Punt. Geheimen PUNT.AVANS.NL. Rijk worden? Ga lassen. Te weinig vrije keuze. Studenten monogaam. Inspireert Avans? Ruttes Begeisterung

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Punt. Geheimen PUNT.AVANS.NL. Rijk worden? Ga lassen. Te weinig vrije keuze. Studenten monogaam. Inspireert Avans? Ruttes Begeisterung"

Transcriptie

1 Oud-student Marc Mulders, kunstenaar Alles wat je ziet is religieus geladen. > pagina 20 De erotiek van het gapen De geeuw als neefje van de blos. > pagina 18 Nederland schrikt Reacties en meningen na de moord op Theo van Gogh. > uitneembaar katern Veertiendaagse onafhankelijke krant van Avans Hogeschool dertiende jaargang donderdag 18 november 2004 Punt. 06 Rijk worden? Ga lassen Jongeren denken ten onrechte veel te kunnen verdienen als bankemployé of pr-functionaris. Je kunt beter gaan timmeren of lassen. - Pagina 2 Te weinig vrije keuze Avans Hogeschool geeft haar studenten te weinig keuzevrijheid bij het bepalen van hun studieloopbaan. De flexibilisering in de nieuwe bacheloropleidingen is nog lang niet voldoende. Dat vindt onderwijstechnoloog Ad Schellekens. Hij daagde Avans-medewerkers tijdens de onderwijsdag uit met kritische vragen. - Pagina 10 Studenten monogaam De meeste studenten zijn monogaam. Zeggen ze. - Pagina 4 Inspireert Avans? Inclusief inspiratie, luidt de boodschap aan scholieren die een studie aan Avans Hogeschool overwegen. Huidige studenten vinden hun inspiratie vooral bij medestudenten. Rondvraag. - Pagina 19 Ruttes Begeisterung Rutte: Ik heb niet de helft van mijn salaris in het bedrijfsleven ingeleverd om als staatssecretaris hamertje tik te gaan zitten spelen. En omdat niet iedereen zo idealistisch is als hij, wil hij het hoger onderwijs begeisteren met financiële prikkels. - Pagina 17 Geheimen Pagina 12 Volle bak bij proef-lic Tevreden gezichten van studenten bij het pilot LIC (Leer- en Innovatie Centrum) aan de Lovensdijkstraat in Breda. Alleen zijn de bureaus te smal en staan er weinig computers. - Pagina 4 Strip: Stressley Stressley moet. - Pagina 23 FOTO: BRAND X PICTURES/HOLLANDSE HOOGTE ELKE DAG VERS NIEUWS OP PUNT.AVANS.NL

2 2 Punt NOVEMBER 2004 Weg met stoffig imago Brabants Dagblad Te groot, te duur en te vaak. Dat vinden tweedejaarsstudenten Commerciële Economie in Den Bosch van het Brabants Dagblad. Met hun jongerenmagazine Young B wonnen ze de eerste prijs. Om meer jongeren warm te maken voor de krant hebben 120 studenten producten ontwikkeld voor het Brabants Dagblad. Net als veel andere dagbladen bereikt deze regionale krant jongeren slecht. De studenten kregen de opdracht een nieuw product te bedenken dat aanslaat bij de groep van 15 tot en met 35 jaar. Het Brabants Dagblad koos de drie beste producten uit, die woensdagmiddag 3 november onder toeziend oog van onder andere adjunct-hoofdredacteur Jos Straathof werden gepresenteerd. De studenten kwamen tot creatieve oplossingen zoals een digitale jongerenkrant waarbij alleen de rubrieken worden betaald die worden gelezen, de voordeelkrant met veel kortingsbonnen voor bijvoorbeeld maaltijden en de bioscoop en Young B. Weg met het stoffige imago van het Brabants Dagblad, zeggen de studenten Nikki Moehamad, Cindy Remmits en Folkert van der Werf. De krant is te groot, verschijnt te vaak en het is te duur, vinden ze. Met Young B, een jongerenmagazine op tabloidformaat, dat op maandag en donderdag uitkomt en één euro kost, willen ze zoveel mogelijk jongeren bereiken. Als student durf ik te zeggen dat ze het niet laten liggen voor twee euro per week, zegt Nikki. Straathof is zeer te spreken over Young B. Jullie hebben het juiste uitgangspunt gekozen. Overal vlogen de winstgetallen mij om de oren, maar niet bij jullie. Voor jullie was het belangrijkste eerst de jongeren aan de krant te binden, zodat de kans bestaat dat ze later een abonnement op het Brabants Dagblad nemen. Ook prijst hij de aansluiting van het magazine bij jongeren. De rubrieken sport, lifestyle, showbizz, strips, film, tv, uitgaan, internet, games, puzzels en horoscopen spelen daarin een prominentere rol dan het nieuws in de reguliere krant. Straathof beseft maar al te goed dat het Brabants Dagblad niet aansluit bij de belevingswereld van jongeren. Het was ontluisterend om in de rapporten van studenten te lezen dat jongeren nieuws helemaal niet zo belangrijk vinden. Als journalist doet dat pijn. Maar om het nieuws uit de krant te halen en te vervangen door showbizz nieuws gaat hem te ver. Dan zouden we de groep trouwe lezers verliezen en dat is niet de bedoeling. Daarom willen we voor jongeren een ander product maken, daar zijn we nu mee bezig. De ideeën van deze studenten zullen we zeker meenemen. [CB] St. Joost-studenten winnen eerste prijs op animatiefestival Niek Castricum en Maarten de With, net afgestudeerd aan de Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Breda, hebben met hun animatiefilm 529 (Five to Nine) een stipendium van euro gewonnen. De prijs werd zondag 7 november tijdens het Holland Animation Film Festival uitgereikt aan de beste studentenfilm. De film 529 gaat over een man die op een drastische manier de sleur van zijn leven probeert te doorbreken, maar dat gaat niet al te gemakkelijk. Al zijn pogingen om een einde aan zijn leven te maken, mislukken. De jury vindt dat de makers op geniale wijze er in zijn geslaagd het publiek te verrassen. Ook de zwarte humor maakt de film tot de beste studentenfilm van De winnaars zijn blij verrast met de prijs. We hadden het nooit verwacht. Er waren zoveel goede films bij, zegt De With. Vooral de handdruk van de Amerikaanse animator Bill Plinton maakte diepe indruk. Wat ze met het geld gaan doen, weten de studenten nog niet. Waarschijnlijk moeten we het gebruiken voor een vervolgopleiding of stage in het buitenland, zegt De With. [CB] Studentencabaret in De Avenue Cabaretliefhebbers kunnen woensdag 24 november terecht in theaterdinersalon De Avenue in Breda. Daar treden Kristel Zweers en Pien Ankerman op. Ankerman trapt om uur af met haar programma Guts. Haar motto is Je gut feeling!. Ofwel: voelt het goed, dan moet je het vooral doen. Spijt moet je alleen hebben van de dingen die je in je leven niet hebt gedaan. Zweers is om uur aan de beurt met Tegenspraak. In haar theaterdebuut rekent ze voor eens en altijd af met het irritante vrouwengezeik. En zet ze haar tanden in de glossy s, MTV en de mode. Zweers is vaste comedian van de Comedy Explosion en de Girls Comedy Night. Afgelopen seizoen was ze vast panellid van De Lama s, het televisieprogramma dat dit jaar genomineerd was voor de Televizierring. Ankerman deed afgelopen jaar mee aan het Amsterdams Kleinkunst Festival en ze presenteert het Gronings Studenten Cabaret Festival. Studenten betalen 4,50 euro, voor niet-studenten bedraagt de entreeprijs 7,50 euro. Degenen die een twee gangen diner aan de avond willen koppelen, kunnen vanaf uur terecht in de sociëteit van De Avenue. De prijs hiervoor is voor studenten 9,50 euro en voor nietstudenten 12,50 euro. [KvdL] Kaartjes kunnen worden gereserveerd op telefoonnummer of per Carnaval in alledaags kloffie De carnavalskostuums lagen nog in de kast, maar de sfeer was er niet minder om. Op donderdag de elfde van de elfde schalden de carnavalskrakers door café Lalalaa in Den Bosch. De studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch luidden hiermee het begin van het carnavalsseizoen in. Het Oeteldonks novemberfeest was georganiseerd door studentenvereniging Animoso en studievereniging Optimum. [CB] Studenten.net komt met voordeelpas Internetsite studenten.net gaat de komende weken voordeelpasjes verspreiden bij de distributie van de OV-jaarkaart. Op vertoon van de pas kunnen studenten allerlei voordeeltjes krijgen bij pizzakoeriers, bierbrouwers en belbedrijven. Registreert de student zich bij de website die de studentenpas heeft bedacht, dan dingt hij ook nog mee naar prijzen zoals volledig verzorgde wintersportvakanties. Een woordvoerder van studenten.net benadrukt dat registratie alleen inhoudt dat een student wordt ingeschreven bij de website, net als de ruim studenten die al deel uitmaken van de Groningse webcommunity. Zelfs als we het zouden willen, kunnen we de registratiegegevens niet verkopen aan bedrijven die meedoen met de studentenpas. Door het formaat van is de site ook zonder gegevens van studenten interessant voor sponsoring. Het is voor ons prettig als we hierdoor meer leden krijgen. Maar verder word je als je geregistreerd pashouder alleen af en toe doorgelinkt naar een advertentiepagina als je meedoet aan een prijsvraag. Dat is echt alles. [TdO/HOP] FOTO: BEELDVELD/WILFRIED SCHOLTES Op de steiger verdien je meer dan achter een bureau Jongeren hebben geen goed beeld van het salaris dat bij bepaalde beroepen hoort. Ze denken dat bankemployees en pr-medewerkers meer verdienen dan lassers of timmerlieden. In werkelijkheid verdienen die al snel duizend euro per maand meer. Uit onderzoek van de Taskforce Jeugdwerkloosheid blijkt dat jongeren in voortgezet onderwijs en mbo in het algemeen een weinig realistisch beroepsbeeld hebben. Mede daarom kiezen velen van hen een zitbaan in plaats van een loopbaan. Bij de keuze voor de opleiding blijken ouders een belangrijke adviserende rol te spelen. Velen van hen zien hun kinderen later liever op kantoor dan op de steiger. Het kabinet heeft grootse plannen met mbo ers. Het is de bedoeling dat de groei van het hbo daar vandaan komt. Om dat mogelijk te maken, moet een soepele overgang tus- Affiches Halloween Party weg Een pakket affiches van de Halloween Party van studentenvereniging Meronis in Den Bosch is verdwenen. Het pakket werd gestolen uit het café waar het feest zou plaatsvinden. De drukker leverde 500 affiches en flyers af bij café Cuba Libre. Daar was op 17 november het feest. Vermoedelijk is er iemand binnengeslipt die de posters heeft meegenomen, zegt Berith Spoelstra, bestuurslid van Meronis en derdejaars Management, Economie & Recht. Het drukken van de affiches kostte ongeveer 250 euro. Studentenvereniging Meronis behielp zich met de flyers om reclame te maken voor het feest. [GR]

3 18 NOVEMBER 2004 Punt student KORT Vierdejaarsstudent Maaike van Wezel combineert haar voltijdstudie Personeel & Arbeid in Den Bosch met formatiedansen op het hoogste niveau. Cursus Grip op je dip Breda - Grip op je dip. Zo heet de cursus voor jongeren van 18 tot 25 jaar die GGZ Regio Breda begint op dinsdag 11 januari. De cursus geeft inzicht en vaardigheden om zelf depressieve klachten, het nergens zin in hebben en somberheid te overwinnen. De cursus behandelt de situatie zoals die nu is. Thema s zijn: stemming en denkpatronen, constructief denken, de rol van plezierige activiteiten, opkomen voor jezelf, actief luisteren naar anderen en omgaan met conflicten. Daarbij gaat het om praktische vaardigheden en het systematisch veranderen van die zaken die de depressieve gevoelens veroorzaken. [KvdL] De cursus bestaat uit tien bijeenkomsten en een terugkomdag. De kosten zijn 20 euro, inclusief cursusboek. Aanmelden kan tot en met woensdag 1 december. Nooit meer te vroeg op school dankzij sms Oss Studenten ergeren zich dood als er voor de zoveelste keer een lesuur uitvalt en ze noodgedwongen hun tijd op school moeten doorbrengen. Als het aan het bedrijf AudioCom ligt, komt er binnenkort een einde aan deze ergernissen. Het bedrijf uit Oss ontwikkelde een sms-toepassing waarmee universiteiten en hogescholen hun studenten kunnen waarschuwen wanneer er uren uitvallen of lessen op een andere locatie plaatsvinden. Studenten kunnen dankzij deze dienst langer in hun bed blijven liggen of hun tijd op een andere nuttige manier besteden. De verwachting is dat het sms-product begin 2005 op de markt komt. [CB] De grote lijnen zien ROSA WITHAAR Leg eens uit, wat is formatiedansen precies? Bij formatiedansen sta je met acht paren op de dansvloer en dans je synchroon allerlei figuren. Zoals een driehoek, vierkant of diamant. Zowel de dames als de heren zien er identiek uit, de mannen in rokkostuum en de vrouwen in lange jurken. In de dans zitten veel showelementen, zoals de op- en afmars, die het leuk maken om ernaar te kijken. Bij formatiedansen moet je er erg op letten dat alles gelijk en in lijnen loopt. In deze kantine staan alle tafels schots en scheef, heb je dan de neiging om ze recht te zetten? Kortom, ben je in het dagelijkse leven ook zo precies? Hier moet ik wel om lachen, maar het antwoord is nee. Dat precieze hoort voor mij echt bij het dansen. Dat van die scheve tafels was mij eigenlijk nog niet opgevallen, een goed bewijs toch? Ik ben wel gedisciplineerd. Maar dat moet ook wel met het leven dat ik leid. Ik train Voor het wereldkampioenschap in december traint Maaike van Wezel 15 uur per week. in de aanloop naar wedstrijden wel 15 uur in de week. Twee jaar geleden ben je van een Waalwijkse dansschool naar dansschool Voetisch in Den Bosch overgestapt, waar ook je vriend danst. Hij is, neem ik aan ook je huidige danspartner? Gelukkig dans ik niet met mijn vriend. Dat wordt vuurwerk, maar dan niet op een positieve manier. We zijn al zoveel samen door de intensieve trainingen. Tijdens wedstrijden zijn we meer teamgenoten dan vriend en vriendin. De jongens en meisjes slapen tijdens de grote toernooien ook gescheiden. De trainer doet dat om ons te beschermen tegen onszelf. Er zijn toch altijd weer verleidingen, het zou zonde zijn als we verliezen omdat we de vorige avond te lang zijn doorgezakt. In het Voetisch Formatieteam zitten dansers in één team die individueel op een ander niveau dansen. Is het wel een echte teamsport? Het is juíst een teamsport. Het team is zo sterk als de zwakste schakel. Als er eentje een misstap maakt, kan de rest het ook vergeten. Je moet echt samenwerken om alles gelijk te laten lopen. Dat we allemaal op verschillend niveau dansen, is voor het formatiedansen geen probleem. Dan gaat het om andere kwaliteiten die dat niveauverschil kunnen compenseren. Je moet goed overzicht hebben, de lijnen zien en op anderen letten. Je danst op het hoogste amateurniveau, verdient er geen geld mee en je hebt nauwelijks tijd voor een sociaal leven. Wat is jouw drijfveer? Twee jaar geleden ben ik in het formatieteam gekomen. Ik deed al zes jaar aan stijldansen en zocht naar een nieuwe uitdaging. Die heb ik in formatiedansen gevonden. Het geeft een extra dimensie doordat je op nog zeven andere paren let. Door het dansen op hoog niveau maak ik ook allerlei spannende dingen mee. Ik ben wel mooi naar een Europees kampioenschap geweest. In december gaan we zelfs naar het wereldkampioenschap in Braunschweig. Dat kan niet iedereen zeggen. Politie houdt spreekuur voor Uilenstede Amsterdam - Studentencampus Uilenstede in Amsterdam heeft een eigen politiespreekuur gekregen. Dat werd tijd, want de Vereniging van Bewoners van Uilenstede (VBU) kreeg te vaak klachten die eigenlijk bij de politie thuishoorden. Soms gaan huisgenoten er met het gezamenlijke eenheidsgeld vandoor of bedreigen ze andere bewoners. Dan moet je aangifte kunnen doen, zegt Maaike Veeningen, vicevoorzitter van de VBU. En je kunt ook denken aan klachten over gluurders en zwervers. [BB/HOP] Dancefeest in t Veerhuis Oud Gastel - Club, funky tunes and tech-house, uplifting trance sounds, kicking hardstyle, jump en early rave. Deze dance stijlen worden gedraaid op zaterdag 27 november tijdens Aura2 astral energy. Het feest vindt plaats in t Veerhuis in Oud Gastel. DJ Spoon opent de avond om uur. Vervolgens draaien de dj s Maries, C-quence, MAC J en Silencer ieder een uur. Het feest duurt tot uur. De kaarten kosten 7,50 euro. Er is geen voorverkoop. [KvdL] Bierweek in sociëteit Virgo Breda Honderd verschillende soorten biertjes drinken, voor een leuke prijs. Als je dat wilt, moet je tussen 22 en 26 november zeker even de sociëteit van de Bredase studentenvereniging Virgo binnenlopen. Daar wordt de Bierweek gehouden. De barbecue voor leden is maandagavond 22 november. Inschrijven kan in de soos of met een mail naar De kosten zijn 7,50 euro. Het Bierfeest is 23 november. Zangliefhebbers kunnen donderdag vanaf uur terecht voor de karaoke avond. De Bierweek wordt afgesloten op vrijdag 26 november. Vanaf uur wordt al het bier met korting verkocht. [KvdL]

4 4 Punt NOVEMBER 2004 Het is afgeladen vol in het experimentele LIC Sport met een oosters tintje Sporten, eten en feesten. Dat het heel goed samen gaat, bewijst het RaboBress event. Op woensdag 8 december wordt voor de dertiende keer het grootste studenten sportevenement van Breda gehouden. Het hele sportgebeuren vindt plaats in oosterse sferen. FOTO: BEELDVELD/WILFRIED SCHOLTES Studenten kunnen zich inschrijven voor tal van sporten: volleybal, voetbal, basketbal, hockey, darts, tafeltennis en badminton. Tussen het sporten door is er gelegenheid om een oosterse maaltijd te eten. Na de finale begint het feest dat tot uur duurt. Feestband Lijn 7 en dj Bram zorgen voor de muziek. De kosten voor sportkaarthouders bedragen 8 euro en voor anderen 9 euro. Dat is inclusief eten en feesten. [CB] Al doende komen allerlei problemen naar boven bij de proef met het leergedeelte van het Leer- & Innovatie Centrum aan de Lovensdijkstraat in Breda. Bijvoorbeeld dat de bureaus te klein zijn. Studenten werken vaak met z n tweeën of drieën. Op de dag vóórdat de studenten hun projecten moeten inleveren, is het afgeladen vol in het pilot-lic (Leer- & Innovatie Centrum) van Avans Hogeschool in Breda. Overal zitten groepjes studenten te werken. Bij de ingang ligt een grote stapel tassen. We moeten nog voor veel dingen oplossingen bedenken, zegt pilotcoördinator Marjon Warmerdam. Een groepje eerstejaars van de opleiding Small Business & Retail Management, dat werkt aan een opdracht, vertoeft naar eigen zeggen veel in het LIC. Vooral tijdens projectweken. Dan zitten we hier de hele dag, meldt Dennis van Kinderen. Wel vervelend dat je je tas niet mee mag nemen. Je hebt niks bij de hand, meent Kim Willems. Over de faciliteiten zijn ze tevreden, behalve dan dat er te weinig computers zijn. Dat ze werken in een pilot, daar zijn de studenten zich niet van bewust. In de nieuwbouw van Avans Hogeschool in zowel Tilburg, Breda als Den Bosch moeten straks grote Leer- & Innovatie Centra komen. Op de Lovensdijkstraat wordt sinds september alvast het leergedeelte getest, de plek waar studenten individueel of in groepjes kunnen werken. Er is een mediatheek, er staan ruim 100 pc s en achter een servicedesk zitten mediatheekmedewerkers en een ict er. Met heel beperkte middelen hebben we iets nieuws proberen op te zetten, zegt Warmerdam. Als het skillslab (met onder meer audiovisuele apparatuur, red.), de videoconferencing (ruimte waarin via video gecommuniceerd kan worden met andere locaties, red.) en het reserveringsysteem voor computers er zijn, heeft dit LIC pas echt meerwaarde voor studenten, meent de coördinator. Die komen er volgend kalenderjaar. Al doende wordt duidelijk waar knelpunten zitten. De bureaus die nu gebruikt worden, blijken bijvoorbeeld te smal, omdat studenten graag met z n tweeën of drieën achter de computer werken. Door de schotten tussen de tafels verliest de ruimte zijn openheid, die moeten dus weg. En door een gebrek aan genoeg lockers, liggen er bij de ingang op drukke tijdstippen stapels tassen. Studenten klagen erover dat ze hun spullen niet mee mogen nemen. Van de avondopenstelling lijken vooralsnog vooral de buitenlandse studenten gebruik te maken. Het tekort aan computers zou opgelost kunnen worden als er betere controle is op hoe de computers gebruikt worden. Voor spelletjes zijn ze bijvoorbeeld niet bedoeld, maar hoe houd je dat in de gaten? Met een kleine ceremonie wordt op 24 november tussen en uur het proef-lic geopend door de voorzitter van de Raad van Bestuur, Harry Koopman. LIC-directeur Carel Geenen spreekt een welkomtswoord. Aan het ander gedeelte van het LIC, het innovatiegedeelte, wordt achter de schermen gewerkt in verschillende projectgroepen. [PM] Meer info: Racen in Mezz Met een herrietest, een licht- en geluidsshow en een demonstratie van een echte raceauto wordt op 24 november in popcentrum Mezz in Breda het Techniekfestival geopend. Dit festival is bedoeld om scholieren warm te maken voor technische beroepen. Verder die week kunnen scholieren bedrijven bezoeken. Bij één van die bedrijven, Bosch Security System, zullen vier elektrotechniekstudenten van Avans Hogeschool voor een presentatie zorgen. Ze leiden de bezoekers door het bedrijf en er wordt een elektrische dobbelsteen gemaakt. [PM] StudentENquête Ben jij monogaam? aantal personen A B C A. ja B. ik wil wel, maar het lukt niet altijd D Groep Kunst Samenstelling: 30 studenten kunstacademie Den Bosch waarvan 17 jongens en 13 meisjes Gemiddelde leeftijd: 20,9 jaar Groep Economie Samenstelling: 30 studenten Academie voor Algemeen & Financieel Management Breda waarvan 18 jongens en 12 meisjes Gemiddelde leeftijd: 21,6 jaar C. ik ga wel eens vreemd, maar voel me daar niet schuldig over D. ik geloof niet in monogamie Den Bosch ontbreekt bij nominaties Avans scriptieprijs Een commissie van het Leer- & Innovatie Centrum (LIC) heeft vijf scripties geselecteerd die meedingen naar de Avans scriptieprijs 2004, de prijs voor de beste scriptie van de hogeschool. Er zijn geen scripties uit de locatie Den Bosch genomineerd. De scriptieprijs is een voortzetting van de Toon Hommelprijs van de Hogeschool Brabant. Vanwege het samengaan met de Hogeschool s- Hertogenbosch is de prijs dit jaar vervangen door de Avans scriptieprijs voor de hele hogeschool. Anders dan bij de Toon Hommelprijs wordt nu een voorselectie verricht door een commissie van het LIC. De commissie heeft vijf scripties uit Breda en Tilburg genomineerd. Fatos Akça en Marion Hoogveld (Academie voor Bouw en Management in Tilburg) maakten samen een scriptie over woningbouw. De andere vier scriptieschrijvers komen uit Breda. Anke de Regt van de Academie voor Gezondheidszorg, Kasper Leijten van de Academie voor Algemeen & Financieel Management, Diantha de Vries van de Academie voor Pedagogisch Onderwijs en St. Joost-studente Nancy Lee. Aan de prijs is een geldbedrag van 1500 euro verbonden voor de winnaar. De andere genomineerden krijgen een aanmoedigingsprijs van 150 euro. De selectiecommissie en de jury beoordelen de scripties op toegankelijkheid, oorspronkelijkheid, maatschappelijke relevantie, samenhang tussen theorie en praktijk, praktische bruikbaarheid en de actualiteit. De winnaar wordt vrijdag 17 december bekend gemaakt. [KvdL/FG]

5 18 NOVEMBER 2004 project Punt België lastig te doorgronden Manon Brekelmans en Benjamin van der Kloet, derdejaarsstudenten Commerciële Economie in Breda, lopen stage bij Center Parcs in België. Informatie krijgen van Belgen blijkt niet zo gemakkelijk te zijn. KATJA VAN DER LINDEN Het even helemaal weg gevoel, bekruipt je als je richting De Vossemeren in het Belgische Lommel rijdt. In een landelijke omgeving, net over de grens bij Eindhoven, ligt het vakantiepark van Center Parcs. Voor hun stage wonen Manon Brekelmans en Benjamin van der Kloet, derdejaarsstudenten Commerciële Economie in Breda, hier vierenhalve maand. Alle parken van Center Parcs bestellen bij de Nederlandse supermarktketen Jumbo. Door de Vossemeren wordt er ook bij Belgische winkels ingekocht. De studenten onderzoeken of het voor het park voordeliger is om alleen bij Jumbo in te kopen. Hoewel ze voor hun onderzoek weinig met het personeel te maken hebben, merkte Manon in gesprekken met de mensen dat die het niet goed vinden dat er alleen maar Nederlandse producten in de supermarkt liggen. De tweedeling tussen het voornamelijk Belgische personeel en de Nederlandse managers is groot. De mensen hechten waarden aan hun eigen producten, ze zijn bang dat het karakter van hun land uit het park verdwijnt. Zelf denken de studenten dat het voor de bezoekers niet zo veel uitmaakt waar de artikelen vandaan komen. Center Parcs is vooral een concept. De parken verschillen niet zoveel van elkaar, zegt Benjamin. Maar je ontkomt er niet aan om in een Belgisch park Belgische bonbons te verkopen. Dat verwacht iedere bezoeker, ongeacht de nationaliteit, stelt Manon. De studenten moeten de prijzen voor frisdrank en alcoholische drank berekenen. Per drank is er een andere berekening. Dat maakt het wel ingewikkeld, verklaart Benjamin. Het gaat dus niet alleen om hoeveel een fles wijn kost in België en hoeveel deze kost in Nederland. De prijzen van frisdrank, wijn en water worden per hectoliter berekend, terwijl het bij bier gaat om het graden plato. Daar hadden we nog nooit van gehoord. Ook bij veel brouwerijen was de term niet bekend. Dat kostte dus tijd om daar achter te komen, zegt Manon. Het heeft te maken met de hoogte van het alcoholpercentage. Ook de regelgeving in de twee landen zorgden voor de nodige hoofdbrekens. En zeker om erachter te komen hoe deze in elkaar zit. In België Manon Brekelmans en Benjamin van der Kloet lopen stage bij Center Parcs in België. In België is het moeilijk om informatie te krijgen. Je wordt constant doorverwezen, zonder dat iemand je daadwerkelijk verder helpt is het moeilijk om informatie te krijgen. Je wordt constant doorverwezen, zonder dat iemand je daadwerkelijk verder helpt, stelt Benjamin. Wat dat betreft zijn Nederlandse instanties veel duidelijker. De Kamer van Koophandel, de douane en de overheid zijn er veel strakker geregeld. Op den duur hebben we via de Nederlandse instanties maar informatie opgevraagd over de regelgeving in België. Dat werkte sneller. De komende tijd berekent het duo hoeveel tijd een product erover doet om van de Jumbo en de verschillende leveranciers tot in het winkelschap te komen. We moeten bijna met een stopwatch in de hand de tijd opnemen, lacht Benjamin. De studenten wonen doordeweeks in het park. Na drie weken heb je het wel gezien. Ik ben blij als ik in het weekend thuis ben, stelt Manon. Hoogtepunt van de week is de dinsdagavond. Dan is er een karaoke feest. Daar gaan we altijd naar toe. Verder maken we veel gebruik van de sportfaciliteiten. Benjamin is tijdens de stage de natuur gaan waarderen. Toen ik van de week wakker werd en naar buiten keek, lag er een mistige dauw over het meer. Echt prachtig. FOTO: BEELDVELD/WILFRIED SCHOLTES Ingrid de Laat derdejaars Commerciële Economie Breda Als ik de baas van Avans was... dan zou ik het eten goedkoper maken. Ik koop hier drie dagen in de week eten. Het is best lekker, maar het moet niet zo duur zijn.

6 6 Punt NOVEMBER 2004 Subtiele ingreep tegen meeliften bij groepswerk Het verschijnsel meeliften in werkgroepen van studenten kan door een subtiele ingreep doeltreffend worden teruggedrongen. Laat de groepsleden vooraf zelf duidelijk een rol kiezen, adviseert dr. Jan-Willem Strijbos. Hij promoveerde 12 november aan de Open Universiteit op een proefschrift over studeren in werkgroepen bij afstandsonderwijs. Profiteursgedrag leidt bijna altijd tot irritaties binnen de groep, maar het kan ook leiden tot een aversie tegen groepswerk in het algemeen, stelt Strijbos. Hij onderzocht groepen studenten van de Open Universiteit, die online samenwerken. Juist dan is het soms makkelijk meeliften, omdat de groepsleden elkaar niet zien en niet onmiddellijk kunnen corrigeren. Het profiteursgedrag nam beduidend af als groepsleden van tevoren zelf uit voorgelegde rollen hadden gekozen: projectplanner, communicator, rapporteur en dataverzamelaar. Volgens de onderzoeker komt dat doordat iedereen nu op die rol kon worden aangesproken. Het is volgens Strijbos wel belangrijk de groepsleden zelf te laten kiezen. Hij legde hen geen rol op én hij rekende ze achteraf ook niet op af op de manier waarop ze de gekozen rol hadden vervuld. [FG] Voorlopig geen masterinstituut De Raad van Bestuur ziet af van het plan om een masterinstituut op te richten. Het instituut zou oorspronkelijk naast de dit jaar ingerichte achttien academies voor bacheloropleidingen worden opgezet om masterstudies in onder te brengen. Bij nader inzien kost het oprichten van zo n instituut meer dan het zal opleveren, zo is de verwachting. Masteropleidingen worden al aangeboden door de commerciële poot van de hogeschool, Avans Plus BV. Voor sommige masteropleidingen stelt de overheid rijksbekostiging ter beschikking, zoals voor de pedagogische opleidingen; als die te zijner tijd worden opgezet, wil Avans ze in de bestaande academies onderbrengen. De nieuwe beleidskeuze betekent dat de bedrijfsvoering van de bestaande niet bekostigde masteropleidingen van de hogeschool worden ondergebracht bij Avans Plus. Momenteel kent de Academie voor deeltijdstudies Management, Economie en Marketing twee van die masteropleidingen: men kan er doorstuderen voor de titel master of marketing en master of strategic management. Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost heeft drie voortgezette opleidingen die momenteel als masteropleiding worden geaccrediteerd: Autonome Beeldende Kunst, Fotografie en Grafisch Ontwerpen. Ook deze opleidingen worden organisatorisch ondergebracht bij Avans Plus. De beide academies blijven verantwoordelijk voor de onderwijsinhoud en desgewenst voor de regie. Er komt een werkgroep die de precieze rolverdeling gaat regelen. [FG] Vensters dichtgemetseld Een metselaar stapelt de laatste gips-blokken bovenop de muur voor de ramen van de voormalige rokerskantine aan de Hogeschoollaan in Breda. Daglicht komt straks niet meer binnen in de toekomstige serverruimte voor ICTvoorzieningen. De inrichting van de nieuwe ruimte is de eerste zichtbare bouwactiviteit aan de Hogeschoollaan in het kader van de nieuwbouw en renovatie van de komende jaren. De vleugel van het bestaande gebouw waar momenteel de servers nog zijn ondergebracht wordt begin 2005 gedeeltelijk gesloopt. [FG] Focusmanager Techniek stopt Emiel van den Bosch is voortijdig teruggetreden als focusmanager Techniek. De Raad van Bestuur zoekt via het Loopbaanadviescentrum binnen de hogeschool naar een opvolger. Van den Bosch heeft een tijdelijk contract van drie jaar, dat loopt tot augustus Hij is in februari van dit jaar aangesteld als focusmanager. Daarvoor was hij adjunct-directeur van de Faculteit Techniek en Natuur in Tilburg. Van den Bosch werkt de komende tijd bij het Leeren Innovatiecentrum (LIC) aan projecten op het gebied van doorstroming mbo-hbo. Volgens Jos Ossewaarde, lid van de Raad van Bestuur, werd tijdens gesprekken over het projectplan dat de focusmanager heeft geschreven duidelijk dat zijn aanstelling conform het hogeschoolbeleid niet zou worden verlengd. Dat hij een tijdelijk contract had dat in augustus 2005 zou aflopen was vanaf het eerste begin helder, zegt Ossewaarde. De vraag rees of het wijs is dat Van den Bosch de voorgestelde projecten zou opstarten, oppert hij. Die beslaan immers meerdere jaren. Daarom is in goed overleg besloten op zoek te gaan naar een nieuwe focusmanager. De reactietermijn op de vacature is inmiddels verstreken. Van den Bosch onthoudt zich van commentaar. [GR] NIEUWS UIT DE ACADEMIES REDACTIE: PETRA MERKX EN GERARD RUTTEN. BIJDRAGE: CHRISTEL BOS EN ROSA WITHAAR WATERSCHAPSVERKIEZINGEN - Docenten Ger Bakker van de Academie voor ICT en Media in Breda en Jan Verhagen van de Academie voor Industrie en Informatica in Den Bosch hebben zich kandidaat gesteld voor het bestuur van Waterschap De Dommel (Midden-Brabant). Bakker is van huis uit biochemicus. Hij was onder meer betrokken bij de eerste rioolwaterzuiveringen die in de jaren zeventig werden aangelegd. Hij wil graag meewerken aan een goed leefmilieu. Nieuwe technologie is volgens hem daarbij belangrijk, omdat in Nederland veel mensen op een relatief klein oppervlak wonen. Verhagen is opgegroeid in een boerderij in het Dommelgebied. Later heeft hij de studie landinrichting en bedrijfskunde aan de Wageningse landbouwuniversiteit gevolgd. De verkiezingen lopen tot en met 19 november. 25 november volgt de uitslag. Kijk voor meer informatie op: COMMUNICATIEPLAN - De Academie voor Technologie en Management in Breda en Tilburg heeft de Diensteenheid Marketing, Communicatie en Studentzaken (DMCS) ingeschakeld voor het maken van een communicatieplan. De academie wil het nieuwe project Mechatronica, een samenwerking met het mbo, beter onder de aandacht brengen. Daarnaast wil de academie beter communiceren dat studenten in de propedeuse weliswaar kiezen voor een bepaalde opleiding, maar dat ze ook kennismaken met andere opleidingen. Derde punt is de profilering van technische opleidingen in het algemeen. Elvira Verbeek van DMCS stelde een plan op dat onder haar regie binnenkort uitgevoerd gaat worden. POSITIEF ADVIES - De opleidingen Bouwkunde, Bouwtechnische Bedrijfskunde en Civiele Techniek uit Tilburg kunnen een positief advies van de accreditatiecommissie tegemoet zien. Dat concludeert de directie na het bezoek van een visitatiecommissie. De visitatie vond donderdag 4 en vrijdag 5 november plaats. Tijdens de besloten terugkoppeling na afloop wilde de commissie geen eindoordeel geven, ook niet nadat daar uitdrukkelijk om werd gevraagd. Wel lieten enkele leden van de commissie buiten de bijeenkomst doorschemeren dat het wel goed zit. We krijgen een positief advies, schrijft de academiedirecteur in een brief aan studenten en personeel. KRAUWELGORSE POLDER - Als het aan Ankie de Jong en Annemarieke Becx ligt, wordt de Krauwelgorse Polder bij de Brabantse gemeente Langeweg (gemeente Zevenbergen) omgedoopt tot waterreservoir. Dat stellen de studenten van de opleiding Bouwkunde in Tilburg in hun afstudeerscriptie voor. De overlast van water wordt steeds groter dus moet er gezocht worden naar wateropslagplaatsen. In de Krauwelgorse Polder zou het overtollige water van de rivier de Mark opgeslagen kunnen worden. Er ontstaat dan een Biesbosch-achtig gebied waar een sport- en ontspanningscentrum kan komen, zeggen de studenten in het Brabants Dagblad. GERRIT VRIEND WEG - Gerrit Vriend, docent bij de Academie voor Bouwkunde en Civiele Techniek in Den Bosch en oud-lid van het College van Bestuur van de voormalige Hogeschool s-hertogenbosch, gaat met vervroegd pensioen. Hij vervulde 23 jaar verschillende functies, zoals docent landmeten, directeur van de HTS en lid van het College van Bestuur van de Hogeschool s-hertogenbosch. Bij de fusie met de Hogeschool Brabant

7 18 NOVEMBER 2004 Punt Onvrede over stopzetten pilot flexibele werkplekken Met de sluiting van het frontoffice van Social Work in Breda is onlangs een einde gekomen aan een pilot met activiteit gerelateerde werkplekken (agw s) Heel jammer, meent coördinator André Walraven. Volgens Walraven was het frontoffice een essentieel onderdeel van de pilot met agw s, die vorig schooljaar begon. Het frontoffice ving binnenkomende telefoontjes en personen op. Verder bestond de flexibele werkruimte bij Social Work uit werkplekken waar gepraat en getelefoneerd mag worden, een stille werkruimte zonder telefoons en drie kleinere werkruimten voor twee tot vier personen. Het frontoffice van Social Work is nu ondergebracht in het centrale secretariaat van de academie in Breda. Social Work is de deeltijdtak van de Academie voor Sociale Studies, die in Breda en s-hertogenbosch gevestigd is. Volgens Walraven is het een bezuinigingsmaatregel. Directielid Cees van Dongen zegt dat de maatregel niet genomen is om te bezuinigen. Volgens hem is het transparanter en efficiënter als op beide locaties één secretariaat is. Omdat het frontoffice van Social Work bezet werd door één persoon, was dit kwetsbaar. Zodra zij bijvoorbeeld in een vergadering zat, was Social Work niet bereikbaar, legt Van Dongen uit. Gevolg is dat docenten nu weer de hele dag vragen moeten beantwoorden die niet voor hen bedoeld zijn, zegt Walraven. Daardoor ontstaat een hoop heen en weer geloop en docenten zijn er veel tijd mee kwijt. Iedereen heeft wel een eigen nummer gekregen met een voic functie. Hierdoor blijf je toch bereikbaar als je op de stilteplek wilt werken. En studenten worden geacht naar het algemene secretariaat te gaan. We moeten nog even kijken of dit gaat werken. Met deze flexibele manier van werken was Social Work een voorloper bij Avans Hogeschool, dat straks overal agw-plekken in wil gaan voeren. Er is een grondige analyse van onze werkzaamheden aan vooraf gegaan. De inrichting was heel low profile, vertelt de docent. We hebben de kosten zo laag mogelijk gehouden. Volgens hem werkte het allemaal heel behoorlijk, vooral dankzij het frontoffice, waardoor binnenkomende informatie werd gekanaliseerd. Al met al vindt de coördinator het heel spijtig dat de pilot zoals die bedoeld was, stop is gezet en hij vraagt zich af wat het oplevert. Het kost ook geld als docenten worden opgehouden door allerlei telefoontjes. Van Dongen rekent er op dat het verdwijnen van het frontoffice al op korte termijn positief zal uitpakken, omdat de bereikbaarheid volgens hem zal verbeteren. [PM] advertentie ZICHTBAAR & VERBORGEN WERK ARCHIEVEN REPAREREN NAAM Wil Ligtvoet- LEEFTIJD 55 jaar - FUNCTIE archivaris - IN DIENST sinds TAAK Sinds twee jaar is hij bezig met het repareren van diverse archieven. Het begon met documenten van de voormalige Faculteit Gamma. Een hele klus omdat veel materiaal door de jaren heen zonder enig systeem in dozen was gestopt - OP HET MO- MENT BEZIG MET Het omzetten van het archief van de Raad van Bestuur in een algemeen systeem. Alle Avansarchieven moeten in de toekomst gestandaardiseerd worden. Ligtvoet heeft daarvoor een eigen systeem bedacht waardoor bestaande manieren van archiveren niet hoeven te wijzigen. Er wordt als het ware een algemene code achtergehangen - MEEST BIJZONDERE ARCHIEFSTUK Bidprentje dat vroeger werd gebruikt bij de aanvang van lessen - GEHEIME STUKKEN? Wat we echt niet mogen zien, gaat in verzegelde enveloppen. - BELANG VAN EEN GOED ARCHIEF Als iedereen zijn spullen naar het archief zou sturen, bespaart dat ruimte. Je voorkomt dat zaken dubbel worden bewaard. Stukken zijn vervolgens snel te vinden. Bovendien zijn organisaties verplicht bepaalde documenten te bewaren, bijvoorbeeld voor de accountants die elk jaar de boekhouding controleren. En ik heb ongeveer twee keer per week een oud-student aan de telefoon die een kopie van zijn diploma wil hebben. Ook voor de wordingsgeschiedenis van Avans Hogeschool is een archief onmisbaar. - HOBBY S Ik heb een stuk weiland met pony s. Daar ga ik elke dag wel even naar toe. In de zomer zitten we er soms met de hele FAMILIE. Ik heb twee volwassen dochters. Lekker Bourgondisch leven, daar houd ik van. [PM] FOTO: BEELDVELD/WILFRIED SCHOLTES keerde hij terug naar zijn oude liefde het onderwijs. Tijdens zijn afscheidsreceptie op donderdag 11 november kreeg hij een vriendenboek overhandigd. DEELTIJDSTUDENTEN - Driekwart van de deeltijdstudenten van de Academie voor Management en Bestuur in Den Bosch kiest voor de opleiding vanwege de kleine afstand met thuis. Het heeft daarom weinig zin om het wervingsgebied uit te breiden naar bijvoorbeeld Limburg en Zeeland. Dat concludeert vierdejaarsstudente Commerciële Economie in Breda Hilianthe Eersteling in haar afstudeeronderzoek. De academie streeft naar een instroom van 100 deeltijders in 2005 en 110 in het jaar daarop, maar had onvoldoende kennis van de markt van deeltijdopleidingen. POLITIEKE PARTIJEN - Als het aan eerstejaars Bestuurskunde in Den Bosch ligt, is de anticonceptiepil voortaan gratis voor vrouwen van 16 tot en met 21, worden softdrugs gelegaliseerd en zal het boren naar gas in de Waddenzee en Biesbosch verboden zijn. Dat bleek tijdens een nagespeelde vergadering van de Tweede Kamer op vrijdag 5 november. Tijdens het project staatskunde moesten de eerstejaars politieke partijen vormen (bestaande of nieuwe). Elke partij mocht een voorstel indienen. Het verplicht afkicken van drugsverslaafden werd weggestemd. Rekeningrijden werd met een kleine meerderheid aanvaard. De invoering van een districtenstelsel, zoals D66 wil, werd verworpen. DEELTIJD HBO-RECHTEN - Na de voltijdopleidingen in Den Bosch en Tilburg, start de Juridische Hogeschool Tilburg-Den Bosch in september met een deeltijdopleiding HBO- Rechten. De deeltijdvariant duurt vier jaar, maar kan verkort worden (tot maximaal twee jaar) door vrijstellingen vanwege eerdere studies of werkervaring. Colleges zijn op maandagmiddag en -avond in Tilburg. Studenten dienen in de propedeuse minimaal twintig uur per week te werken, betaald of onbetaald, en het hoeft niets met de opleiding te maken te hebben. In de hoofdfase moeten studenten wel een relevante werkkring hebben. MAJORS KIEZEN - Eerstejaarsstudenten Social Work in Breda en Den Bosch kiezen aan het einde van het tweede blok welke majorstroom (een clustering van enkele majors) ze het vierde blok willen volgen. Na het eerste jaar moeten ze een definitieve keuze maken welke major ze gaan studeren. Dat heeft de directie van de Academie voor Sociale Studies tijdens bijeenkomsten met studenten verteld. Dit jaar is de academie gestart met de brede bachelor. Die kent acht majors die opleiden voor de diploma s Maatschappelijk Werk & Dienstverlening, Sociaal Pedagogische Hulpverlening en Culturele & Maatschappelijke Vorming. BELGIË-NEDERLAND - Zeventig Belgische en zestig Nederlandse studenten van de opleiding Small Business & Retail Management in Breda gaan op 30 november in discussie over de Belgische en Nederlandse cultuur. Het is de eerste bijeenkomst in het project GO, dat staat voor Grensverleggend Ondernemen. De dag is bedoeld om de onderlinge studie- en toekomstige zakenrelaties verder uit te bouwen. De studenten gaan in groepjes onderwerpen als eten, kleding en de manier van zakendoen uitwerken voor de twee landen. Het is de bedoeling dat al in de voorbereiding Belgen en Nederlanders samenwerken. De dag wordt afgesloten met een discussie aan de hand van tien stellingen.

8 8 Punt NOVEMBER 2004 de kwestie Waar liggen de morele grenzen Sinds de moord op Theo van Gogh wordt op iedere straathoek gediscussieerd over provoceren in onze multiculturele samenleving. MARION SMALE is vrijheid van meningsuiting? Zonder Wat de vrijheid om te beledigen houdt zij op te bestaan. Dit zei schrijver Salman Rushdie nadat zijn boek De Duivelsverzen hem in 1989 een fatwa opleverde van de Iranese ayatollah Khomeini. Die beschouwde het als een godslasterlijk boek. Columnist, tv-presentator en cineast Theo van Gogh provoceerde en beledigde moslims, joden, Paul Rosenmöller, burgemeester Job Cohen van Amsterdam en ga zo maar door. Dinsdag 2 november werd hij vermoord door Mohammed B., een radicale islamiet. Sindsdien werden verschillende moskeeën, islamitische scholen en kerken in brand gestoken of beklad. Volgens historicus en schrijver Geert Mak konden de afgelopen driehonderd jaar in Nederland verschillende religies vreedzaam naast elkaar bestaan, omdat niemand zich beledigend uitliet over andermans geloof. Dat was een soort ongeschreven regel, verklaarde hij in een uitzending van Barend & Van Dorp. Heeft provoceren zoals Ayaan Hirsi Ali en Theo van Gogh deden, nut? Draagt het bij aan een gezonde discussie over de multiculturele samenleving of leidt het alleen maar tot meer onbegrip? En als het wel leidt tot een goed debat, ten koste van hoeveel levens mag dat gaan? FOTO: THOMAS KIST/ANP Theo van Gogh maakte met Ayaan Hirsi Ali de korte film Submission NIEUWS UIT DE ACADEMIES ACTIEVE LEDEN - Cesar, studentenvereniging van de Academie voor Marketing en Business Management in Breda, is op zoek naar actieve leden. De vereniging roept vooral eerste-, tweede- en derdejaarsstudenten op, die interesse hebben in het organiseren van allerlei activiteiten, zoals feesten of een introductie of die wel aan sponsorbeheer willen doen. Opgeven kan via Meer informatie vind je op: EXTRA MANKRACHT - Het secretariaat van de Academie voor Pedagogisch Onderwijs in Breda krijgt tijdelijk extra mankracht, in totaal 1,5 fulltimer (fte). Door de recente centralisatie van de ondersteunende diensten van Avans Hogeschool was het secretariaat in een keer gekrompen van 6,5 naar 2,5 fte. Daardoor blijven volgens adjunct-directeur Yvonne Aronson veel taken liggen. De PABO kan zich niet permitteren dat de organisatie, ook al betreft het een overgangsperiode, minder goed functioneert. Zowel in de Keuzegids als in andere ranglijsten scoort de school slecht. Ook de visitatiecommissie van de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) was afgelopen juni weinig positief. De school heeft een jaar gekregen om de opleiding op orde te brengen. UIT DE ONVOLDOENDES - Bij de eerst kwartaalevaluatie bij de Academie voor Pedagogisch Onderwijs in Breda sinds twee jaar was de uitslag volgens adjunct-directeur Yvonne Aronson boven verwachting goed. In het studententevredenheidsondezoek van Avans scoorde de school nog een 5,6. Nu gaven de studenten de school gemiddeld een 6,2. Het is gewoon een heel fijn gevoel om eindelijk eens uit die onvoldoendesfeer te komen, merkt Aronson op. Voor de kwartaalevaluatie waren 600 eerste- tot en met derdejaarsstudenten ondervraagd. Voor het Avansonderzoek waren 137 PABO-studenten geënquêteerd. BRABANTSE GEUR - Het boerenleven verdwijnt uit Noord-Brabant, het landschap zal een nieuwe functie gaan krijgen. In samenwerking met de Nieuwe Brabantse Kunststichting reikten vijftien studenten van de opleiding Post-St.Joost Autonoom in Breda daarvoor ideeën aan. Die werden eind oktober gepresenteerd in de expositieruimte KOP in Breda. Hans Wuyts bedacht bijvoorbeeld een skatebaan die s avonds als darkroom gebruikt kan worden. Evelyne Montens en Marianne Louwerse ontwikkelden een Brabants parfum: Murmure Brabançon. Mireille van Beers en Linda van der Heijden kwamen met het idee om filmpjes van de gezelligheid binnenshuis te projecteren op de buitenmuren in ongezellige Vinexlocaties. EIGEN HUIS EN INTERIEUR - Studenten aan de Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Breda gaan vier pagina s vullen in het maandblad Eigen Huis en Interieur. Het is de bedoeling dat ze voor vier afleveringen een ontwerp maken. Ze mogen zelf hun idee bepalen. Dat kan variëren van een verslag van een project op school tot een interview met een architect. Zolang het maar in de bladformule past, benadrukt Crazyna Mielech, coordinator Ruimtelijk Ontwerp. Binnenkort wordt de redactie gevormd van studenten van verschillende afstudeerrichtingen. De eerste publicatie wordt in juni verwacht. STAGETENTOONSTELLING - Om derdejaarsstudenten van de Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Den Bosch een beeld te geven van de verschillende

9 18 NOVEMBER 2004 Punt bij het recht op provoceren? Provoceren kan een gesprek op gang brengen Ab Bobbink docent o.a. provocerend coachen bij Managementopleiding Zorg en Welzijn in Breda Als je met gewone verbale communicatie iemand niet meer bereikt, dan kan provoceren heel functioneel zijn. Het kan een gesprek op gang brengen. Mensen zitten soms vast in hun eigen standpunten of weigeren te luisteren. Maar het kan alleen als je al een goede relatie hebt met iemand. Daar gaat het vaak mis. Bovendien moet je een doel voor ogen hebben. Theo van Gogh was er op uit om dingen bespreekbaar te maken en hij deed dat op een clowneske manier. Probleem was dat hij geen goede relatie had met de joodse en islamitische gemeenschap. Bovendien had hij zich moeten afvragen of het middel van provocatie werkt bij zijn gesprekspartners. Het relativeringsvermogen dat wij Nederlanders de afgelopen driehonderd jaar hebben opgebouwd, is bij de islamieten niet op die manier ontwikkeld. Als je een ezel in beweging wilt brengen, trek je hem aan zijn staart. Probleem met de extremisten is dat ze wel in beweging komen, maar ze lopen niet de goede kant op. Dan moet je dus iets anders verzinnen. Treed in contact met de moeders, want daarmee heb je indirect contact met de extremisten. Waar ze de wet overtreden moet je ze gewoon aanpakken. We zullen nieuwe, creatieve manieren moeten verzinnen om met hen te communiceren. Laten we maar niet beledigen. In de jaren zeventig was ik daar wel voor, om onze vastgeroeste naoorlogse mentaliteit aan het wankelen te brengen. In de huidige cultuur van verruwing, is de kans groot dat we de nuan- ce uit het oog verlie- zen. Dan gaan men- sen de moord op Theo vergelijken met die op Pim Fortuyn. We zijn te veel schaamte kwijtgeraakt Bas van der Hurk docent kunstbeschouwing, coördinator tweede fase autonome kunst, Akademie voor Kunst en Vormgeving/St. Joost in Breda, kunstenaar Natuurlijk gebruikte Theo van Gogh in zijn columns de provocatie als stijlmiddel. Dat was meteen zijn grootste zwakte, want de inhoud ontbrak. Hij shockeerde om te shockeren en vernederde waar hij vernederen kon. Nietzsche zei al dat zuiver stijl, zuivere dorheid is. De geschiedenis zal moeten uitwijzen of Van Gogh gelijk had en er echt een wereldwijd conflict uitbreekt tussen de islamitische en christelijke wereld. Dan wordt hij postuum degene die in een vroeg stadium de vinger op de zere plek legde. Maar ik denk niet dat dat gebeurt. En dan zal hij herdacht worden als een onbeduidende schreeuwlelijk. Want zijn kunst stelde niet veel voor. Hij was een middelmatig filmer. Toen Duchamp in de jaren twintig een pispot tot kunst verhief, was dat provocerend, maar het had ook betekenis. In die tijd waren kunstenaars zich aan het beraden op de rol van de kunst. Duchamps kleine provocatie heeft een inhoudelijk debat in gang gezet dat de hele twintigste eeuw zou duren. Weet je wat frappant is? Vincent van Gogh, familie van Theo, was ook een moeilijk mannetje. Maar hij scoorde uiteindelijk met zijn schilderijen. Hij toonde aan dat kunst een vorm van zelfexpressie kon zijn. Bij Theo is het omgekeerde het geval. Zijn films zal straks niemand zich meer herinneren. Hij gaat niet als kunstenaar de geschiedenis in. Shockeren is een makkelijk trucje. Ik denk dat we te veel schaamte zijn kwijtgeraakt. Dat terugvinden is volgens mij belangrijker dan het zoeken naar de provocatie om de provocatie. Je hoeft niet voorzichtig te formuleren, zolang je maar oprecht bent Youssef Azghari docent interculturele communicatie bij Social Work, Arabist en columnist in Trouw Veel allochtonen kunnen helaas geen verschil maken tussen de persoon en de zaak. Als ze iemands standpunten haten, dan haten ze ook de persoon. Ik was het meestal oneens met Theo van Gogh, maar ik had gezellig met hem kunnen praten in het café. Gelukkig mag je hier alles zeggen, maar de manier waarop Theo van Gogh provoceerde, leidt niet tot een zinvolle discussie. Wat wil hij bereiken als hij Paul Rosenmöller kanker toewenst? Of als hij zegt: wat ruikt het hier naar caramel... vandaag verbranden ze alleen suikerzieke joden? Mensen, die niet gewend zijn aan zulke zwarte humor, voelen zich alleen maar gekwetst. Een opmerking als radicale imams, die haat zaaien onder moslims en tot geweld oproepen, moeten het land uit, heeft wel nut. Ik zie een verwijdering in de samenleving ontstaan tussen moslims en niet-moslims en daar maak ik me zorgen om. Er is sprake van radicalisering en intolerantie. Begrijp me niet verkeerd: ik hou niet van softe standpunten, je hoeft niet voorzichtig te zijn met formuleren, zolang je maar oprecht bent. Geert Wilders vertrouw ik voor geen cent. Hij spint garen bij alle commotie. Het is niet voor niks dat hij nu een eigen ultraconservatieve politieke beweging begint. Ik stoor me erg aan de media, die radicale, narcistische moslimhaters tegenover debiele moslims met middeleeuwse opvattingen zetten, die ook nog het westen haten. Zo komen we geen stap verder. Er zijn ook heel veel wakkere moslims met zeer scherpe standpunten, gevoel voor humor en zelfspot, maar die zie ik bijna nooit in de media. stagemogelijkheden, exposeren vierdejaars Illustratieve Vormgeving en Grafische Vormgeving hun stagewerk op het binnenplein in de Bossche academie. De studenten zijn van april tot en met juni vorig jaar op stage geweest bij reclamebureaus, kunstenaars of ontwerpbureaus. Het thema van de tentoonstelling is sprong in het diepe. Het organiseren van de tentoonstelling is een project voor de vierdejaarsstudenten. De tentoonstelling duurt tot en met de open dag van zaterdag 20 november. ACCREDITATIE - We moeten het eerst in de knip hebben, maar het ging goed, zegt academiedirecteur Harrie van Beek over het bezoek van de accreditatiecommissie aan de opleiding Personeel & Arbeid in Breda, begin november. Als voldoende werden onder meer genoemd de kwaliteit en kwantiteit van het personeel. De samenhang in het curriculum en de toetsing waren in orde, maar het curriculum is nog wel te veel gericht op kennis vergaren, meent de commissie. Ook op de communicatie met studenten was kritiek. Pas bij de schriftelijke terugkoppeling van het accreditatiebezoek is het zeker of P&A geslaagd is voor de test en het predikaat geaccrediteerd krijgt. VACATURES KENNISKRING - Voor de kenniskring voor het lectoraat Corporate Governance is lector Edith Hooge op zoek naar leden. De sollicitatieprocedure hiervoor sluit op 26 november. Op 6 en 7 december vinden de sollicitatiegesprekken plaats. Het lectoraat Corporate Governance valt onder de verantwoordelijkheid van de Academie voor Algemeen en Financieel Management in Breda en de Academie voor Management en Bestuur in Den Bosch. Corporate Governance staat voor goed ondernemingsbestuur. Met dit lectoraat wil Avans Hogeschool zich voornamelijk richten op het midden- en kleinbedrijf, maatschappelijke ondernemingen en de lokale overheid. INTERNATIONALE SFEER - Een groepje van vijf medewerkers van de International School in Breda bedenkt op het moment allerlei ideeën om op deze school een groter wij-gevoel te ontwikkelen. Ook zou de school een internationalere uitstraling mogen hebben, meent adjunct-directeur Rob de Groot. Als je hier binnenkomt, moet je meteen zien dat het een internationale school is, vertelt hij. Aankleding met bijvoorbeeld klokken met wereldtijden, wereldkaarten en dergelijke kunnen daarbij helpen. Daarnaast komt er over een maand een speciaal krantje voor de International School uit. Ook wil de school vaker events gaan organiseren. Veel van onze studenten komen van ver, het is belangrijk dat ze zich hier thuis voelen. in-house dag - Studenten van de opleiding Accoutancy in Breda kunnen op 24 november tijdens de In-House dag kennismaken met verschillende accountancybedrijven. Studenten gaan naar de kantoren toe en kunnen kiezen uit: Deloitte, PricewaterhouseCoopers en Witloxadvies. Tijdens deze dag maken de studenten een casus. De dag wordt afgesloten met een leuk uitje, zoals een kroegentocht. Studenten die meedoen aan deze dag kunnen hiervoor studiepunten krijgen. De In-House dag wordt vier keer per jaar georganiseerd door Midas, een stichting voor accountancystudenten in Breda. De deelnemende bedrijven sponsoren het dagprogramma.

10 10 Punt NOVEMBER 2004 onderwijs Studenten weer lekker maken Een opleiding moet inhaken op de motivatie van studenten, vindt onderwijstechnoloog Ad Schellekens, gastspreker tijdens de onderwijsdag. Als ze zelf mogen bepalen wanneer ze welke vakken volgen, krijgen studenten weer zin in studeren. En niet alleen lekkere trek. MONIQUE VAN HEST Schijnflexibiliteit, dat biedt Avans Hogeschool haar studenten volgens onderwijstechnoloog Ad Schellekens. Zelfs met de nieuwe bachelorstructuur. De hogeschool mag denken te flexibiliseren, maar de veranderingen zijn slechts een stapje in de goede richting. Schellekens, onlangs gepromoveerd op een onderzoek naar de flexibiliteit van onderwijsprogramma s in het hoger onderwijs, hield de medewerkers van Avans Hogeschool tijdens de onderwijsdag van 5 november in Den Bosch een spiegel voor door kritische vragen te stellen. Is invloed van een student niet méér dan kiezen voor een domein en één of twee minors? Is de nieuwe structuur wel zo beroepsgericht? Moet het onderwijs niet daadwerkelijk aansluiten bij de beroepspraktijk? Je kunt je afvragen of een andere leerroute het onderwijs wel echt flexibel maakt. Hij vindt dat een opleiding die écht maatwerk wil leveren, zo moet zijn ingericht dat studenten werk en studie goed kunnen combineren. Dat ze op elk moment kunnen starten en hun programma binnen korte tijd kunnen aanpassen. Bovendien moeten ze cursussen van verschillende academies probleemloos kunnen combineren. Dat kan alleen als een school zich opstelt als een dienstverlenend bedrijf, waar de klant (lees: student) zelf kan bepalen wanneer hij bepaalde vakken wil volgen. Aandacht voor taal Precies wat studenten willen, zeggen Esther van de Putte (Verpleegkunde), Pascal Jacobs en Adrijana Simic (HBO-Rechten). Zij zijn tijdens de onderwijsdag aanwezig om met de bril van de student naar de vernieuwingen te kijken en vinden dat het wel anders mag. Ik mis aandacht voor taal, zegt Adrijana Simic. De opleiding HBO-Rechten biedt Engels slechts in bepaalde modules aan. Studenten die worstelen met hun taal moeten daarop wachten of zelf actie ondernemen. Simic: Voor mijn stage heb ik Engels nodig en mijn boeken zijn in het Engels. Ik merk echt hoe gehandicapt ik ben. Als ik het voor het zeggen had, zou ik zelfs drie talen doen. Het gemis binnen de opleiding ter discussie stellen heeft niet geholpen, zeggen Jacobs en Simic. De opleiding kent al veel problemen. We zijn de eerste lichting studenten. Het is moeilijk om zoiets aan te dragen. Flexibel onderwijs zou volgens de studenten ideaal zijn: zelf je studieloopbaan bepalen. Dat is ook precies wat Schellekens voorstaat. Centraal in zijn onderwijsprogramma staan echte projecten of werk, die intensief worden begeleid door docenten. Studenten kunnen, wanneer zij er behoefte aan hebben, de nodige kennis en vaardigheden opdoen in cursussen die het hele jaar door worden aangeboden. In het huidige onderwijsprogramma blijkt dat studenten vaak pas echt de vrije keuze krijgen in het derde jaar. Dat is te laat, meent Schellekens. Door al vanaf het eerste jaar in te spelen op hun behoefte zullen studenten weer zin krijgen in hun studie, denkt de onderwijstechnoloog. Het is belangrijk dat je inhaakt op de motivatie van studenten. Ze vinden het niet erg om een verslag te maken als het nodig is voor een project. Onderwijs heeft pas waarde als de student het gevoel heeft dat hij aan het ontwikkelen is. Maatwerk Maar zelfs in de nieuwe bachelor- en masterstructuur wordt volgens Schellekens nog te veel uitgegaan van strak ingedeelde onderwijseenheden waarin studenten hun weg moeten zoeken. Feitelijk blijft de opleiding van vier jaar de norm. Daarbij hoort een standaardstudent. Maar een student is een actief individu dat zich voortdurend ontwikkeld. School is slechts een onderdeel in die ontwikkeling. Je moet het programma dus afstemmen op individuele wensen, het aanbodgestuurde écht loslaten en maat-

11 18 NOVEMBER 2004 Punt voor hun studie Dag en nacht studeren op school? Midden in de nacht inspiratie en je computer is stuk? Of je wilt na het stappen nog een boek uit de mediatheek halen? Als de nieuwbouw af is, zou het wel eens mogelijk kunnen zijn om dag en nacht op school te werken. Er zijn namelijk plannen om het Leer- & Innovatie Centrum in de nieuwbouw 24 uur per dag open te houden. Net als het zusje in Sheffield. De universiteit van Sheffield heeft een enorm leercentrum waar studenten dag en nacht voor hun boeken terecht kunnen, maar ook voor een snelle internetverbinding, taalcursussen of videobewerking. Wie om twee uur s nachts het leercentrum in de Engelse studentenstad inloopt, hoeft niet verbaasd op te kijken als meer studenten dat plan hebben opgevat. Ook in de nacht loopt het storm op de universiteit. ILLUSTRATIE: ANNET SCHOLTEN Een gouden idee, maar of het ook voor Avans Hogeschool werkt? Tijdens de onderwijsdag waren medewerkers niet laaiend enthousiast: In Sheffield ligt de universiteit midden in het centrum, dus daar loop je eerder binnen. Ik vraag me af of studenten dat in Breda ook doen. Bovendien betwijfelen ze of hbo-studenten de drive hebben om s avonds naar de bibliotheek te gaan. Mocht de Raad van Bestuur echt kiezen voor 24-uurs openstelling dan zijn de medewerkers het erover eens: als je open gaat, moet je echt open gaan. Dan moeten de lichten branden, moet de student bij alle boeken kunnen en moet er personeel zijn. Als een student vast loopt, moet hij bij iemand terechtkunnen. Dus het liefst niet alleen beveiligingspersoneel, al is dat wel belangrijk na een bepaald tijdstip. Momenteel is de mediatheek in Breda op verschillende dagen al open tot uur. werk leveren. Docenten zetten vraagtekens bij het flexibel onderwijsmodel van Ad Schellekens. Ze vrezen dat studenten die zelf hun schoolloopbaan mogen bepalen, alleen kiezen voor de krenten in de pap en de moeilijkere maar voor het beroep noodzakelijke vakken als statistiek links laten liggen. Terwijl ze aan het einde van de rit wel aan een norm moeten voldoen. Schellekens stelt ze gerust: wezenlijk verandert er niets, studenten volgen een standaardprogramma, maar volgen daarin hun eigen koers. In de computer blijkt het geen probleem op te leveren, zegt de onderzoeker. Ze bleken gemiddeld zelfs eerder klaar te zijn met hun studie. Maar dat zijn ideale studenten. Natuurlijk mogen studenten ook vrij kiezen, maar die student krijgt nooit een diploma. Schellekens gelooft echter dat studenten een einddoel hebben en daarbij horen verplichte onderdelen die ze in vier jaar kunnen wegstrepen. Maar dan wel volgens eigen planning. Wat houdt die vrije keus dan in? brengt Adrijana Simic teleurgesteld uit als ze Schellekens uitleg hoort. De enige keus is dat je zelf bepaalt wanneer je wat doet. Nee hoor, zegt Schellekens, want het aanbod van cursussen is van alle academies. Als je een onderdeel wilt volgen van een andere academie, moet dat gewoon kunnen. Vrij roosteren Natuurlijk moet het roer drastisch om wil je écht flexibel onderwijs mogelijk maken, geeft Schellekens toe. Zo moeten cursussen wekelijks starten. De blokindeling moet worden losgelaten en plaatsmaken voor een soort kenniskring die is samengesteld uit onderwijzers en coaches. Zij moeten samen bepalen wie zich met welk onderdeel bezighoudt. Je kunt een cursus bijvoorbeeld om de beurt geven. Door zo n nieuwe indeling is het zelfs mogelijk om een docent gedeeltelijk vrij te roosteren om in een projectgroep plaats te nemen. Zo kunnen ze studenten goed coachen en hun ontwikkeling nauwgezet volgen. Ik geef toe, het is intensief. Maar nu loopt de student verloren. Niemand is verantwoordelijk. De directe betrokkenheid is weg. Adriana en haar medestudenten hebben pech, de vooruitstrevende plannen zijn niet meer op hen van toepassing. Toch vonden ze het nuttig om tijdens de onderwijsdag mee te denken. Al is het alleen maar om medestudenten goed te kunnen informeren, zegt Simic. Hoewel ze meer had verwacht van het flexibele onderwijs, beseft ze best dat een student niet onbeperkt vrij kan kiezen. Ik kan me inbeelden dat een stukje algemene kennis onmisbaar is. Ook Verpleegkundestudent Esther van de Putte realiseert zich dat voor het behalen van haar diploma bepaalde vakken moeten worden gehaald. Anders kun je je vak niet uitoefenen. Maar ik zou best een stukje recht willen volgen. Dat is ook handig voor mijn beroep.

12 12 Punt NOVEMBER 2004 Tekst: katja van der linden illustratie: chantalle boerebach Geheimen vertelle Waarover hebben wij geheimen? 1. Seks 2. Relationele problemen 3. Ziekte 4. Scheiding ouders 5. Schoolproblemen 6. Gevoelens van minderwaardigheid 7. (Kleine) overtredingen 8. Eigen financiële situatie Uit onderzoeken door de jaren heen blijkt dat seks als gespreksonderwerp taboe is. Ondanks de seksuele revolutie in de jaren 60 van de vorige eeuw praten wij nog steeds niet graag over onze seksuele handelingen, voorkeuren en vreemdgaan. Toch is het juist goed om over dat laatste onderwerp wel te spreken. Mensen die hun partner over hun slippertje vertellen, denken daarna niet meer aan hun misstap. Degenen die het niet vertellen, blijven er tientallen jaren mee tobben. Wil je dat laatste voorkomen, bestaat er nog een andere oplossing. Je kunt ook tien keer vreemd gaan en het tien keer niet vertellen. Want: hoe meer geheimen je hebt, hoe minder last je ervan hebt. Je leert er beter mee omgaan, je wordt makkelijker in het liegen en je weet steeds beter het onderwerp te vermijden. Bron: onderzoek van psycholoog Andreas Wismeijer Studenten tobben met geheimen Studenten hebben meer moeite met het hebben van een geheim dan de rest van de Nederlanders. Van de mannelijke studenten ervaart 11,9 procent een geheim als belastend, terwijl 8,3 procent van de overige mannen gebukt gaat onder een geheim. Bij de vrouwen ligt deze verhouding op 14,7 procent bij de studenten en 11 procent bij de andere dames. Ondanks dat ze hun geheimen als last ervaren, lopen de studenten minder risico op gezondheidsklachten. Ze kroppen namelijk minder op. Van de mannelijke studenten vertelt 19 procent zijn verhaal, bij de andere mannen is dat 24,5 procent. Deze verhouding ligt bij de vrouwen op 16,6 procent bij de studenten en 18,3 procent bij de rest. Deze cijfers komen uit een onderzoek onder 590 studenten van de Universiteit van Tilburg en een groep van 1501 nietstuderende personen naar het onderwerp geheimen. Beide groepen moesten dezelfde vragen over geheimen beantwoorden. Deze bevindingen zijn vergeleken en in percentages verrekend. Uit het onderzoek bleek verder dat 17,6 procent van de mannelijke studenten een geheim heeft dat ze met niemand zouden delen. Bij de overige mannelijke populatie ligt dit op 12,3 procent. Vrouwelijke studenten (10 procent) hebben dit juist minder dan hun andere seksegenoten (15,3 procent). Bij de studerende mannen is er een grotere angst om zich te verspreken (9 procent) dan bij de rest van de mannelijke bevolking (7,9 procent). Bij de vrouwelijke studenten is 10,3 procent bang per ongeluk haar geheim te onthullen tegenover 9,4 procent van de niet-studenten. Ongeveer hetzelfde percentage studenten als niet-studenten heeft negatieve gevoelens over zichzelf die ze nooit met anderen zouden delen. Bij de mannen ligt de verhouding op 6,7 procent bij de studenten en 6,8 procent van de niet-studerende mannen. Voor de vrouwen ligt dit percentage bij beide groepen op 7,1 procent. Uit het onderzoek kwam ook naar voren dat studenten zonder vaste partner meer geheimen hebben dan studenten met een vaste partner. Bronnen: Marcel van Assen, Ad Vingerhoets en Andreas Wismeijer Het hebben van een geheim is heel normaal. Uit onderzoek blijkt dat tussen de 58 en 99 procent van de Nederlanders één of meer geheimen heeft. We praten er wel graag over. Ruim de helft van onze geheimen delen we met minstens één persoon. Driekwart van de Nederlanders hoort minstens één geheim per week, terwijl we gemiddeld zelfs vier geheimen per week aanhoren. Een geheim heb je gemiddeld 29 maanden, daarna is het moeilijk om het nog langer voor je te houden. Deze cijfers presenteerde psycholoog Andreas Wismeijer donderdag 4 november tijdens Studium Generale Geheimen in het openbaar aan de Universiteit van Tilburg. Wismeijer is verbonden aan de Universiteit van Barcelona en doet onderzoek naar geheimen en naar de gevolgen daarvan voor de gezondheid. Over twee jaar hoopt hij op het onderwerp te promoveren. Uit het betoog van Wismeijer bleek dat, hoewel het tegenstrijdig lijkt met de betekenis van een geheim, het juist goed is om op zijn tijd uit de school te klappen. Ook volgens de Amerikaanse psycholoog James Pennebaker vertellen mensen van nature graag over hun belevenissen. En dat is gezonder, zo blijkt uit zijn onderzoek. Een geheim voor jezelf houden roept namelijk een korte lichamelijke stressreactie op. Aangezien je veel geheimen langere tijd voor je houdt, bouwen deze stressreacties zich op. Uiteindelijk leidt dat tot lichamelijke klachten. Uit verschillende experimenten van Pennebaker blijkt dat mensen die hun geheimen vertellen, een betere immuun- en leverenzymfunctie hebben, minder naar de huisarts gaan, minder vaak ziek zijn, beter reageren op medische behandelingen, een langzamere ziekte-progressie en lagere huidgeleidingsniveaus hebben. Zo hebben bijvoorbeeld homoseksuelen die wel voor hun geaardheid uitkomen een anderhalf tot twee jaar langzamere progressie van het hiv-virus, dan diegenen die dat n Praten lijkt dus ven, maar niet a heimen hebben jezelf en andere jongeren (in de rijk en heel norm hun ouders. Je b len van je auton te weken van je gen en geheime Ook triviale geh eigen gemoedsr lemaal. Ze raken ziel, dus daar ku Je kunt pas echt pe, persoonlijke Wismeijer geeft als kind het spe men. Zij deed da struikelde toen

13 We krijgen nu veel boekingen, zijn af en toe op de radio en hebben een mooie videoclip in productie. Het is niet zo handig om nu doodgeschoten te worden, grapt cabaretier Ewout Jansen, die met het cabaretduo Ewout en Etienne onlangs de publieksprijs van het Groninger Studenten Cabaret Festival won (pagina 2). In dit speciale katern naar aanleiding van de moord op Theo van Gogh vertellen studenten en medewerkers uit het hoger onderwijs over hun gevoelens en opvattingen. In de Verkadefabriek in Den Bosch pleitten maandag 8 november grote namen uit het christendom, de islam, het jodendom, de wetenschap en de politiek voor een liberale manier van omgaan met religies. We moeten leren om met de absoluutheid van religies niet absoluut om te gaan (pagina 3). UITNEEMBAAR KATERN Nederland in verwarring FOTO: TOUSSAINT KLUITERS/ANP Onderwijs moet zich de gebeurtenissen aantrekken Mohammed B. studeerde aan Hogeschool InHolland en de Hogeschool van Amsterdam. Enkele vliegtuigkapers van 11 september studeerden aan de universiteit van Hamburg. Samir A. zat op het gymnasium. Waarom helpt een hoge opleiding niet altijd bij integratie? BAS BELLEMAN [HOP], GERARD RUTTEN Zeki Arslan, onderwijsspecialist van stichting Forum: Laaggeschoolde gastarbeiders radicaliseren niet. Die stellen niet eens eisen aan hun slaapplek of eten. Overal ter wereld zie je dat extremistische leiders goed geschoold zijn. Extremisme bestrijd je dus niet met betere scholing. Wat het hoger onderwijs kan doen, is alert zijn, debatten organiseren, analyses maken. We hebben nog steeds onvoldoende grip op de voedingsbodem van extremisme. We weten niet precies welke groepen er het meest ontvankelijk voor zijn. Ik geloof niet dat met elkaar praten genoeg is om terrorisme te voorkomen, maar we hebben nog niet genoeg kennis om iets beters te verzinnen. Jaap Dronkers, onderwijskundige en hoogleraar maatschappelijke ongelijkheid aan het European University Institute in Italië: De arbeidsmarkt voor migranten, ook van de tweede generatie, is helemaal niet zo open voor de beter geschoolden als veel neoklassiek geïnspireerde beleidsvoerders menen. Juist de beter geschoolde tweede generatie migrant wordt het sterkst geconfronteerd met belemmeringen in zijn of haar beroepsloopbaan. Deze belemmeringen kunnen op hun beurt de integratie en assimilatie van deze tweede generatie in gevaar brengen. Hun relatief hoge scholing heeft hun toekomstverwachtingen immers doen toenemen. En elke goed opgeleide politicoloog weet dat gefrustreerde hooggeschoolden het gevaarlijkst zijn: zij hebben meer hulpmiddelen om hun frustratie om te zetten in succesvolle actie dan hun laaggeschoolde lotgenoten. René Appel, taal & minderhedendeskundige en schrijver: In Nederland krijgt het concept integratie onevenredig veel aandacht. In Groot-Brittannië is er bijvoorbeeld geen discussie over integratie en inburgering. De meest voor de hand liggende verklaring voor de radicalisering is uiteraard dat het gaat om jongeren die enerzijds hun ouderlijk milieu zijn ontgroeid en anderzijds het gevoel, of de ervaring, hebben dat ze geen volwaardige kansen hebben in de maatschappij. In die spanning zoeken ze een derde weg, en dat is in dit geval een islamitischfundamentalistische sekte. Uulkje de Jong, onderwijskundige van de Universiteit van Amsterdam en medeauteur van de jaarlijkse studentenmonitor: Het onderwijs moet zich de gebeurtenissen aantrekken. Tijdens hun opleiding moeten studenten niet alleen een specialisme verwerven. Ze moeten ook nadenken over hun eigen plek in de samenleving, gevoel voor verantwoordelijkheid krijgen, de juiste houding verwerven. Zij zijn tenslotte degenen die straks leiding zullen geven en tot de nieuwe elite behoren. Drie colleges geven over de samenleving is volgens mij niet voldoende. Zoiets kan beter een plek krijgen in de studieloopbaanbegeleiding. Muzaffer Yanik, onderwijskunde bij de Academie voor Pedagogisch Onderwijs in Breda: De voorwaarde voor integratie is dat kinderen houden van dit land en van het samenleven hier. Hoe positiever zij het leven in dit land ervaren, des te positiever en met volle sympathie zij over hun leven in dit land zullen denken. Dit denken is de weg naar integratie. Het schoolsucces is een van de belangrijke factoren voor deze ervaring. Ik ben van mening dat met name leerkrachten van Turkse en Marokkaanse afkomst als pedagogen meerwaarde zullen hebben in het positief beleven van het leren en ook het leven op school door de kinderen van dezelfde doelgroep. De integratie zou je het beste kunnen stimuleren door juist de positieve ontwikkelingen, de goede voorbeelden te benadrukken. Deze worden als model overgenomen door de nieuwe generatie en tonen de betrouwbaarheid van en toegankelijkheid tot ons maatschappelijk stelsel. Initiatief tot hogeschooldebat Twee docenten in Den Bosch willen een bijeenkomst organiseren over de dreigende tweedeling na de aanslag op Theo van Gogh. Clemy van Lieshout (Academie voor Sociale Studies) en Cas Steens (Academie voor Management en Bestuur) hebben een aantal mensen uitgenodigd om te bezien of er een debat of dialoog kan komen. Benaderd zijn enkele docenten en een student uit Den Bosch, het studentenpastoraat in Breda en de Raad van Bestuur. De initiatiefnemers willen met een kleine groep beginnen om te bekijken of het haalbaar is. Daarna kunnen we anderen vragen om te helpen organiseren, zegt Van Lieshout. De Raad van Bestuur heeft instemmend gereageerd op het verzoek. [GR]

14 Punt. 06 extra 2 18 NOVEMBER 2004 religie Waar het woord zwijgt, word Is religie in een complexe, multiculturele samenleving een blokkade of een brug? Over die vraag discussieerden grote namen uit de politiek, religie en de wetenschap een paar dagen na de moord op Theo van Gogh. Een avond vol hoop. MARION SMALE komen op voor de christelijke waarden Wij van de Europese beschaving. We eisen dat die worden opgenomen in de Europese grondwet. Is dat inclusief de kruistochten, de godsdienstoorlogen, de Napoleontische oorlogen, de slavenhandel, de apartheid en de Holocaust? Hoe durven wij onze waarden tegenover de hunne te plaatsen? Bevlogen als altijd staat oud CDAfractievoorzitter Willem Aantjes achter het katheter van de Verkadefabriek in Den Bosch. Daar spreken maandagavond 8 november gedreven vertegenwoordigers uit de politiek, het christendom, het jodendom, de islam en de wetenschap over het verband tussen religie en geweld. Actueler kan het bijna niet, zo vlak na de moord op Theo van Gogh en de explosie bij een islamitische school in Eindhoven. Onze titel Geloof: nu of nooit klinkt in het licht van de actualiteit wellicht iets te assertief, schampert prof. dr. Jean Pierre Wils, hoogleraar Ethiek aan de Radbouwuniversiteit in Nijmegen. De bijeenkomst is, net als de Erasmusprijs, onderdeel van het Erasmusfestival, dat dit jaar Godsdienst en Moderniteit als thema heeft. De Erasmusprijs werd op 4 november uitgereikt aan drie islamitische wetenschappers. Zelfreflectie De sprekers, ongeacht hun religieuze achtergrond, houden alle zes een vlammend pleidooi voor zelfreflectie. Samenleven begint met begrip en geduld en begrip begint met zelfkennis en zelfrelativering. In de oecumenische vertaling van het Onze Vader is in 1976 de zinsnede verlos ons van het kwaad vertaald in verlos ons van de boze. Het boze verwijst naar iets buiten mij. Ik kan daar niets mee, waar ik mee worstel is het kwaad in mezelf, getuigt oud CDA-politicus Aantjes (protestants-christelijk). Er is veel kritiek op de krachtige oorlogstaal van onder andere minister Zalm van Financiën, die zegt dat geld geen probleem is als het gaat om de oorlog tegen het terrorisme. Politieke macht kan zich pas legitimeren tegen extern kwaad, als het eerst het interne kwaad heeft bestreden, meent dr. Frank Petter (protestants-christelijk) van het Centrum voor Wetenschap en Levensbeschouwing in Tilburg. Hoog tijd dus voor een discussie over wat er niet deugt in ónze samenleving. Volgens prof. dr. Anton van Gennip (RK), worstelt Nederland met de gevolgen van een doorgeschoten verlichtingsdenken. Hij doceert Filosofie aan de Technische Universiteit in Delft. Aanvankelijk was de secularisatie een bevrijding, begonnen bij een kleine elite. In de loop van de tweede helft van de 20e eeuw werd het echter de algemene cultuur. We zijn vergeten dat het slechts één van de levensbeschouwingen is, naast bijvoorbeeld de islam en het christendom. Dat heeft geleid tot verlichtingsfundamentalisme, terwijl er filosofisch gezien geen enkele reden is om te denken dat de seculiere cultuur superieur is aan de andere. Je zou die even kritisch moeten behandelen. Volgens Van Gennip heeft de seculiere cultuur geleid tot heel veel kilheid. Verlichting, liberalisme en vrije markt zijn nieuwe dogma s geworden, waarin we elkaar blokkeren. Je zou denken dat de verlichting derde wereldlanden in staat zou stellen hun achtergestelde positie in te halen. Wij leggen derde wereldlanden ons concept van vrije handel op, maar we geven ze geen toegang tot onze markten. Een discussie daarover is wel degelijk mogelijk. Geweld Kunnen de drie monotheïstische godsdiensten daar een antwoord op bieden? Uit naam van het christendom, het jodendom en de islam, is in de geschiedenis heel wat bloed vergoten en achterstand gecreëerd. Religie is fascinerend en afschrikwekkend tegelijk, citeert hoogleraar Ethiek Jean Pierre Wils, de Duitse theoloog Rudolf Otto. Het christendom en de islam lopen over van geweld. Tegelijkertijd belooft religie heelheid. Tegenwoordig vormt religie slechts één van de levenssferen, maar vroeger waren politiek, economie, esthetiek en religie niet van elkaar te scheiden. Het geweld in religie was vroeger vaak afschermend geweld tegen de chaos in de buitenwereld. Tegenwoordig heeft de staat het monopolie op het ordenen van de chaos. In de complexe, democratische, multiculturele samenleving kan religieus geweld gemakkelijk ontaarden in destructief geweld, stelt Wils. Daarom is het belangrijk dat men- CABARET Het is een zwaktebod om nu mos Over de opmerking van Van Aartsen dat de moord een terroristische aanslag was, zeg ik: Van Gogh was best groot, maar om hem nou te verwarren met een vliegveld? Cabaretduo Ewout en Etienne speelt in op de actualiteit. Cabaretiers Ewout en Etienne: Ons doel is nooit provocatie, maar gewoon de lach. ONNO VAN BUUREN [HOP] Cabaret is bij uitstek de kunstvorm waarin alles belachelijk wordt gemaakt. Maar hoe ver kun je nog gaan? Kun je grappen maken over de moordaanslag op Theo van Gogh? Of over moslims? Vooral dat laatste ligt moeilijk, zegt Ewout Jansen, rechtenstudent aan de Universiteit van Amsterdam en lid van het cabaretduo Ewout en Etienne. Onlangs won het tweetal de publieksprijs van het Groninger Studenten Cabaret Festival. Wat is het geheim van jullie succes? In ons programma speel ik de harde stand-up comedian, terwijl Etienne wat onzeker is en vooral mooie dingen wil maken. Die typetjes spelen we uit in alle genres die het cabaret rijk is. Verder maken we geen suffe cabaretmuziek, maar stevige op gitaar gebaseerde nummers. Alles wat cabaret kan zijn, zit in onze voorstelling. Dat maakt het heel gevarieerd. Er zit ook wel een lijn in, met een verrassend einde. Spelen jullie ook in op de actualiteit? Uiteraard hebben we deze week de moord op Van Gogh gebruikt. Ik zeg dat we voortaan alleen nog optreden voor gehandicapten, die onze grappen niet door kunnen vertellen. We willen namelijk niet doodgeschoten worden voor een entreeprijs van een paar euro. Etienne zegt dan: Geen moslimgrappen dus. Als we ze nou zouden menen, alla, en schrikt als dat klinkt als Allah. Het gaat vooral over de angst om iets fouts te zeggen, maar we maken ook andere grappen. Over de opmerking van Van Aartsen dat de moord een terroristische aanslag was, zeg ik: Van Gogh was best groot, maar om hem nou te verwarren met een vliegveld? Nog één: vroeger moest je voor een aanslag helemaal naar het stadhuis. Tegenwoordig kun je daarvoor ook terecht bij het stadsdeelkantoor. Van Gogh zou daar zelf waarschijnlijk geen moeite mee hebben. Maar wat vind je van de oproep van rechtsfilosoof Ellian om juist nu grappen te maken over de islam? Het is een statement tegen de angst, om je niet te laten kennen. In dat opzicht is het een mooi

15 18 NOVEMBER 2004 Punt. 06 extra 3 t het donker sen leren omgaan met de absoluutheidsclaim van hun geloofsovertuiging, vinden de sprekers unaniem. Ik denk niet dat iemand een werkelijk religieuze ervaring kan hebben en tegelijkertijd kan zeggen dat zijn God niet de waarheid is. We moeten leren om met die absoluutheid niet absoluut om te gaan. We kunnen niet door de ogen van God kijken. God zij dank zijn er meer wegen die naar de waarheid leiden, valt de liberale rabbijn Awraham Soetendorp hem bij. Hij is één van de belangrijkste spreekbuizen van de joodse gemeenschap in Nederland. Op wereldschaal zie ik verschillende religies met elkaar in dialoog treden, maar dat debat staat nog in de kinderschoenen. De dialoog is noodzakelijk om de hoop vast te houden, want waar het woord zwijgt, wordt het donker. Dat kan het christendom niet alleen. Onderwijs Ook ligt er een belangrijke taak voor het onderwijs, menen Haci Karacaer, directeur van de Turkse belangenorganisatie Milli Görüs en de Joodse Soetendorp. Scholen moeten prioriteit geven aan het onderwijs in verschillende spirituele en humanistische tradities, zegt Soetendorp. Ze hebben twaalf jaar de tijd om daar rustig bij stil te staan. Bovendien moet er een islamitische theologieopleiding komen, waar imams in het Nederlands worden opgeleid, vindt Karacaer. De dialoog tussen islam en christendom wordt bemoeilijkt doordat imams geen onderscheid maken tussen het geloof en de praktijk. Laatst hoorde ik een imam zeggen dat slavernij niet bestaat in de islam. Als je een beetje nadenkt weet je dat dat onzin is. Ook is de taal nog steeds een probleem. Het is niet voor niets dat ik hier sta in plaats van een imam of islamitische wetenschapper. Er zijn in Nederland geen imams die op gelijkwaardig niveau in het Nederlands kunnen communiceren met collega s uit andere religies. Ondanks de moord op Theo van Gogh en de emotionele reacties die daarop volgden, overheerst bij de sprekers hoop. Rabbijn Awraham Soetendorp sluit zijn ogen, terwijl hij de bijeenkomst afsluit: Ik hoop dat de mensen de kracht kunnen opbrengen om niet te wanhopen, maar te hopen. Dan is er toekomst. lims te ontzien Buurtbewoners vormden op 12 november een menselijk schild rond de islamitische school in Eindhoven waar een bom was ontploft. Niet langer in stilte getuigen Na de bom op de islamitische school in Eindhoven heeft Huub Eeken, docent aan de Academie voor Sociale Studies in Breda, een brief geschreven aan de medewerkers van de school om zijn medeleven te betuigen. Eeken en zijn vriendin wonen bij de school om de hoek. Vannacht is met een knal het besef tot ons doorgedrongen dat wij niet langer in stilte getuigen willen zijn, schrijft hij. Als docent ethiek en maatschappelijk werk, praat ik vaak met mensen over moraal. Maar als ik daar niets mee zou doen, zou ik geen knip voor mijn neus waard zijn, zegt Eeken. Bij de brief stopte de docent een medaille van Sint Christoffel, een talisman voor geloof en vertrouwen. Toen een paar dagen later een islamitische school in Uden afbrandde, heeft hij naar deze school een variant van dezelfde brief gestuurd. We zijn allemaal bang door wat er gebeurd is. Tegelijkertijd is er de gedachte dat dit niet mag gebeuren. Veel mensen beseffen nu dat het verschil tussen de bevolkingsgroepen niet zo groot mag worden. We moeten stoppen met het cultiveren van verschillen en proberen waardevolle kanten van elkaar te zien. Voor Eeken betekent het voorval een hernieuwde kennismaking met de wijk. Hij zocht contact met de leefbaarheidscommissie en deed vrijdag 12 november mee aan het menselijk schild dat rond de school werd gevormd door buurtbewoners. Daar bleek dat de brief van Eeken goed aan was gekomen. De brief en de Christophorus zijn met dank ontvangen en enkele citaten kwamen in de toespraak terug. Het hoofd van de school en de coördinator van de buurtcommissie willen met de Christoffel nog iets gaan doen. Ook in zijn lessen besteedde de docent aandacht aan de recente ontwikkelingen. Ik heb gesprekken tussen de studenten gestimuleerd waarin zij juist niet-politiek correcte uitspraken mochten doen, waarbij ik ze wel heb gevraagd door te vragen als ze niet begrepen wat de ander bedoelde. Ook in zo n klas merk je dat mensen elkaar niet echt kennen. Dat zette de studenten ook aan het denken. [PM] FOTO: JOOST VAN DEN BROEK/HOLLANDSE HOOGTE gebaar, maar fundamentalisten bereik je er niet mee. Die zitten niet in de zaal, want dan zouden ze zelf moeten nadenken. Dus wat is de meerwaarde? Wij branden iedereen af, inclusief onszelf. Het doel is echter nooit provocatie, maar gewoon de lach. Ik vind het wel een zwaktebod om nu in een programma moslims te ontzien. Veel cabaret gaat over de duistere kanten van het christendom, maar heksenverbrandingen en kruistochten zijn nou niet bepaald actueel. Volgens Michael Palin van Monty Python hebben fundamentalisten, van welk geloof dan ook, geen gevoel voor humor. Ja, dat geloof ik meteen. Je merkt wel dat grappen over moslims sneller heftige reacties oproepen. We hebben bijvoorbeeld een onschuldig woordgrapje over Murat, de scholier die zijn leraar doodschoot. Etienne probeerde de moord te verklaren uit zijn achterstand als allochtoon, waarop ik zeg: Hoezo, hij maakte zijn school toch af? Toch stond er bij die voorstelling iemand op die zei: Ik ben de neef van Murat! Kappen nou! Ik maak je dood. Dat leek heel serieus. Ik schrok wel, maar heb gewoon doorgespeeld. Dat was geen bewuste keuze, maar ik durfde er in elk geval niet stevig op in te gaan. Vind je dat cabaretiers zich moeten inhouden als het gaat om de islam? Ik ben op zich niet bang voor moslimgrappen, maar wij willen geen controverse. Zeker op dit moment niet. We krijgen nu veel boekingen, zijn af en toe op de radio en hebben een mooie videoclip in productie. Het is niet zo handig om nu doodgeschoten te worden. We willen ook geen grappen die gebruikt kunnen worden door extreemrechts. Ik weet niet of cabaretiers echt bang moeten zijn, en denk dat een nobody als ik zich nog niet echt hoeft in te houden. Sowieso maakt actualiteit maar een klein deel uit van ons hele programma. Ik vrees dat wij Nederland niet kunnen redden met onze K3-imitatie. Kijk voor meer informatie op: Alerter Jolanda Noordzij, vierdejaars Social Work in Den Bosch en vice-voorzitter van de werkgroep Jongeren van de PvdA in Den Bosch Bang? Nee, alerter. Ik ben achterdochtiger geworden. Ik kijk op straat vaker over mijn schouder. En als ergens brand is dan denk ik niet meteen aan een omgevallen asbak, maar dat het ook een terroristische aanval kan zijn. Vooral de onrust houdt mij bezig. Het dreigt mis te gaan en we weten niet wat we kunnen doen. Terroristische aanslagen, brandstichting en handgranaten die worden gegooid. Wanneer houdt het op? Je kunt stille tochten organiseren, meelopen in demonstraties, petities tekenen en stukken in kranten schrijven, maar dat houdt de terroristen niet tegen. Er komen betere beveiliging en meer mogelijkheden om mensen op te sporen, maar politie en justitie kunnen het niet alleen af. Mensen moeten alert zijn en ingrijpen of de politie waarschuwen waar het mis dreigt te gaan. En we moeten contact houden met Marokkaanse en Turkse mensen; ze erbij betrekken. Blijven praten en niet tot geweld en onverdraagzaamheid overgaan. [GR] Ironisch Ömer Ürçerler, derdejaars International Business & Management Studies in Breda Wat mij opviel is dat Nederlanders zich hard uitlieten na de moord op Theo van Gogh. Sommigen zeiden dat hij het over zich had uitgeroepen, terwijl de moslimgemeenschap veel voorzichtiger was met haar uitlatingen. Dat vind ik heel ironisch. Het is goed dat er discussie op gang komt over het tolerantiebeleid en de integratie. In het verleden is er veel misgegaan. Zo was er te weinig aandacht voor het leren van de taal en spreiding van bevolkingsgroepen. Maar dat er moskeeën, scholen en kerken vernield worden en in brand worden gestoken vind ik erg negatief. Ook bij mij heeft het zijn sporen nagelaten. Ik merkte het toen ik met het suikerfeest naar de moskee ging. Ik betrapte mezelf erop dat ik dacht: als er maar niets gebeurt. We zitten dan met zoveel moslims bij elkaar. Voor extremisten is dat een goed moment om toe te slaan. [CB]

16

17 18 NOVEMBER 2004 Punt n verbetert de gezondheid Hiranti Silverani tweedejaars Culturele & Maatschappelijke Vorming in Breda De geheimen die ik heb, schrijf ik over het algemeen op in mijn dagboek. Dat lucht erg op. De geheimen van anderen vind ik moeilijker om te dragen. Meestal praat ik er dan over met iemand die de bewuste persoon niet kent. Dat helpt mij om die persoon met het geheim te kunnen helpen. Eén keer heb ik echt last gehad van een geheim. Ik vond het verhaal zó erg, dat ik die persoon echt een tijdje niet kon zien. Ik zou nooit iets écht doorvertellen. Ik zou het namelijk heel erg vinden als iemand mij dat aan zou doen. [RW] Ion-Lee Kuiper eerstejaars Accountancy in Den Bosch Op dit moment draag ik een geheim van mijn vriendin bij me. Ik deel dat geheim met haar. Het is niet belastend. Het geheim bewaar ik in mijn achterhoofd en ik zorg ervoor dat ik er niet te veel mee bezig ben. Het is niet moeilijk om het voor me te houden. Als ik met andere mensen ben, dan vermijd ik gewoon het onderwerp. Zelf heb ik geen geheim, ook nooit gehad. Mensen mogen alles van mij weten. Ik ben altijd heel open, misschien soms te open en ik geef informatie die niet altijd nodig is. Van mijn vriendin begrijp ik het wel dat ze het voor zichzelf houdt. Haar leven kan anders veranderen. [CB] Lotte Drouen eerstejaars kunstacademie in Den Bosch Ik heb wel geheimen gehad, dingen die vroeger op school of thuis zijn gebeurd, vertelde ik vaak niet. Op dit moment ben ik heel open, maar dan nog vertel ik niet alles aan iedereen. Meestal alleen aan mijn beste vriendin. Ik vind het belangrijk om over alles te kunnen praten. Je doet jezelf namelijk pijn als je er niet over praat, bijvoorbeeld als er iemand in je omgeving overlijdt. Als je erover praat kunnen mensen je ook beter begrijpen. Sommige dingen zijn eigenlijk heel fijn om voor jezelf te houden, bijvoorbeeld als je verliefd bent, dan kun je daar eerst lekker van genieten. Later vertel ik het natuurlijk wel. [CB] iet doen. het devies als je gezond wilt blijlles hoeft gedeeld te worden. Geook de functie om afstand tussen n te houden. Daarom is het voor puberteit) bijvoorbeeld belangaal om geheimen te hebben voor ent dan bezig met het ontwikkeomie. Het is heel gezond om je los ouders. Daar horen een beetje lien bij, stelt psycholoog Wismeijer. eimen zijn niet belastend voor je ust. Wismeijer: Die hebben we alons niet in het diepste van de nnen we goed mee omgaan. in de problemen komen als je diedingen als een last gaat ervaren. het voorbeeld van een vrouw die elgoed in haar kamer moest opruit op dat moment niet. Haar oma ze haar kamer binnenkwam en viel ongelukkig. Ze overleed een paar weken daarna. De vrouw vertelde dit verhaal pas jaren later toen haar psycholoog om haar grootste geheim vroeg. Al die tijd had ze het idee gehad dat zij de dood van haar oma op haar geweten had, omdat ze gestruikeld was over haar niet-opgeruimde speelgoed. Het was voor deze vrouw een hele opluchting om erover te praten. En te merken dat hoe ongelukkig ook dat soort dingen gebeuren, verklaart Wismeijer. Volgens de psycholoog is het niet direct noodzakelijk dat je op je geheim tips of feedback krijgt. Het belangrijkste is dat je het uit je systeem krijgt, waardoor je er beter mee om kunt gaan. Traumatische geheimen worden anders te belangrijk voor jouw identiteit en jouw manier van tegen de wereld aankijken. Het zijn emoties, pijn en beelden, waarover je niet mooi kunt vertellen. Toch moet je wel proberen ze om te zetten in woorden, want dan neem je de angel van je pijn weg. Je kunt het dan een betere plek geven in je leven. Sylvester Oomen eerstejaars Bouwtechnische Bedrijfskunde in Tilburg Ik heb nog nooit een geheim doorverteld. Als ik de geheimen die ik weet aan anderen vertel, zal dat veel schade aanrichten. Dat wil ik niet. Ook zou ik nooit het vertrouwen van mijn vrienden willen schaden. Toch vind ik het wel leuk om een doorverteld geheim te horen van iemand anders. Dat heeft iets spannends. Zeker omdat de meeste geheimen die ik ken over seks gaan. Zelf heb ik heb geen grote geheimen, wel meerdere kleine geheimen. Ik heb er geen behoefte aan om die met anderen te delen. Je moet ook nog iets voor jezelf kunnen houden, vind ik. [RW]

18 14 Punt NOVEMBER 2004 B R I EVEN LEZERS KUNNEN BRIEVEN VOOR DEZE RUBRIEK RICHTEN AAN DE REDACTIE NAAR AANLEIDING VAN ARTIKELEN IN PUNT. OOK KORTE REACTIES OP GEBEURTENISSEN OP DE HOGESCHOOL KUNNEN WORDEN GEPLAATST. DE REDACTIE BEHOUDT ZICH HET RECHT VOOR BIJDRAGEN IN TE KORTEN OF NIET TE PLAATSEN. VRIJHEID VAN MENINGSUITING VERGT EEN ANDER KLIMAAT! Na de moord op Theo van Gogh beklagen velen zich over het in gevaar komen van het recht op vrije meningsuiting in ons land met daaraan gekoppeld de angst voor de verharding van de Nederlandse samenleving. Maar is het niet verstandiger om eerst stil te staan bij de mogelijke oorzaken van deze moord om vervolgens pas na te denken over het verband met de vrijheid van meningsuiting in ons land? Wat doen mensen wanneer ze wanhopig of woedend zijn en moeite hebben om met hun daaruit voortkomende frustratie om te gaan? Dan is de kans groot dat mensen rare sprongen gaan maken en het gebruiken van geweld lijkt dan soms nog de enige weg. Geweld is namelijk een gemakkelijke en effectieve manier om de nodige aandacht te krijgen. In Nederland krijgen Marokkanen en islamieten er voortdurend van langs waardoor de frustratiedrempel bij deze groeperingen regelmatig overschreden wordt. Ten eerste wordt de radicale islam voortdurend vereenzelvigd met de islam in het algemeen en daarmee wordt de islam steeds meer geassocieerd met de extreme uitwassen van de fundamentalistische minderheid. Dat er in Nederland ongeveer een miljoen moslims wonen waarmee het langzaam beter gaat en die steeds liberaler gaan denken, is geen interessant nieuws. Wel die enkele moslimfundamentalisten die er bedenkelijke opvattingen op nahouden. In de benadering van de islam wordt vaak met twee maten gemeten en hypocriet gereageerd: waar homovijandige opmerkingen worden gemaakt door imams zijn wij allen homoliefhebbers en moeten de imams het land uit of inburgeren, echter waar een katholiek een dergelijke uitspraak doet halen we onze schouders op. Zo kan het gebeuren dat een Europese com- missiekandidaat homovijandige en vrouwonvriendelijke opvattingen ventileert en er ook nog goed mee wegkomt. De tweede groep die het in de Nederlandse samenleving vaak moet ontgelden zijn de Marokkanen. Hoeveel Marokkanen er ook goed terecht komen, de negatieve devianten worden altijd weer als representatief voor de Marokkaanse gemeenschap als een probleemgemeenschap gesteld. Zo klaagde een jongerenwerker bij mij eens dat als er iets positiefs te melden viel de lokale en landelijke pers nergens te bekennen waren. Echter zodra een Marokkaan iets laakbaars had gedaan, diende diezelfde pers zich massaal aan. Jarenlang moeten Marokkanen en islamieten zich in de Nederlandse samenleving onder het mom van vrijheid van meningsuiting alles laten welgevallen. Mijns inziens is hier regelmatig sprake geweest van grof misbruik van het recht op vrije meningsuiting. Recht op een vrije meningsuiting is belangrijk, maar minstens zo belangrijk is de manier waarop dat gebeurt. Mag ik ongenuanceerd roepen wat ik wil? Mag ik kwetsen wie ik wil? Neen! In mijn opvatting is het belangrijk dat er een respectvolle dialoog ontstaat zoals ook elk normaal communicatief proces behoort te verlopen. Als ik joden een minderwaardig ras vind, dan moet ik dat kunnen onderbouwen en vervolgens de joodse gemeenschap in staat stellen te reageren; een vorm van hoor en wederhoor. Als ik niet van mening wens te veranderen, dan kunnen we vervolgens in discussie gaan over hoe we met dat meningsverschil om zullen gaan. Dit is volgens mij helemaal in de geest van de wet op vrijheid van meningsuiting en dat is niet het voor de grap roepen dat joden vergast moeten worden, dat de islam een achterlijke godsdienst is die bestreden dient te worden en dat die kutmarokkanen het weer gedaan hebben. Het op deze manier demoniseren van je tegenstander is op een ongeoorloofde wijze misbruik maken van dit grondrecht waartegen men zich bovendien moeilijk kan verdedigen. Wanneer dat demoniseren maar door gaat kan dat vervelende gevolgen hebben. Groepen of individuen zonderen zich af, gaan zich afzetten tegen de als vijandig ervaren Nederlandse cultuur en men gaat zich alleen nog maar richten op de eigen cultuur hetgeen vervolgens weer de integratie belemmert. In het ergste geval kan iemand zwichten voor de verleiding van het geweld. Voor een zwaar gefrustreerde islamitische Marokkaanse jongeman kan de film van Theo van Gogh en Ayaan Hirsi Ali en hun alsmaar voortdurende kwetsende kritieken op de islam zodoende de aanzet zijn tot de enige vorm van reageren die volgens hem dan nog mogelijk is. Kortom: om een verdere escalatie te voorkomen is het noodzakelijk dat we op een betere, constructieve manier gebruik maken van ons grondrecht op de vrijheid van meningsuiting die zich simpel laat vertalen als het houden van een goed gesprek. Mensen die met elkaar praten, goed naar elkaar luisteren en respect voor elkaar tonen, die kunnen van mening verschillen maar ze vermoorden elkaar niet! Collin den Braber psycholoog docent aan de Academie voor Sociale Studies Avans Hogeschool Breda advertenties meer dan 30 jaar maatwerk voor school- en studentengroepen PARIJS 3-daagse touringcarreis, heen en terug dagrit, hotel*/** 3-5 p.kamers, douche/toilet, L+O q 86,00 p.p. NORMANDIË 4-daagse touringcarreis, heen en terug dagrit, hotel*/**, 3-4 p.kamers, L+O LONDEN 4-daagse touringcarreis, heen dag- en terug nachtrit, hotel* 4-8 p.kamers, L+O BERLIJN 4-daagse touringcarreis, heen dag- en terug nachtrit, Jugendhotel, 7-8 p.kamers L+O ROME 6-daagse touringcarreis, heen en terug nachtrit, hotel** 3-6 p.kamers, L+O BARCELONA 6-daagse touringcarreis, heen en terug nachtrit, hotel**/***, 3-4 p. kamer, halfpension q 116,00 p.p. q 109,00 p.p. q 194,00 p.p. q 189,00 p.p. q 181,00 p.p. BEL EVEN VOOR ONZE REISGIDS! Genoemde tarieven bij 50 deelnemers per touringcar in november-februari. Uitstekende touringcars! Elke 16e deelnemer gratis! Reisverzekering inbegrepen! U kiest uw eigen vertrekdatum! Service waar u recht op heeft! Minder deelnemers? Meer reisdagen? Andere periode? Of een ander reisdoel in Europa? BEL ONS VOOR EEN VRIJBLIJVENDE OFFERTE OP MAAT! EUROPA SPECIAAL REIZEN - HET WARGAREN GN LITH TEL U REIST PER KEURMERK TOURINGCAR: VEILIGHEID EN COMFORT! vanaf REISORGANISATOR Verleg je grenzen! Naar het buitenland voor studie, stage of onderzoek? Studeer je nog aan een hoger onderwijsinstelling, ben je al afgestudeerd of heb je al enkele jaren werkervaring? Investeer dan in je toekomst door internationale ervaring op te doen. Er zijn talloze mogelijkheden: specifieke studie- of onderzoeksprogramma s, bemiddeling bij een stage in Europa of daarbuiten of bij een werkvergunning voor een stage/werkvakantie in de VS. Kijk voor de aanmeldingen en voorwaarden op: Studie of onderzoek VSB Beurzen: sluitingsdatum: 1 maart 2005 Talentenprogramma: sluitingsdatum: 1 maart 2005 Cultureel Verdrag-beurzen: sluitingsdata: verschillen per land Stage IAESTE, internationaal stage-uitwisselingsprogramma: sluitingsdatum: 6 december 2004 CIEE, Council on International Educational Exchange: Wil je voor het academisch jaar in aanmerking komen voor een van deze programma s? Ga dan naar het bureau buitenland of contactpunt internationalisering van je eigen hogeschool of neem contact op met de Nuffic: , Kijk voor meer informatie over studie en stage in het buitenland op

19 18 NOVEMBER 2004 Punt advertentie Wat je moet weten over... Assertiviteit Wat is assertiviteit? Assertiviteit is opkomen voor jezelf. Je bent in staat je gevoelens en gedachten op een directe, eerlijke en passende manier te uiten. Je voelt geen angst en respecteert de rechten van anderen. In dit geval spreek je van een sociale fobie. Mensen met een sociale fobie onderschatten de kwaliteit van hun sociaal functioneren en overschatten de gevaren van wat hun gedrag bij anderen teweeg brengt. Ze hebben als het ware een verhoogd zelfbewustzijn. Puntjes PUNTJES IS EEN RUBRIEK VOOR KLEINE, NIET-COMMERCIËLE ADVERTENTIES. PLAATSING KOSTELOOS. KOPIJ VOOR HET VOLGENDE NUMMER UITERLIJK DONDERDAG 25 NOVEMBER VOOR 9 UUR INLEVEREN BIJ HET REDACTIESECRETARIAAT. BRESS-nieuws De Bredase hogeschoolsportclub BRESS heeft dit jaar een wintersportvakantie georganiseerd naar wintersportparadijs Tignes. Het skigebied l Espace de Killy telt 178 pistes met een totale lengte van 300 km. Voor 369 euro (niet-sportkaarthouders betalen 389 euro) krijg je: vervoer, verblijf, ontbijt/ lunch/ diner, skipas, bagagedepot. Ook de belasting is inclusief. Meer informatie: Het RaboBRESS evenement 2004 zal, compleet in Oosterse sfeer, op woensdag 8 december losbarsten. Sporten, eten, feesten voor nog geen 9 euro? Het is allemaal mogelijk tijdens dit evenement. Meer informatie: Vrijwilligers Vrijwilligers gezocht voor vakantieweken voor kinderen, jongeren, verstandelijk gehandicapten en gezinnen met (een kind met) een aangeboren hartafwijking. Periode: juli en augustus De Nederlandse Hartstichting organiseert in de zomervakantie van 2005 diverse vakantieweken en een recreatie- weekend voor kinderen, jongeren en verstandelijk gehandicapten met een aangeboren hartafwijking, alsmede voor gezinnen met een kind met een hartafwijking. Aan iedere vakantieweek nemen ongeveer 25 deelnemers deel. De begeleiding is in handen van een team van 10 tot 20 vrijwilligers, in samenwerking met 1 à 2 medewerkers van de Hartenark. Alle vrijwilligers doen zoveel mogelijk samen met de kinderen en jongeren mee aan de georganiseerde activiteiten. Voorwaarden voor medewerking zijn: -Je moet een gehele week beschikbaar zijn (zaterdagmiddag t/m vrijdagmiddag, m.u.v. de gezinsweek, welke start op vrijdagavond) -Je moet een redelijke conditie en gezondheid hebben (de weken zijn intensief) -Je bent minimaal 18 jaar oud -Je kunt bij de introductiedag(en) aanwezig zijn Het doel van de weken is de deelnemers een fijne vakantie te bezorgen. Behalve het hebben van plezier vormen uitwisseling van ervaringen tussen deelnemers en het verkennen van de eigen grenzen een belangrijk aspect. De vele activiteiten die worden georganiseerd zijn aangepast aan de mogelijkheden van de deelnemers. De weken vinden plaats in de Hartenark in Bilthoven. De Hartenark ligt midden in een natuurgebied. Wil je meer weten over de vakantieweken of wil je je aanmelden? Op het secretariaat van de Hartenark (tel / geeft Joke Schulze nadere informatie. Waarom is assertiviteit in het huidige onderwijs zo belangrijk? In het projectonderwijs kom je in de knel als je te weinig initiatief toont en in de werkgroepen niet je mening durft te geven. Het kan leiden tot onvoldoende (stage-)beoordelingen en studievertraging. Kun je assertiviteit aanleren als je het van nature niet zo hebt? Ja. In een training kun je leren met je introverte aard of je verlegenheid om te gaan. Wat is de rol van negatieve denkpatronen? Vaak zijn het niet de presentaties of de onbekende groepen die je belemmeren, maar je eigen gedachten. Als je bijvoorbeeld denkt dat je alleen maar heel slimme opmerkingen mag maken en anderen nooit mag teleurstellen omdat ze je dan afwijzen, helpt je dat niet om iets te durven zeggen. Het is belangrijk dat je je bewust wordt van negatieve gedachten. Je leert ze tijdens de training op te sporen en te vervangen door helpende gedachten. Wanneer is er sprake van sociale fobie? Soms kunnen mensen een aanhoudende grote angst hebben negatief beoordeeld te worden door andere mensen in sociale situaties. De angst kan betrekking hebben op het gedrag (bijvoorbeeld onhandig of niet spontaan), bepaalde lichamelijke reacties (blozen, trillen), het uiterlijk (niet aantrekkelijk gevonden worden) of het zelfbeeld (niet aardig gevonden worden). Punt. Punt is een uitgave van Avans Hogeschool en wordt gratis aan studenten en medewerkers ter beschikking gesteld. Het blad verschijnt eenmaal per veertien dagen met uitzondering van de hogeschoolvakanties. De redactie werkt volgens beginselen van onafhankelijke journalistiek, zoals vastgelegd in het redactiestatuut. De redactie wordt terzijde gestaan door een Raad van Advies, die toeziet op de naleving van het redactiestatuut, en fungeert als klachteninstantie. Frans Godfroy , Suzanne Wolters , Céline van Rijn , Deelredactie Breda: Monique van Hest , Katja van der Linden , Petra Merkx , Rosa Withaar , Deelredactie Den Bosch/Tilburg: Gerard Rutten , Marion Smale , Christel Bos , Raad van Advies: Henk van Opstal, Albert Elshout, Huub Evers, Frits de Jong, Carla van Loon. Redactie-adres: Hogeschoollaan 1, Breda, kamer A 0.13/Onderwijsboulevard 215, s-hertogenbosch, kamer G 173. Redactiesecretariaat: Hogeschoollaan 1, Breda, kamer A Postadres: Postbus 90116, 4800 RA Breda/Postbus 732, 5201 AS s- Hertogenbosch. Fax: / Advertenties: Bureau Nassau Landelijke nieuwsdienst: Hoger Onderwijs Persbureau. Layout: Elsa Zijlmans en Yvonne Keurentjes. Fotografie: Piet den Blanken, Beeldveld/Wilfried Scholtes, Marieke van Riel, Toussaint Kluiters/ANP, Joost van den Broek/Hollandse Hoogte, Martin Oudshoorn, Adrie Kauwenberg, Brand X Pictures/Hollandse Hoogte, Thomas Kist/Hollandse Hoogte. Aan dit nummer werkten verder mee: Ivo van Leeuwen, Stefan de Weert, Annet Scholten, Dieter van den Bergh, Ankie van der Dussen, Chantalle Boerebach, Heidi Klijsen. Druk: Em. de Jong b.v. Baarle-Nassau. Sluitingsdatum kopij volgend nummer: donderdag 25 november 9.00 u. Wat doe je precies op een assertiviteitstraining; is het therapie? Een assertiviteitstraining is geen therapie, maar een vaardigheids- en/of angstreductietraining. Soms ligt het accent meer op het aanleren van assertieve vaardigheden, soms meer op het reduceren van angst. Door middel van oefeningen leer je te zeggen wat je vindt, zonder je daarbij onzeker te voelen. Je leert om een gesprekje te durven beginnen, een verzoek doen, te weigeren, een compliment te geven of te ontvangen of positieve zelfuitspraken te doen. Het belang van non-verbale componenten moet ook niet onderschat worden. Het is belangrijk om bijvoorbeeld: verstaanbaar te spreken (stemvolume en articulatie), te letten op je lichaamshouding, je gezichtsuitdrukking, oogcontact en ruimtelijke afstand tot een ander. Waar kan ik een assertiviteitstraining volgen? Begin januari starten er twee trainingen op Avans Hogeschool in Breda (woensdagavond) en Den Bosch (dinsdagavond). Voor meer informatie kun je terecht bij de decaan: In Breda: Carla Bertelsmann: bertelsmann. Bernard Broeders: broeders. Marian Quaak: nl, Paul van Tilburg: In Den Bosch: Ton Kalkers: José Stikkers: Peer Trepels: In Tilburg: Els van Lith:

20 16 Punt NOVEMBER 2004 reportage Falco krijgt zorg op maat Dick Brosky, tweedejaarsstudent Social Work deeltijd in Den Bosch, werkt met autistische kinderen die gebruik maken van een persoonsgebonden budget. Punt loopt een dagje met hem mee. school komt, vraagt hij gelijk of Dick er al is. Apathisch Falco heeft PDD, een aan autisme verwante contactstoornis. Hierdoor heeft hij vaak angst in de omgang met anderen. Hij is altijd bang dat mensen dingen van hem verwachten die hij niet kan waarmaken, vertelt Hannie Strik. Daarom gaat hij liefst zo min mogelijk om met leeftijdgenoten, want die verwachten te veel van hem. Falco s ouders merkten dat er iets niet in orde was toen hij ongeveer acht maanden oud was. Hij lag apathisch in de box, reageerde nauwelijks op ons. Inmiddels heeft Falco zich ontwikkeld tot een vrolijke en gezellige jongen, maar qua leerniveau blijft hij een stuk achter bij zijn leeftijdgenoten. Met deze stoornis valt hij eigenlijk tussen de wal en het schip, legt Strik uit. De stoornis is niet ernstig genoeg om hem uit huis te plaatsen, maar hij kan ook niet mee met gewone kinderen. Via de gezinsbegeleidster kwam het gezin terecht bij Dick s werkgever Hajo. We hebben in eerste instantie wel even getwijfeld. Je haalt toch iemand in huis en dat gaat ten koste van je privacy. Voor de familie Strik was hulp aan huis extra ingrijpend, omdat ook voor Falco s broer Neville, die een vergelijkbare stoornis heeft, twee dagen per week een begeleider komt. Toch vinden ze deze vorm van hulpverlening de beste oplossing. Het is ook ter ontlasting van de ouders, verklaart Hannie. Anders ben je toch zeven dagen per week aan het zorgen. Dick Brosky, tweedejaarsstudent Social Work deeltijd in Den Bosch, helpt Falco Strik met het bouwen van zijn boot. Falco is een van de kinderen die Brosky begeleidt op hun weg naar zelfstandigheid. Hij wordt betaald via het Persoonsgebonden Budget. HEIDI KLIJSEN Wat heb je nodig als je een boot bouwt? Falco Strik (12) en zijn begeleider Dick Brosky, tweedejaarsstudent Social Work deeltijd in Den Bosch, weten uit ervaring dat je beter eerst een lijstje kunt maken voordat je aan de slag gaat. Anders moet je constant op en neer naar de schuur, iets waar Falco bij eerdere knutselsessies niet goed tegen kon. Hamer, schrijft Falco op. Waar zit een hamer in?, vraagt Dick. In een gereedschapskist. Dan kun je dus beter in één keer gereedschapskist opschrijven, vindt Dick. Naast zijn opleiding werkt Dick Brosky bij het Udense bedrijf Hajo. Dat bedrijf zendt medewerkers uit naar gezinnen die zelf hulp inkopen met een persoonsgebonden budget. Behalve Falco begeleidt Dick nog twee kinderen met een autistische stoornis. Het doel van zijn begeleiding is de kinderen zo zelfstandig mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door ze te begeleiden bij dagelijkse beslommeringen zoals hun kamer opruimen of boodschappen doen. Maar ook door de ouders gerichte adviezen te geven over de omgang met hun kind. Deze woensdagmiddag zitten Falco, zijn moeder Hannie Strik en Dick aan de keukentafel. Dick en Falco hebben zojuist besproken wat ze vandaag gaan doen. Eerst gaan ze werken aan hun houten boot, een project waar ze al een aantal weken mee bezig zijn. Daarna gaan ze boodschappen doen en tenslotte pannenkoeken bakken. Falco heeft er zin in. Vooral het knutselen vindt hij heerlijk. Ik heb gouden handen, zeggen ze. Falco is altijd blij op de dinsdagen en woensdagen dat Dick komt, vertelt zijn moeder. Als hij met het taxibusje uit FOTO: MARIEKE VAN RIEL Het persoonsgebonden budget bestaat nu een jaar of acht. Inmiddels maken mensen er gebruik van en elke maand komen daar 700 tot nieuwe budgethouders bij. Dick vindt het goed dat de opleiding Social Work daar op inspeelt. In mijn werk ben je ambulant hulpverlener, activiteitenbegeleider en pedagogisch begeleider tegelijk. Op de opleiding wordt steeds meer gewerkt aan een integratie van die vakgebieden. Het werken met een persoonsgebonden budget heeft veel voordelen, vindt Dick. De kinderen blijven thuis in het gezin en zijn daardoor meer op hun gemak. Daarnaast kun je hulpverlening op maat bieden. Iets dat in de reguliere zorgverlening toch lastiger is. Emotionele band Dick komt sinds december 2003 bij de familie over de vloer. Het duurde even voordat ze aan elkaar gewend waren. Opeens was er iemand in huis die de ouders op de

Ik wil weten wát ik kies. Proef. Studeren. bij Hogeschool Rotterdam

Ik wil weten wát ik kies. Proef. Studeren. bij Hogeschool Rotterdam Ik wil weten wát ik kies Proef Studeren bij Hogeschool Rotterdam Proefstuderen Als je (bijna) zeker weet welke opleiding je wilt gaan volgen, is het leuk en interessant om alvast eens te proeven aan je

Nadere informatie

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg AVANS HOGESCHOOL Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg Jij hebt ambitie. Jij legt de lat hoog.

Nadere informatie

Proefstuderen. bij Hogeschool Rotterdam

Proefstuderen. bij Hogeschool Rotterdam Proefstuderen bij Hogeschool Rotterdam Het kiezen van een opleiding kost tijd en inzet. 2 Proefstuderen Als je (bijna) zeker weet welke opleiding je wilt gaan volgen, is het leuk en interessant om alvast

Nadere informatie

BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland.

Nadere informatie

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot 2012-2013 Opleiding tot ervaringsdeskundige Mensen met een licht verstandelijk beperking Uit eigen ervaring... Ik wil mijn stem laten horen, in een groot aantal werkvelden wordt er steeds meer gebruik

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

BELANGRIJKE DATUMS VERJAARDAGEN GROEPSTIJDEN

BELANGRIJKE DATUMS VERJAARDAGEN GROEPSTIJDEN BELANGRIJKE DATUMS Vrijdag 10 september Start seizoen Zondag 10 oktober Open dag Vrijdag 22 t/m zondag 24 oktober Leidingweekend Zaterdag 30 oktober Kerstkaartenactie Zaterdag 6 november Spokentocht Dinsdag

Nadere informatie

Solid Kids - Je groeit in wat je doet club

Solid Kids - Je groeit in wat je doet club Solid Kids - Je groeit in wat je doet club Introductie Voor kinderen is van het cruciaal belang dat zij een kans krijgen om op te groeien in een omgeving en samenleving van geborgenheid, veiligheid en

Nadere informatie

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo.

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo. Er is niet één antwoord te geven op de vraag hoe vaak of hoe lang een kind op een tablet, smartphone of computer mag. Dat hangt sterk af van het kind en de situatie. Deskundigen zijn het er wel over eens

Nadere informatie

Beste ouders en kinderen, Hierbij presenteren wij jullie de nieuwe arrangementen Bron van Activiteiten van Kindcentrum Aan de Bron.

Beste ouders en kinderen, Hierbij presenteren wij jullie de nieuwe arrangementen Bron van Activiteiten van Kindcentrum Aan de Bron. Beste ouders en kinderen, Hierbij presenteren wij jullie de nieuwe arrangementen Bron van Activiteiten van Kindcentrum Aan de Bron. Deze nieuwe activiteiten (vierde blok periode) lopen van 23 mei tot en

Nadere informatie

Ondernemen is een vak... bij Hogeschool INHOLLAND Den Haag!

Ondernemen is een vak... bij Hogeschool INHOLLAND Den Haag! Ondernemen is een vak... bij Hogeschool INHOLLAND Den Haag! Ondernemen zie jij het al helemaal voor je? Droom jij van je eigen bedrijf? Of heeft je moeder een bedrijf en wil je dat graag overnemen? Misschien

Nadere informatie

Welkom in Tilburg! Intro Guide zomer 2013. Academisch jaar 2013-2014. School of Economics and Management

Welkom in Tilburg! Intro Guide zomer 2013. Academisch jaar 2013-2014. School of Economics and Management Welkom in Tilburg! Intro Guide zomer 2013 Academisch jaar 2013-2014 School of Economics and Management Inhoud Welkom op Tilburg University 5 Introductieperiode 6 Verplichte Studie Introductie Dag 7 TOP

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Welkom in Tilburg! Introductiegids zomer 2014. Academisch jaar 2014-2015. Mentorship System Tilburg School of Economics and Management

Welkom in Tilburg! Introductiegids zomer 2014. Academisch jaar 2014-2015. Mentorship System Tilburg School of Economics and Management Welkom in Tilburg! Introductiegids zomer 2014 Academisch jaar 2014-2015 School of Economics and Management Mentorship System Tilburg School of Economics and Management Inhoud Welkom op Tilburg University

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg AVANS HOGESCHOOL Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg Jij hebt ambitie. Jij legt de lat hoog.

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009

UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009 UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009 ingevuld door 18 van de 26 deelnemers deelnemers waren heel divers eb varieerden in leeftijd van 13 t/m 23 jaar oud Welk cijfer geef je de training?

Nadere informatie

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College Talent voor de Toekomst! Informatie Saenredam College 201 4 5 /201 Inhoudsopgave Dit hebben we speciaal voor jou geschreven 2 Openbare school Open avond VMBO bij het Saenredam College 3 Onderbouw Nieuwe

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid Publicatiedatum: 22-01-2015 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit ruim 3000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD

voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD voorbereiding Maatschappelijke Stage VERANTWOORDELIJKHEID IS EEN DEUGD OPDRACHTEN: INDIVIDU DUO GROEP KLAS 1. Introductie 3 2. Interview 5 Inhoud 3.Stage voorbereiding 6 4. Reflectie 11 Naam: Klas: Datum:

Nadere informatie

NIEUWS VANUIT DE MEDDEZEGSSCHAPSRAAD

NIEUWS VANUIT DE MEDDEZEGSSCHAPSRAAD 1 Nieuwsbrief Mei 2015 Mei 2015 In dit nummer: Nieuws Vanuit MR. Verkeers- examen groepen 7. Kunstpodium. Oudercommissie. Dammen. Overblijven. 1 2 3 4 Koningsspelen. 5 Uit de kunst. 6 NIEUWS VANUIT DE

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

VMBO BBL/KBL Zorg en Welzijn VMBO KBL/TL Dans. waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE

VMBO BBL/KBL Zorg en Welzijn VMBO KBL/TL Dans. waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE VMBO BBL/KBL Zorg en Welzijn VMBO KBL/TL Dans 2014 waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE ? We zijn een KLEINE SCHOOL waar iedereen elkaar kent Waarom kiezen voor het ZUIDERLICHT COLLEGE WEINIG LESUITVAL

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Welkom op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Zelf vinden we onze school gewoon, omdat je bij ons een diploma kunt halen dat past bij jouw inzet en capaciteiten. Maar wij denken dat je op Markenhage

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF JEUGD & JONGEREN December 2015. Column van Puck. Hallo Allemaal,

NIEUWSBRIEF JEUGD & JONGEREN December 2015. Column van Puck. Hallo Allemaal, NIEUWSBRIEF JEUGD & JONGEREN December 2015 Agenda Column van Puck 4 December Auti Soos 11 december Soep- en spellenavond 12 december Auti Actie Dag 29 december AutiJongerenCafé Vanaf Januari 2016 Auti

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

Handleiding Invullen Bardiensten 2016

Handleiding Invullen Bardiensten 2016 Inleiding Deze handleiding dient als hulp voor de leden van de Nijkerkse Tennis Club (NTC) bij het zelf invoeren van de bardiensten voor het jaar 2016. Het invoeren wordt online via internet op de website

Nadere informatie

BE PREPARED. TECHNIEK Tilburg Professor Cobbenhagenlaan 13 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. TECHNIEK Tilburg Professor Cobbenhagenlaan 13 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. TECHNIEK Tilburg Professor Cobbenhagenlaan 13 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland. Ontdek welke opleidingen je bij

Nadere informatie

BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland.

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

1. Wat voor werk wil ik doen?

1. Wat voor werk wil ik doen? Studiewijzer 1 Verken jezelf Het kiezen van een studie begint bij kijken naar jezelf. Als je studie aansluit op je eigenschappen en je interesses, dan zit je daar straks beter op je plek. De onderstaande

Nadere informatie

Vriendelijke groeten, Claire van Lieshout en Angelique van Dooren, coördinatoren hoofdluiscontroleurs

Vriendelijke groeten, Claire van Lieshout en Angelique van Dooren, coördinatoren hoofdluiscontroleurs 1 Nieuwsbrief Maart 2015 Maart 2015 In dit nummer: Nieuws Stagiaire Dennis Hoofdluisvrije school Vrije dagen De Makersbuzz Moskee bezoek Carnaval 1 2 3 NIEUWS NIEUWE STAGIAIRE Hallo allemaal, Mijn naam

Nadere informatie

FASE 1: WAT KAN ER BETER?

FASE 1: WAT KAN ER BETER? FASE 1:? Wat? Wie? Wanneer? Hoe lang? In de eerste maand gaan jullie bekijken wat er beter kan op school! Met het hele team en de begeleider. Dit is de start van het project. Deze fase duurt ongeveer acht

Nadere informatie

Lesbrief Voorleestekst: Over dertien hectare Vragen: Voorleestekst: Over het thema van de tentoonstelling

Lesbrief Voorleestekst: Over dertien hectare Vragen: Voorleestekst: Over het thema van de tentoonstelling Lesbrief Over dertien hectare dertien hectare organiseert elke twee jaar een tentoonstelling in Heeswijk-Dinther. De eerste was in 2003. De tentoonstelling van de kunstwerken was altijd buiten op een grasveld

Nadere informatie

BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland.

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

Aanvang : 19.00 uur - 21.00 uur. Natuurlijk zijn er weer vele leuke prijzen te winnen!!! Jij komt toch ook?

Aanvang : 19.00 uur - 21.00 uur. Natuurlijk zijn er weer vele leuke prijzen te winnen!!! Jij komt toch ook? Clubgebouw De Veldschoppe Gebr. Ketteringstraat 15 7131NM Lichtenvoorde Tel: 06 13572083 Info bulletin januari t/m april 2013 Op vrijdagavond 11 januari is er in de Veldschoppe voor alle kinderen van groep

Nadere informatie

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 )

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nieuwsbrief Stichting OER Stichting Onderwijs Evaluatie

Nadere informatie

jaargang 18 nummer 1 donderdag 03-09-2015

jaargang 18 nummer 1 donderdag 03-09-2015 KBS De Zandberg Zandberglaan 60-62 4818 GL Breda Deze nieuwsbrief wordt verspreid onder alle ouders, personeelsleden en diverse betrokkenen. Wilt u informatie over een bericht opvragen, of reageren op

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag

3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag 3 Onze studenten 3.1 Oriëntatie op vervolgonderwijs 3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag Bezoekersaantallen per vestiging nov 06 2007 2008 2009 2010 De Haagse Hogeschool 2832 14926 15575 19529 17405 De Haagse

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top.

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Heb je een mavo- of mavo/havo-advies en wil je het beste uit jezelf halen? Kom dan eens

Nadere informatie

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING 2016 OPLEIDING TOT ERVARINGSDESKUNDIGE MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING UIT EIGEN ERVARING Inge Mol Ik wil mijn stem laten horen. In het werkveld wordt er steeds meer gebruik gemaakt van kennis

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

AANMELDEN VOOR HET MBO: HOE DOE JE DAT?

AANMELDEN VOOR HET MBO: HOE DOE JE DAT? Lesbrief Maxim Taylor Aanmelden voor het mbo AANMELDEN VOOR HET MBO: HOE DOE JE DAT? Het vierde jaar van het vmbo is een belangrijk jaar. Je doet examen en je maakt de keuze voor een vervolgopleiding.

Nadere informatie

KLOCpost. Plan schoolplein. Informatieavond: Moderne Media. Basisschool Coninxhof. Donderdag 1 oktober 2015. Nummer 3.

KLOCpost. Plan schoolplein. Informatieavond: Moderne Media. Basisschool Coninxhof. Donderdag 1 oktober 2015. Nummer 3. Nummer 3 Donderdag 1 oktober 2015 Basisschool Coninxhof In dit nummer: Plan schoolplein 1 Informatieavond: Moderne Media Bezoek ixperium 2 Kledingaktie 3 IVN Herfstvakantie Belangrijke data: 1 4 Kiendermök

Nadere informatie

Nieuwsbrief Nr. 03 10 november 2015

Nieuwsbrief Nr. 03 10 november 2015 Nieuwsbrief Nr. 03 10 november 2015 AVICENNA COLLEGE BESTAAT TWEE JAAR Op 3 november jl. bestond onze school 2 jaar. Begonnen op 3 november 2013 als de Opperd onder de vleugels van CVO Melanchton. Per

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

BE PREPARED. ICT TECHNIEK Breda Lovensdijkstraat 61-63 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. ICT TECHNIEK Breda Lovensdijkstraat 61-63 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. ICT TECHNIEK Breda Lovensdijkstraat 61-63 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland. Ontdek welke opleidingen je bij ons

Nadere informatie

Stichtse Vrije School Voortgezet onderwijs Socrateslaan 24 3703 GL Zeist Telefoon: 030-2040290 mail: post@svszeist.nl

Stichtse Vrije School Voortgezet onderwijs Socrateslaan 24 3703 GL Zeist Telefoon: 030-2040290 mail: post@svszeist.nl Klas 9 STAGE 2015/2016 Stageboekje van : Klas : Stagebegeleider : Winkelstageplaats bij Naam instelling : Straat : Plaats : Telefoonnummer : Stagebegeleider : Stichtse Vrije School Voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Sportdag Vrijdag 22 april wordt op sportpark Den Dries een grote Valkenswaardse Sportdag georganiseerd!

Sportdag Vrijdag 22 april wordt op sportpark Den Dries een grote Valkenswaardse Sportdag georganiseerd! Kindcentrum de Grasspriet van de Venstraat 9 5555KK VALKENSWAARD Tel. 040-2012908 e-mail: infodegrasspriet@skozok.nl website: www.degrasspriet.nl 2015-2016 Nummer 16 20 april 2016 In dit nummer: Belangrijke

Nadere informatie

CT Nieuws. Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48. Training Reis Veilig. International Office / Stagebureau

CT Nieuws. Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48. Training Reis Veilig. International Office / Stagebureau Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen Onderwijs- en Studentenzaken CT Nieuws Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48 1 Training Reis Veilig 1 International Office / Stagebureau gesloten 2 Shell

Nadere informatie

De studiebelasting voor Werktuigbouwkunde bedraagt gemiddeld 42 uur per week. Wiskunde is wel een

De studiebelasting voor Werktuigbouwkunde bedraagt gemiddeld 42 uur per week. Wiskunde is wel een Naam opleiding: Werktuigbouwkunde Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen kan

Nadere informatie

Moeder Chinese vondeling bekend

Moeder Chinese vondeling bekend NT2taal Journaal Dinsdag 4 maart Hoofdredaktie: Ed Kniesmeijer; Redaktie: Elsa Zamboni, Aymen Hago, Mariya de Nijs - Achbakou; Uitgave: Stichting Taalmenu. Losse nummers: gratis. Linda de Mol ziet het

Nadere informatie

september 2014 Uit de directiekamer

september 2014 Uit de directiekamer september 2014 Uit de directiekamer De eerste nieuwsbrief van dit jaar en ook de eerste nieuwsbrief van mijn hand. Allereerst wil ik jullie allemaal hartelijk bedanken voor het ontzettend warme welkom!

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Samen het beste uit jezelf halen

Samen het beste uit jezelf halen Samen het beste uit jezelf halen Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag. 6 Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag.

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ MELANCHTHON KRALINGEN christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ Je bent iemand, je kunt iets en je hoort erbij het is hier klein, veilig en gezellig onze mavo/tl-afdeling

Nadere informatie

E-Book Thuiswerk Vacatures Met 10 Insider Tips!!! Gratis downloaden op: www.thuiswerk-vacatures.be

E-Book Thuiswerk Vacatures Met 10 Insider Tips!!! Gratis downloaden op: www.thuiswerk-vacatures.be E-Book Thuiswerk Vacatures Met 10 Insider Tips!!! Gratis downloaden op: www.thuiswerk-vacatures.be Disclaimer Bij het samenstellen van deze cursus is de grootste zorg besteed aan de juistheid van de hierin

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar Sectorwerkstuk Pedagogisch medewerker Inhoud Inleiding... 3 Dagverslagen... 3 - Van elke dag een verslag van wat je gedaan hebt.... 3 - Wat heb jij

Nadere informatie

Afsluiting kinderjury 2013

Afsluiting kinderjury 2013 Afsluiting kinderjury 2013 Schrijverbezoek: Gerard van Gemert 1. Kastor en Tim Wanneer bent u begonnen met schrijven? Gerard van Gemert is in 2005 begonnen met schrijven toen hij met zijn dochters een

Nadere informatie

Oefenen in gehoorzaamheid

Oefenen in gehoorzaamheid LES Oefenen in gehoorzaamheid Sabbat Doe Lees om te beginnen Efeziers 6. Stel je eens voor dat je geen keus had over wanneer je opstond 's morgens, geen keus over wat je at of waar je naar toe ging of

Nadere informatie

Welkom bij de presentatie: Opleiding Human Resource Management Breda Open dag 31 januari 2015

Welkom bij de presentatie: Opleiding Human Resource Management Breda Open dag 31 januari 2015 Welkom bij de presentatie: Opleiding Human Resource Management Breda Open dag 31 januari 2015 INHOUD VAN DEZE PRESENTATIE Human Resource Management: Wat is het? Wat kun je straks met het diploma? Film;

Nadere informatie

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier HOME HOE WERKT HET? POLL SCORE PRESENTATIE AGENDA 11 oktober 2013 Giel Beelen t Juupke, Veldhoven Metallica de Koffer, Roermond Kings

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later Onderwijs met aandacht voor iedereen! Op mavo, havo of drie jaar vwo onderbouw: Engels PLUS Sport PLUS Science PLUS Business

Nadere informatie

Nieuwsbrief. school de Ontmoeting. Hierbij leest U nieuwsbrief 1 van het schooljaar 2015-2016

Nieuwsbrief. school de Ontmoeting. Hierbij leest U nieuwsbrief 1 van het schooljaar 2015-2016 school de Ontmoeting Nieuwsbrief Hierbij leest U nieuwsbrief 1 van het schooljaar 2015-2016 In deze nieuwsbrief treft U de volgende onderwerpen aan: 1. We zijn weer gestart! 2. Woenselse Heide bestaat

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Brugklasbrochure voor leerlingen

Brugklasbrochure voor leerlingen Brugklasbrochure voor leerlingen 2015 2016 Beste leerling van groep 8, Beste leerling van groep 8, Binnenkort moet je beslissen naar welke middelbare school je wilt. De keuze die je gaat maken is belangrijk

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een vakcollege techniek vakcollege zorg en welzijn vakcollege economie en ondernemen vakcollege media, vormgeving en ICT mavo mavo + havo vwo gymnasium vwo + entreprenasium technasium Volgend schooljaar naar

Nadere informatie

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN 1 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 Praktische voorbereiding... 3 Wanneer?... 3 Organisatie... 3 Hoeveel tijd

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Life Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? De studie is pittig; zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie direct vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen Handel en Administratie vmbo-mbo-havo PENTA werkt al een tijdje

Nadere informatie

April 2013. Beste allemaal, Burgemeester Aboutaleb op bezoek

April 2013. Beste allemaal, Burgemeester Aboutaleb op bezoek April 2013 Beste allemaal, Burgemeester Aboutaleb op bezoek Wat een geweldige feestweek! De hele week heeft in het teken gestaan van de kroning van prins Willem Alexander tot Koning van ons land. Maandagmorgen

Nadere informatie