LIFE09 NAT/NL/ <Type hier de titel> Hoe duinnatuur het won van beton. Publieksverslag van het project Revitalisering van de Noordduinen 2013

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LIFE09 NAT/NL/00417. <Type hier de titel> Hoe duinnatuur het won van beton. Publieksverslag van het project Revitalisering van de Noordduinen 2013"

Transcriptie

1 Hoe duinnatuur het won van beton Publieksverslag van het project Revitalisering van de Noordduinen LIFE09 NAT/NL/ <Type hier de titel>

2 Publieksverslag van het project Revitalisering van de Noordduinen Piet van Kranenburg 2013 Projectleider Piet van Kranenburg Afdeling Duurzaam Beheer Opdrachtgever Elly Kuiper Financiering Europese Commissie (LIFE subsidie), Ministerie van Economische Zaken en Provincie Noord Holland Foto s en afbeeldingen Henk van Brugge, Jack van den Burg, Eric van der Eijk, Piet van Kranenburg, Jan Kuiper, Menno Schaefer, Johan Stuart, Ton Zegers, Jan Zijp Wijze en citeren Landschap Noord Holland, Hoe duinnatuur het won van beton. Publieksverslag van het project Revitalisering van de Noordduinen. Rapportnummer Landschap Noord Holland Postbus 222, 1850 AE Heiloo en

3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Het project in hoofdlijnen Organisatie Activiteiten... 6 a. Voorbereiding... 7 b. Opruimen verhardingen militaire terreinen... 8 c. Realiseren uitkijktoren Falga... 9 d. Afplaggen agrarische enclave, verwijderen verdroogde vegetaties, aanleg publieksvoorzieningen... 9 e. Inrichten voormalige defensieterreinen en overig natuurgebied f. Bestrijding rimpelroos g. Monitoring h. Voorlichting Resultaten Kosten En nu verder

4 1. Het project in hoofdlijnen Tussen de plaatsen Groote Keeten en Den Helder in de Provincie Noord Holland liggen de Noordduinen. Landschap Noord Holland beheert deze smalle duinenrij en heeft hier tussen september 2010 en september 2013 een natuurherstelproject uitgevoerd. Dat is gebeurd met financiële steun van de Europese Commissie (LIFEsubsidie), van het Ministerie van Economische Zaken en van de Provincie Noord Holland. De natuur van het gebied is zo bijzonder dat ze valt onder de Europese natuurbescherming (Natura2000). Projectlocatie Voordat het project begon, was een deel van het gebied lang in gebruik geweest als militair oefenterrein. Vanuit deze duinen werd geoefend met luchtafweergeschut en tanks om bewegende doelen in de lucht te raken. De militairen waren al enkele jaren vertrokken, maar de gebouwen en verhardingen van de oefenterreinen stonden er nog. Hoofddoel van het project was om deze te slopen en af te voeren en het vrijkomende duinterrein in te richten als natuurgebied. We hebben het zo gedaan dat zich vooral duinen met buntgras en korstmossen ( grijs duin ) kan ontwikkelen. Dat is een type natuur dat hier helemaal thuishoort en een mooie gevarieerde plantengroei heeft. Ook is het een goede omgeving voor konijnen: ze kunnen er holen graven en hele kleine verstuivingen veroorzaken. Die kleine verstuivingen zijn weer goed voor andere dieren en ook voor planten. In oude konijnenholen kan de tapuit broeden. Dat is in Nederland een zeldzame vogel en in de Noordduinen broedt een kwart van alle Nederlandse tapuiten. 4

5 Lage vegetatie met onder meer duinroosje is kenmerkend voor de Noordduinen. Het hele gebied was voorheen voor het publiek verboden terrein. Door de schietoefeningen was het gebied te gevaarlijk en het natuurgebied er omheen te kwetsbaar. In het project zijn delen van het gebied nu wel toegankelijk gemaakt zodat de kwetsbare natuur beter beleefd kan worden. Op sommige plekken waren voorheen natte duinvalleien aanwezig. Ook dat zijn heel mooie natuurterreinen zijn (met planten als rond wintergroen en moeraswespenorchis en vogels als sprinkhaanzanger en blauwborst), maar hier waren ze langzamerhand verdroogd en vol gegroeid met struiken. Ook lag er een groot weiland in het duin, dat nog door een boer werd gebruikt. Deze verdroogde valleien en het weiland hebben we afgeplagd om meer natte terreinen te krijgen waarop de natuur zich goed kan ontwikkelen. Tot slot hebben we de rimpelroos aangepakt. Deze stekelige struik (ook wel Japanse bottelroos genoemd) hoort niet thuis in het natuurgebied, maar groeit daar heel goed. Zo goed dat hij inheemse duinplanten overwoekert. We hebben in het project een groot deel van de rimpelroos aangepakt en zullen ook in de toekomst er alles aan doen om het verder woekeren van deze plant te voorkomen. 5

6 2. Organisatie Landschap Noord Holland heeft als eigenaar en beheerder van het gebied het initiatief genomen voor het project en het ook uitgevoerd. Dat kon alleen met hulp van veel anderen. Een kleine projectgroep van deskundigen van Landschap Noord Holland werd aangevuld met een ervaren projectleider van buiten. Samen hebben we de activiteiten in gang gezet. Vrijwilligers hebben ons voorzien van gegevens over de planten en dieren die in het gebied leven. Daarmee, en met hulp van buiten, hebben we heel precies bepaald op welke plekken we welke maatregel zouden nemen. Onder het beton werden resten van een Engelse soldaat uit 1799 gevonden. 3. Activiteiten In drie jaar tijd is er enorm veel werk verzet. We hebben steeds rekening gehouden met de aanwezige natuur, met name met de broedtijd van de tapuit. Daarom konden we buiten geen werk uitvoeren tussen maart en september. In die perioden deden we de voorbereiding en in de wintermaanden de uitvoering. Bij het werk rond Botgat is extra aandacht geweest voor archeologische waarden. Kort na het verwijderen van de betonnen schietbaan werden daar delen van een skelet gevonden van een Engelse soldaat. Op deze locatie zijn in augustus

7 Engelse troepen aan land zijn gekomen om samen met Russen de strijd aan te gaan met Franse en Bataafse (Nederlandse) troepen. Juist hier is heftig slag geleverd. Nadat we de verharding van het voormalige schietterrein Botgat hadden verwijderd, is hier in het najaar van 2011 het kale zand gaan verstuiven. We hebben veel moeite gedaan en kosten gemaakt om dit onder controle te krijgen. Kleinschalige verstuivingen horen bij het duingebied en zijn heel goed voor de natuur, maar de verstuiving van Botgat was te omvangrijk en hebben we moeten stoppen. Om het stuiven van zand te voorkomen, zijn strobalen gebruikt (rechts) en is stro verspreid over het zand. a. Voorbereiding Voordat er buiten gewerkt kon worden, moest dat werk worden voorbereid. Dat hield in dat we moesten bedenken waar precies welke maatregel zinvol zou zijn. Dat hebben we gedaan op basis van gegevens over de planten en dieren in het terrein, onderzoeken naar bodemkwaliteit, onderzoeken naar mogelijkheden voor natuurontwikkeling en uiteraard wensen van de beheerder voor de lange termijn. In de projectgroep hebben we de gewenste maatregelen vastgesteld en met externe hulp van ingenieurs een beschrijving gemaakt van de werkzaamheden. Zo n beschrijving (bestek) hebben we vijf keer gemaakt, voor vijf verschillende pakketten van maat 7

8 regelen. Met elk bestek hebben we aan verschillende aannemers een prijsopgave gevraagd, de aannemer met de laagste prijs heeft vervolgens het werk uit het bestek uitgevoerd. Botgat voor het opruimen van de schietbaan en de gebouwen. Echt uitvoeren van maatregelen in het terrein kan pas nadat er vergunning of ontheffing voor gegeven is. De gemeenten Schagen en Den Helder gaan over het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning. De provincie let op de belangen van aardkundige waarden, archeologie en natuur. Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor de zeewering en de waterpeilen. Bij al deze instanties hebben we de nodige vergunningen en ontheffingen aangevraagd. In enkele gevallen oordeelden ze dat zo n vergunning of ontheffing niet nodig was omdat onze activiteiten voldoende rekening hielden met de aanwezige waarden. En natuurlijk omdat onze activiteiten gericht waren op een duurzame ontwikkeling van de natuur. In alle andere gevallen hebben we de vergunning of ontheffing ontvangen. Voor onze activiteiten op het voormalig schietterrein Botgat hebben we zelf een bestemmingsplan laten opstellen waarmee de nieuwe bestemming natuur werd. De gemeente heeft dit plan goedgekeurd. b. Opruimen verhardingen militaire terreinen Er waren twee voormalige schietterreinen: Botgat (bij Groote Keeten) en Falga (ten zuiden van Den Helder). Vooruitlopend op het project waren de gebouwen al gesloopt en afgevoerd. In het project hebben we de verhardingen en funderingen verwijderd. Al het beton is gebroken (foto) en als 8

9 verhardingsmateriaal hergebruikt. Het asfalt was verontreinigd en is afgevoerd naar een verwerkingsinstallatie. Verder vonden we nog asbest, ook dat is apart afgevoerd. In totaal hebben we meer dan 1000 grote vrachten puin en ander materiaal uit het duingebied weggereden. c. Realiseren uitkijktoren Falga Op Falga is het restant van de voormalige militaire commandotoren hersteld en van een trap voorzien. Bovenop de toren is een infopaneel aangebracht. Hiermee is een goede uitkijkvoorziening gerealiseerd, direct langs een drukke wandel en fietsroute. Tegelijk hebben we een ander uitkijkpunt op een duintop verwijderd. Dat punt leverde veel overlast op voor de natuur omdat hij te ver in het duingebied lag en veel mensen vandaar illegaal het duinterrein in wandelden. De oude commandotoren bij Falga is omgebouwd tot uitkijkpunt. d. Afplaggen agrarische enclave, verwijderen verdroogde vegetaties, aanleg publieksvoorzieningen Afplaggen is het verwijderen van de plantengroei met de bovenste laag van de grond. Dat doen we wanneer die bovenlaag veel meststoffen bevat die een natuurlijke plantengroei moeilijk maakt: de meeste duinplanten houden niet van vruchtbare grond. Als we de bemeste bovenlaag afvoeren, komt een minder voedselrijke laag boven te liggen waarop de natuur zich kan ontwikkelen. Ook plaggen we af wanneer de plantengroei verdroogd is, zodat dichter bij het grondwater een nieuw begin kan worden gemaakt. Bij het afplaggen van vegetaties lag de nadruk op het gebied rond Botgat. Van het weiland (de agrarische enclave) hebben we de bemeste bovenlaag verwijderd. Hier 9

10 kunnen zich straks bloemrijke graslanden ontwikkelen met ratelaars, dotterbloemen en allerlei orchideeën. Het plagsel mocht niet worden afgevoerd vanwege de Op de voorgrond is de oude paardenwei geplagd, rechtsboven nog niet. functie van het materiaal voor de zeewering. Daarom hebben we daarmee aan de oostrand van het terrein duintjes aangelegd die een afscheiding vormen tussen het geplagde deel en het gedeelte waar bezoekers kunnen wandelen. Een deel van de valleien is niet geplagd maar gechopperd (diep gemaaid). Het afkomende maaisel van het chopperen is hergebruikt om stuifplekken mee af te dekken. In de Grafelijkheidsduinen (het meest noordelijk deel van het gebied) zijn kleine plagplekken gemaakt om de sterke vergrassing tegen te gaan. We hopen dat vanuit deze plekken het zand enigszins gaat verstuiven. Dit geeft een positieve stimulans voor de ontwikkeling van grijs duin in het omliggende gebied. Met het vrijgekomen materiaal is een aantal bunkers in het duin afgedekt. Verder is in de Grafelijkheidsduinen een duinrel hersteld door de bodem af te plaggen en overtollige begroeiing te verwijderen. Van een viertal bomkraters plagden we de bodem af. Het gaat hier om zwaar verlande kraters die zeer waardevol zijn voor amfibieën en allerlei insecten. Ook groeien hier allerlei typische natte duinvallei planten in. In totaal werd 11,5ha geplagd of gechopperd. 10

11 Bij Botgat was vooruitlopend op het project al een uitkijktoren geplaatst in het kader van het project Kust op Kracht. We hebben daar twee wandelpaden naar toe gelegd zodat er nu een wandelrondje mogelijk is vanuit Groote Keeten. Een nieuw pad bij Botgat leidt naar de uitkijktoren. e. Inrichten voormalige defensieterreinen en overig natuurgebied Omdat de locatie Botgat na het verwijderen van de verhardingen teveel is gaan stuiven, is het kale zand bedekt met stro (zoals ook in de bollenteelt gebeurt). Bij de herinrichting van het gebied hebben we gekozen voor zeer kleinschalige maatregelen op een klein deel van het terrein. Deze ingreep gaan we goed in de gaten houden. Bij succes kunnen we dit eenvoudig in eigen beheer uitbreiden over het gehele terrein. De ingreep bestond uit het maken van kleine stuifplekken door plaatselijk het ingebrachte stro te verwijderen. Tegelijkertijd werden rietschermen geplaatst en helm geplant om de verstuiving binnen het natuurgebied te houden. Op deze wijze startten we de vorming van grijze duinen zonder risico s op overlast voor de omgeving. Op Falga hebben we de grindverhardingen niet verwijderd omdat tapuiten hierop hun voedsel (insecten) zoeken. Een bijzondere bijkomstigheid is dat de grindverhardingen direct naast de nieuw ingerichte uitkijktoren liggen en dus door bezoekers de tapuiten goed te zien zijn. Rond Botgat en de Grafelijkheidsduinen zijn veel rasters vervangen, verplaatst en geplaatst. Deze rasters zijn voor een klein deel voor de geleiding van de recreatie (Botgat) en grotendeels voor het begrazen van het duin met schapen of runderen. Dat is noodzakelijk nu de konijnenstand steeds verder terugloopt. 11

12 f. Bestrijding rimpelroos Voor de bestrijding van rimpelroos hebben we enkele seizoenen onderzoek uitgevoerd naar de beste methode. Dat leverde voldoende resultaat om een methode te Japanse bottelroos of rimpelroos overwoekert steeds grotere delen van de duinen. kiezen en uit te voeren. We hebben alleen de plekken aangepakt die we konden bereiken vanaf de weg, het fietspad of de strandopgangen. In totaal was dat ruim 4 hectare, ongeveer 2/3 van alle rimpelroos in de Noordduinen. Halverwege de uitvoering bleken de resultaten tegen te vallen. Er was op dat moment onvoldoende vermindering van de oppervlakte rimpelroos. In juli 2012 hebben we de tussentijdse resultaten op een rijtje gezet en besloten tot een iets andere methode. Die bestond uit een combinatie van maaien en bespuiten met een bestrijdingsmiddel. Dat moest de plant verzwakken en hopelijk doden. De werkzaamheden zijn tot eind juni 2013 uitgevoerd. De bespuitingen hebben geleid tot onrust in de omgeving. Getracht is door goede voorlichting de onrust weg te nemen. Dat is niet volledig gelukt. g. Monitoring Monitoren is het bijhouden van hoeveelheden en aantallen van planten en vogels. Dat doen we in dit gebied al jaren, zodat we de ontwikkelingen mooi kunnen volgen. Bij de monitoring ligt de nadruk op de broedvogels in het algemeen en de tapuit in het bijzonder. Dat deel van de monitoring wordt uitgevoerd door vrijwilligers (broedvogels) en SOVON (tapuit), het kennisinstituut dat al langere tijd deze monitoring uitvoert voor Landschap Noord Holland. Voorafgaand aan het plaggen en 12

13 chopperen zijn gedetailleerde vegetatieopnamen gemaakt op basis waarvan de grenzen van de te bewerken gebieden nauwkeurig werden bepaald. Aanvullend hebben we deels met externe hulp de plantengroei gemonitord. Het blijkt dat de tapuit zich goed handhaaft, ook rond Botgat (waar we veel werkzaamheden hebben uitgevoerd). Bij excursies kan men met eigen ogen zien wat er gebeurt en waarom. h. Voorlichting We hebben de bekendheid van het project vergroot door een tweetal brochures, een artikel over het duingebied in het eigen tijdschrift Landschap Noord Holland en een eigen website voor het gebied ( Verder wordt het project genoemd in een boek over de duinen ten noorden van Schoorl. Bij de gerealiseerde uitkijktorens Botgat en Falga zijn informatiepanelen geplaatst. Er zijn in 2012 en 2013 verschillende excursies gehouden voor het publiek en de regionale pers heeft geschreven over het project. In juni 2013 is een symposium gehouden waaraan 40 deskundigen uit binnen en buitenland deelnamen. De nadruk lag op de bestrijding van woekerende planten (zoals de rimpelroos) in duingebieden. 13

14 4. Resultaten Konijn Tapuit We vinden dat het project grotendeels geslaagd is. De storende resten van de militaire aanwezigheid (gebouwen en verhardingen) zijn vrijwel allemaal opgeruimd en vervangen door nieuw ingericht natuurgebied. Zo hebben we de oppervlakte grijs duin (heel belangrijk voor de bijzondere plantengroei, de konijnen en de tapuit) met 9 hectare uitgebreid. Wat er nog resteert van het militair gebruik heeft een functie gekregen voor het publiek. Dat publiek kan nu bij Botgat een rondwandeling maken en kan zowel bij Botgat als bij Falga een uitkijktoren beklimmen en genieten van een fraai uitzicht. Omdat de konijnenstand de laatste jaren terugloopt, moeten we meer gaan begrazen met schapen en koeien. Doordat we nieuwe rasters hebben geplaatst, kunnen we dit nu beter doen. Overigens hebben we in dit project ook veel oude rasters opgeruimd. Rondbladig wintergroen 14

15 We hebben ruim 11 hectare extra nat duinterrein gemaakt door het afplaggen van het weiland en de verdroogde duinvalleien. De eerste resultaten zijn heel goed: er komen al weer veel karakteristieke planten terug. Rondbladig wintergroen is dar één van. Minder tevreden zijn we over de bestrijding van de rimpelroos. We hebben op het oog goede resultaten geboekt door ruim 4 hectare intensief aan te pakken. Die oppervlakte leek in oktober 2013 wel dood te zijn. We moeten echter afwachten of er weer hergroei plaats gaat vinden. En we moeten nog verder met de bestrijding van de rest van de verspreide rimpelrozen in het duingebied. Excursie bij Botgat. We hebben met brochures, voorlichtingsbijeenkomsten en excursies veel mensen bereikt met onze informatie over de Noordduinen en over het Europese natuurbeleid van Natura We verwachten dat we overwegend begrip hebben gekweekt voor de waarde en de kwetsbaarheid van het gebied en voor de maatregelen die we hebben genomen. Met andere duinbeheerders uit binnen en buitenland hebben we kennis uitgewisseld over de bestrijding van woekerende planten die niet in de duinen thuishoren (zoals bij ons de rimpelroos). We hielden altijd al goed bij welke planten en dieren in onze Noordduinen voorkwamen. In dit project hebben we dat nog extra goed kunnen doen waardoor we over de afgelopen jaren veel gegevens hebben die we mooi kunnen vergelijken met die van andere jaren en van andere duingebieden. 15

16 5. Kosten De kosten zijn uitgekomen op ruim 1,5 miljoen, precies zoals geraamd was. Hiervan betaalt de Europese Commissie de helft (via een LIFE subsidie voor Natura 2000 gebieden). De Provincie Noord Holland betaalt 44,7% omdat we een belangrijk natuurgebied herstellen en uitbreiden en omdat we daar de verdroging bestrijden. Het Ministerie van Economische Zaken betaalt 3,3% en Landschap Noord Holland 2%. De kosten zijn voornamelijk besteed aan het uitvoerende werk (66%). De kosten van de voorbereiding besloegen 6% en die van de voorlichting 3%. De organisatie van het project inclusief de rapportages en de monitoring vroegen 25% van het totale budget. Met het project heeft het gebied een grotere maatschappelijke en ecologische waarde gekregen omdat de toegankelijkheid voor het publiek is verbeterd en de kwaliteit van de natuur verhoogd is. Ook is de beheerbaarheid verbeterd door de rasters die begrazing mogelijk maken. De Noordduinen hebben een karakteristieke vegetatie. 16

17 6. En nu verder Landschap Noord Holland staat voor de opgave de Noordduinen verder te beheren. De nieuw ingerichte terreinen zullen extra aandacht vragen omdat de vegetatie zich daar nog moet gaan ontwikkelen. Het voorkomen van grote verstuivingen blijft actueel. De betere toegankelijkheid zal ook extra toezicht nodig maken. Punt van zorg blijft de rimpelroos: er moet nog veel gebeuren om het woekeren van deze plant tegen te gaan. Door de investeringen van de afgelopen jaren zijn de vooruitzichten goed: de natuur ontwikkelt zich voorspoedig en het gehele gebied is bij de huidige inzichten goed en efficiënt beheerbaar geworden De Noordduinen vanaf Botgat naar het noorden. 17

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN De AWD maakt onderdeel uit van Natura 2000, een netwerk van beschermde Europese natuurgebieden. Dankzij een LIFE+ subsidie kan Waternet het duin de komende jaren

Nadere informatie

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL Bekijk op https://www.youtube.com/watch?v=pgyczqy-krm voor het herinirichtingplan Sarsven en De Banen. Begin vorige eeuw kwamen plantenliefhebbers uit het hele land al naar

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006 Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 26 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL COMPEX Deze bijlage bevat informatie. 613-1-589b DUINEN INFORMATIE 1 DUINGEBIEDEN Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat uit duingebieden.

Nadere informatie

Motivaties in het beheer van de duinen

Motivaties in het beheer van de duinen Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud

Nadere informatie

Ontwikkeling en beheer van natuurgraslanden in Utrecht: Kruiden- en faunarijk grasland

Ontwikkeling en beheer van natuurgraslanden in Utrecht: Kruiden- en faunarijk grasland Provincie Utrecht, afdeling FLO, team NEL, 5 februari 2015 is het basis-natuurgrasland. Het kan overal voorkomen op alle grondsoorten en bij alle grondwaterstanden, maar ziet er dan wel steeds anders uit.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB 2006 BIOLOGIE CSE KB. tijdvak 1. Deze bijlage bevat informatie. 600013-1-663b

Bijlage VMBO-KB 2006 BIOLOGIE CSE KB. tijdvak 1. Deze bijlage bevat informatie. 600013-1-663b Bijlage VMBO-KB 2006 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 600013-1-663b DUINEN INFORMATIE 1 DUINGEBIEDEN Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat uit duingebieden. De duinen

Nadere informatie

De Muy, De Slufter en Eierland

De Muy, De Slufter en Eierland Staatsbosbeheer T 030 6926111 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Muy, De Slufter en Eierland Duinen van Texel, door zeestromen, wind en mensen ontstaan Duinen van Texel Het noordelijke

Nadere informatie

Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten

Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten Ruimtelijke onderbouwing Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten Ruimtelijke onderbouwing voor de aanleg van een paardenbak Het Zuid 34 te Drachten 1 Ruimtelijke onderbouwing voor de aanleg van een paardenbak

Nadere informatie

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK!

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Verstuivingen in de duinen Verstuivingen in de kustduinen zijn een belangrijk proces waardoor weer nieuwe duinen en duinvalleien kunnen ontstaan en

Nadere informatie

4. Voordracht 25.2012 bijlage 1

4. Voordracht 25.2012 bijlage 1 4. Voordracht 25.2012 bijlage 1 1 2 3 4 De dekking is al volgt: de provincie 7.610123 en de andere partijen 2.726.384. 5 6 Projecten Petten P1. Aansluiting duin-dijk P2. Uitzichtpunt P3. Parkeervoorziening

Nadere informatie

Verslag Bezoekersavond 2013 Noordhollands Duinreservaat

Verslag Bezoekersavond 2013 Noordhollands Duinreservaat Verslag Bezoekersavond 2013 Noordhollands Duinreservaat 12-06-2013 Puur water & natuur www.pwn.nl Bezoekersavond Noordhollands Duinreservaat (NHD) Woensdag 12 juni 2013 organiseerde PWN haar jaarlijkse

Nadere informatie

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Heidebeheer en fauna Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Inleiders: Jap Smits (Staatsbosbeheer) en prof. dr. Henk Siepel (Alterra-WUR) De Strabrechtse Heide is een

Nadere informatie

Struinen door De Stille Kern

Struinen door De Stille Kern 58 Horsterwold Struinen door De Stille Kern Een 900 hectare groot natuurgebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Het gebied wordt begraasd door een kudde konikpaarden, die zorgen voor

Nadere informatie

Uitbreiding en inrichting natuurgebied Waalenburg

Uitbreiding en inrichting natuurgebied Waalenburg maart 2015 INFORMATIEBLAD Natuurontwikkeling Waalenburg Uitbreiding en inrichting natuurgebied Waalenburg Waalenburg is een belangrijk weidevogelgebied op Texel. Dit natuurgebied wordt uitgebreid, ingericht

Nadere informatie

Defensie en Natuur: Ja, Natuurlijk!

Defensie en Natuur: Ja, Natuurlijk! Defensie en Natuur: Ja, Natuurlijk! Defensie staat voor vrede en veiligheid, in eigen land en daarbuiten. Men denkt dan al snel aan rondvliegende F-16 s en Chinooks, rondrijdende tanks, het opruimen van

Nadere informatie

Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis

Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis 3 april 2014 Zoon ecologie Colofon Titel Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis Opdrachtgever mro Uitvoerder ZOON ECOLOGIE Auteur C.P.M. Zoon Datum 3 april

Nadere informatie

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap.

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Wandelnetwerk Noord-Holland Uit de brand Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Tekst en foto s: Joop Duijs D at schiet niet op' bromt een pensionado

Nadere informatie

stedenbouwkundige / landschappelijke ontwikkeling met een gesaneerde vuilstort VERKEER PLANKAART WENSBEELD structuurschets d.d.

stedenbouwkundige / landschappelijke ontwikkeling met een gesaneerde vuilstort VERKEER PLANKAART WENSBEELD structuurschets d.d. PLANKAART WENSBEELD diverse opties auto entrees fiets- en wandelnetwerk informele landelijke wegen (karrespoor van asfalt) eenvoudige smalle fietspaden (zoals parallel aan Zuidereinde) - nb omwille van

Nadere informatie

Drasland. Groot Wilnis-Vinkeveen

Drasland. Groot Wilnis-Vinkeveen Groot Wilnis-Vinkeveen Drasland in de Zouweboezem, provincie Zuid-Holland Bron: provincie Utrecht Drasland Drasland is niet bemest kruidenrijk hooiland dat maximaal 30 cm boven het oppervlaktewaterpeil

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Motivatie wijzigingsplan

Motivatie wijzigingsplan Motivatie wijzigingsplan Ten behoeve van natuurontwikkeling in het gebied Hanenplas, wordt de gemeente verzocht om de bestemming van een aantal percelen (gelegen binnen het bestemmingsplan buitengebied

Nadere informatie

natuurbeheer Jens Verwaerde Natuurpunt CVN

natuurbeheer Jens Verwaerde Natuurpunt CVN natuurbeheer Jens Verwaerde Natuurpunt CVN indeling inleiding: voorstelling a geschiedenis van het natuurbeheer b - biotopen en soorten en hun beheer pauze c - beheer richt zich op de omgeving d - natuurbeheer

Nadere informatie

NATTE ECO ZONE SCHUYTGRAAF BEELDENBOEK

NATTE ECO ZONE SCHUYTGRAAF BEELDENBOEK NATTE ECO ZONE SCHUYTGRAAF BEELDENBOEK NATTE ECOZONE SCHUYTGRAAF Inleiding 3 Ontwerp 5 Water 7 Randen en oevers 9 Eilanden 13 Verbindingen 17 Gebruik 21 Beplanting 25 I n h o u d NATTE ECOZONE SCHUYTGRAAF

Nadere informatie

Grasland en Heide. Kort overzicht en groepsopdracht

Grasland en Heide. Kort overzicht en groepsopdracht Grasland en Heide Kort overzicht en groepsopdracht Heide en grasland Heide en grasland (20 min) Kort overzicht Beheer Groepsopdracht (60 min) Groepjes van 4-6 Posters maken over een casus Voedselweb, abiotiek

Nadere informatie

Camping Achter Port Zélande ligt camping Port Zélande. Deze camping ligt midden in de natuur met veel ruimte en rust. (tel ).

Camping Achter Port Zélande ligt camping Port Zélande. Deze camping ligt midden in de natuur met veel ruimte en rust. (tel ). De Duindoorn is één van de eerste struiken die zich in een duingebied vestigt. Hij wordt dan ook pionierplant genoemd, die gemakkelijk in het voedselarme zand wortelt en de grond daarmee geschikt maakt

Nadere informatie

Fosfaat en natuurontwikkeling

Fosfaat en natuurontwikkeling Fosfaat en natuurontwikkeling Verslag veldwerkplaats Laagveen- en zeekleilandschap Arcen, 28 augustus 2008 Inleiders: Fons Smolders, B-Ware Nijmegen en Michael van Roosmalen van Stichting Het Limburgs

Nadere informatie

Plan Roerdomp in het Ilperveld

Plan Roerdomp in het Ilperveld Plan Roerdomp in het Ilperveld publieksverslag Dit is het verslag van de werkzaamheden die plaatsvonden in het Ilperveld tussen april 2002 en juli 2007 om de natuur te herstellen. Die werkzaamheden gebeurden

Nadere informatie

Staatsbosbeheer Ruyslaan 92 1796 AZ De Koog. www.staatsbosbeheer.nl. De Hoge Berg. Het Oude Land van Texel. Wandelen. Fietsen

Staatsbosbeheer Ruyslaan 92 1796 AZ De Koog. www.staatsbosbeheer.nl. De Hoge Berg. Het Oude Land van Texel. Wandelen. Fietsen Staatsbosbeheer Ruyslaan 92 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen De Hoge Berg Het Oude Land van Texel Het Oude Land van Texel Vijftien meter rijst De Hoge Berg op boven

Nadere informatie

Natuurpad Het Alloo. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

Natuurpad Het Alloo. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Ruijslaan 92 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Natuurpad Het Alloo In het Nationaal Park Duinen van Texel Natuurpad Het Alloo Het natuurpad Het Alloo laat u

Nadere informatie

Natuurgebied Oranjezon

Natuurgebied Oranjezon Natuurgebied Oranjezon Introductie Wanneer je dwars door Oranjezon loopt, vanaf het binnenland richting de Noordzee, wandel je door struwelen, naaldbos, loofbos, duingrasland en duinen. Het is niet zo

Nadere informatie

4.2 Deelgebied 2: Ballumerduinen. 4.2.1 Verzwaring

4.2 Deelgebied 2: Ballumerduinen. 4.2.1 Verzwaring 4.2 Deelgebied 2: Ballumerduinen Ten noorden van Ballum, ter hoogte van paal 8 ligt deelgebied 2. In 1989 is het duin verzwaard met zand uit de naastliggende vallei. Over het hoogste deel van de verzwaringen

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject De aanleg Waterdunen Waterdunen is een groot recreatienatuurproject in West Zeeuws- Vlaanderen. Het geeft de regio de kans om de leefbaarheid op de lange termijn te waarborgen. Dit gebeurt door te investeren

Nadere informatie

TIJDELIJKE NATUUR, PERMANENTE WINST. Zelf aan de slag met tijdelijke natuur

TIJDELIJKE NATUUR, PERMANENTE WINST. Zelf aan de slag met tijdelijke natuur 1 TIJDELIJKE NATUUR, PERMANENTE WINST Zelf aan de slag met tijdelijke natuur Versie 2-22 juni 2011 Illustraties: Jeroen Helmer 2 1. WAAROM TIJDELIJKE NATUUR? Verspreid over Nederland liggen tienduizenden

Nadere informatie

Ruimtelijke kwaiiteitsverbetering zwakke scliakel Delflandse Kust

Ruimtelijke kwaiiteitsverbetering zwakke scliakel Delflandse Kust Ruimtelijke kwaiiteitsverbetering zwakke scliakel Delflandse Kust Stand van zaken Conform het PS-besluit van november 2006 Investeert de provincie Zuid-Holland 10 miljoen in de ruimtelijke kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

Beoogde uitbreiding zandwinning Netterden. Datum: woensdag 23 oktober 2013. Netterden Zand en Grind BV. Inleiding

Beoogde uitbreiding zandwinning Netterden. Datum: woensdag 23 oktober 2013. Netterden Zand en Grind BV. Inleiding Onderwerp: Beoogde uitbreiding zandwinning Netterden Datum: woensdag 23 oktober 2013 Van: Inleiding Netterden Zand en Grind BV Voorliggende notitie vormt een uitwerking van de kennismaking van de raden

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

Particulier Natuurbeheer bloemrijk grasland in Groot Mijdrecht Noord-Oost

Particulier Natuurbeheer bloemrijk grasland in Groot Mijdrecht Noord-Oost Particulier Natuurbeheer bloemrijk grasland in Groot Mijdrecht Noord-Oost De laatste jaren heeft de provincie in Groot Mijdrecht Noord-Oost gronden aangekocht voor de ontwikkeling van natuur. Natuurmonumenten

Nadere informatie

BOETELERVELD. ROUTE 4,3 km

BOETELERVELD. ROUTE 4,3 km BOETELERVELD ROUTE 4,3 km 20 17 Weten hoe een groot deel van Salland er tot eind 19e eeuw uitzag? Wandel dan eens door het Boetelerveld bij Raalte. Ervaar rust, ruimte en openheid in dit enig overgebleven

Nadere informatie

Stadsrandzone Meppel-Reestdal

Stadsrandzone Meppel-Reestdal Nieuwsbrief juli 2014 Stadsrandzone Meppel-Reestdal In deze nieuwsbrief Fietsend langs de Hoogeveensche Vaart Nieuwe natuur achter het ziekenhuis Taludtrap bij Legeveldseweg De wandelbrug bij Ezinge Metamorfose

Nadere informatie

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan De Topnatuur van Ameland Natura 2000 beheerplan 1 Voorwoord Europeeske topnatuer en dat is Ameland! Het hoort bij het natuurnetwerk Natura 2000. Dit netwerk ligt in heel Europa en Ameland is daar onderdeel

Nadere informatie

Ontwikkeling en beheer van natuurgraslanden in Utrecht: Nat schraalland

Ontwikkeling en beheer van natuurgraslanden in Utrecht: Nat schraalland Provincie Utrecht, afdeling FLO, team NEL, 5 februari 2015 Nat is zeer laagproductief hooiland op natte, onbemeste, basenrijke veen- en zandgrond dat gewoonlijk een keer per jaar worden gemaaid in de nazomer.

Nadere informatie

Op weg naar een levend hoogveen Samenvatting van het beheerplan Fochteloërveen Concept

Op weg naar een levend hoogveen Samenvatting van het beheerplan Fochteloërveen Concept Op weg naar een levend hoogveen Samenvatting van het beheerplan Fochteloërveen Concept a Op weg naar een levend hoogveen Samenvatting van het beheerplan Fochteloërveen Colofon Deze samenvatting is een

Nadere informatie

Bermenplan Assen. Definitief

Bermenplan Assen. Definitief Definitief Opdrachtgever: Opdrachtgever: Gemeente Assen Gemeente Mevrouw Assen ing. M. van Lommel Mevrouw M. Postbus van Lommel 30018 Noordersingel 940033 RA Assen 9401 JW T Assen 0592-366911 F 0592-366595

Nadere informatie

Gemeente Achtkarspelen Projectbesluit Veranderen erf bij de woning Skieppedrifte 5 te Drogeham Ruimtelijke onderbouwing

Gemeente Achtkarspelen Projectbesluit Veranderen erf bij de woning Skieppedrifte 5 te Drogeham Ruimtelijke onderbouwing Gemeente Achtkarspelen Projectbesluit Veranderen erf bij de woning Skieppedrifte 5 te Drogeham Ruimtelijke onderbouwing 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding voor het projectbesluit Op 15 januari 2010 is er een

Nadere informatie

Ecologische tuin campus Wageningen UR. Ontwikkeld door Alterra en Praktijkonderzoek Plant & Omgeving

Ecologische tuin campus Wageningen UR. Ontwikkeld door Alterra en Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Ecologische tuin campus Wageningen UR Ontwikkeld door Alterra en Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Campus Wageningen UR De natuurtuin >kijkrichting foto > Ontstaansgeschiedenis natuurtuin Nieuwbouw Instituut

Nadere informatie

RECREATIE & NATUUR EN STARING ADVIES

RECREATIE & NATUUR EN STARING ADVIES RECREATIE & NATUUR EN STARING ADVIES In een groot deel van de Nederlandse bos- en natuurgebieden wordt veel gerecreëerd; op land, op het water en in de lucht. In de meeste gevallen kunnen de natuurfunctie

Nadere informatie

Blad 2. Beoordeling verzoek

Blad 2. Beoordeling verzoek Ruimtelijke onderbouwing voor het afwijken van het bestemmingsplan ten behoeve van het dempen van een kadesloot en verbreden van watergangen in de Wergeastermarpolder Door het Wetterskip Fryslân is een

Nadere informatie

Opruimen verbrand bos, op weg naar gezonde Duinen!

Opruimen verbrand bos, op weg naar gezonde Duinen! Opruimen verbrand bos, op weg naar gezonde Duinen! Dit is met name een praat presentatie, om zodoende iedereen zo goed mogelijk in te lichten over de omvangrijke opruimwerkzaamheden die Op donderdag 10

Nadere informatie

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. Ursinus 12.011 maart 2012 Gedeelte van het

Nadere informatie

Huidige natuurwaarden PIP percelen Mariapeel

Huidige natuurwaarden PIP percelen Mariapeel Frans Willems Godsweerdersingel 10 6041 GL Roermond Postbus 1237 6040 KE Roermond www.dienstlandelijkgebied.nl T 0475 77 62 00 F 0475 77 62 01 Huidige natuurwaarden PIP percelen Mariapeel Inleiding De

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING. Herinrichting parkeerterrein sportpark Rooswijk Rooswijklaan 4 te Velsen-Noord

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING. Herinrichting parkeerterrein sportpark Rooswijk Rooswijklaan 4 te Velsen-Noord RUIMTELIJKE ONDERBOUWING Herinrichting parkeerterrein sportpark Rooswijk Rooswijklaan 4 te Velsen-Noord 28 februari 2013 INHOUD 1 Beschrijving project en locatie...3 2 Planologisch kader...4 2.1 Vigerend

Nadere informatie

QUICKSCAN EDESEWEG 51 WEKEROM

QUICKSCAN EDESEWEG 51 WEKEROM QUICKSCAN EDESEWEG 51 WEKEROM Colofon Opdrachtgever: Tulp-Bijl B.V. Titel: Quickscan Edeseweg 51 Wekerom Status: Definitief Datum: Februari 2013 Auteur(s): Ir. M. van Os Foto s: M. van Os Kaartmateriaal:

Nadere informatie

Nota van Inlichtingen. Polder Nieuw-Lekkerland

Nota van Inlichtingen. Polder Nieuw-Lekkerland Nota van Inlichtingen Polder Nieuw-Lekkerland Status: Definitief Datum: 27 juli 2017 1. Kunnen er, met het huidige plan, toeslagrechten worden aangevraagd voor deze hectares waar dan nog gras groeit voor

Nadere informatie

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN Het zand dat tegen de oude basalten dijk is gestort, zal aangroeien en weer wegstromen, ophopen en weer verstuiven. Een grillig en dynamisch spel dat de Noordzeekust tussen Petten

Nadere informatie

Provincie Zeeland. Zeeuwse bermen steeds bonter

Provincie Zeeland. Zeeuwse bermen steeds bonter Provincie Zeeland Zeeuwse bermen steeds bonter Een ecologisch beheerde berm ziet er aantrekkelijk uit. Vooral wandelaars en fietsers genieten daarvan. Het is u vast wel eens opgevallen in het voorjaar

Nadere informatie

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt

Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt Quick scan Ecologie Tunnel Leijenseweg Gemeente De Bilt CONCEPT Omgevingsdienst Regio Utrecht juli 2012 kenmerk/ opgesteld door beoordeeld door Ronald Jansen Dagmar Storm INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...

Nadere informatie

Herontwikkeling Nieuwe Driemanspolder

Herontwikkeling Nieuwe Driemanspolder Herontwikkeling Nieuwe Driemanspolder Droge voeten, schoon water 247-028-00224 Projectgebied De Nieuwe Driemanspolder wordt aan noordzijde begrensd door de Wilsveen, aan de oostzijde door de Voorweg, de

Nadere informatie

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer:

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer: Bijlagen bij verordening subsidies natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen 2014: 1. Inrichtingseisen natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen; 2. Richtlijnen voor natuurvriendelijk onderhoud.

Nadere informatie

Verkoopplan. Gorsselse Heide ONTWIKKELING MILITAIRE TERREINEN

Verkoopplan. Gorsselse Heide ONTWIKKELING MILITAIRE TERREINEN Verkoopplan Gorsselse Heide ONTWIKKELING MILITAIRE TERREINEN Verkoopplan Gorsselse Heide tweede concept 210308 ONTWIKKELING MILITAIRE TERREINEN De h e r o n t w i k k e l i n g va n d e Gorsselse He

Nadere informatie

Polder Kortenhoef: landschap met geschiedenis. Korremof. Oost Indië. Wijde gat Oost zijde. Achter de Kerk

Polder Kortenhoef: landschap met geschiedenis. Korremof. Oost Indië. Wijde gat Oost zijde. Achter de Kerk Stand van de natuur en herstelmaatregelen Gerard ter Heerdt Bart Specken : landschap met geschiedenis Vecht t Hemeltje Horstermeerpolder Oost Indië Korremof Vreeland Kleine Wijhe Kortenhoef Wijde gat Oost

Nadere informatie

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013 RUIMTELIJKE ONDERBOUWING, BEHOREND BIJ DE AANGEVRAAGDE VERGUNNING OMG-12-181 Voor de inrichting en het gebruik van een evenemententerrein in deelgebied De Druppels, tegenover Wagenweg 22/24 te Oudkarspel

Nadere informatie

Beleidsplan

Beleidsplan Beleidsplan 2014-2024 2 3 foto s: ruud maaskant, pwn, kenneth stamp, mark kras Vooraf Nationaal Park Zuid-Kennemerland behoort met zijn duinen en bossen tot de mooiste en waardevolste natuurgebieden van

Nadere informatie

Herstel sprengen en Grift in Apeldoorn

Herstel sprengen en Grift in Apeldoorn Verslag excursie subgroep Realisatie op de ALV-dag 21 april 2009 Herstel sprengen en Grift in Apeldoorn Met medewerking van Wim Vilsteren en Diederik Brem (Waterschap Veluwe) Op het programma staat een

Nadere informatie

Projectplan GOB. Datum: Oktober /16

Projectplan GOB. Datum: Oktober /16 Projectplan GOB Object: De Riggen Datum: Oktober 2015 1/16 Inleiding Aanvrager: Projectnaam: Voorgeschiedenis Stichting het Noordbrabants Landschap Perceel de Riggen - Pannenhoef Perceel was een oude boomkwekerij

Nadere informatie

Beverwijkerstraatweg 44 - Castricum

Beverwijkerstraatweg 44 - Castricum Quick scan flora en fauna Beverwijkerstraatweg 44 - Castricum Gemeente Castricum 0 INHOUD 1. Aanleiding... 2 2. Gebiedsomschrijving en beoogde ingrepen... 3 3. Wettelijk kader... 4 4. Voorkomen van beschermde

Nadere informatie

Soortenonderzoek Julianahof Zeist

Soortenonderzoek Julianahof Zeist Soortenonderzoek Julianahof Zeist 21 sept 2013 ZOON ECOLOGIE Colofon Titel Soortenonderzoek Julianahof Zeist Opdrachtgever mro Uitvoerder ZOON ECOLOGIE Auteur C.P.M. Zoon Datum 21 sept 2013 ZOON ECOLOGIE

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke onderbouwing Ruimtelijke onderbouwing Uitbreiding ligboxenstal Drachtster Heawei 30 De Veenhoop Ruimtelijke onderbouwing voor uitbreiding ligboxenstal Drachtster Heawei 30 De Veenhoop 1 Ruimtelijke onderbouwing voor

Nadere informatie

Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties

Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties Uitgangssituatie Algemeen Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties Projectnummer: 2009_015 Projectnaam: Zwart Water_Inrichting Schaaps- en diepbroek incl sanering stort 1

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 25 september 2011) Nummer 2551

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 25 september 2011) Nummer 2551 van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 25 september 2011) Nummer 2551 Onderwerp Verleende vergunning Natuurbeschermingswet voor gebruik glyfosaat Aan de leden

Nadere informatie

Veelgestelde vragen schouw dagelijks onderhoud

Veelgestelde vragen schouw dagelijks onderhoud Veelgestelde vragen schouw dagelijks onderhoud Wat is gewoon onderhoud? Gewoon onderhoud is het jaarlijks verwijderen van een overmaat aan begroeiing, vuil enzovoort dat zich in en direct naast de watergang

Nadere informatie

2 Controle isolerende en beschermende voorzieningen

2 Controle isolerende en beschermende voorzieningen Aan Gemeente Den Haag Behandeld door Tim Groen T.a.v. De heer M.P. Pluim E Tim.Groen@MWHGlobal.COM Van De heer T.H. Groen T 015 7511866 Betreft Controle isolerende maatregelen stortplaatsen Westduinpark

Nadere informatie

KNNV - afdeling Voorne - Vogelwerkgroep. Mededeling nr. 202

KNNV - afdeling Voorne - Vogelwerkgroep. Mededeling nr. 202 KNNV - afdeling Voorne - Vogelwerkgroep Mededeling nr. 202 Broedvogel inventarisatie DE LAGUNE EN HET GROENE STRAND 2010 door Jaap van Oudenaarden en Peter Vermaas. 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 - doel -

Nadere informatie

Wandelroute Empese en Tondense Heide, bij Zutphen

Wandelroute Empese en Tondense Heide, bij Zutphen Wandelroute Empese en Tondense Heide, bij Zutphen Praktische informatie Deze route kan erg drassig zijn. Trek daarom laarzen of waterdichte schoenen aan. 5 km wandelen Een natuurgebied dat in tegenstelling

Nadere informatie

memo Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur Algemeen

memo Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur Algemeen /,~ Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu memo Aanleg en onderhoud nestplaatsen Algemeen ("bijen hotels") voor Schorzijdebij Rijkswaterstaat Projectbureau pia Waterschap Scheldestromen

Nadere informatie

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden,

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden, DE ZANDMOTOR van zand naar land De provincie Zuid-Holland is één van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Het ligt grotendeels onder zeeniveau. Met het veranderende klimaat komt van verschillende kanten

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK VERONTREINIGING MET MINERALE OLIE EN ZINK OP HET PERCEEL HOGEWEG / PAGENLAAN TE LIMMEN

PLAN VAN AANPAK VERONTREINIGING MET MINERALE OLIE EN ZINK OP HET PERCEEL HOGEWEG / PAGENLAAN TE LIMMEN PLAN VAN AANPAK VERONTREINIGING MET MINERALE OLIE EN ZINK OP HET PERCEEL HOGEWEG / PAGENLAAN TE LIMMEN In opdracht van: Naam : Gemeente Castricum Postadres : Postbus 3101 Postcode + plaats : 1900 BH Castricum

Nadere informatie

LIFE PROJECT DANAH: EUROPEES NATUURHERSTELPROJECT IN TIELENKAMP EN TIELENHEIDE

LIFE PROJECT DANAH: EUROPEES NATUURHERSTELPROJECT IN TIELENKAMP EN TIELENHEIDE LIFE PROJECT DANAH: EUROPEES NATUURHERSTELPROJECT IN TIELENKAMP EN TIELENHEIDE Tielenkamp en Tielenheide: naast militaire domeinen ook prachtige natuurgebieden Het militaire domein van Tielen, met Tielenkamp

Nadere informatie

Verzoek wijziging bestemmingsplan

Verzoek wijziging bestemmingsplan Verzoek wijziging bestemmingsplan Percelen Rucphen O 225 en O 433 Ruimtelijke onderbouwing kwaliteitsverbetering omgeving Rozenven Inleiding Sinds 2011 is Vereniging Natuurmonumenten eigenaar van natuurgebied

Nadere informatie

Planten en dieren in de duinen. Interactief verhaal

Planten en dieren in de duinen. Interactief verhaal Interactief verhaal Doel: Leerlingen kennen na de les een aantal belangrijke eigenschappen van planten en dieren. Konijnen leven, hazen niet. Konijnen zijn sprinters, hazen zijn lange afstand renners.

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Module Medewerker landschapsbeheer BB. vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4

Module Medewerker landschapsbeheer BB. vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4 Module Medewerker landschapsbeheer BB vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4 Het Ontwikkelcentrum heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen.

Nadere informatie

Stortplaats wordt wandelgebied

Stortplaats wordt wandelgebied Stortplaats wordt wandelgebied Van stortplaats naar recreatiegebied, Het is zover, burgemeester en wethouders van de gemeente Venlo hebben de voormalige stortplaats Geliskensdijkweg Boekend formeel overgedragen

Nadere informatie

Compensatieplan Meerdink

Compensatieplan Meerdink Compensatieplan Meerdink Inleiding De heer Meerdink heeft het college van burgemeester en wethouders van Winterswijk gevraagd om de agrarische bestemming Meester Meinenweg 29 te wijzigen in de bestemming

Nadere informatie

Nieuwkoopse Plassen. Op weg naar water van topkwaliteit. Droge voeten, schoon water

Nieuwkoopse Plassen. Op weg naar water van topkwaliteit. Droge voeten, schoon water Nieuwkoopse Plassen Op weg naar water van topkwaliteit De Nieuwkoopse Plassen en het aangrenzende gebied vormen een prachtig natuurgebied. We werken samen met anderen aan verbetering van de waterkwaliteit

Nadere informatie

Natuurpad De Mient. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

Natuurpad De Mient. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-312228 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Natuurpad De Mient In het Nationaal Park Duinen van Texel Natuurpad De Mient De Mient was een

Nadere informatie

Verkavelingspatroon Regelmatige blokverkaveling (door houtwallen omgeven)

Verkavelingspatroon Regelmatige blokverkaveling (door houtwallen omgeven) 4.5 Landduinen Landschapskenmerken Reliëfvorm Mozaïek van hogere zandduinen meestal bebost en lager en vlakker gelegen vennen en schrale graslanden Water Lage grondwaterstanden Bodem Zandgronden Wegenpatroon

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD.

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. In onderstaande werkprotocollen geeft de tabel aan waneer de werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. In de tabel wordt

Nadere informatie

Spiegelplas en Ankeveense plassen

Spiegelplas en Ankeveense plassen Spiegelplas en Ankeveense plassen Stand van de natuur en herstelmaatregelen Gerard ter Heerdt Bart Specken Jasper Stroom Floor Speet Winnie Rip Een tienminuten gesprek. Hoe staan onze kinderen er voor?

Nadere informatie

Beheervisie Amsterdamse Waterleidingduinen 2011-2022

Beheervisie Amsterdamse Waterleidingduinen 2011-2022 Beheervisie Amsterdamse Waterleidingduinen 2011-2022 INLEIDING: EEN OASE De Amsterdamse Waterleidingduinen is een groene oase langs de kust en herbergt een overweldigende natuur. Het gebied vormt een

Nadere informatie

Kop van Schouwen in beweging

Kop van Schouwen in beweging Een volledig dichtgegroeide uitgestoven laagte in de Meeuwenduinen. Kop van Schouwen in beweging LIFE Duinen: Staatsbosbeheer herstelt dynamiek met EU-geld Han Sluiter en Kees van der Meer Op de kop van

Nadere informatie

Tijdelijke schoolvoorziening Voorstraat 126 te Velddriel. Ruimtelijke onderbouwing t.b.v. tijdelijke ontheffing bestemmingsplan (art. 3.

Tijdelijke schoolvoorziening Voorstraat 126 te Velddriel. Ruimtelijke onderbouwing t.b.v. tijdelijke ontheffing bestemmingsplan (art. 3. Tijdelijke schoolvoorziening Voorstraat 126 te Velddriel Ruimtelijke onderbouwing t.b.v. tijdelijke ontheffing bestemmingsplan (art. 3.22 Wro) 4 januari 2011 1. Inleiding In februari 2010 is door de gemeenteraad

Nadere informatie

Een leefgebied voor de rugstreeppad

Een leefgebied voor de rugstreeppad Een leefgebied voor de rugstreeppad Landschapsbeheer Flevoland 1 De rugstreeppad in de Noordoostpolder Op zwoele avonden klinkt in het Noordoostpolder vanuit poelen en sloten de luidruchtige roep van de

Nadere informatie

Verslag Solabio Dijkendag Assenede (B) 24 juni 2011

Verslag Solabio Dijkendag Assenede (B) 24 juni 2011 Verslag Solabio Dijkendag Assenede (B) 24 juni 2011 Deze dijkendag werd georganiseerd door de Provinciale Landbouwkamer Oost Vlaanderen en Stichting Landschapsbeheer Zeeland in het kader van het project

Nadere informatie

Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud

Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud Wat is buitengewoon onderhoud? Het buitengewoon onderhoud omvat het op de juiste afmetingen (breedte, diepte en helling van taluds) houden van een watergang.

Nadere informatie

Oplegvel Collegebesluit

Oplegvel Collegebesluit Oplegvel Collegebesluit Onderwerp Natuur- en recreatie ontwikkeling in de Verenigde Polders Portefeuille M. Divendal Auteur R. Elsenaar Telefoon 5113386 E-mail: relsenaar@haarlem.nl WZ/OGV Reg.nr. 2008/164842

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. Werken voor de hei Groep 4-5

Voorbereiding post 1. Werken voor de hei Groep 4-5 Voorbereiding post 1 Werken voor de hei Groep 4-5 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 1: Werken voor de hei, voor groep 4 en 5. Inhoud: Algemeen Verhaal

Nadere informatie