Een krant. vol tips over. opvoeden en opgroeien! Informatiekrant over opvoeden en opgroeien in Amersfoort

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een krant. vol tips over. opvoeden en opgroeien! Informatiekrant over opvoeden en opgroeien in Amersfoort"

Transcriptie

1 Een krant vol tips over opvoeden en opgroeien!

2 Wat heeft wethouder Stoelinga met jeugd? Een interview door Parto en Nick Parto en Nick zitten in 3 vwo. Ze maken kennis met wethouder Stoelinga van Jeugd en Onderwijs. Wat zijn zijn plannen voor de jeugd in Amersfoort? Wat heeft hij met jongeren? En heeft hij een tip voor de drukke klas van Parto en Nick? Wat deed u voordat u wethouder werd? Ik werkte 39 jaar in het onderwijs waar ik begon als docent Nederlands en Maatschappijleer aan de lagere technische school (lts). Hier werd ik later adjunct-directeur. Als gevolg van een fusie was ik een aantal jaren locatieleider op het Meridiaancollege (Stromenland). De laatste zeven jaar werkte ik als directeur onderwijs in Apeldoorn voor een grote scholengemeenschap. Ik heb tot de laatste dag genoten van het onderwijs. Wat vindt u leuk aan jongeren en onderwijs? Elke dag op school is anders. En telkens weer spannend. Er gebeurt zoveel met jonge mensen. Je ziet ze binnenkomen als kinderen en verlaten de school als jongvolwassenen. Dat is mooi om te zien. Daarom is het lesgeven zo leuk. Hoe werd u dan wethouder? Ik was al lid van de Burger Partij Amersfoort (BPA), sinds de verkiezingen van 3 maart de grootste partij van deze stad. Met de huidige samenstelling gaan we vier jaar de stad besturen. Met mijn ervaring in het onderwijs wilde ik erg graag de portefeuille Jeugd en Onderwijs onder mijn hoede nemen. We bepalen met de jongeren samen wat we gaan doen voor de jeugd in Amersfoort Wij hebben in de klas erg veel drukke kinderen. Hierdoor blijven zes van de 20 zitten dit jaar. Wat kunt u hier aan doen? De school is zelf verantwoordelijk voor de goede kwaliteit van onderwijs. De inspectie controleert dat. Als jullie vwo-afdeling een onvoldoende krijgt, dan komt de inspectie terug om te kijken wat de school voor actie heeft ondernomen. Als leerling kun je een gesprek aangaan met de mentor bijvoorbeeld, een leidinggevende of de leerlingenraad. Er zijn veel mogelijkheden om je stem te laten horen. Tot slot: Ik ben erg benieuwd hoe het jullie verder vergaat. Over drie jaar zie ik jullie daarom graag nog eens terug, liefst met een diploma! Inhoudsopgave Welkom bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Amersfoort p. 5 Uit de praktijk p. 7 Het verhaal van Cecile en Hero p. 9 Opvoeden is een kunst op zicht p. 11 Opvoeden zonder geweld p. 13 Samengestelde gezinnen p. 15 Een achterstand in de ontwikkeling? p. 17 Welke basisschool? p. 19 Jongeren in Amersfoort p. 20 De digitale wereld p. 23 Jongeren en alcohol p. 25 Cursusaanbod kinderen en jongeren p. 27 Cursussen voor (aanstaande) ouders p. 31 Kijk dan papa, ik kan fietsen! p. 35 Kleurplaat p. 37 Contactpagina p. 39 Wat wilt u doen voor de jeugd in Amersfoort? Amersfoort staat in Nederland op de tweede wethouders niet zelf bepalen wat we gaan doen. Dat doen we met de jongeren zelf! We gaan namelijk de wijken in en vragen hen waar ze behoefte aan hebben. In het nieuwe jaar werk ik één dag in een wijk en wil ik regelmatig scholen bezoeken. In Amersfoort en omgeving zijn veel organisaties die hulp bieden. Voor ouders is dat vaak een ondoorzichtige wereld. Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) zorgt daarom voor de eerste hulp bij opvoedvragen en zorgt voor de regie, zodat ouders en jongeren op een goede manier worden doorverwezen. Hierbij staat de vraag van de ouder, de jongere of professional altijd centraal. Daarbij is de relatie tussen het CJG en de scholen heel erg belangrijk. Ook is het CJG een belangrijke spil in de wijken. Het CJG is een belangrijke ontwikkeling. In Amersfoort zijn we al erg ver en op de goede weg. plaats als stad met de meeste jeugd. Dat verdient dus veel aandacht! Maar wij willen als Wethouder Stoelinga over het Centrum voor Jeugd en Gezin Amersfoort 3

3 Welkom bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Amersfoort Een kind opvoeden is niet altijd gemakkelijk. Meestal weet u wel hoe u dingen aan kunt pakken, maar soms weet u het even niet meer. Dan kunt u terecht bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Amersfoort (CJG). Ouders, verzorgers, kinderen en jongeren tot 23 jaar kunnen gratis en zonder verwijzing bij ons terecht met al hun vragen over opgroeien, opvoeden en onderwijs. Mijn zoon is zo onzeker, waar kan ik terecht voor een cursus weerbaarheid of sociale vaardigheden? We gaan scheiden, hoe kunnen we onze kinderen hier het beste in begeleiden? Waar kan ik terecht als ik vermoed dat een kind wordt mishandeld? Mijn zoon van 16 twijfelt over zijn opleiding. Het gaat niet goed. Wat kan ik doen? Hoe kom ik in contact met CJG Amersfoort? loop gerust binnen of bel of mail met een van onze medewerkers. Wij zijn bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot uur. Heiligenbergerweg 36, Amersfoort Telefoon (033) In 2011 kunt u ook bij ons terecht in andere wijken van Amersfoort. Het Centrum voor Jeugd en Gezin breidt namelijk uit. Eén loket In Amersfoort heeft u één aanspreekpunt voor al uw vragen over opgroeien, opvoeden en onderwijs. In het CJG werken allerlei organisaties samen: Beweging 3.0, Bureau Jeugdzorg, Centrum Maliebaan, Eduniek, GGD Midden Nederland, MEE Utrecht, Gooi & Vecht, NIS, PC Eemland, REC4-4, Riagg Amersfoort & Omstreken, SOVEE, Stichting Welzijn Amersfoort en SWV Eemland. Bij CJG Amersfoort kunnen ouders, jongeren en professionals terecht met al hun vragen over opgroeien, opvoeden en onderwijs. We geven advies, begeleiding en hulp op maat. Van links naar rechts: Hatun Arslan, Dirk Spreij, Mieke Smid, Kristin Gerritsen. Niet op de foto: Ursula Deenhart. Een website voor ouders en verzorgers: Met veel informatie en adviezen over opgroeien, opvoeden en onderwijs. Een website voor jongeren van 12 tot en met 23 jaar: Met veel informatie over bijvoorbeeld school, werk vinden, op jezelf wonen, ruzie met je ouders en kopzorgen. Voor wie is het Centrum voor Jeugd en Gezin? CJG Amersfoort is er voor kinderen, jongeren (tot 23 jaar), opvoeders en gezinnen in Amersfoort. We geven gratis advies. Als u het prettig vindt, dan komen we bij u thuis voor een gesprek. We bedenken dan samen een oplossing voor uw probleem of antwoord op uw vraag. We kijken dan welke instanties u of uw kind verder kunnen helpen. 5

4 Uit de praktijk Het Centrum voor Jeugd en Gezin is dé plek waar ouders/verzorgers, jongeren en professionals terecht kunnen voor vragen, advies en ondersteuning. Op welk gebied? Dat is zéér uiteenlopend. Daarom hierbij een aantal voorbeelden uit de praktijk. Sportclub te duur Een zesjarig jochie van onze voetbalclub moet waarschijnlijk stoppen met voetbal, omdat zijn alleenstaande moeder de contributie niet meer kan betalen. Ze zit tot over haar oren in de financiële zorgen. Hoe kan ik ervoor zorgen dat dat ventje kan blijven voetballen, want dat is zijn lust en zijn leven! Dankzij dit telefoontje naar het CJG is de voetbalcarrière van dit jongetje gered, want speciaal voor dit soort situaties bestaat het Jeugdsportfonds: een fonds waarvan contributie kan worden betaald voor kinderen van ouders die op of rond de bijstandsnorm moeten leven. Bovendien wordt de voetbaltrainer aangeraden de moeder te wijzen op het Loket Schulden dat hulp biedt aan mensen die in financieel zwaar weer zitten. Kind lijdt onder scheiding Ik ben gescheiden en heb geen goed contact met mijn ex. Ons dochtertje van 9 jaar lijdt er erg onder, zeker nu mijn ex een vriendin heeft. Ze is down, verdrietig, heeft slaapproblemen en worstelt met haar loyaliteitgevoelens. Haar vader wil niet dat we hulp inschakelen. Kan ik hem ertoe dwingen? Het CJG benadrukt de vrouw dat van dwang op geen enkele manier sprake kan zijn. Maar een CJG-medewerker adviseert om via school de schoolarts in te schakelen. Die kan haar dochtertje voor extra controle oproepen en daarbij beide ouders uitnodigen. De schoolarts kan de vader mogelijk de ernst van de situatie doen inzien. Voor haar dochtertje krijgt ze het advies naar een ondersteuningsgroep voor kinderen van gescheiden ouders te gaan. Daar vindt het kind een luisterend oor bij lotgenootjes en krijgt ze begeleiding van professionals. Vragen? Neem gerust contact op met CJG Amersfoort T (033) E Tienermoeder Ik ben 17 jaar en zwanger van mijn eerste kindje. Mijn vriendje is ervandoor gegaan toen hij hoorde dat ik zwanger was. Ik volg een kappersopleiding en wil die per se afmaken. Ik wil als tienermoeder wel op eigen benen blijven staan, maar ik zie ontzettend tegen de toekomst op. Hoe ga ik het allemaal redden? Op aanraden van het CJG heeft deze jonge zwangere studente aangeklopt bij de Sociale Dienst. Daar heeft zij met haar contactpersoon rustig om de tafel gezeten en alle mogelijkheden tot extra hulp bijvoorbeeld voor de kinderopvang besproken. Verder had zij veel aan tips, zoals relevante websites als en lokale ondersteuningsmogelijkheden, zoals mogelijkheid tot lenen van babyuitzet bij de kinderkringloop. Drugsgebruik zoon Mijn puberzoon gebruikt drugs en natuurlijk maak ik me grote zorgen. De situatie thuis en op school is onhoudbaar. Hij liegt, houdt zich niet aan afspraken en is niet vatbaar voor redelijke gesprekken. Ik ben de wanhoop nabij. Direct bij het intakegesprek bij het CJG werd duidelijk dat actie moest worden ondernomen, voordat het compleet uit de hand zou lopen. Het voorstel van het CJG was om de jongen via het traject Nieuwe Perspectieven weer op de rails te krijgen. Hier krijgt hij intensieve begeleiding. De hulpverlener stapt in feite in de wereld van de jongere om aanknopingspunten te geven voor een beter toekomstperspectief. Ook gaf het CJG het advies om een afspraak te maken met Centrum Maliebaan. 7

5 Het verhaal van Cecile, moeder van Hero (5) Het grootste deel van de dag was Hero gefrustreerd. Het hele gezin leed eronder. Boze buien, dwars en gefrustreerd gedrag en daardoor een slechte sfeer in huis. Met deze woorden klopte Cecile in november 2009 aan bij het Centrum voor Jeugd en Gezin in Amersfoort. Ze zocht hulp voor haar jongste zoon Hero van vijf en de rest van het gezin. Toen Hero twee jaar was zagen we al dat hij anders was dan andere kinderen, vertelt Cecile, moeder van Hero. Natuurlijk is het ene kind dwarser dan het andere, maar de boze buien van Hero stopten niet na zijn peutertijd. Hij gooide met spullen, stoelen, tafeltjes of met de deur en was soms zo kwaad dat ik, mijn man of onze oudste zoon, de volle laag kregen. Het grootste deel van de dag was Hero gefrustreerd, terwijl je zo graag wilt dat je kind plezier beleeft in zijn leven. Begeleiding en gesprekken Het consultatiebureau zag symptomen van gedragsstoornis en verwees de familie naar Fornhese, een centrum voor geestelijke gezondheidszorg. Een regulatiestoornis in gedrag en emotie kregen ze te horen, maar Hero was te jong voor een psychiatrisch onderzoek. Wel kregen Cecile en haar gezin begeleiding en gesprekken via het consultatiebureau, Video- Home Training en gesprekken met een maat- verfdoos neer dan haalt hij het doosje eerst uit elkaar of probeert met water erbij klei te maken. We hebben een hoop lol beleefd aan deze tip. Maar toch liep het regelmatig uit de hand en werd Hero boos omdat hij moeite had met elke regel die wij stelden. Hij begon dan met spullen te gooien en te klieren. Toen zijn oudere broer er ook onder ging lijden, was dat voor ons de druppel. We zaten elke dag op het puntje van onze stoel en waren niet meer in staat om het gezellig te hebben met z n vieren. Het hele gezin leed eronder. Het was een fijn gesprek, maar ook heftig omdat het zo persoonlijk is Compleet verhaal vertegenwoordigers van diverse instanties op het gebied van jeugdzorg en jeugdhulpverlening. Zij bekijken en beoordelen met een brede blik vanuit diverse expertises onze situatie. Loslaten Het CJG kwam terug met het advies Hero te laten onderzoeken. Nu gaan we naar een orthopedagoog en krijgt Hero bij Fornhese een breed diagnostisch onderzoek, vertelt Cecile. Tijdens de wachttijd van drie maanden belde de medewerkster van het CJG ons elke week op om te vragen hoe het ging. Dat bracht veel rust. We kregen ook zes weken thuisbegeleiding. We zagen al vrij snel resultaat. Het gaat nu stukken beter en er is zelfs weer een prettige sfeer in huis. We hebben vooral geleerd dat we niet te hoge doelen moeten stellen en loslaten totdat we weten wat er met Hero aan de hand is. Het wordt spannend, maar ik zie de diagnose ook als een uitdaging. Ik wil me er erg graag in verdiepen, zodat ik weet waar we naartoe schappelijk werkster voor Cecile zelf. Ruimte nodig De wijkverpleegkundige van het consultatiebureau gaf Cecile het telefoonnummer van CJG Amersfoort. Een medewerkster van het CJG kunnen werken. Hero heeft ruimte nodig. Dat was één van de belangrijkste conclusies uit de gesprekken, vervolgt Cecile. Zoeken naar dingen die hij interessant vindt, dat is goed voor zijn ontwikkeling. Hero is een echte ontdekker. Zet je een kwam toen vrij snel bij ons thuis. Het was een fijn gesprek maar ook heftig, want je bespreekt heel persoonlijke dingen. Ze is twee keer bij ons thuis geweest en heeft ons verhaal voorgelegd in het multidisciplinair team. Hierin zitten Vragen? Neem gerust contact op met CJG Amersfoort T (033) E 9

6 Opvoeden is een kunst op zich Opvoeden is een kunst op zich. Het is leuk maar soms ook moeilijk. Het is uitdagend, maar ook vermoeiend. Iedere ouder kent wel momenten van twijfel, van frustratie en van voldoening. Om u hulp te bieden bij de opvoeding zijn er tal van mogelijkheden. Geef uw kind dagelijks een pluim Geef uw kind dagelijks een complimentje, een schouderklopje of een knipoog. Als u uw kind een pluim wilt geven, doe het dan meteen. Wacht niet tot morgen. Dan begrijpt uw kind niet meer waar uw aardige opmerking op slaat. Maria (moeder van twee kinderen): Ik heb een opvoedcursus gevolgd. Geen aandacht schenken aan negatief gedrag was voor mij een hele goede tip. Ik ben nu consequenter naar mijn kinderen en kan daardoor conflictsituaties beter aan. Opvoedondersteuning Een opvoedondersteunster komt bij u thuis en gaat aan de slag met uw vraag. Samen zoekt u naar praktische en haalbare oplossingen. Vragen die opvoedondersteuners krijgen zijn bijvoorbeeld: Hoe moet ik omgaan met mijn kind dat niet kan slapen? Hoe kan ik mijn kind beter leren luisteren? Hoe houd ik als moeder van drukke kinderen nog tijd over voor mezelf? Hoe moet ik omgaan met agressief gedrag? Opvoedcursus Denk eens aan een opvoedcursus. U krijgt dan de gelegenheid om met andere ouders van gedachten te wisselen over uw manier van opvoeden. Ook wordt er aandacht besteed aan verschillende opvoedtechnieken. De volgende thema s komen aan bod: aandacht geven, verbieden, straffen, negeren en apart zetten. VideoHome Training Als u moeite heeft om uw kind te begrijpen, dan kunt u VideoHomeTraining aanvragen. Eerst wordt uw thuissituatie gefilmd. Daarna bekijkt u samen met een professional de opname. Hierbij wordt er vakkundig gekeken hoe u en uw kind met elkaar om kunnen gaan. U krijgt vervolgens gedegen advies. Als u er niet meer uitkomt Heeft u het idee dat uw kind zich extreem gedraagt, anders dan de meeste andere kinderen? Dan kan er wat aan de hand zijn. Begint u eens met een gesprek met de leerkracht. Ziet hij of zij dezelfde dingen als u? In Amersfoort en omgeving kunt u bij verschillende organisaties terecht om uw kind te laten onderzoeken (diagnostiseren). CJG Amersfoort helpt u graag verder. Op de pagina s 31 en 33 vindt u een overzicht met allerlei cursussen voor (aanstaande) ouders, waaronder opvoedcursussen. Regels en grenzen stellen Kinderen hebben ouders nodig die regels en grenzen stellen, omdat ze dit zelf nog niet kunnen. Dit geeft kinderen houvast en regelmaat. Kinderen houden zich niet altijd aan deze grenzen. Dat hoort bij het opgroeien. Als ouder is het belangrijk dat u het goede voorbeeld geeft en duidelijk uitlegt waarom de regels belangrijk zijn. Vragen? Neem gerust contact op met CJG Amersfoort T (033) E 11

7 Opvoeden zonder geweld Ieder kind heeft recht op een opvoeding zonder geweld. Dat staat in het Internationale Verdrag van de Rechten van het Kind. Sinds eind 2007 staat dit ook in de Nederlandse wet. Ouders of verzorgers mogen geen geweld gebruiken tegen kinderen. Maar wat houdt dat in en hoe doe je dat? Waarom is opvoeden zonder geweld belangrijk? Geweld in de opvoeding komt hard aan omdat kinderen hun ouders en andere mensen minder gaan vertrouwen. Naast de lichamelijke pijn die ze hieraan overhouden, kunnen kinderen angstig, depressief en onzeker worden. Als het geweld langer doorgaat, kunnen kinderen later gedragsproblemen of psychische problemen krijgen. Ook bestaat de kans dat ze later zelf geweld gaan gebruiken op straat of thuis. Volgens de Wet op de Jeugdzorg is er sprake van geweld in een opvoeding als ouders geweld dat bij kinderen pijn of schade kan veroorzaken als opvoedingsmiddel gebruiken. Het maakt niet uit of ouders dat doen om hun kinderen te straffen of dat zij dat doen uit onmacht of frustratie. Dit geweld kent verschillende vormen: 1. Lichamelijk geweld; bijvoorbeeld slaan, schoppen, door elkaar schudden. 2. Geestelijk geweld; bijvoorbeeld uitschelden, treiteren, vernederen, opsluiten, dreigen. 3. Seksueel geweld; bijvoorbeeld aanrakingen, opmerkingen en seksuele handelingen die een kind niet kan weigeren door het overwicht van de volwassene. Hoe kunt u opvoeden zonder geweld? Kinderen zijn afhankelijk van hun ouders. Ze hebben aandacht, warmte en ondersteuning nodig om op een goede manier op te groeien. Andere woorden voor geestelijk geweld uitschelden treiteren vernederen schreeuwen opsluiten Daarnaast hebben kinderen ook leiding nodig. Opvoeden betekent ook een kind aanleren hoe het iets moet doen en het afleren om iets te doen wat niet mag. Daarvoor bestaan veel betere manieren dan geweld gebruiken. Een kind iets leren om zich goed te gedragen kan op verschillende manieren Het is belangrijk dat u het goede voorbeeld geeft. Een kind leert het meest door na te doen. Geef uw kind complimentjes en beloon goed gedrag. Is uw kind lastig? Negeer het dan. Als uw kind geen aandacht krijgt voor zijn gedrag, dan houdt het meestal vanzelf op. Zet uw kind apart op een rustige plek als het niet luistert. Gaat uw kind ondanks alle waarschuwingen en time-outs toch door, straf hem/haar dan zonder geweld. Bijvoorbeeld door uw kind een dag geen tv te laten kijken. Uzelf in de gaten houden Merkt u dat u de neiging hebt om geweld tegen uw kind te gebruiken? Neemt u dan contact op met het Centrum voor Jeugd en Gezin. Dit is niets om u voor te schamen, maar wel iets om wat aan te doen. In het belang van het kind en van uzelf. U kunt hier ook terecht voor opvoedondersteuning of een opvoedcursus. Kijk voor cursussen op de pagina s 31 en 33. Vragen? Neem gerust contact op met CJG Amersfoort T (033) E Andere woorden voor fysiek geweld een pak slaag een pedagogische of corrigerende tik lijfstraf een draai om de oren een schop onder de kont 13

8 Samengestelde gezinnen U bent een alleenstaande ouder met kinderen. U houdt van iemand die er ook alleen voor staat met een gezin. Als er sprake is van samenwonen: twee gezinnen onder één dak. Ieder gezin heeft zijn eigen gewoontes en regels. Accepteren de kinderen alle veranderingen? Veranderingen Praktische veranderingen: een ander huis, werk, school. Je wordt stiefouder. Je krijgt wellicht te maken met de ex van je partner en misschien met zijn of haar familie. Je wordt geconfronteerd met de gezinscultuur van je partner en de kinderen. Je moet waarschijnlijk omgaan met allerlei regelingen, zoals financiële verplichtingen en de omgangsregeling. Misschien behoor je nu tot de grote gezinnen met vier of meer kinderen. Grote uitdaging Al deze veranderingen zorgen ervoor dat het een grote uitdaging is. Het samenvoegen van twee gezinnen vraagt veel geduld en aandacht. U moet samen een manier vinden om de beide gezinsculturen met de eigen rituelen, manier van opvoeden, tradities en gewoonten bij elkaar te krijgen. Dit kan om eenvoudige dingen gaan zoals wel of niet voor de tv eten, tot welke waarden en normen geven we onze kinderen mee? Neem de tijd Het is belangrijk om de tijd voor dit groeiproces te nemen en de kinderen er zoveel mogelijk bij te betrekken. Het kan helpen om iemand van buiten erbij te betrekken, zowel voor als tijdens het samenvoegingsproces. Er zijn therapeuten die zich specialiseren in het werken met nieuwe samengestelde gezinnen. Hoe rustiger het proces, hoe groter de kans van slagen. Jaarlijks komen er samengestelde gezinnen bij. Een goede start is voor iedereen belangrijk. Daarom hebben we wat tips voor u op een rijtje gezet om deze periode zo goed mogelijk te laten verlopen. Wel doen Kijk vooral naar wat er WEL goed gaat. Geef uw kinderen de tijd die ze nodig hebben om te wennen aan het nieuwe gezin. Zorg dat u het samen eens bent over nieuwe regels en leg deze dan allebei uit aan uw eigen kinderen. Houd wekelijks een familiegesprekje. Bespreek wat goed gaat, wat beter kan en wat u graag wil. Geef uw partner de ruimte om tijd met zijn/ haar eigen kinderen door te brengen. Maak letterlijk en figuurlijk ruimte voor weekendkinderen. Door ze een eigen plek en eigen spullen te geven, krijgen ze meer het gevoel dat ze erbij horen. Maak tijd vrij voor uw kinderen en stiefkinderen. Doe ook eens iets alleen met hen. Doe als partners samen leuke dingen en werk aan uw relatie. Maak elke week ook wat tijd vrij voor uzelf. Niet doen Raak niet in paniek bij problemen. In een samengesteld gezin is het normaal dat er wel eens problemen zijn, vooral in de eerste jaren, maar ook later. Maak geen ruzie met uw partner waar de (stief)kinderen bij zijn. Als kinderen inzet zijn van de ruzie, voelen ze zich schuldig. Geef geen kritiek op de andere ouder waar de kinderen bij zijn. Vragen? Neem gerust contact op met CJG Amersfoort T (033) E 15

9 Een achterstand in de ontwikkeling? Als ouder bent u altijd bezig met uw kind(eren). Zolang uw kind zich normaal ontwikkelt, maakt u zich geen zorgen. Maar het kan ook anders verlopen. Soms wordt vlak na de geboorte van uw kind al duidelijk dat er iets mis is. Het komt ook voor dat er pas tijdens de schoolperiode problemen aan het licht komen. Uw kind blijft achter in de ontwikkeling of loopt juist voor in de ontwikkeling. U heeft het vermoeden dat er iets aan de hand is. Dan komen er vragen als: Wat is er met mijn kind aan de hand? en Wat voor mogelijkheden zijn er voor mijn kind? Misschien heeft uw kindje een handicap of een chronische ziekte. Dat kan veel zorgen, verdriet en angst veroorzaken. Misschien merkt u zelfs gevoelens van afwijzing voor uw kind. Daarvoor hoeft u zich niet te schamen. Bijna iedere ouder van een baby met een handicap of chronische ziekte krijgt er mee te maken. slaapproblemen hebben. Bedenk wat u van het consultatiebureau verwacht en praat daarover met de arts of de verpleegkundige. Wanneer uw kind bij een specialist onder controle is, spreek dan af wat de beste rolverdeling tussen die specialist en de arts van het consultatiebureau is. Het kan in het begin moeilijk zijn om het kindje áchter de ziekte of handicap te zien. Vooral als er veel medische onderzoeken of behandelingen nodig zijn. Gelukkig speelt voor bijna iedere ouder na verloop van tijd maar één gevoel de hoofdrol: de liefde voor het kind. Blijf niet met vragen zitten Als de beperking van uw kind duidelijk herkenbaar is, kan de huisarts of de kinderarts in veel gevallen een goed beeld schetsen van de ziekte of het syndroom. Is er geen duidelijk herkenbaar beeld, maar voelt u dat er een achterstand dreigt in de verdere ontwikkeling Waar kunt u terecht? Heeft u het vermoeden dat uw kind een ontwikkelingsachterstand heeft? Geeft u dat dan aan bij het consultatiebureau, de huisarts of het Centrum voor Jeugd en Gezin Amersfoort. Deze mensen hebben veel verstand van de normale ontwikkeling van het kind en kunnen u als het nodig is doorverwijzen voor onderzoek of hulp. Veel kinderen, ook al zijn ze ziek of hebben ze een handicap, maken die ontwikkeling op dezelfde manier door maar bijvoorbeeld langzamer. En hebben dan ook gewone probleempjes, die niets met hun ziekte of handicap te maken hebben. Een kindje met spina bifida (open ruggetje) komt óók in de peuterpuberteit, een dreumes met Downsyndroom kan ook van uw kind, dan is een goed antwoord moeilijk te geven en blijft u met vragen zitten. Kinderen met een beperking of ontwikkelingsachterstand vragen net even wat meer aandacht. Hierbij kunt u ondersteuning krijgen zoals praktische hulp in de thuissituatie, bij de keuze van dagverblijf of school of bij een tijdelijke of permanente plaatsing in een woonvoorziening. Maar ook als u problemen hebt met of vragen over de opvoeding en ontwikkeling van uw kind. Hiervoor kunt u terecht bij MEE, Utrecht, Gooi en Vecht. Kijkt u ook eens op de pagina s 31 en 33. Hier vindt u een overzicht van allerlei cursussen voor ouders, waaronder integrale vroeghulp voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand. Vragen? Neem gerust contact op met CJG Amersfoort T 033) E 17

10 Welke basisschool? Uw kindje is geboren en u moet al gaan nadenken over een basisschool. Vooral in de steden hebben veel scholen een lange wachtlijst. Daarom is het verstandig om u al vroeg te oriënteren op uw wensen en op het aanbod van onderwijs in Amersfoort en uw kind al in te schrijven als het 1 jaar wordt. In Amersfoort heeft u de keuze tussen openbaar en bijzonder onderwijs. Onder het bijzonder onderwijs vallen de scholen met geloof als grondslag. Zoals katholieke, protestantse, reformatorische en Islamitische scholen. Maar ook de scholen die het onderwijs baseren op de ideeën en gedachten van een bepaalde stroming. Bijvoorbeeld de Vrije School, Montessori en Dalton. onderbouwing: wat staat er in het schoolplan? Wat is de toon van de schoolgids? Is er een pestprotocol? Kwaliteit: hoe presteert de school volgens de onderwijsinspectie? ouders: ouderbetrokkenheid, communicatie, inspraak. Bijzonderheden: waarin onderscheidt de school zich van andere scholen? Bijzondere lessen, verlengde schooldag, specifieke thema s. gebouw: is het gezellig? Hoe is de sfeer? Wat zijn de mogelijkheden. praktisch: afstand tussen school en thuis, de route, voor-, tussen en/of buitenschoolse opvang, schooltijden. Afspraak maken met scholen U kunt contact opmenen met de school of scholen van uw keuze. Meestal wordt u dan uitgenodigd voor een afspraak. Tijdens dit Vragen? Neem gerust contact op met CJG Amersfoort T (033) E Best lastig Een keuze maken is best lastig. Want welk soort onderwijs past bij uw kind en uzelf? U begint uw zoon of dochter net pas te kennen! Hoe hij of zij zich de komende drie jaar ontwikkelt is lang niet duidelijk. Neem daarom bij uw keuze uzelf als leidraad: wat vindt u als ouder belangrijk voor uw kind? grondslag: een religieuze, openbare of bijzondere school? zorg: hoe is de zorg rondom leerlingen geregeld? Het leerlingvolgsysteem, aansluiting bij capaciteiten van het kind, begeleidingsmogelijkheden op school. onderwijs: klassikaal of niet, huiswerk, beoordelingen, toetsen, aantal leerkrachten, gesprek kunt u allerlei vragen stellen. Als u een goed gevoel heeft bij de school dan kunt u zich inschrijven. grootte van de klas. U vindt meer informatie op de site van landelijke onderwijsinspectie: en 19

11 Informatie of hulp nodig? jong in amersfoort Je bent jong en je woont in Amersfoort. Wat is er dan allemaal voor jou te doen? En waar kun je terecht met vragen over bijvoorbeeld school, studeren, het vinden van werk, uitgaan, activiteiten zelf organiseren? Of met problemen zoals ruzie thuis, depressieve gevoelens of gepest worden. Deze pagina maakt je wegwijs in Amersfoort. Ben jij tussen de 12 en 23 jaar? En heb je vragen of problemen? Dan helpt deze website jou misschien op weg. Wil je met iemand praten en woon je of ga je naar school in de regio Amersfoort? Dan kun je terecht bij het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) in Amersfoort. Hier werken professionals die samen met jou zoeken naar een oplossing. Jij vertelt je verhaal. Wij nemen de tijd om samen met jou de boel op een rijtje te krijgen. Bel, mail of kom langs Wil je een gesprek? De medewerkers van CJG Amersfoort zijn er voor je van maandag tot en met vrijdag tussen 9.00 en uur. Je kunt bellen, mailen of binnenlopen. Als je buiten openingstijden mailt, dan bellen we je zo snel mogelijk. Geef dan even aan wat een handig tijdstip is om jou te bellen. Heiligenbergerweg 36 in Amersfoort, T (033) E Doen en laten wat je wilt? Op jezelf wonen! Op een bepaald moment wil of kan je niet meer bij je ouders wonen en ga je op jezelf wonen. Sommige jongeren doen dit als ze 16 jaar zijn, anderen wonen als ze 25 jaar zijn nog prima bij hun ouders. Op jezelf gaan wonen heeft veel voordelen: je kunt doen en laten wat je wilt. Niemand die zegt hoe laat je thuis moet komen en je kunt zo vaak patat en magnetronmaaltijden eten als jij maar wilt. Van de andere kant moet je dus altijd zelf voor je eten zorgen, je kamer schoonmaken en waarschijnlijk wel alles zelf betalen. Als je op jezelf wilt gaan wonen, kom je meestal terecht op een kamer in een (studenten)huis of flat. In zo n huis worden verschillende kamers verhuurd en de douche en de wc in dat huis deel je met meerdere personen. Wil je een heel huis voor jezelf huren, dan kost dat ook veel meer geld. Huur- en andere woonkosten Voor een kamer moet je huur betalen. Meestal betaal je de huur per maand. Hoe duur een kamer is hangt van een aantal dingen af, zoals de grootte en de voorzieningen die aanwezig zijn. Je kunt je ook inschrijven voor een huurwoning. Huurders met een laag inkomen kunnen vaak huurtoeslag krijgen. Huurtoeslag is geld dat je van de Belastingdienst/Toeslagen krijgt om de huur te betalen. De Belastingdienst betaalt niet alles: je krijgt een bijdrage. Een deel van de huur blijft dus voor je eigen rekening. Je krijgt alleen huurtoeslag als de huur in verhouding tot je inkomen niet te hoog én niet te laag is. Meer weten? Wil je meer weten voordat je op jezelf gaat wonen? Kijk dan eens op Jongamersfoort.nl Niet lekker in je vel? Moeite met vrienden maken? Geen idee welke opleiding je wilt volgen? Op jezelf wonen? Ruzie met je ouders? Informatie of hulp nodig? 20

Informatie voor ouders en andere opvoeders. Opvoeden zonder geweld

Informatie voor ouders en andere opvoeders. Opvoeden zonder geweld Informatie voor ouders en andere opvoeders Opvoeden zonder geweld Kinderen hebben recht op een opvoeding zonder geweld. Dat staat in het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind. En sinds

Nadere informatie

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort?

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort? amersfoort Folder voor ouders van 0-8 jarigen Bezoekadres Heiligenbergerweg 36, 3816 AK Amersfoort T 033 47 94 000, E info@cjgamersfoort.nl I www.cjgamersfoort.nl carta U kunt binnenlopen bij CJG Amersfoort.

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Als opvoeden even lastig is

Als opvoeden even lastig is Als opvoeden even lastig is Hoe pak je dat dan aan? Soms weet ik niet meer wat ik moet doen om hem stil te krijgen. Schattig? Je moest eens weten. Hoezo roze wolk? Mijn dochter kan af en toe het bloed

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Groepsmaatschappelijk werk Cursussen, trainingen en gespreksgroepen

Groepsmaatschappelijk werk Cursussen, trainingen en gespreksgroepen Groepsmaatschappelijk werk Cursussen, trainingen en gespreksgroepen FL 012 - mei 2012 Inhoudsopgave blz. Inleiding 2 Groepen volwassenen Assertiviteitstraining 4 Vrouwenpositie(f) 5 Praten met je partner

Nadere informatie

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N Volwassenen Geen paniek! Deze cursus wordt aangeboden door de afdeling Preventie en Generalistische Zorg van RIAGG Amersfoort & Omstreken in samenwerking met Indigo. Informatie en aanmelding Voor meer

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Zit je ergens mee? Het CJG helpt je graag op weg

Zit je ergens mee? Het CJG helpt je graag op weg Zit je ergens mee? Het CJG helpt je graag op weg Bergen op Zoom Steenbergen Woensdrecht Bel gratis: 0800 020 04 04 www.cjgbergenopzoom.nl Bel: 0167 541131 www.cjgsteenbergen.nl Bel: 14 0164 www.cjgwoensdrecht.nl

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Ons vignet laat zien wat we graag willen bereiken, namelijk mensen tot groei en bloei brengen als persoon en in hun relaties met andere mensen.

Ons vignet laat zien wat we graag willen bereiken, namelijk mensen tot groei en bloei brengen als persoon en in hun relaties met andere mensen. OptiMent OptiMent is er voor kinderen, jongeren en volwassenen die een steun(tje) in de rug kunnen gebruiken. We helpen om psychische klachten zo goed mogelijk te voorkomen. Wie al problemen heeft, kan

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders U kunt deze brochure bestellen via www.movisie.nl Juli 2008 MOVISIE, kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling Auteurs: Bert Vissers

Nadere informatie

98% (voldoende) weerbaar. 92% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Gezondheid. Hoe gezond zijn de leerlingen van het Jacob van Liesveldt?

98% (voldoende) weerbaar. 92% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Gezondheid. Hoe gezond zijn de leerlingen van het Jacob van Liesveldt? 28 Havo 2e klas Hoe gezond zijn de leerlingen van het Jacob van Liesveldt? 40 Vmbo 2e klas 21 Vmbo 4e klas 46 Havo 4e klas 43 VWO 2e klas 24 VWO 4e klas Dit schoolrapport geeft inzicht in de gezondheid,

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP)

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Inhoud Samenvatting 3 Over welke problemen gaat het? 3 Voorbeelden 3 Welke hulp

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders Scheiden doe je samen Ieder kind reageert anders Scheiden. Ook al is het misschien beter voor iedereen, het blijft een ingrijpende gebeurtenis. Vooral voor kinderen. Het gezin dat al die tijd zo vanzelfsprekend

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 Nieuwsbrief www.intenzcoaching.nl / info@intenzcoaching.nl / T:0623552198 Wilma Versteegen Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 In deze nieuwsbrief: Avond ouderpraat in Januari.

Nadere informatie

MEE: PARTNER IN HET CJG

MEE: PARTNER IN HET CJG 1e kwartaal 2016 MEE: PARTNER IN HET CJG MEE ondersteunt mensen met een beperking zodat zij mee kunnen doen in de samenleving. Wij helpen iedereen (weer) grip op hun leven te krijgen, onder andere door

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking versie 2009 Informatie over zorgzwaartepakketten voor jeugdigen met een licht verstandelijke beperking 2 Inhoud Samenvatting... 4 Inleiding... 8 Algemene

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

ALS UW KIND BETROKKEN IS BIJ PESTEN

ALS UW KIND BETROKKEN IS BIJ PESTEN ALS UW KIND BETROKKEN IS BIJ PESTEN Pesten komt veel voor. In Nederland wordt één op de vijf kinderen gepest. Of ze pesten zelf. Daarnaast zijn veel kinderen als meeloper betrokken bij pesten. Kinderen

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders.

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders. Versie nov. 2012 Pestprotocol. Inclusief regels en afspraken binnen de school. Wat is pesten? Pesten betekent iemand op een gemene manier lastig vallen: bewust iemand kwetsen of kleineren. Het gebeurt

Nadere informatie

ALS UW KIND BETROKKEN IS BIJ PESTEN

ALS UW KIND BETROKKEN IS BIJ PESTEN ALS UW KIND BETROKKEN IS BIJ PESTEN Pesten komt veel voor. In Nederland wordt één op de vijf kinderen gepest. Of ze pesten zelf. Daarnaast zijn veel kinderen als meeloper betrokken bij pesten. Kinderen

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken Het Centrum voor Jeugd en Gezin is er voor iedereen Kinderen zijn voortdurend in ontwikkeling. Zowel lichamelijk, geestelijk

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

98% (voldoende) weerbaar. 93% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Hoe gezond zijn de jongeren van Westvoorne? 89% 94% In de regio.

98% (voldoende) weerbaar. 93% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Hoe gezond zijn de jongeren van Westvoorne? 89% 94% In de regio. Hoe gezond zijn de jongeren van Westvoorne? 52 Vmbo 2e klas 26 Vmbo 4e klas 26 Havo 2e klas 14 Havo 4e klas 28 Vwo 2e klas 7 Vwo 4e klas Dit gemeenterapport geeft inzicht in de gezondheid, het welzijn

Nadere informatie

Pestprotocol ICBS de Tweemaster, Naarden

Pestprotocol ICBS de Tweemaster, Naarden Inleiding: Hoe gaan we om met pesten en agressief gedrag? Wij beseffen dat het klimaat van de school grote invloed heeft op de ontwikkeling van het kind. Wij stellen daarom een vriendelijk en veilig klimaat

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen.

Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen. PESTPROTOCOL MONTESSORISCHOOL BILTHOVEN 1. Uitgangspunten Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen. We hanteren de volgende definitie van pesten:

Nadere informatie

Achtergrond informatie:

Achtergrond informatie: Pestprotocol Inleiding Voor u ligt het pestprotocol van de Koningin Wilhelminaschool. Met behulp van dit protocol willen wij het pestgedrag binnen de school voorkomen en indien nodig aanpakken. In onze

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Opzet van de lezing Welkom Inleiding Theorie, tips en adviezen over opvoeden

Nadere informatie

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje.

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. 1-1. HET PROBLEEM Pesten en plagen worden vaak door elkaar gehaald! Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. Als je gepest bent, heb je ervaren dat pesten

Nadere informatie

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Vul afzonderlijk van elkaar allebei de vragen in. Bij elke vraag moet je een antwoord kiezen. Als je niet kunt kiezen, kies dan het

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Hulpverlening Lijn5. Kom verder! www.ln5.nl LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT. Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

Hulpverlening Lijn5. Kom verder! www.ln5.nl LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT. Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Hulpverlening Lijn5 LVB-ZORG PROVINCIE UTRECHT Algemene informatiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Daarnaast geeft Lijn5 ook advies en consultatie aan bijvoorbeeld een

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Cursusspel. GGNet Communicatie

Cursusspel. GGNet Communicatie Cursusspel Bij GGNet worden verschillende dingen (activiteiten) gedaan om mensen te helpen. Bepaalde therapieën (zo word het wel genoemd om je ergens mee te leren omgaan) of cursussen. Denk aan muziektherapie,

Nadere informatie

OpGroeieN. OpGroeieN. DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien

OpGroeieN. OpGroeieN. DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien OpGroeieN OpGroeieN DaT doen We in Best SaMen! DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien Beste Betsy is het Centrum voor Jeugd en Gezin in Best. Niet

Nadere informatie

PESTPROTOCOL CBS De Borgh

PESTPROTOCOL CBS De Borgh PESTPROTOCOL CBS De Borgh Doel van dit pestprotocol: -Dat alle kinderen zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. -Door regels en afspraken

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Aanbod van Paardkrachtig

Aanbod van Paardkrachtig Aanbod van Paardkrachtig Paardkrachtig richt zich op kinderen, jongeren en jong volwassenen tussen de 8 en 25 jaar, die niet lekker in hun vel zitten en bijvoorbeeld last hebben van de volgende klachten:

Nadere informatie

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie?

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie? Denk jij dat je vastloopt tijdens je studie? Soms loopt het leven niet zoals jij zou willen. Misschien ben je somber, twijfel je erover wie je bent, loopt het niet zo met contacten of worstel je met je

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan.

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan. Over geluk, angst en weerbaar zijn Ouders willen hun kinderen opvoeden tot weerbare mensen. De laatste jaren is hier meer aandacht voor. De samenleving wordt steeds complexer, aan kinderen worden veel

Nadere informatie

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Echtscheiding en kinderen Kinderen zien het gezin waarin zij zijn grootgebracht vaak als een eenheid die er altijd was

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS > vooruitkomen + OUDERS & OPVOEDERS ! Via Bureau Jeugdzorg of uw huisarts bent u bij Rubicon jeugdzorg terecht gekomen. Soms zijn er problemen in het gezin die u niet zelf kunt oplossen. Uw kind is bijvoorbeeld

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging

Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging Inhoud 1. Inleiding a. Uitgangspunt b. Wat is pesten? 2. Schoolregels en afspraken 3. Pestgedrag op school a. Pestgedrag voorkomen b. Pestgedrag snel signaleren

Nadere informatie

Obs De Boogerd Maurik. Basis voor Groei en Bloei. Groep 1-2 heeft een opening van de voorleesdagen

Obs De Boogerd Maurik. Basis voor Groei en Bloei. Groep 1-2 heeft een opening van de voorleesdagen In Het Openbaar Obs De Boogerd Maurik Basis voor Groei en Bloei Maurik, 14 januari 2016 Dinsdag 12 januari Woensdag 27 jan. t/m 6 febr. Woensdag 27 januari MR vergadering Nationale Voorleesdagen voor de

Nadere informatie

Beleid basisschool Bösdael

Beleid basisschool Bösdael Pestprotocol Bösdael Onze principes: In de missie en visie van de school hebben we aangegeven dat we het van groot belang vinden dat alle mensen binnen onze school zich veilig en geborgen voelen. We hebben

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Opvoeden: een uitdaging? Voor ouders van kinderen tussen 0 en 19 jaar

Opvoeden: een uitdaging? Voor ouders van kinderen tussen 0 en 19 jaar opvoedcursussen themabijeenkomsten lezingen Opvoeden: een uitdaging? Voor ouders van kinderen tussen 0 en 19 jaar Opvoeden is leuk (maar soms niet makkelijk) Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is de

Nadere informatie

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel 1. Uitgangspunten gedrag Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel Schooljaar 2013 Inhoud 2. Preventief handelen om te komen tot gewenst gedrag 3. Interventies om te komen tot gewenst gedrag 4. Stappenplan

Nadere informatie

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?!

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?! Schoolkind Oorspronkelijke tekst Hilde Breet Wilma Poot Illustraties Harmen van Straaten Uitgave: januari 1998 Herziene uitgave: maart 2010 Het is toegestaan deze folder in ongewijzigde vorm te multipliceren

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

Veilig Thuis. Advies- en meldpunt voor Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Veilig Thuis. Advies- en meldpunt voor Huiselijk geweld en Kindermishandeling Veilig Thuis Advies- en meldpunt voor Huiselijk geweld en Kindermishandeling Veilig Thuis Huiselijk geweld en kindermishandeling komen vaak voor, op alle leeftijden en in alle culturen. Vaak gaat het om

Nadere informatie

Peuters: lief maar ook wel eens lastig

Peuters: lief maar ook wel eens lastig Peuters: lief maar ook wel eens lastig Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en

Nadere informatie

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit

Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Iedere tiener is weleens somber en verdrietig, en vaak is het in één, twee dagen voorbij zonder dat je als

Nadere informatie

CJG Voorschoten Zwaluwweg 4 2251 MV Voorschoten www.cjgvoorschoten.nl

CJG Voorschoten Zwaluwweg 4 2251 MV Voorschoten www.cjgvoorschoten.nl 3 e kwartaal 2015 INLOOPSPREEKUUR MEE Elke woensdagochtend heeft MEE inloopspreekuur van 9.00 tot 12.00 uur op het CJG Voorschoten. U kunt hier zonder afspraak terecht en er zijn geen kosten aan verbonden.mee

Nadere informatie