EEN KRANT VOL TIPS OVER OPVOEDEN EN OPGROEIEN IN WAALWIJK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EEN KRANT VOL TIPS OVER OPVOEDEN EN OPGROEIEN IN WAALWIJK"

Transcriptie

1 EEN KRANT VOL TIPS OVER OPVOEDEN EN OPGROEIEN IN WAALWIJK IN VERWACHTING! PAG. 7 POSITIEF OPVOEDEN PAG.10 EEN PUBER IN HUIS PAG.10 PESTEN PAG.15 DOE MEE AAN DE WEEK VAN DE OPVOEDING VAN 1 T/M 7 OKTOBER 2012 ZIE PROGRAMMA PAG

2 HET CJG IS ER VOOR IEDEREEN Colofon Een kind opvoeden is niet altijd gemakkelijk. Meestal weten ouders wel hoe ze dingen aan kunnen pakken, maar soms weten ze het even niet meer. Dan kunnen ze terecht bij het Centrum voor Jeugd en Gezin in BaLaDe in Waalwijk. Uitgave in opdracht van de gemeente Waalwijk, verzorgd door: ETT Media Postbus AC Groningen Telefoon: Internet: Teksten: gemeente Waalwijk, &Teksten, Monique van Mierlo. De teksten op pag. 7, 10 en 14 zijn mede gebaseerd op de Opvoedkrant 2011 van s-hertogenbosch en Heusden. Foto s: gemeente Waalwijk Concept en realisatie: ETT Media en Geografisch BV Drukker: Hoekstra Boom Offset Rotatie BV, Emmeloord Oplage: exemplaren Overname van artikelen is in beginsel toegestaan mits hieraan vooraf toestemming van ETT Media of de gemeente Waalwijk wordt verkregen. Deze krant is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Zowel ETT Media als de gemeente Waalwijk is niet aansprakelijk voor fouten en/of omissies in deze krant. Sjoerd Potters, wethouder Jeugd: Opvoeden is leuk en uitdagend, maar kan soms ook lastig zijn. Ook over opgroeien kun je vragen hebben. Een peuter met driftbuien die weigert te eten, een puber die te veel drinkt, een kind dat niet luistert: alle ouders lopen wel eens tegen problemen aan. De gemeente vindt het belangrijk dat deze ouders een steuntje in de rug kunnen krijgen. En dat kinderen en jongeren ergens met hun vragen terecht kunnen. In Waalwijk is er daarom één aanspreekpunt voor alle vragen over opvoeden en opgroeien. In het Centrum voor Jeugd en Gezin werken onder regie van de gemeente Waalwijk allerlei organisaties samen. Dit zijn De Twern, GGD Hart voor Brabant, MEE Brabant Noord, Algemeen Maatschappelijk Werk Juvans en Stichting Jongerencentra Waalwijk. Het is de bedoeling van het kabinet om steeds meer taken op het gebied van jeugd en jeugdzorg bij de gemeente neer te leggen. Dus wordt het CJG alleen maar belangrijker. Ik hoop dat onze inwoners er goed gebruik van maken als het nodig is. Want het CJG is er voor iedereen. Wethouder Sjoerd Potters Het CJG-team in BaLaDe Gemeente Waalwijk Taxandriaweg PA Waalwijk Telefoon: (0416) Fax: (0416)

3 CENTRUM VOOR JEUGD WAALWIJK Opvoeden en opgroeien is leuk, maar soms ook best lastig. Het is heel normaal om er hulp bij te vragen. Dat kan bij het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) in Waalwijk, gevestigd in BaLaDe. Ouders en verzorgers kunnen bij het CJG terecht, met al hun vragen over opgroeien en opvoeden. Gratis en zonder verwijzing. Ook kinderen en jongeren tot 23 jaar kunnen binnenlopen. Zij kunnen bij het CJG hun vragen stellen over bijvoorbeeld zakgeld, vriendschap, pesten of verslaving. Kortom: over alles wat kinderen en jongeren bezighoudt tijdens het opgroeien. Maar ook professionals en vrijwilligers die met kinderen, jeugdigen en hun ouders werken kunnen bij het CJG terecht voor informatie en advies. Samenwerkende partners In het CJG werken verschillende instanties op het gebied van jeugdgezondheidzorg samen. Zij spannen zich in om vragen en problemen op samenhangende wijze aan te pakken en op te lossen, samen met ouders/ verzorgers, kinderen en jongeren. De volgende organisaties werken met elkaar samen in het CJG Waalwijk: Gemeente Waalwijk Mozaïek/De Twern GGD Hart voor Brabant MEE Brabant noord Juvans, maatschappelijk werk Door de instellingen wordt intensief samengewerkt met het onderwijs, de kinderopvang en andere vindplaatsen voor kinderen en jeugdigen. Voor meer complexe hulpvragen wordt vanuit het CJG samengewerkt met Bureau Jeugdzorg. Help! Mijn peuter wil niet eten, hoe weet ik of hij/zij voldoende binnenkrijgt? Ik maak me zorgen over de ontwikkeling van mijn kleutertweeling. Waar kan ik naartoe? Mijn zoon van 9 plast nog in bed. Wat kan ik doen? Mijn dochter van 17 jaar heeft vrienden die drugs gebruiken. Hoe voorkom ik dat zij verslaafd raakt? Op deze, en al uw andere vragen over opvoeden en opgroeien geeft het CJG graag antwoord. Neem dus vooral eens contact op met het CJG in BaLaDe. Contact met het CJG Waalwijk Telefoon: (maandag t/m vrijdag van 9.00 tot uur, gratis nummer) Adres: Balade 8, 5142 WX Waalwijk Website: Langskomen: Voor vragen over opvoeden en opgroeien kunt u op de volgende tijden (zonder afspraak) terecht bij het Startpunt Waalwijk in BaLaDe: - Maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag van uur - Woensdag uur Afspraken voor een persoonlijk gesprek kunt u maken via het nummer

4 DROMEN OVER STRAKS: EEN AANSTAANDE MOEDER VERTELT Ik hoop en denk dat we best strenge ouders zullen zijn. En dat we een lief en fatsoenlijk kind krijgen, dat luistert naar zijn of haar ouders. Aan schreeuwen en schelden doen we niet, dat willen we ons kind ook meegeven. En eerlijk zijn, dat vind ik erg belangrijk. Aan het woord is stralende aanstaande mama Ingrid Berendsen uit Waalwijk. Op het moment van het interview is ze 31 weken zwanger. Alles verloopt goed. Ik geniet ontzettend van mijn groeiende buik en het feit dat we een kindje krijgen. Mijn vriend en ik fantaseren volop. Bijvoorbeeld dat we straks met zijn drietjes op vakantie met de kleine zwemmen in het zwembad. Borstvoeding Dat ze zwanger is geworden, was niet vanzelfsprekend: Ik heb diabetes type 1. Zwanger zijn met diabetes is mogelijk, maar je moet je bloedwaarden nauwkeurig in de gaten houden. Ik spuit nu tien keer zoveel insuline dan normaal en zelfs dan heb ik wel eens uitschieters. Borstvoeding geven is straks gelukkig ook mogelijk. Dat wil ik graag doen; ik denk dat het beter is voor de baby en het versterkt de band tussen moeder en kind. Ik heb weinig last van kwaaltjes. Ja, de gewone dingen die in de boekjes staan. Dan denk ik: Hé, heeft hij nu de hik?, om vervolgens in het boekje te lezen dat je dat inderdaad in die week kunt gaan voelen. In het begin was ik nog wel eens misselijk s ochtends en ik merk dat ik nu wat sneller moe word, maar dat heb ik er natuurlijk graag voor over! Tip: Regel tijdens de zwangerschap niet alleen praktische zaken als het kinderkamertje, de wagen en de kleertjes, maar praat ook eens met je partner over hoe jullie het straks willen doen. Wie gaat er wanneer uit als het kindje huilt? Willen jullie vaste rituelen rondom het slapen en eten vaststellen? Bevalling Vanwege haar diabetes staat ze onder controle van de gynaecoloog. Ik had eerst elke maand een echo en nu een keer per twee weken. Het blijkt dat ons kindje wat groot is. Als je diabetes hebt word je bijna altijd rond de 38 weken ingeleid. Tegen de bevalling zie ik niet zo op. Ik weet dat ik in goede handen ben in het ziekenhuis. Het was de bedoeling om voor de bevalling nog een nieuw huis te kopen. Maar we krijgen ons appartement niet verkocht. Op zich wonen we er goed, alleen hebben we maar één slaapkamer. De kleine komt straks dus bij ons in de kamer te slapen. Hopelijk wordt het geen huilbaby, lacht ze. Ik denk dat ik een reëel beeld heb van hoe het straks zal zijn. Maar ik krijg regelmatig te horen dat ik er wel achter kom dat het niet zo gaat als je denkt. Nou, dat merk ik dan vanzelf wel. Je kindje leren kennen Kraamverzorgster Willy: Een kind krijgen is heel bijzonder. Alles verandert. Mijn advies: sta als kersverse ouders open voor hulp. Tijdens de kraamweek leer je je kindje kennen, neem daar de tijd voor. Houd je baby dichtbij je. De kraamverzorgster is er voor advies, praktische hulp en als steun in de rug. Probeer ook te genieten van die eerste dagen, want ze komen nooit meer terug. Al begrijp ik wel dat je na vijf dagen vrijwel geen slaap, een huilende baby en een herstellend lijf niet continu vrolijk kunt zijn. Wees daar ook reëel in. Ingrid is inmiddels bevallen van een gezonde zoon. 7

5 TE DIK? ACH, DAAR GROEIT HIJ WEL OVERHEEN... Ik was vroeger zelf ook mollig. Daar groeit mijn kind wel overheen. Het is een veelgehoorde uitspraak van ouders. Helaas groeien een hoop kinderen er niet overheen. bij C1000 Jansen, activiteiten op het Cruyff Court en themalessen op school over goede voeding en het belang van sport kregen de kinderen een diploma - met handtekening van een profvoetballer van RKC. Een uur per dag buiten Om de jeugd tussen de 6 en de 16 jaar zo veel mogelijk aan het bewegen te krijgen in hun vrije tijd, kennen we in Waalwijk het buurtsportwerk. Want te veel kinderen komen niet toe aan dat ene uurtje per dag dat ze aan beweging nodig hebben. Rennen, fietsen, skaten, buitenspelen: alles waarbij je lekker warm wordt en waarvan je hart sneller gaat kloppen. De gemeente is ook van plan om de komende jaren met verenigingen, buitenschoolse opvang en het onderwijs de nodige sportieve activiteiten op te zetten. Nu al kunnen alle leerlingen van groep 3 tot en met 8 elk jaar gratis kennismaken met de sport van hun keuze; zij krijgen op school een boekje mee waaruit ze proeflessen honkbal, tennis, turnen, hockey of een andere tak van sport kunnen volgen. Tips om een kind op een gezond gewicht te houden Laat je kind een uur per dag buiten spelen en bewegen Zorg voor een goed ontbijt Geef niet te veel tussendoortjes Wees matig met gezoete (fris)dranken Beperk tv-kijken en computergebruik Eén op de zes à zeven kinderen is te dik, een verdubbeling ten opzichte van twintig jaar geleden. Al deze kinderen lopen op latere leeftijd meer kans op hart- en vaatziekten, diabetes en slijtage aan gewrichten. Maar ook tijdens hun kindertijd hebben ze vaak al last van de extra kilo s; ze worden gepest of buitengesloten, kunnen niet meekomen met voetbal of vinden dat ze geen leuke kleding kunnen dragen. Wat kun je als ouder nou doen om gezondheidsrisico s te voorkomen en te zorgen dat je kind lekker in zijn vel zit? Scoren voor Gezondheid De gemeente Waalwijk probeert ouders een handje te helpen om hun kinderen een gezonde levensstijl aan te leren, zegt Marleen Houtepen van de gemeente. Samen met de GGD geven we bijvoorbeeld ontbijtlessen op de basisschool. En met RKC Waalwijk hebben we afgelopen jaar Scoren voor Gezondheid georganiseerd. Meer dan 500 kinderen uit groep 6, 7 en 8 hebben met de spelers van de selectie een contract getekend, waarin ze beloven twee maanden lang gezond te leven. Na onder meer een supermarktspeurtocht Sporten met korting Inwoners van de gemeente Waalwijk voor wie het lidmaatschap van een sportvereniging te duur is, kunnen wellicht via de PasWijzer een financiële vergoeding krijgen. De PasWijzer is er voor inwoners van de gemeente met een gezinsinkomen tot 110% van het sociaal minimum. Kijk voor de voorwaarden op of neemt contact op met het Zorgloket. Ook voor het aanvraagformulier kunt u hier terecht. Zorgloket gemeente Waalwijk Telefoon: Bezoekadres: Taxandriaweg 6, 5141 PA Waalwijk Openingstijden balie: maandag, woensdag, vrijdag uur dinsdag en donderdag uur Voor vragen en advies over dit onderwerp kunt u - naast het CJG - ook terecht bij de GGD: of

6 BLOWEN, DRINKEN, GAMEN: VERSLAVEND Een glaasje tijdens een familiefeest, indrinken met vrienden, een biertje op de sportclub. Bijna iedere tiener drinkt wel eens. Het advies aan ouders: geef je grenzen aan. Leg je kind uit dat alcohol een ander effect heeft op een volwassene dan iemand in de groei. Het brein van jongeren blijft tot hun 24ste in ontwikkeling. Het is bewezen dat kinderen die tot hun zestiende een drinkverbod hebben, op hun achttiende veel minder drinken. Als kinderen vroeg beginnen met het drinken van alcohol, is de kans groter dat ze daar op latere leeftijd verslaafd aan raken. Van de jongeren die voor hun dertiende beginnen met drinken is zelfs veertig procent op een bepaald moment in hun leven alcoholverslaafd. Alcoholgebruik op jonge leeftijd vergroot niet alleen de kans op alcoholverslaving: de gevoeligheid voor allerlei verslavingen neemt toe. Je kunt helaas niet altijd voorkomen dat je kind alcohol drinkt of blowt. Vroeg regels stellen Op een feestje of tijdens een vakantie zonder begeleiding is de verleiding voor kinderen om te drinken of te blowen groter dan wanneer hun ouders in de buurt zijn. Maar als je vroeg regels stelt, heb je meer invloed op het gedrag van je kind dan je denkt. Het is sowieso belangrijk om te blijven praten. Leg uit wat de gevaren zijn voor de hersenen, wat de mogelijke gevolgen zijn van drank en drugs. Er zijn ouders die een Breezertje in het weekend niet zo erg vinden, of: als wij er zelf bij zijn, maakt het niet uit. Maar het advies is niet voor niks: onder de 16 geen alcohol. Gamen en sociale media Niet verslaafd aan alcohol of drugs, maar aan computerspelletjes: uit cijfers blijkt dat van de Nederlandse tieners van 13 tot 16 jaar zo n 1,5% verslaafd is aan gamen. Bovendien lijken alle jongeren vergroeid met hun mobiele telefoon: ze pingen, whatsappen, twitteren, Hyven, Facebooken, gamen en chatten wat af. Toch hoeven ouders zich niet té snel zorgen te maken als hun kind bijvoorbeeld veel computert of Facebookt. Pubers storten zich vaak vol overgave ergens in. Het lijkt dan alsof ze erin verdrinken, maar de kans is groot dat het binnen enkele maanden weer minder is. Als een kind verder lekker in z n vel zit, is er niets aan de hand. Sterker nog, gamen en sociale media hebben ook positieve effecten. Zo vergroten en verdiepen kinderen via Facebook en Hyves hun kennissenkring. Sms en onder het ontbijt? Met Twitter, waarmee je in een berichtje van een beperkt aantal tekens beschrijft waar je mee bezig bent, verbetert je kind zijn taalvaardigheid. Computerspellen zijn goed voor ruimtelijk inzicht, geheugen, reactiesnelheid en doorzettingsvermogen. Zorg er alleen wel voor dat je kind geen dagenlang achter de computer zit: buiten spelen en live met iemand praten blijven belangrijke zaken voor een opgroeiend kind. Sms en onder het gezamenlijke ontbijt: dat kan eigenlijk niet. En let er als ouder op wat je kind doet op internet, sociale media moeten wel sociaal blijven. Dus: niet online pesten, en geen gegevens die privé horen te zijn op het web zetten. Maak je je zorgen over het rook-, drink- of computergedrag van je kind? Je kunt terecht bij het CJG voor een doorverwijzing. Wilt u meer informatie over dit onderwerp? Dan kunt u - naast het CJG - ook terecht bij Novadic Kentron: of

7 TOP 10 TIPS VOOR POSITIEF OPVOEDEN: DE KRACHT VAN EEN COMPLIMENT Tip 1: Besteed tijd aan je kind Als je kind jou iets wil laten zien, stop dan waarmee je bezig bent en geef aandacht aan je kind. Het is belangrijk om vaak korte periodes in elkaars gezelschap te zijn en samen dingen te doen die jij en je kind allebei leuk vinden. Tip 2: Geef je kind een knuffel Geef je kind vaak blijk van je affectie door lichamelijk contact. Meestal vinden kinderen het fijn om geknuffeld te worden of je hand vast te houden. Bron: Triple P Triple P staat voor Positief Pedagogisch Programma. Positief Opvoeden volgens de methode Triple P biedt ouders en andere opvoeders informatie en advies bij veelvoorkomende vragen en problemen. Het is een programma voor ouders met kinderen van 0 tot 16 jaar. Meer weten? (voor ouders) en (voor professionals). U kunt natuurlijk ook bellen met het CJG in Waalwijk via Kinderen worden niet met een gebruiksaanwijzing geboren. Dat maakt dat opvoeden soms een hele klus kan zijn. En ja, iedere ouder kan zijn kind wel eens achter het behang plakken. Toch is boos worden meestal de slechtste optie. Met een compliment bereik je veel meer. Stefan uit Waspik merkte dat in de praktijk: Mijn dochter Lisa is een schat van een kind, met een heel eigen wil. Zo n kind waarvan mensen zeggen: Die komt er wel!. Als Lisa iets in haar hoofd heeft moet dat ook precies zo gebeuren. Wij dachten altijd, het is een fase, dit is nu de peuterpubertijd, het gaat wel over. Maar het ging helemaal niet over, het werd alleen maar erger. Toen Lisa op een dag gillend op het terras in de Efteling lag, omdat ze niet weg wilde, was voor mij de maat vol en ben ik naar een opvoedadviseur gegaan die met Positief Opvoeden werkt. Daar leerde ik dat ik zelf ook invloed had op Lisa s driftbuien. Als Lisa driftig werd, gaf ik toch vaak toe. Als ik bijvoorbeeld zei: We gaan naar huis en Lisa riep boos dat ze dat niet wilde, zei ik altijd: Oké nog een minuutje dan. En dat ene minuutje werd tien minuten. Ik werd ondertussen steeds bozer, omdat ik weg wilde. Als ik haar dan uiteindelijk na tien minuten meesleurde werd ze enorm driftig. Waarop ik hard terugschreeuwde dat ze ondankbaar was, ze had tien minuten extra mogen spelen en daarna wou ze nog niet mee. Zeurgedrag niet belonen De methode Positief Opvoeden heeft mij in laten zien dat ik niet duidelijk was naar Lisa, zegt Stefan. Ik zei wel dat ze moest komen, maar beloonde haar zeurgedrag. Zij leerde dat als ze ging zeuren, ze nog wat langer in de speeltuin mocht blijven. Ik blijf nu rustiger, omdat ik nu meteen ingrijp als ze niet luistert. Ik sta dus niet meer tien minuten boos te worden. Eigenlijk hoef ik nu nooit meer in te grijpen, want als ik haar roep en ze komt meteen zeg ik altijd: Wat goed dat je gekomen bent. En dat vind ze geweldig. Ze kan zichzelf nu ook weer rustig maken tijdens een driftbui. Dat heb ik haar geleerd doordat ik dan kalm zeg (terwijl ik door mijn knieën ga en contact met haar maak): Lisa, ik wil nu dat je rustig praat. Ze leerde zo dat ik wel naar haar luisterde als zij dingen op een normale manier aan mij vroeg. Bijvoorbeeld als ik een broek voor haar had uitgezocht die ze niet aanwilde. Vroeger gilde ze dan en werd ik boos. Nu vraagt ze gewoon of ze alsjeblieft haar lievelingsjurk aan mag. Als vader smelt je dan toch? Natuurlijk mag dat dan! Tip 3: Praat met je kind Praat met je kind over dingen waar het geïnteresseerd in is en vertel je kind ook wat je zelf die dag hebt meegemaakt. Tip 7: Maak duidelijke afspraken Maak duidelijk dat er grenzen zijn aan wat je van je kind accepteert. Neem de tijd om met het hele gezin te praten over de regels die in huis gelden en maak je kind ook duidelijk wat de consequentie is als regels overtreden worden. Tip 4: Geef je kind complimenten Prijs je kind gericht als het iets doet, dat voor jou voor herhaling vatbaar is, bijvoorbeeld: Wat goed dat je meteen doet wat ik vraag. Tip 8: Blijf rustig Als kinderen ongehoorzaam of stout zijn, blijf dan rustig en geef de duidelijke instructie dat het afgelopen moet zijn. Vertel ook wat je wel wilt, bijvoorbeeld: Hou op met ruziemaken en ga samen spelen. Geef een complimentje als ze dat ook doen. Als ze doorgaan, geef dan de consequentie aan die daaraan vast zit, die natuurlijk wel in verhouding moet zijn. Tip 5: Geef het goede voorbeeld Leer je kind nieuwe vaardigheden door die eerst voor te doen en geef je kind dan de kans om het zelf te doen. Spreek bijvoorbeeld thuis op een beleefde manier met elkaar en stimuleer je kind ook om netjes te praten, bijvoorbeeld door alsjeblieft of dankjewel te zeggen. Geef je kind een complimentje als het zijn best doet om dat ook te doen. Tip 9: Perfecte ouders bestaan niet Wees realistisch in de verwachtingen die je hebt. Alle kinderen zijn van tijd tot tijd ongehoorzaam of stout en het zal zeker voorkomen dat discipline problemen geeft. De perfecte ouder proberen te zijn leidt alleen maar tot frustraties en teleurstellingen. Tip 6: Maak duidelijke afspraken Het ligt voor de hand, dat kinderen vervelend zijn als ze zich vervelen. Zorg voor genoeg materiaal en activiteiten voor binnen en voor buiten, bijvoorbeeld brooddeeg, kleurpotloden en kleurboeken, kartonnen dozen, verkleedpartijen, een speelhut of speeltent. Tip 10: Zorg goed voor jezelf Zorg ook goed voor jezelf. Het is moeilijk om een rustige en ontspannen ouder te zijn als je je zorgen maakt of als je gestrest bent. Probeer elke week genoeg tijd vrij te maken om te ontspannen of dingen te doen die je leuk vindt. 11

8 HELP, EEN PUBER IN HUIS! Het opvoeden van tieners vinden veel ouders een intensieve taak. Kun je nog redelijk tevreden achterover leunen als je kind een jaar of tien is, korte of langere tijd later moeten alle zeilen worden bijgezet. Je puber stelt in het beste geval alle regels ter discussie en verandert in het slechtste geval plotseling in een heel ander kind. Het is een fase die geen kind overslaat. Sterker nog: het is zelfs nodig om uit te groeien tot een gezonde volwassene. En als je als ouder een beetje meebeweegt met je puber, loopt het met die last wel los. het gesprek al te beladen wordt. Ouders van pubers moeten beseffen dat hun kinderen zich wel van hen af moeten zetten om groot te kunnen worden. En dat kinderen er bij gebaat zijn om figuurlijk juist tegen hun ouders aan te schoppen, zonder dat die ouders omvallen of wegrennen. En vooral: zonder dat kinderen zich daar stiekem al te schuldig over voelen. Want misschien lijkt het soms niet zo, pubers hebben hun ouders nog steeds heel hard nodig. Het puberbrein In sommige opzichten is een puber tot minder in staat dan jongere kinderen. Zo blijkt uit onderzoek dat pubers minder goed emoties van gezichten kunnen lezen. En een kind dat op zijn tiende prima in staat was om zijn zaakjes te regelen, krijgt het in het voortgezet onderwijs soms niet voor elkaar om zijn huiswerk te plannen. Probeer je kind daar dan ook mee te helpen. Stel grenzen Veel ouders van pubers vragen zich af of ze eigenlijk nog wel grenzen mogen stellen. Jazeker, is het algemene advies. Ook al zegt je kind continu dat jouw bemoeienis met zijn zaken overdreven is en heeft het geen goed woord over voor waar jij als ouder de grens stelt ( Om elf uur thuis? Dan gáát iedereen pas! ), die grenzen hebben wel degelijk nut. Natuurlijk moet een tiener stukje bij beetje de ruimte krijgen om zelf beslissingen te nemen. Maar houd wel vast aan de normen en waarden die je een kind wilt meegeven, hoe onzinnig die volgens je puber ook mogen zijn. Ouders die duidelijk maken waar ze voor staan, komen uiteindelijk als betrouwbaar uit de bus. Met zulke ouders heeft een puber het liefst te maken. Timing en toon Goed communiceren is met kinderen in de puberleeftijd belangrijker dan ooit. Ouders moeten letten op hun timing, hun toon en hun woordkeuze. Dat vraagt veel van een ouder. Openstaan voor het feit dat je kunt wachten op weerwoord, bijvoorbeeld. Zelfs: accepteren dat je gekwetst wordt. Alleen dan kun je een kind corrigeren als het in jouw ogen te ver gaat, zonder dat Een paar tips voor ouders Kijk allereerst positief naar jezelf en naar je kind. Geef verantwoordelijkheid en schenk vertrouwen. Neem je kind serieus. Toon respect voor de zich ontwikkelende persoonlijkheid van je kind; vergelijk hem of haar niet steeds met anderen. Stel belang in het doen en laten van je kind, maar hang niet de politieagent uit. Onderneem samen activiteiten die aansluiten bij de belevingswereld van je kind. Geef toe dat je als ouder ook fouten kunt maken. Motiveer je regels en praat erover met je kind. Pubers hoeven geen volmaakte ouders. Niets is voor een puber zo vervelend als ouders die alles maar begrijpen. Cursus Beter omgaan met pubers In het najaar staan weer cursussen Beter omgaan met pubers - speciaal voor ouders van pubers - gepland. Daarnaast vindt er in de Week van de Opvoeding een voorlichtingsavond voor ouders van pubers plaats in BaLaDe. Kijk voor meer informatie op pagina 19 van deze krant. 13

9 LEVEN MET PDD-NOS? NIKS MIS MEE! Leven met een autistische stoornis hoeft helemaal niet erg te zijn. Sterker nog, je kunt er alles mee doen. Zolang je emoties van anderen leert herkennen en je je bewust wordt van hoe je overkomt. Dat vindt Bram van der Zanden uit Sprang-Capelle (15 jaar) tenminste. Ik heb zelf geen last van mijn PDD-NOS. Hij zit in de vierde klas van het VWO, luistert graag naar Metallica en speelt Guitar Hero op de computer. Op het eerste gezicht is er niks afwijkends aan Bram. Een normale tiener. En dat is hij eigenlijk ook: Er worden geen uitzonderingen voor mij gemaakt. Ik ben wie ik ben. De ouders van Bram kwamen erachter dat Bram anders was dan leeftijdgenootjes toen hij in groep drie van de basisschool zat. Drukker Hij was drukker dan andere kinderen, vertelt zijn moeder. Ook kon hij in paniek raken van harde geluiden; hij was vaak bang. En hij was geobsedeerd door getallen. Zijn leraar op de basisschool dacht toen óf aan hoogbegaafdheid, want Bram had zichzelf geleerd om te lezen, te schrijven en te rekenen, óf een aan autisme verwante stoornis. Het bleek het laatste. Kinderen met PDD-NOS hebben vaak problemen met de taalontwikkeling, hun motorische ontwikkeling, het reageren op prikkels en met sociale intuïtie: hoe ze gewoon om moeten gaan met anderen. Niet raar Bram: Er zijn heel veel symptomen, maar je hebt ze eigenlijk nooit allemaal. Veel kinderen met PDD-NOS hebben behoefte aan structuur. Ik heb dat helemaal niet, ik ben juist heel chaotisch. En in mijn klas zitten nog twee kinderen met een autistische stoornis, maar behalve dat we alle drie iets sneller geïrriteerd zijn, lijken we verder totaal niet op elkaar. Zijn klasgenoten, vrienden en omgeving weten allemaal wat hij heeft en vinden het niet raar. Ik heb het nooit verborgen. Al op de basisschool heb ik mijn spreekbeurt gedaan over PDD-NOS. Het is namelijk niks om je voor te schamen, vindt Bram. Ik heb er zelf ook totaal geen last van. Tip Houd je spreekbeurt eens over PDD-NOS of een andere aan autisme verwante stoornis en vertel volwassenen en andere kinderen wat dat voor jou betekent en hoe het bij jou werkt. Lichaamstaal Zijn vader vindt dat juist zo knap aan hem. Bram neemt het leven zoals het is. Hij is een echte optimist. Daar kunnen veel mensen nog een voorbeeld aan nemen. Sinds twee jaar slikt Bram Ritalin, een medicijn dat ook veel voorgeschreven wordt aan ADHD-patiënten. Toen gingen mijn cijfers ineens omhoog, zegt hij. Al merk ik zelf niet dat ik zonder pillen drukker ben, hoor. Maar de leraren wel. Ik zit dan blijkbaar de hele tijd te wiebelen, frummelen en bewegen. Met Ritalin ben ik rustiger. Daarnaast volgde Bram een TOM-training bij MEE Brabant Noord, partner in het Centrum voor Jeugd en Gezin Waalwijk. Deze sociale vaardigheidstraining voor kinderen is gericht op het herkennen van emoties en lichaamstaal. Nu kan ik beter inschatten hoe anderen over mij denken. Dat is handig. Ik maak bijvoorbeeld veel minder ruzie. Trainingen Behalve TOM-trainingen (zie pagina 19) voor kinderen verzorgt MEE Brabant Noord ook trainingen voor ouders van kinderen in de gemeente Waalwijk met autisme of soortgelijke stoornissen. Is dit verhaal herkenbaar of zijn er vragen? Neem dan contact op met het CJG Waalwijk. 14

10 MIJN KIND WORDT GEPEST WAT KAN IK DOEN? Plagen of pesten, daar zit een groot verschil tussen. Als je kind geplaagd wordt, kan het daarom lachen. En de volgende keer is het zijn beurt om te plagen. Bij pesten ligt dat heel anders. Het is eerder om te huilen. En je kunt er niets aan doen, want de ander is sterker. Hoewel, niets? Je hoeft als ouder niet machteloos toe te kijken wanneer je kind wordt gepest of wanneer het zelf pest! is het goed om contact op te nemen met de school. Zo kun je samen bespreken wat de beste oplossing is. Misschien wil je kind dat niet. Is hij of zij bang dat het pesten alleen maar erger wordt. De pester is bang dat hij niet langer de baas kan spelen. Toch is actie ondernemen de beste manier om de vicieuze cirkel te doorbreken. Anders kan pesten jarenlang doorgaan met ernstige gevolgen, vooral voor het gedupeerde kind. Veel scholen hebben een onderwijsprotocol tegen het pesten. Praat erover met de leerkracht. Betrek ook de pestkop bij het zoeken naar een oplossing. Ook voor hem kan dat een opluchting zijn. Cyberpesten Maar liefst 98% van de jongeren surft dagelijks op het internet, 15% is slachtoffer van digitaal pesten. Dit nieuwe pesten, via internet of telefoon, neemt steeds meer toe. Een pesterij op het internet wordt vaak harder aangepakt dan een scheldpartij op het schoolplein. Maar het is allebei even erg. Je moet dan ook dezelfde maatregelen nemen. Wat zijn de signalen? Kinderen vertellen niet altijd dat ze gepest worden. Als het gedrag van je kind opeens sterk verandert, is de kans groot dat er iets aan de hand is. De volgende signalen kunnen een aanwijzing zijn dat je kind gepest wordt. Je kind ging altijd graag naar school, haalde goede cijfers en was eigenlijk nooit ziek. Maar de laatste tijd heeft hij vaak hoofdpijn of buikpijn. Hij gaat niet meer zo graag naar school. Je kind is steeds vaker iets kwijt als het thuiskomt van school. Een boek, een muts, een agenda of iets anders. Je kind gaat allang zelfstandig naar school. Maar ineens vraagt het of je hem wilt brengen en halen. Als dat niet kan, komt hij te laat op en van school. Onderneem actie Wat kun je doen als je kind gepest wordt? Praat met je kind en laat merken dat je samen naar een aanpak zoekt. Is je kind niet het slachtoffer, maar juist de pestkop of doet hij mee aan het pesten? Dan is het ook belangrijk om dit met je kind te bespreken. En ook dan Zo help je je kind Neem je kind serieus. Vertel dat pesten veel voorkomt, maar dat het niet normaal is. Zeg dat je gaat proberen het pesten te stoppen. Bespreek alles wat je doet eerst met je kind. Benadruk dat je niets zult doen zonder dat je kind het weet. Bespreek en oefen met je kind wat hij kan doen in verschillende situaties. Spreek met je kinderen en hun vrienden over wat ze doen en meemaken op Internet en hoe ze dat beleven. Zo zullen ze eerder naar je toekomen als het nodig is. Meer weten? Meer informatie over (digitaal) pesten vind je op: Sociale vaardigheidstraining In het najaar staan er weer sociale vaardigheidstrainingen gepland voor kinderen in alle leeftijden. In deze training wordt onder andere aandacht besteed aan opkomen voor jezelf, je eigen grenzen aan durven geven en zelfvertrouwen ontwikkelen. Kijk voor meer informatie op pagina 19 van deze krant. 15

11 PAPA EN MAMA GAAN SCHEIDEN EEN KINDERLEVEN OP ZIJN KOP Een scheiding brengt grote veranderingen met zich mee, met name voor een kind. Kinderen zien een gezin als iets vanzelfsprekends. Als de ouders van elkaar scheiden, staat het leven van het kind op z n kop. Emoties Was ik maar lief geweest, dan waren papa en mama vast nog bij elkaar. Moet ik nu tussen papa en mama kiezen? Dit zijn reacties die ouders vaak te horen krijgen als ze over de aanstaande scheiding vertellen. Schuldgevoel is een van de vele emoties die een kind kan uiten als de ouders uit elkaar gaan. Maar soms schrikken kinderen erg, worden boos of juist heel verdrietig. Ook na de scheiding blijft een kind vaak nog lange tijd verdrietig. Het mist het gezin zoals het was. Of het schaamt zich omdat het gezin niet meer gewoon is. Duidelijkheid Schep zoveel mogelijk duidelijkheid voor je kind. Wees eerlijk en open. De scheiding is iets tussen jou en je partner, het ligt niet aan het kind. De reden van de scheiding is minder belangrijk. Vertel alleen wat er gaat gebeuren. Als je het moeilijk vindt om over de scheiding te praten, vertel dit dan eerlijk aan je kind. Het belangrijkste is dat het kind de tijd en ruimte krijgt om zijn gevoelens te uiten. Kiezen Er verandert veel voor een kind. Ineens moet het heen en weer reizen tussen twee huizen die beide niet als thuis voelen. Kinderen doen veel moeite om loyaal te blijven aan beide ouders. Maar een kind hoeft natuurlijk helemaal geen keuze te maken tussen zijn ouders. Respecteer eventuele loyaliteitsgevoelens van je kind. Hij houdt van beide ouders en wil niet kiezen. Geef het de gelegenheid om over de andere ouder te praten en hem of haar te bellen. Hulp Hulp zoeken bij het omgaan met een scheiding is heel normaal. Wacht niet te lang als jij en je kind het zwaar hebben. Zoek steun bij goede vrienden en familie of bij het CJG Waalwijk. Tips Geef je kind positieve aandacht. Geef complimenten voor de dingen die je kind goed doet. Probeer boosheid ten opzichte van je expartner niet over te dragen op je kind. Maak geen ruzie met je ex-partner in het bijzijn van je kind. Probeer als ouders de zorg voor het kind te blijven delen. Ga bijvoorbeeld samen naar ouderavonden. Zoek momenten waarop je er helemaal kunt zijn voor je kind. Zo laat je merken dat je echt aandacht hebt. KIES-training: Kinderen in Echtscheidingssituaties Het CJG organiseert in het najaar van 2012 KIES-trainingen, speciaal voor kinderen in echtscheidingssituaties. Deelname aan deze training is kosteloos. Kijk voor meer informatie op pagina 19 van deze krant. 17

12 ACTIVITEITEN IN DE WEEK VAN DE OPVOEDING Alle activiteiten in de Week van de Opvoeding zijn gratis. Om mee te kunnen doen dient u zich wel van te voren aan te melden bij het CJG Waalwijk, via het telefoonnummer Lezing Positief Opvoeden Voor ouders van kinderen van alle leeftijden. Maandag 1 oktober, uur, BaLaDe. Workshop Omgaan met Boosheid Interactieve workshop voor ouders met kinderen tot 12 jaar. Maandag 1 oktober, tot uur, BaLaDe. Voorlichtingsavond Omgaan met pubers Voorlichtingsavond voor ouders van pubers. Dinsdag 2 oktober, uur, BaLaDe. Informatiemiddag Voeding, beweging & kinderen inclusief kookworkshop Gezonde traktaties! Deze informatiemiddag en kookworkshop is voor ouder én kind (vanaf 6 jaar) samen. Woensdag 3 oktober, tot uur, BaLaDe. Vaders en kinderen op avontuur Doe-activiteit voor vaders en kinderen van 2 tot 12 jaar. Woensdag 3 oktober, tot uur, start bij BaLaDe. Informatieavond Jongeren & Alcohol Informatieavond voor jongeren (10-14 jaar) en hun ouders. Donderdag 4 oktober, tot uur, BaLaDe. Kennismaken met het opvoedondersteuningsprogramma Home-Start Informatiemiddag voor ouders van kinderen tussen 0 en 7 jaar. Vrijdag 5 oktober, tot uur, BaLaDe. TRAININGEN EN CURSUSSEN Aanbod CJG Het CJG biedt - samen met haar partners - de volgende cursussen aan: Cursus peuter in zicht - voor ouders/verzorgers met peuters van 2 en 3 jaar Training voor kinderen in echtscheidingssituaties (KIES-training) (zie pag. 21) Cursus Beter omgaan met pubers - voor ouders/verzorgers van pubers (zie pag. 15) Sociale vaardigheidstraining - voor kinderen in de leeftijd van 9-12 jaar en jaar (zie pag. 19) Voor meer informatie over deze trainingen en cursussen, zoals de startdata en locaties, kunt u terecht bij het CJG Waalwijk via telefoonnummer Aanbod partners CJG Cursussen GGD Jeugdgezondheidszorg Als u pas een baby hebt Opvoeden enzo - voor ouders van kinderen van 4-12 jaar Thematische bijeenkomsten (geld en opvoeden, alcohol en opvoeden) Bovenstaande cursussen starten bij voldoende deelname. Daarnaast kunnen ouders én jongeren bij de GGD terecht voor advies op maat tijdens spreekuren of (huis)- bezoeken. Neem voor meer informatie contact op met de GGD via telefoonnummer of kijk op of Training- en cursusaanbod MEE Brabant Noord Oudercursus Autisme - voor ouders/verzorgers TOM training - voor kinderen van 9-12 jaar (zie pag. 17) Beware of Loverboys - voor meisjes van jaar Vriendschap, liefde en seksualiteit - voor meisjes van jaar Opvoeden enzo- voor ouders/verzorgers die zelf speciaal (basis) onderwijs hebben gevolgd en kinderen in de leeftijd van 4 t/m 10 jaar Voor het volledige overzicht van alle cursussen kunt u terecht op Voor meer informatie kunt u ook contact opnemen met MEE Brabant Noord via telefoonnummer Training Juvans Assertiviteitstraining 18+ Data: in het najaar van 2012 en het voorjaar van 2013 (bij voldoende aanmelding). Neem voor de exacte data en meer informatie contact op met Juvans via telefoonnummer of kijk op 19

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje Wiekslag Speciaal Vanuit het kamertje Uw dochter van vijf vraagt hoe baby's in een buik komen. Uw zoontje van vier laat trots zijn stijve piemeltje zien. Uw 9-jarige moet er ineens niet meer aan denken

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

CJG Voorschoten Zwaluwweg 4 2251 MV Voorschoten www.cjgvoorschoten.nl

CJG Voorschoten Zwaluwweg 4 2251 MV Voorschoten www.cjgvoorschoten.nl 3 e kwartaal 2015 INLOOPSPREEKUUR MEE Elke woensdagochtend heeft MEE inloopspreekuur van 9.00 tot 12.00 uur op het CJG Voorschoten. U kunt hier zonder afspraak terecht en er zijn geen kosten aan verbonden.mee

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Peuters: lief maar ook wel eens lastig

Peuters: lief maar ook wel eens lastig Peuters: lief maar ook wel eens lastig Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Pesten hoort er niet bij! Informatie voor ouders over pesten

Pesten hoort er niet bij! Informatie voor ouders over pesten Jeugdgezondheidszorg Pesten hoort er niet bij! Informatie voor ouders over pesten Wat is pesten? Dat kinderen elkaar soms plagen is heel gewoon. Maar bij pesten is er een slachtoffer waarover andere kinderen

Nadere informatie

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders Scheiden doe je samen Ieder kind reageert anders Scheiden. Ook al is het misschien beter voor iedereen, het blijft een ingrijpende gebeurtenis. Vooral voor kinderen. Het gezin dat al die tijd zo vanzelfsprekend

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders U kunt deze brochure bestellen via www.movisie.nl Juli 2008 MOVISIE, kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling Auteurs: Bert Vissers

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

SKW Special. Beter ziek zijn. Mira Vis locatiehoofd SKW t Hummeltje

SKW Special. Beter ziek zijn. Mira Vis locatiehoofd SKW t Hummeltje SKW Special Beter ziek zijn Mira Vis locatiehoofd SKW t Hummeltje SKW Van Polanenpark 243 2241 SL Wassenaar tel. 070-511 31 47 info@kinderdagverblijven-wassenaar.nl www.kinderdagverblijven-wassenaar.nl

Nadere informatie

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort?

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort? amersfoort Folder voor ouders van 0-8 jarigen Bezoekadres Heiligenbergerweg 36, 3816 AK Amersfoort T 033 47 94 000, E info@cjgamersfoort.nl I www.cjgamersfoort.nl carta U kunt binnenlopen bij CJG Amersfoort.

Nadere informatie

Welkom bij. Mijn puber en de sociale media hoe ga ik daar mee om? Gaby Herweijer

Welkom bij. Mijn puber en de sociale media hoe ga ik daar mee om? Gaby Herweijer Welkom bij Mijn puber en de sociale media hoe ga ik daar mee om? Gaby Herweijer Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken Het Centrum voor Jeugd en Gezin is er voor iedereen Kinderen zijn voortdurend in ontwikkeling. Zowel lichamelijk, geestelijk

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS > vooruitkomen + OUDERS & OPVOEDERS ! Via Bureau Jeugdzorg of uw huisarts bent u bij Rubicon jeugdzorg terecht gekomen. Soms zijn er problemen in het gezin die u niet zelf kunt oplossen. Uw kind is bijvoorbeeld

Nadere informatie

Opvoeden: een uitdaging? Voor ouders van kinderen tussen 0 en 19 jaar

Opvoeden: een uitdaging? Voor ouders van kinderen tussen 0 en 19 jaar opvoedcursussen themabijeenkomsten lezingen Opvoeden: een uitdaging? Voor ouders van kinderen tussen 0 en 19 jaar Opvoeden is leuk (maar soms niet makkelijk) Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is de

Nadere informatie

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit Pubers opvoeden Pubers opvoeden De puberteit is de ontwikkelingsfase tussen 10 en 18 jaar. Maar die puberteit is er natuurlijk niet opeens. Vanaf ongeveer 9 jaar kan je al merken dat kinderen beginnen

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Alle ouders hebben het beste voor met hun kinderen. Ouders vragen

Nadere informatie

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2017 INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN EN DOCENTEN PLAYBACK MAAKT AL TIEN JAAR HERKENBAAR, INTERACTIEF EN EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Inleiding Pesten is een wezenlijk en groot probleem. Pestgedrag is schadelijk tot zeer schadelijk voor kinderen, zowel voor

Nadere informatie

OpGroeieN. OpGroeieN. DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien

OpGroeieN. OpGroeieN. DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien OpGroeieN OpGroeieN DaT doen We in Best SaMen! DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien Beste Betsy is het Centrum voor Jeugd en Gezin in Best. Niet

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Wat is de Kindertelefoon? 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je? 4 3 Waarom is de Kindertelefoon er eigenlijk? 6 4 De Kindertelefoon toen... 7 5 Zo werkt de Kindertelefoon 8 6 Waarover

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Gastles muziek groep 5/6

Gastles muziek groep 5/6 Openbare Dalton Basisschool De Wetelaar Zanderskamp 95 6983 CG, Doesburg tel: 0313 474292 www.wetelaar.nl e-mail: wetelaar@gmail.com Schooljaar 2014 2015 02 maart 2015 Inhoud: Pagina 1: Daltondag Aanmelden

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

WERKBOEK SOCIALE MEDIA

WERKBOEK SOCIALE MEDIA WERKBOEK SOCIALE MEDIA door: GGD Hart voor Brabant Sociale media De volgende pagina s in dit werkboek gaan over internet en sociale media. Wat is sociale media? Opdracht 1 Wat is sociale media? Schrijf

Nadere informatie

Gemaakt door: Kelly.

Gemaakt door: Kelly. De kanjertraining. Gemaakt door: Kelly. Inhoud. Inhoud. 1 Inleiding. 2 Wat is de Kanjertraining? 3 Hoe en wanneer is de Kanjertraining ontstaan? 4 Wanneer ga je naar de Kanjertraining? 6 Welke stappen

Nadere informatie

Centrum voor Jeugd en Gezin

Centrum voor Jeugd en Gezin Centrum voor Jeugd en Gezin N o v e m b e r 2 0 1 2 J a a r g an g 1, n u m m e r 2 Week van de Opvoeding voor veel ouders eerste kennismaking met het CJG Inhoud Week van de Opvoeding, terugblik Bereikbaarheid

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Informatieboekje over de Kindertelefoon Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Landelijk Bureau Kindertelefoon Juli 2014 1 Inhoud 1 Wat is de Kindertelefoon?... 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je?...

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Hoe kunt u angst herkennen? Wanneer reden tot zorg?

Hoe kunt u angst herkennen? Wanneer reden tot zorg? 1 Bang zijn mag! 2 Bang zijn mag! Iedereen is wel eens bang. Angst is een alarm dat afgaat als er gevaar dreigt. Zonder deze waarschuwing zouden we in zeven sloten tegelijk lopen. Deze folder legt in het

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen MEE & de Wering Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen 1 Weerbaarheid & sociale vaardigheden Voor kinderen van 9 12 jaar (basisschool) Het hoofddoel van de cursus Ho, tot hier en niet verder! is het bevorderen

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

Obs De Boogerd Maurik. Basis voor Groei en Bloei. Groep 1-2 heeft een opening van de voorleesdagen

Obs De Boogerd Maurik. Basis voor Groei en Bloei. Groep 1-2 heeft een opening van de voorleesdagen In Het Openbaar Obs De Boogerd Maurik Basis voor Groei en Bloei Maurik, 14 januari 2016 Dinsdag 12 januari Woensdag 27 jan. t/m 6 febr. Woensdag 27 januari MR vergadering Nationale Voorleesdagen voor de

Nadere informatie

Echtscheiding. Informatie en tips voor ouders en verzorgers

Echtscheiding. Informatie en tips voor ouders en verzorgers Echtscheiding Informatie en tips voor ouders en verzorgers Kinderen vinden het vanzelfsprekend dat zij ouders hebben. Ouders scheiden van elkaar als partners, maar blijven ouders van hun kinderen. Om uw

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Kind-In-Zicht Inhoudsopgave Inleiding Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Als je een tiener en tussen 9 en 12 jaar bent Als je een puber en tussen

Nadere informatie

Pestprotocol Gaspard de Coligny

Pestprotocol Gaspard de Coligny Pestprotocol Gaspard de Coligny Waarom een pestprotocol? Algemeen Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Pesten komt vooral voor bij kinderen in de leeftijd van 10 t/m 14 jaar, maar ook

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?!

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?! Schoolkind Oorspronkelijke tekst Hilde Breet Wilma Poot Illustraties Harmen van Straaten Uitgave: januari 1998 Herziene uitgave: maart 2010 Het is toegestaan deze folder in ongewijzigde vorm te multipliceren

Nadere informatie

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje speciaal bedoeld voor de kraamvader Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje voor de aanstaande vader. Tijdschriften, boeken en internet staan vol informatie over de bevalling en de tijd erna,

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

Kinderen, rouw en beeldende therapie

Kinderen, rouw en beeldende therapie Rosanne van Alphen de Roo Kinderen, rouw en beeldende therapie Dingen die je moet weten als je met een rouwend kind te maken hebt De Zwaan, beeldende therapie 1 Kinderen en rouw In dit E-book krijg je

Nadere informatie

Project voor een verdraagzame school

Project voor een verdraagzame school Project voor een verdraagzame school Engagement van Toverveld: Wij tolereren pesten NIET!! 1. Wat is pesten? Je hebt plagen en pesten. Kinderen die elkaar plagen kunnen elkaar aan. Na een tijdje maken

Nadere informatie

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Echtscheiding en kinderen Kinderen zien het gezin waarin zij zijn grootgebracht vaak als een eenheid die er altijd was

Nadere informatie

Kinderen op bezoek op de intensive care

Kinderen op bezoek op de intensive care Kinderen op bezoek op de intensive care Handreiking voor ouders mca.nl Inhoudsopgave Hoe vertel ik mijn kind(eren) dat zijn/hun vader, moeder of ander familielid ernstig ziek op de IC ligt? 1 Hoe bereid

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Puberteit en Autismespectrumstoornissen

Puberteit en Autismespectrumstoornissen Uitnodiging Puberteit en Autismespectrumstoornissen Het Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg organiseert op woensdag 2 maart 2016 een thema-avond met als onderwerp puberteit en autismespectrumstoornissen.

Nadere informatie

Een kind helpen. na een misdrijf of verkeersongeluk. Slachtofferhulp 0900-0101. (lokaal tarief) na een misdrijf of een verkeersongeluk

Een kind helpen. na een misdrijf of verkeersongeluk. Slachtofferhulp 0900-0101. (lokaal tarief) na een misdrijf of een verkeersongeluk Een kind helpen na een misdrijf of verkeersongeluk Slachtofferhulp H E L P T na een misdrijf of een verkeersongeluk 0900-0101 (lokaal tarief) Een misdrijf of een verkeersongeluk kan een diepe indruk bij

Nadere informatie

Wij werken aan Allemaal Maatjes!

Wij werken aan Allemaal Maatjes! Wij werken aan Allemaal Maatjes! Op school werken wij elke maand aan een ander puntje om Allemaal maatjes te zijn! Zo proberen wij het pesten op onze school te voorkomen. Om het puntje van de maand duidelijk

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Pestprotocol De Tandem

Pestprotocol De Tandem Pestprotocol De Tandem Inleiding Op De Tandem wordt gewerkt met de methode Leefstijl. Een methode voor de sociaalemotionele ontwikkeling van de leerlingen. In de methode ontwikkelen leerlingen opbouwend

Nadere informatie

Vragenlijst Voortgezet Onderwijs. Regio Nijmegen

Vragenlijst Voortgezet Onderwijs. Regio Nijmegen Vragenlijst Voortgezet Onderwijs Regio Nijmegen Vul de onderstaande gegevens in: Naam meisje jongen Klas Geboortedatum Vragenlijst Kruis het vakje voor het juiste antwoord aan. Het is belangrijk dat je

Nadere informatie

Jeugd gezondheids zorg Vertrouwd Dichtbij

Jeugd gezondheids zorg Vertrouwd Dichtbij Onbezorgd (op)groeien Jeugd gezondheids zorg Vertrouwd Dichtbij Bram ontwikkelt zich zo snel. Fijn dat Kim meekijkt De ontwikkeling van je kind Eten, groeien, de eerste woordjes en stapjes. Er gebeurt

Nadere informatie