tactus bestaat echter niet enkel uit mensen die regelmatig op internet surfen. Daarom hebben ze eveneens bekendheid gegeven aan internetbehandeling via media als: huis-aan-huis bladen, kranten, tijdschriften, televisie, folders en flyers. Ook hebben ze de verwijzers geïnformeerd, zoals huisartsen en maatschappelijk werkers, over internetbehandeling. Zij kunnen probleemdrinkers doorverwijzen naar de behandeling bij Tactus. De PR-functionaris van Tactus houdt zich bezig met de werving en het bereiken van deelnemers. Mevr. Postel geeft aan dat persoonlijke begeleiding en afstemming op het individu belangrijk is, om goed aan te kunnen sluiten bij de diversiteit van hun doelgroep. Interactie verloopt asynchroon, dat betekent dat er tijd zit tussen de reactie van cliënt en hulpverlener. Beiden zitten niet gelijktijdig achter de computer. Asynchrone interactie heeft als voordeel dat zowel de cliënt als de hulpverlener de mogelijkheid heeft goed na te denken alvorens een antwoord te geven. Er bestaat geen druk om snel een antwoord te formuleren. De cliënt kan ook zelf bepalen wanneer het beste moment is om te starten met internetbehandeling en op welke tijdstippen hij wil werken aan de diverse onderdelen. Internetbehandeling bij Tactus bestaat uit twee delen. Deel één is gericht op diagnostiek, functieanalyse en educatie. Deelnemers krijgen de kans om eerst hun alcoholgebruik nader te bekijken, zonder het direct te veranderen. De nadruk ligt op inzicht in eigen gebruik en het motiveren van de cliënt voor verandering van drinkgedrag en voor behandeling. Inzicht in het eigen gebruik is een eerste stap naar verandering van het alcoholgebruik. Deel één wordt afgesloten met een persoonlijk advies. Vervolgens kan de cliënt doorstromen naar deel twee. Er zijn twee criteria om cliënten de toegang tot deel twee te weigeren: ernstige medische risico s of acuut gevaar voor de cliënt. Als er sprake is van één van beide wordt de cliënt doorverwezen 15

18 naar face to face behandeling, omdat die vorm beter aansluit bij de ernst van de problematiek. De cliënt kiest in deel twee,in overleg met de hulpverlener, zelf het uiteindelijke doel: stoppen met drinken of minder drinken. In deel twee werkt de cliënt, door middel van huiswerkopdrachten, aan gedragsverandering. De looptijd van het behandelprogramma varieert, afhankelijk van het tempo waarin de cliënt werkt, van zes tot twaalf weken. Het behandelprogramma gebruikt uitgangspunten uit het bio-psychosociale model, cognitieve gedragstherapie en motiverende gesprekstechnieken. Er wordt gewerkt met psychoeducatie, cognitieve herstructurering, zelfcontrole en exposure technieken. Een sterk punt is dat deze methoden in de face to face behandeling van Tactus ook worden gebruikt. Voor de hulpverleners zijn het bekende technieken, die hun effectiviteit hebben bewezen. De cliënt krijgt huiswerkopdrachten en wordt gevraagd een agenda bij te houden van zijn of haar drinkgedrag. Reacties van de hulpverlener worden afgestemd op de individuele cliënt, mede op basis van de antwoorden die de cliënt tijdens de intake heeft ingevuld en het gemaakte huiswerk. Volledig automatische reacties worden door cliënten als onpersoonlijk ervaren en dat wil Tactus voorkomen. Alle standaardteksten die worden gebruikt op de website en tijdens de behandeling zijn zorgvuldig geformuleerd door hulpverleners met jarenlange ervaring met alcoholcliënten. De toonzetting is persoonlijk en ondersteunend. Regelmatige interactie met een hulpverlener is van groot belang, daarom moedigen ze cliënten aan tot continue interactie. Tijdens het eerste jaar van internetbehandeling bij Tactus, werd de behandeling uitgevoerd door de drie hulpverleners die bij de ontwikkeling betrokken zijn geweest. Zij waren in staat eventuele fouten en verbeteringen continu en snel aan te passen. Aan het eind van het eerste projectjaar is er een training ontwikkeld, zodat andere hulpverleners ook konden worden getraind de internetbehandeling uit te voeren. De cliënten van Tactus kunnen via hun zorgverzekeraar de behandeling laten vergoeden, maar dan kan de cliënt niet anoniem blijven. Wil de cliënt per se anoniem blijven, dan zal hij/zij de behandeling zelf moeten bekostigen. Procesevaluatie bij Tactus vindt plaats op verschillende manieren. Hulpverleners verstrekken informatie tijdens het wekelijkse overlegmoment tussen hulpverleners, arts en zorgcoördinator. Daarnaast wordt de hulpverlener driemaandelijks uitgebreid ondervraagd over het verloop van internetbehandeling. Aan bod komen: uitvoering van de behandeling, waardering van de diverse onderdelen, onvoorziene omstandigheden, contact met cliënten, werktevredenheid en samenwerking. Cliënten worden gevraagd ieder contact te waarderen door middel van een cijfer. Na afloop van deel één en deel twee krijgt de cliënt een vragenlijst met evaluatievragen over de behandeling. Deze vragenlijst levert informatie over het contact via internet, de relatie met de hulpverlener en het inzicht in eigen situatie. Cliënten worden ook expliciet gevraagd hun tussentijdse op- en aanmerkingen ten aanzien van de internetbehandeling aan de behandelaar van Tactus kenbaar te maken. Alle bevindingen van cliënten en hulpverleners worden tijdens een driemaandelijks evaluatiemoment besproken. Op basis van dit evaluatiemoment worden afspraken gemaakt en eventuele verbeteringen doorgevoerd. De effectevaluatie vindt plaats op zes meetmomenten: voor aanvang van de behandeling, na afloop van deel één, voor aanvang van deel twee, na afloop van deel twee, zes weken na afronding behandeling en zes maanden na afronding internetbehandeling. Met behulp van betrouwbare en valide vragenlijsten wil Tactus inzicht krijgen in motivatie voor behandeling, veranderingsbereidheid, lichamelijke en geestelijke gezondheid, drinkgedrag en bijgebruik van de cliënt. Het meten op verschillende tijdstippen verschaft inzicht in veranderingen die bij de cliënt tot stand zijn gekomen. Een extra informatiebron is de automatische registratie op de website Geregistreerd wordt hoeveel mensen de website bezoeken, welke onderdelen ze bekijken en hoe lang deze worden bekeken. Het behandelprogramma 16

19 registreert automatisch hoeveel mensen zich aanmelden, wie zich wanneer inlogt en op welk moment mensen uitvallen. 2.4 Samenvatting In paragraaf 2.1 is uitgelegd wat het begrip internethulpverlening precies inhoudt. Internethulpverlening is een nieuwe modaliteit om mensen te helpen bij het oplossen van levens- en relatie problemen. Het maakt gebruik van de kracht en het gemak van het internet om gelijktijdig (synchroon) en in de tijd vertraagd (asynchrone) communicatie tussen een individu en een professional. In paragraaf 2.2 is verteld wat Stichting Maatschappelijk Werk noord west Twente is en wat voor hulpverleningsaanbod zij bieden. MWnwT werkt met veel andere instellingen en instanties samen. Ze willen hun hulpverleningsaanbod graag verder uitbreiden door er internethulpverlening aan toe te voegen. Op dit moment probeert een maatschappelijk werker er tijdens gesprekken samen met de cliënt achter te komen wat er precies aan de hand is en wat de cliënt nodig heeft. Vervolgens wordt er een hulpverleningsplan opgesteld. Het doel van de hulpverlening is dat de cliënt zelfstandig met zijn/ haar problemen om kan gaan. In paragraaf 2.3 wordt een samenvatting weergegeven van de interviews die gedaan zijn met Carint AMW Hengelo en Tactus Enschede. Zij hebben ervaring met internethulpverlening en geven MWnwT tips. Tevens wordt er antwoord gegeven op de deelvraag: Welke ervaringen zijn er in de regio Twente met internethulpverlening? Carint AMW Hengelo en Tactus Enschede zien allebei de lage drempel naar de hulpverlening als het via internet kan. Dit is een voordeel, omdat mensen hierdoor sneller/gemakkelijker gebruik zullen maken van hulpverlening. Dat het laagdrempelig is komt volgens hen door de anonimiteit, en het feit dat je vanuit je eigen huis hulp kan vragen en je niet eerst een verwijzing nodig hebt van een huisarts. De tijd wordt ook door de cliënt zelf bepaald, er wordt geen tijdsafspraak gepland. Carint en Tactus verschillen wel in de werkwijze. Beide zijn wel gericht op verschillende doelgroepen wat een reden kan zijn van de verschillende werkwijzen. Bij Tactus vind er wel een soort van intake plaats. Wat zij als belang zien, om op deze manier de cliënt inzicht te geven in zijn eigen alcoholgebruik. Carint daarentegen vindt een intake niet van belang. Jongeren kunnen hun problemen voorleggen en zullen hierbij geholpen worden. Volgens Dhr. van de Vegte zullen jongeren een intake afname niet interessant vinden. Tactus heeft een professionele aanpak gebruikt om internethulpverlening te implementeren. Zij hebben een heel team opgezet om internethulpverlening te introduceren en om er voor te zorgen dat het bekendheid krijgt. Tactus heeft zich verdiept in deze vorm van behandeling door contact te leggen met een organisatie die er al enige ervaring en kennis mee heeft. Carint daarin tegen is begonnen, zonder een goede voorkennis en zonder ervaringen. Wat als gevolg heeft dat zij niet wisten was zij konden verwachten. Zij wisten op dat moment niet wat de eventuele voordelen en nadelen waren. 17

20 Hoofdstuk 3 Het onderzoek Inleiding In hoofdstuk 3 wordt de methode van onderzoek weergegeven. In paragraaf 3.1 wordt ingegaan op het type onderzoek, daarna wordt de onderzoekspopulatie uitgelegd. In paragraaf 3.3 wordt verteld welke instrumenten gebruikt zijn voor dit onderzoek, gevolgd door de procedure. Paragraaf 3.5 geeft de betrouwbaarheid van dit onderzoek weer. De laatste twee paragrafen gaan over de interne en externe geldigheid en de ethische overwegingen. Dit alles bij elkaar geeft een helder beeld van de onderzoeksmethode. 3.1 Type onderzoek Dit onderzoek betreft een inventariserend onderzoek. Inventariseren staat voor gegevens over iets verzamelen en ordenen (Heerink, Pinkster, Bratti-van der Werf, 2009). In dit onderzoek worden er gegevens verzameld door middel van schriftelijke enquêtes. Er worden gegevens verzameld op drie verschillende niveaus; de organisatie (het MT), de medewerkers en de potentiële cliënten (jongeren). Naast literatuuronderzoek is er ook gebruik gemaakt van deskundigen zodat de kennis aangevuld wordt met recente informatie uit de praktijk. De deskundigen die mee hebben gewerkt aan dit onderzoek zijn werkzaam binnen Carint AMW en Tactus. De verkregen informatie tijdens deze interviews is weergegeven is hoofdstuk twee van dit verslag. 3.2 Onderzoekspopulatie Dit onderzoek is gericht op de locaties van MWnwT. Het MWnwT kent in totaal negen locaties. Het onderzoeksplan zal voornamelijk gericht zijn op de locaties Almelo en Rijssen. De andere locaties zullen wel geïnformeerd worden over het onderzoek maar zullen zelf niet deelnemen aan het onderzoek. De 27 medewerkers van de locaties Almelo en Rijssen zullen allen deelnemen door een enquête in te vullen waar als resultaat uit moet komen wat de vraag naar en het aanbod van internethulpverlening is, gericht op de medewerkers binnen de organisatie. Dit is tevens één van de doelstellingen van dit verslag. Daarnaast zullen de teamleiders en directeur van MWnwT (organisatoren genoemd), in dit geval drie personen, gevraagd worden om een enquête in te vullen. Dit met hetzelfde doel als de enquêtes van de medewerkers. Er is gekozen voor een enquête, omdat het een inventariserend onderzoek betreft. Voor het onderzoek bij de vraag naar internethulpverlening onder de potentiële cliënten worden er enquêtes afgenomen bij jongeren van reguliere middelbare scholen in Almelo en Rijssen. In totaal worden er negen klassen benaderd, dit zullen ongeveer 200 leerlingen zijn. Het belang van deze enquête is helder krijgen welke vraag/ behoefte zij hebben naar internethulpverlening. Het moet duidelijk worden wanneer het voor deze jongeren aantrekkelijk wordt om er gebruik van te maken en hoe MWnwT deze doelgroep makkelijk kan bereiken. Mochten zij problemen tegenkomen, dat zij de weg naar de hulpverlening kunnen vinden en de stap durven zetten. Er is een combinatie van clustersteekproef (organisatie/medewerkers) en gestratificeerde steekproef (jongeren) (Heerink, Pinkster, Bratti van der werf, 2009). 18

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie

GGzE centrum autisme volwassenen

GGzE centrum autisme volwassenen GGzE centrum autisme volwassenen GGzE centrum autisme volwassenen Centrum voor specialistische zorg, kennis en ontwikkeling op het gebied van autisme Informatie voor verwijzers >> GGzE centrum autisme

Nadere informatie

Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg. Marielle Brenninkmeijer

Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg. Marielle Brenninkmeijer Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg Marielle Brenninkmeijer Inhoud workshop Online alcoholdebaas.nl Onderzoek en resultaten Verslaving de baas Oefening Online Wat is www.alcoholdebaas.nl? Website

Nadere informatie

Jaarverslag 2012. Stichting 113Online

Jaarverslag 2012. Stichting 113Online Jaarverslag 2012 Stichting 113Online Voorwoord Stichting 113Online is er voor iedereen die te maken krijgt met zelfmoord. Voor mensen die zelf suïcidale gedachten of gevoelens hebben, voor mensen die een

Nadere informatie

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011 JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011 Stichting Thuiszorg en Maatschappelijk werk Rivierenland Rien van der Loeff en Willy van Mil Februari 2012 INHOUDSOPGAVE Algemene inleiding: 3 Doelstelling,

Nadere informatie

Gezondheid, Welzijn & Technologie

Gezondheid, Welzijn & Technologie Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Wmo werkplaats Twente, fase 2 Praktijk 2: Bundeling van diensten op het gebied van welzijn, informele zorg en formele zorg Toegang tot de Wmo Evaluatierapport

Nadere informatie

Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn

Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn Enschede, februari 2011 Geachte heer/mevrouw, We vragen u vriendelijk om mee te doen aan een wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Blijf niet zitten. Algemeen Maatschappelijk Werk

Blijf niet zitten. Algemeen Maatschappelijk Werk Blijf niet zitten Algemeen Maatschappelijk Werk 1 2 BLIJF NIET ZITTEN WAAR U ZIT: KOM PRATEN OVER UW PROBLEMEN Ieder van ons krijgt wel eens met problemen te maken. Dat hoort gewoon bij het leven. Vaak

Nadere informatie

BEGELEIDE OMGANGSREGELING VAN STICHTING DE WERING

BEGELEIDE OMGANGSREGELING VAN STICHTING DE WERING BEGELEIDE OMGANGSREGELING VAN STICHTING DE WERING DE VISIE EN DOELSTELLING VAN BOR STICHTING DE WERING De visie van Begeleide Omgangs Regeling Stichting De Wering (verder te noemen: BOR) op de omgang tussen

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Generalistische Basis GGZ berkel-b

Generalistische Basis GGZ berkel-b Generalistische Basis GGZ berkel-b Generalistische Basis GGZ Aansluiting vinden bij leeftijdsgenoten, opletten in de klas, omgaan met emoties en opkomen voor jezelf; zomaar een aantal vaardigheden die

Nadere informatie

Schakelen naar het juiste recept

Schakelen naar het juiste recept Schakelen naar het juiste recept Onderzoek naar verwijswerkwijze van huisartsen en praktijkondersteuners in Amsterdam-Zuid Voorjaar 2013 Aanleiding onderzoek Er is veel aandacht voor de inzet van de wijkverpleegkundige

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Ambulante behandeling

Ambulante behandeling Ambulante behandeling Ouderen Ambulante behandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan Ouderen heeft verschillende

Nadere informatie

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts 1. De rol van de huisarts De huisarts kijkt op basis van de anamnese m.b.v. de Audit C of ICD 10 de cliënt alcoholafhankelijk is en doorverwezen moet worden naar

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING Het is niet te laat, het is nimmer te laat. Het is pas te laat als er geen weg terug is en zelfs dan is er berouw en kun je denken hoe het ooit zou zijn geweest Anna Eva op het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching...

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching... Aanbod ViA 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Behandeling in de verzekerde zorg...7 (Neuro)psychologisch onderzoek...7 Psychiatrisch consult...7 Coaching...8 Re-integratie begeleiding...8 Mediation...8

Nadere informatie

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Als er binnen Stad & Esch een vermoeden bestaat van kindermishandeling en/of huiselijk geweld, dan zal Stad & Esch handelen in de volgende stappen:

Nadere informatie

Wat gebeurde er met de 578 deelnemers die sinds 21 maart 2005 van start zijn gegaan bij www.alcoholdebaas.nl?

Wat gebeurde er met de 578 deelnemers die sinds 21 maart 2005 van start zijn gegaan bij www.alcoholdebaas.nl? Stand van zaken 19 april 6 Wat gebeurde er met de 578 deelnemers die sinds 21 maart 5 van start zijn gegaan bij www.alcoholdebaas.nl? 181 deelnemers hebben de behandeling afgerond. Onder te verdelen in:

Nadere informatie

HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN. Nadine Köhle, MSc.

HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN. Nadine Köhle, MSc. HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN Nadine Köhle, MSc. Contactdag Leven met blaas- en nierkanker 11-04-2015 Amersfoort ACHTERGROND Kanker heb je niet alleen!

Nadere informatie

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving Aanpak: Bijzondere Zorg Team Namens de gemeente Deventer hebben drie netwerkpartners de vragenlijst gezamenlijk ingevuld. Dit zijn Dimence GGZ, Tactus verslavingszorg, en Iriszorg maatschappelijke opvang.

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Stichting 113Online

Jaarverslag 2013. Stichting 113Online Jaarverslag 2013 Stichting 113Online Voorwoord Stichting 113Online is er voor iedereen die te maken krijgt met zelfmoord. Voor mensen die zelf suïcidale gedachten of gevoelens hebben, voor mensen die een

Nadere informatie

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte De ontwikkeling van de ehealth-koffer Naam : Seline Kok en Marijke Kuipers School : Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding : HBO-Verpleegkunde voltijd

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

toegepaste PsycHOlOgie stages en AfstuDeRen

toegepaste PsycHOlOgie stages en AfstuDeRen toegepaste PsycHOlOgie stages en AfstuDeRen creating tomorrow Toegepaste Psychologie Stages en afstuderen De studie Toegepaste Psychologie (TP) aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA) is een praktijkgerichte

Nadere informatie

Onderzoeksvraag Uitkomst

Onderzoeksvraag Uitkomst Hoe doe je onderzoek? Hoewel er veel leuke boeken zijn geschreven over het doen van onderzoek (zie voor een lijstje de pdf op deze site) leer je onderzoeken niet uit een boekje! Als je onderzoek wilt doen

Nadere informatie

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Studie plan Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Totale duur van de opleiding 3 dagen Totaal aantal dagen 3 Totaal aantal uren 24

Nadere informatie

Inzicht in de praktijk van online therapie. Stijn Bornewasser Behandelcoördinatie Interapy

Inzicht in de praktijk van online therapie. Stijn Bornewasser Behandelcoördinatie Interapy Inzicht in de praktijk van online therapie Stijn Bornewasser Behandelcoördinatie Interapy Inhoud Kenmerken online therapie? Welke behandelingen biedt Interapy aan? Voor wie is het geschikt (en voor wie

Nadere informatie

Welkom bij IrisZorg. Informatie voor cliënten

Welkom bij IrisZorg. Informatie voor cliënten Welkom bij IrisZorg Informatie voor cliënten IrisZorg is er voor u Het kan zijn dat uw leven anders loopt dan u wilt. Bijvoorbeeld door een verslaving of problemen op het gebied van wonen, werken en financiën.

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Psychologische en psychiatrische rapportage in civiele zaken. Informatie voor betrokkene

Psychologische en psychiatrische rapportage in civiele zaken. Informatie voor betrokkene Psychologische en psychiatrische rapportage in civiele zaken Informatie voor betrokkene Psychologische en psychiatrische rapportage in civiele zaken Deze brochure bevat informatie voor personen die in

Nadere informatie

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg Colofon Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus 1056 7940 KB Meppel Tel.: 0522-235235 Fax: 0522-235222 E-mail: info@edu-actief.nl Internet: www.edu-actief.nl

Nadere informatie

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Hoe maak ik een jeugdenquête

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Hoe maak ik een jeugdenquête Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005 Hoe maak ik een jeugdenquête Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Wanneer een enquête 4 Hoofdstuk 2 Hoe maak ik een enquête 5 Hoofdstuk 3 Plan van aanpak

Nadere informatie

VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4

VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4 Aantal dossiers* algemeen maatschappelijk werk (AMW) 4 Aantal korte kontakten* AMW 4 Bereik van AMW 5 De hulpverleningscijfers

Nadere informatie

Doelgroep. Programma onderdelen. Duur/frequentie

Doelgroep. Programma onderdelen. Duur/frequentie Onderwijs-Zorg Arrangementen 8 Doelgroep Jongeren vanaf 12-18 jaar en hun gezinnen, die al langere tijd ernstig zijn vastgelopen op school en waar sprake is van uitval uit het reguliere onderwijs of waar

Nadere informatie

v r o u w e n o p v a n g R SA MANUS informatie voor verwijzers

v r o u w e n o p v a n g R SA MANUS informatie voor verwijzers v r o u w e n o p v a n g R SA MANUS informatie voor verwijzers Vrouwenopvang Rosa Manus is een instelling voor opvang van en hulpverlening aan mishandelde of met mishandeling bedreigde vrouwen en hun

Nadere informatie

Jaarverslag. schulddienstverlening 2013. Een goede start

Jaarverslag. schulddienstverlening 2013. Een goede start Jaarverslag schulddienstverlening 2013 Een goede start 1. Aanleiding In 2012 heeft u het beleidsplan schulddienstverlening: De kanteling van schuldhulpverlening naar schulddienstverlening vastgesteld.

Nadere informatie

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Informatie voor huisartsen PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Wanneer verwijst u naar de BasisGGZ (Novae) of de Specialistische GGZ (VNN)? WANNEER VERWIJST U NAAR DE BASISGGZ (NOVAE)

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Waarmee helpt Thuisbegeleiding?

Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Veelzijdig in zorg Verwijzersinformatie Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

Bureau Jeugdzorg Noord-Holland

Bureau Jeugdzorg Noord-Holland Bureau Jeugdzorg Noord-Holland 2 Bureau Jeugdzorg Noord-Holland Ieder kind heeft het recht om op te groeien tot een gezonde en evenwichtige volwassene. Dat gaat niet altijd vanzelf. Soms is hulp nodig

Nadere informatie

Algemeen maatschappelijk werk

Algemeen maatschappelijk werk Algemeen maatschappelijk werk Inhoud 3 4 5 5 5 6 6 7 7 7 8 8 9 10 10 10 10 11 12 Inleiding Werkwijze algemeen maatschappelijk werk Aanmelding Intakegesprek Hulpverlening Hulpverleningsplan Evaluatie en

Nadere informatie

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek Jonge mantelzorgers Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen van jonge mantelzorgers in Zwolle Een samenvatting van het onderzoek Renée Lieffijn, Esther Lukas, Jacolien van der Vegt, Karien Willems

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek 1-op-1 Relaties Trajecten

Klanttevredenheidsonderzoek 1-op-1 Relaties Trajecten Klanttevredenheidsonderzoek 1-op-1 Relaties Trajecten Rapportage van de tevredenheid bij cliënten van de één-op-één Relaties Trajecten Uitgevoerd in opdracht van Stichting Welzijn Ouderen Arnhem November

Nadere informatie

Schuldhulpverlening gemeente Gouda Nota van Conclusies en Aanbevelingen

Schuldhulpverlening gemeente Gouda Nota van Conclusies en Aanbevelingen Schuldhulpverlening gemeente Gouda Nota van Conclusies en Aanbevelingen Rekenkamer Gouda - CONCEPT EN VERTROUWELIJK - Versie d.d. 12 mei 2012 Inhoudsopgave 1. Onderzoekskader schuldhulpverlening in Gouda

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek. Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk.

Tevredenheidsonderzoek. Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk. Tevredenheidsonderzoek Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk. Stichting Buitengewoon leren & werken Prins Heerlijk Juni 2013 Stichting Buitengewoon

Nadere informatie

Poliklinische behandeling

Poliklinische behandeling Poliklinische behandeling Ouderen Poliklinische behandeling Introductie Mondriaan Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van 65 jaar en ouder, die behoefte hebben aan behandeling,

Nadere informatie

volwassenen en ouderen

volwassenen en ouderen volwassenen en ouderen Inhoudsopgave 1. Aanmelding... 1 2. Eerste gesprek... 1 3. De verdere behandeling... 2 4. Privacy en kwaliteit... 2 5. Kosten... 3 6. Eigen risico... 3 7. Tot slot... 4 AmaCura is

Nadere informatie

Begeleide internetbehandeling, een goed alternatief binnen de huisartsenpraktijk?

Begeleide internetbehandeling, een goed alternatief binnen de huisartsenpraktijk? Begeleide internetbehandeling, een goed alternatief binnen de huisartsenpraktijk? Folder voor patiënten Een project van de afdeling Huisartsgeneeskunde van het UMCG, in samenwerking met de afdeling klinische

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst!

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! KLINISCHE BEHANDELING: ALS U DE CONTROLE OVER UW LEVEN TERUG WILT Onderdeel van Arkin Stoppen met alcohol of drugs en uw manier

Nadere informatie

VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4

VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4 Aantal dossiers* algemeen maatschappelijk werk (AMW) 4 Aantal korte kontakten* AMW 4 Bereik van AMW 4 De hulpverleningscijfers

Nadere informatie

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Inleiding

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Inleiding In deze brochure geven wij u informatie over de

Nadere informatie

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers Gebundelde krachten Brochure voor verwijzers 2 Schakenbosch Gebundelde krachten Schakenbosch, behandelcentrum Jeugdzorgplus LVB Voor jongeren van 12 tot 18 jaar met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon?

Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon? Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon? Dan vind je hier alle informatie Data komende training: Zaterdag 23 mei 9.30-16.30 Zaterdag 6 juni 9.30-16.30 Zaterdag 27 juni 9.30-16.30 Zaterdag 11 juli 9.30-16.30

Nadere informatie

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Inleiding In deze brochure geven wij

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 5 > Maakt u zich zorgen over een kind? 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen van Kinderbescherming

Nadere informatie

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO INTERNE WERKWIJZE SBPE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING juli 2014 Inhoud MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING... 3 1. ALGEMEEN...

Nadere informatie

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten Kliniek Nijmegen Informatie voor patiënten We spreken van een verslaving wanneer bepaald gedrag zoals middelengebruik of gokken uw leven gaat beheersen. Steeds meer tijd en energie gaan op aan de verslaving.

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Toegankelijkheid van de CAW s volgens de verenigingen waar armen het woord nemen. April 16

Toegankelijkheid van de CAW s volgens de verenigingen waar armen het woord nemen. April 16 Netwerk tegen Armoede Vooruitgangstraat 323 bus 6-1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@netwerktegenarmoede.be / www.netwerktegenarmoede.be Toegankelijkheid van de CAW s volgens de

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen ALS OUDERS NIET MEER SAMEN ZIJN INFORMATIEFOLDER OVER DE RECHTEN EN PLICHTEN

Nadere informatie

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 1. Inleiding De Stichting KombijMij is op 20 februari 2012 opgericht en geïnitieerd door Kees en Liesbeth van Bolhuis. De directie, Kees en Liesbeth van Bolhuis en het bestuur

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

Versie 1.0 19 april 2005. Cliëntroute Bureau Jeugdzorg Casemanagement geïndiceerde zorg

Versie 1.0 19 april 2005. Cliëntroute Bureau Jeugdzorg Casemanagement geïndiceerde zorg Versie 1.0 19 april 2005 Cliëntroute Bureau Jeugdzorg Casemanagement geïndiceerde zorg Inleiding Als het Bureau Jeugdzorg voor u een indicatiebesluit heeft genomen voor geïndiceerde zorg, dan heeft u vanaf

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN, VU & ACADEMISCHE WERKPLAATS DRS. MARCEL DIJKENS, RELATIEMANAGER BASIS GGZ, PREZENS (GGZ INGEEST) 19 JUNI 2014 E-HEALTH IN

Nadere informatie

specialistische hulp kleinschalig dichtbij

specialistische hulp kleinschalig dichtbij P R A K T I S C H E I N F O R M A T I E specialistische hulp kleinschalig dichtbij De Hoofdlijn De menselijke maat in hulpverlening Doorverwijzing Als u bent doorverwezen naar De Hoofdlijn, meestal door

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Algemene informatie Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen 1 2 Waarover gaat deze folder? Uw kind bezoekt binnenkort

Nadere informatie

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen Bemoeizorg Parkstad Volwassenen Bemoeizorg Parkstad 7 1 2 3 4 8 5 9 10 6 Wat is bemoeizorg? Bemoeizorg is de ongevraagde bemoeienis van hulpverleners met mensen die hulp nodig hebben, maar daar zelf niet

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

GGzE centrum psychotische stoornissen. Algemene informatie >>

GGzE centrum psychotische stoornissen. Algemene informatie >> GGzE centrum psychotische stoornissen GGzE centrum psychotische stoornissen Algemene informatie >> We zijn er zowel voor mensen met een eerste psychose als voor mensen met langer durende psychotische klachten.

Nadere informatie

Online behandeling vanuit je vertrouwde omgeving aan je problemen werken

Online behandeling vanuit je vertrouwde omgeving aan je problemen werken Online behandeling vanuit je vertrouwde omgeving aan je problemen werken Ik kan nu op mijn eigen manier en in mijn eigen tijd werken aan mijn problemen Inleiding Het gemak van internet is niet meer weg

Nadere informatie

Onderzoek naar een zelfhulpcursus voor het vergroten van zelfcompassie en welbevinden. Informatie voor deelnemers

Onderzoek naar een zelfhulpcursus voor het vergroten van zelfcompassie en welbevinden. Informatie voor deelnemers Onderzoek naar een zelfhulpcursus voor het vergroten van zelfcompassie en welbevinden Informatie voor deelnemers Geachte heer, mevrouw, Enschede, september 2015 Wij vragen u vriendelijk om mee te doen

Nadere informatie

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken Het Centrum voor Jeugd en Gezin is er voor iedereen Kinderen zijn voortdurend in ontwikkeling. Zowel lichamelijk, geestelijk

Nadere informatie

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk Bart Schrieken Presentatie Soorten e-mental health Onderzoek Voorbeelden praktijk Conclusies & aanbevelingen Online aanbod door GGZ in Nederland

Nadere informatie

OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014

OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014 OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014 Managementrapportage Scholengemeenschap Veluwezoom wil periodiek meten hoe de tevredenheid is onder haar belangrijkste doelgroepen: leerlingen, ouders, leerkrachten en

Nadere informatie

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden DAGBEHANDELING: DRIE DAGEN PER WEEK, TWAALF WEKEN LANG Onderdeel van Arkin De intensieve behandeling tijdens de Dagbehandeling helpt om uw verslaving

Nadere informatie

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 )

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 ) Aanvraag subsidie Scharlaken Koord 2012 Scharlaken Koord Scharlaken Koord is een christelijke organisatie die sinds 1987 werkzaam is onder prostituees op de Wallen in Amsterdam. Daamaast heeft Scharlaken

Nadere informatie

Project onze kinderen - Jeladim sjelanoe.

Project onze kinderen - Jeladim sjelanoe. בסד Project onze kinderen - Jeladim sjelanoe. 1. Inleiding.. Blz. 2 2. Voorbereidende fase...blz. 3 3. Uitvoerende fase... Blz. 4 4. Informatievoorziening.... Blz. 6 5. Begroting en verslag... Blz. 8 Samenstelling:

Nadere informatie

Generalistische basis ggz

Generalistische basis ggz Generalistische basis ggz Informatie voor patiënten Generalistische basis ggz U bent door uw huisarts verwezen voor behandeling naar de Generalistische Basis GGZ (GB-GGZ) van Mondriaan. Mondriaan Generalistische

Nadere informatie

Aan de slag. Geestelijk gezond

Aan de slag. Geestelijk gezond Direct aan de slag Geestelijk gezond Iedereen streeft naar een gezond leven. Daarin past de zorg voor lichaam en geest. Niet alleen omdat mensen daar zelf bij gebaat zijn, maar ook omdat onze omgeving

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie