Healthy, wealthy or both? Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Healthy, wealthy or both? Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt"

Transcriptie

1 Healthy, wealthy or both? Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt

2 Colofon Copyright 2011 GlaxoSmithKline, Zeist Uitgave van GlaxoSmithKline, beperkte oplage beschikbaar Projectleider en contactpersoon GSK Marc Koolen, Hoofd Afdeling Zorginnovatie Grafische vormgeving Studio Flip Deze publicatie is tot stand gekomen in samenwerking met BS Health Consultancy Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd in enige vorm of op enige wijze zonder schriftelijke toestemming met uitzondering van korte citaten als onderdeel van kritieken en boekbesprekingen GlaxoSmithKline Huis ter Heideweg LZ Zeist Nederland T: +31 (0)

3 Healthy, wealthy or both? Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt

4 Healthy, wealthy or both Inhoudsopgave Voorwoord 5 Samenvatting 7 Context 13 Scenarioanalyse 17 Trends en ontwikkelingen 21 Kernonzekerheden en scenariomatrix 41 Vier uitgewerkte scenario s 45 Gesprekspartners 54 4

5 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Voorwoord De partijen in de markt van de gezondheidszorg zitten in een overgangsfase. Dat geldt zeker ook voor de innovatieve farmaceutische bedrijven die naar een nieuw business model groeien. De industrietak is groot geworden door de ontwikkeling en verkoop van zogenaamde block busters : innovatieve geneesmiddelen die ontwikkeld zijn voor grote patiëntengroepen en via verschillende kanalen onder de aandacht van artsen en apothekers werden gebracht. De kosten van investeringen in onderzoek en ontwikkeling zijn echter enorm toegenomen door aanvullende eisen voor registratie en vergoeding. Veel belangrijke patenten lopen op hun einde, en de nieuwe geneesmiddelen zullen in aantal aanzienlijk zijn, maar in omzet kleiner. Bovendien wordt de patiënt, ondersteund met informatie via internet, mondiger. En geleidelijk nemen de betalers, dat wil zeggen de zorgverzekeraars, meer regie en lijken de behandelaren een andere rol te krijgen bij de bepaling van de keuze van een geneesmiddel. Maar wat is straks uiteindelijk het resultaat na de overgangsfase? In welke wereld zijn we in 2016 terecht gekomen? Is de kwaliteit van zorg dan daadwerkelijk zichtbaar en meetbaar geworden? Welke bijdragen leveren partijen hieraan? En heeft de patiënt nog toegang tot kwalitatief goede en betaalbare zorg? Om deze vragen te kunnen beantwoorden heeft GSK Nederland in voorliggende publicatie de techniek van scenarioplanning toegepast. Voor de validatie van de beschreven scenario s zijn door BS Health Consultancy diverse stakeholders geraadpleegd. Wij zijn hen en de vertegenwoordigers van deze stakeholders zeer erkentelijk voor hun reactie en bijdrage aan de beschreven scenario s. Ik wens u veel inspiratie en nieuwe inzichten toe bij het lezen van deze publicatie. Marcel Joachimsthal Vice President & General Manager, GlaxoSmithKline 5

6 Healthy, wealthy or both 6

7 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Samenvatting Scenarioplanning wordt veelal toegepast voor sectoren die worden geconfronteerd met discontinuïteit, zoals veranderende marktomstandigheden, nieuwe technologieën en/of veranderende wetgeving. Factoren die allen spelen voor de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt. GlaxoSmithKline (GSK) heeft het initiatief genomen om in deze paper de eerste zes stappen van scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt te delen met haar stakeholders. Stap 1: Stel de scenario agenda vast Tegen de achtergrond van de veranderende omgeving en de hiermee samenhangende onzekerheden heeft het Nederlandse Management Team van GSK behoefte aan een verkenning van mogelijke scenario s. De doelstelling van deze scenarioanalyse is het Nederlandse Management Team van GSK te voorzien van inzicht in de veranderende omgeving met een beschrijving van vier mogelijke toekomstige werelden (scenario s) in Deze vier beschreven werelden zijn gevalideerd bij vertegenwoordigers van verscheidene stakeholders van GSK: patiëntenverenigingen, zorgverzekeraars, overheid, zorgaanbieders vanuit de 1 e lijn en zorgaanbieders vanuit de 2 e lijn. Vanuit deze verkenning van mogelijke scenario s kunnen conclusies worden getrokken voor de strategie van GSK, de product-markt-combinaties en de inzet van middelen. Daarnaast wil het Management Team van GSK de beschreven scenario s delen en de betekenis van de scenario s voor de strategische positionering van partijen bespreken met haar stakeholders. Stap 2: Identificeer de belangrijkste trends Op basis van een externe analyse zijn de navolgende negen (geclusterde) kerntrends voor de farmaceutische zorgmarkt geïdentificeerd: Vraag naar gezondheidszorg wordt onbetaalbaar; Het solidariteitsprincipe komt onder druk te staan; Zorgverzekeraars gaan in toenemende mate een dominante rol spelen bij de inkoop en selectie van (farmaceutische) zorg; Verschuiving van pay-for-activities naar pay-for-performance ; 7

8 Healthy, wealthy or both Meer transparantie en inzicht in de kwaliteit van zorg; Beter georganiseerde zorgaanbieders; Toenemende efficiency in de levering van zorg; Toename van de empowerment van patiënten; Toename invloed van technologie op het aanbieden van zorg en de efficiency en kwaliteit daarvan. Stap 3 en 4: Stel de trend-impact matrix vast en definieer het scenario framework Vervolgens zijn uit de negen geclusterde trends door GSK de volgende twee meest prominente kernonzekerheden geselecteerd waarmee de scenariomatrix wordt gevormd: Regie over de farmacie door zorgverzekeraars of door zorgaanbieders. Sturing van de farmaceutische zorgmarkt op basis van kosten c.q. prijs of op basis van kwaliteit. Op basis van deze geselecteerde onzekerheden is een assenkruis gevormd, waardoor vier kwadranten ontstaan, die het kader van de vier scenario s vormen, zie figuur 1. Zorgverzekeraar regisseert de farmacie scenario 1 Take it or leave it scenario 2 Papa knows best Kosten/prijs gestuurd Kwaliteit gestuurd scenario 4 Postcode zorg scenario your service Zorgaanbieder regisseert de farmacie Figuur 1: scenariomatrix 8

9 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Stap 5 en 6: Uitwerken en valideren van de scenario s In de gevalideerde beschrijvingen van de vier scenario s wordt de wijze geschetst waarop de verschillende belanghebbende actoren naar verwachting zullen handelen in In het eerste scenario Take it or leave it hebben de zorgverzekeraars een dominante rol en nemen beslissingen die sterk prijs gedreven zijn om te kunnen concurreren met de laagste premie. De overheid geeft zorgverzekeraars de ruimte om de farmaceutische zorgmarkt te regisseren en de stijgende zorgkosten te beheersen. Geneesmiddelen worden gezien als een kostenpost waarvan de kwaliteit een gegeven is. Voor multisource geneesmiddelen wordt het preferentiebeleid voortgezet en bij meerdere single source middelen krijgen zorgaanbieders een verdientaak mee voor doelmatig voorschrijven. Om hun taakstellingen te kunnen realiseren spreekt de 1 e lijn de 2 e lijn aan op haar voorschrijfgedrag. Ziekenhuizen proberen bepaalde patiëntenpopulaties naar zich toe te trekken om zodoende meer volume te creëren en economies of scale te realiseren. Patiënten hebben een beperkte keuzevrijheid in dit scenario, omdat zij veelal een naturapolis hebben en zorgverzekeraars selectieve zorginkoop toepassen. Er worden weinig gelden vrijgemaakt om te investeren in de empowerment van patiënten. Alleen grote patiëntenorganisaties kunnen enig tegenwicht bieden. Farmaceutische organisaties maken prijs- en volumeafspraken met zorgverzekeraars als voorwaarde voor vergoeding van hun (nieuwe) geneesmiddelen en proberen de kostenbesparingen bij toepassing van hun geneesmiddel zichtbaar voor hen te maken. In het tweede scenario Papa knows best wordt tussen de zorgverzekeraars niet zozeer geconcurreerd op prijs, maar vooral op basis van de kwaliteit van de ingekochte zorg. Zorgverzekeraars sturen sterk op een infrastructuur waarbij kwaliteitsmeting van de farmaceutische zorg plaatsvindt in de praktijk. Zorgverzekeraars benchmarken deze uitkomsten en houden zich meer met de inhoud van richtlijnen bezig op basis waarvan het voorschrijfgedrag van zorgaanbieders is gebaseerd. Om de kwaliteit van farmaceutische zorg te meten en te verbeteren ontstaan er verscheidene samenwerkingen tussen zorgverzekeraars, overheid, farmaceutische organisaties, zorgaanbieders en patiëntenorganisaties. De patiënt staat centraal en ontvangt goede kwaliteit zorg tegen een hogere premie dan in

10 Healthy, wealthy or both In tegenstelling tot de twee voorgaande scenario s hebben zorgaanbieders in het derde service grote invloed op de keuze van geneesmiddelen en hebben zij eigen formularia ontwikkeld op basis van outcome data uit de praktijk. Ze werken daarvoor onder andere samen met farmaceutische organisaties om de integrale toegevoegde waarde van behandelingen inzichtelijk te maken. Geneesmiddelen worden gezien als onderdeel van de integrale behandeling. In dit scenario staan patiënten centraal en zijn zij medebehandelaar van hun aandoening. Patiëntenverenigingen spelen een belangrijke rol bij het realiseren van integrale transparantie en zijn betrokken bij regionale verbetertrajecten om de zorgstandaarden te helpen implementeren. Zorgverzekeraars sluiten meerjarige contracten met voorkeurszorgaanbieders en spreken met hen budgetten af met als doelstelling de kwaliteit te maximaliseren. Deze voorkeursleveranciers worden geselecteerd op basis van kwaliteit. Het grote aantal decentrale verantwoordelijkheden maakt het voor de overheid lastig om de kosten te beheersen, daarom kijkt zij in dit scenario strenger naar de vergoeding van geneesmiddelen die tot het basispakket behoren. In het vierde scenario Postcode zorg maken zorgaanbieders integrale prijsafspraken met zorgverzekeraars, inclusief de kosten voor geneesmiddelen. Hierdoor hebben zorgaanbieders een grote invloed op de keuze van het geneesmiddel. Door zorgaanbieders worden eigen formularia opgesteld gebaseerd op economische gronden. Om extra voordelen te realiseren worden inkoopcombinaties gevormd. Lastige c.q. dure patiënten worden snel doorverwezen en patiënten worden geconfronteerd met wachtlijsten als kostenbeheersingsmaatregel. Patiëntenverenigingen treden in dit scenario op als belangenbehartiger en spannen vele rechtszaken aan om de toegankelijkheid te verbeteren. Patiënten hebben in principe toegang tot dezelfde minimale kwaliteit zorg, maar de kwaliteit varieert in de praktijk tussen de zorgaanbieders. Overheid en zorgverzekeraars controleren individuele zorgaanbieders op toegankelijkheid en veiligheid om grote verschillen tussen regio s te vermijden. Farmaceutische organisaties hanteren regionale account strategieën, omdat de beslissingen regionaal worden genomen in zorggroepverband en op het niveau van gevormde ziekenhuisinkoopcombinaties. 10

11 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt 11

12 Healthy, wealthy or both 12

13 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Context De Nederlandse zorgmarkt bevindt zich in een transitieproces van een budget gedreven naar een meer marktgeoriënteerd zorgstelsel. Door het introduceren van marktprikkels in het Nederlandse zorgstelsel, zoals concurrentie tussen de zorgaanbieders, selectieve zorginkoop en prestatiebekostiging wordt geprobeerd de zorgkosten te beheersen en de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren. De regierol van deze transitie is neergelegd bij de zorgverzekeraars, waarbij de overheid een stapje opzij doet. De overheid houdt toezicht op de kwaliteit, betaalbaarheid en bereikbaarheid van de zorg. De zorgverzekeraars zijn aan zet om de zorgmarkt te transformeren naar het nieuwe systeem. Vooral tegen de achtergrond van de toenemende vraag naar gezondheidszorg en stijgende zorgkosten gaat de transitie naar het nieuwe gezondheidszorgsysteem niet snel genoeg. In 2011, heeft de Nederlandse overheid dan ook een duidelijk signaal afgegeven dat de zorgverzekeraars aan de slag moeten gaan en hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Een maatregel die de overheid neemt om dit te bevorderen is de afbouw van de ex-post (achteraf) compensatieregelingen van het risicovereveningssysteem. Hierdoor gaan zorgverzekeraars zelf meer risico lopen over hun daadwerkelijk gerealiseerde zorgkosten. Daarnaast worden in 2012 een aantal maatregelen ingevoerd die ook een grote impact zullen hebben op de zorgmarkt: vrije prijzen voor farmaceutische zorg geleverd door apotheken (apothekers worden betaald voor de geleverde zorg in plaats van dat ze betaald worden voor de distributie en gelden verdienen middels onderhandelde marges) en uitbreiding van het vrije segment voor de ziekenhuiszorg. Voor ziekenhuizen wordt 70% van de DBC-zorgproducten vrij onderhandelbaar. Voor de farmaceutische industrie is de overheveling van specialistische geneesmiddelen naar het ziekenhuisbudget relevant, te beginnen met TNF-alfaremmers in Dit betekent dat ziekenhuizen dan geheel verantwoordelijk zijn voor de kosten en distributie van deze geneesmiddelen. 13

14 Healthy, wealthy or both Doelstelling scenarioplanning Tegen de achtergrond van de veranderende omgeving en de hiermee samenhangende onzekerheden heeft het Nederlandse Management Team van GSK behoefte aan een verkenning van mogelijke scenario s. Scenarioplanning wordt veelal toegepast voor sectoren die worden geconfronteerd met discontinuïteit, zoals veranderende marktomstandigheden, nieuwe technologieën en/of veranderende wetgeving. Factoren die allen spelen voor de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt. De doelstelling van deze scenarioanalyse is het Nederlandse Management Team van GSK te voorzien van inzicht in de veranderende omgeving met een beschrijving van vier mogelijke toekomstige werelden. GSK is bij de scenarioanalyse en het opstellen van deze paper ondersteund door organisatieadviesbureau BS Health Consultancy. De vier beschreven scenario s zijn gevalideerd door het afnemen van interviews bij vertegenwoordigers van verscheidene stakeholders van GSK: patiëntenverenigingen, zorgverzekeraars, overheid, zorgaanbieders vanuit de 1 e lijn en zorgaanbieders vanuit de 2 e lijn. De namen van de geïnterviewde personen zijn neergelegd in de bijlage. Vanuit deze verkenning van mogelijke scenario s kunnen conclusies worden getrokken voor de strategie van GSK, de product-markt-combinaties en de inzet van middelen. Daarnaast wil het Management Team van GSK de beschreven scenario s delen en de betekenis van de scenario s voor de strategische positionering van partijen bespreken met haar stakeholders. Scope Voor deze scenario-analyse zijn door GSK de volgende uitgangspunten gehanteerd: De horizon die wordt gehanteerd voor de scenarioplanning is 5 jaar. De mogelijke scenario s die worden beschreven hebben betrekking op het jaar 2016; De scenario-analyse is vanuit het perspectief van de farmaceutische zorgmarkt gemaakt. Gezien de korte horizon van 5 jaar is bij deze scenario-analyse de aanname gehanteerd dat de transitie naar een meer marktgeoriënteerd zorgstelsel in Nederland doorzet. Alle geïnterviewde vertegenwoordigers waren, net als GSK, van mening dat in deze korte horizon de transitie naar meer marktwer- 14

15 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt king in de zorg wordt voortgezet en de zorgverzekeraars de ruimte krijgen om zich te bewijzen als regisseur. Wanneer gekozen wordt voor een langere horizon zou deze aanname minder vanzelfsprekend zijn. Verder wordt de aanname gehanteerd dat in alle scenario s in 2016 er nog steeds sprake is van een Budgettair Kader Zorg (BKZ). 15

16 Healthy, wealthy or both 16

17 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Scenarioanalyse Scenarioanalyse is een populair instrument voor organisaties om flexibele lange termijn plannen te maken in onzekere omstandigheden. Scenarioplanning voorspelt niet de toekomst, maar helpt wel om te anticiperen op een mogelijke toekomst. Het gaat niet om de vraag of het gebeurt, maar om de vraag wat te doen wanneer het gebeurt. De scenarioanalyse methodiek werkt door het effect van de onzekerste en belangrijkste krachten die de toekomst beïnvloeden te begrijpen. De navolgende scenario s zijn samengesteld op basis van de twee voornaamste onzekerheden die grote impact hebben op de farmaceutische zorgmarkt. Deze twee kernonzekerheden zijn geïdentificeerd uit de verschillende markttrends en ontwikkelingen en vormen de assen van de scenariomatrix. Hierdoor ontstaan vier kwadranten die het kader van de scenario s vormen. Vervolgens is door vanuit stakeholderperspectief de toekomstige situatie in de vier kwadranten te beschrijven een beeld gevormd van de manier waarop de verschillende betrokken actoren zich naar verwachting in deze scenario s zullen gedragen. Deze beschrijvingen zijn in interviews bij vertegenwoordigers van de stakeholders van GSK getoetst op logica en consistentie. GSK wil met deze paper haar stakeholders inzicht geven in de veranderende farmaceutische zorgmarkt en ingaan op de eerste zes stappen van scenarioplanning (zie figuur 2), resulterend in vier gevalideerde scenario s. De zevende stap bij scenarioplanning is het bepalen van de zogenoemde early warning indicatoren. Early warning indicatoren zijn kenmerken die erop wijzen dat de markt zich naar een specifiek scenario aan het ontwikkelen is. Door early warning indicatoren te identificeren, worden de vier scenario s als het ware vertaald naar een meer nabije toekomst en kan nauwkeuriger worden aangegeven in de richting van welk scenario de farmaceutische zorgmarkt zich ontwikkelt. De laatste stap bij scenarioanalyse is het vaststellen van de strategie. Scenario s bieden organisaties inzicht in de vraag of hun huidige beleid en organisatie eigenlijk wel robuust genoeg zijn voor de toekomst. Voor elk beschreven toekomstscenario kunnen de kansen en risico s 17

18 Healthy, wealthy or both 1 Scenario agenda Stel de scenario agenda vast Wat is de aanleiding, doel en werkwijze? 2 Identificatie trends 3 Trend-impact matrix 4 Scenario framework 5 Externe invloeden 6 Scenario logica Identificeer de belangrijkste trends Identificeer de relevante trends die de sector beïnvloeden Stel trend-impact matrix vast Wat is de impact en voorspelbaarheid van de trends? Definieer scenario framework Welke trends (belangrijkste kernonzekerheden) komen op het assenstelsel? Bepaal externe invloeden Welke actoren en factoren zijn van invloed op scenario s Definieer de scenario logica Toets door deskundigen op consistentie scenario s 7 Finaliseren scenario s Finaliseer de scenario s Bepaal early warning indicators 8 Vaststellen strategie Vaststellen van de strategie Vind de strategie die robuust is bij de meeste scenario s In scope Out-of-scope Figuur 2: Stappen in scenarioplanning voor de organisatie in kaart worden gebracht. Daarna kan worden bepaald welke strategische opties de organisatie heeft en wat de mogelijke consequenties hiervan zijn in de scenario s. Met behulp van scenario s kan een organisatie de overstap maken van het denken in kleine stapjes naar het ontwikkelen van een robuuste strategie, zie figuur 3. 18

19 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Scenario s Definiëren strategische opties Impact op stelsel en marktstructuur Impact op strategie Organisatie Tijd Nu Toekomst Figuur 3: Van scenario s naar strategische keuzes (Bron: van der Heijden) De twee laatste stappen van scenarioplanning vormen geen onderdeel van deze paper. Met deze paper gaat het Management Team van GSK het gesprek aan met haar stakeholders over de betekenis van de scenario s voor de strategische positionering van partijen. 19

20 Healthy, wealthy or both 20

21 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Trends en ontwikkelingen In dit hoofdstuk worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen voor de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt aangegeven, om vervolgens de kernonzekerheden te kunnen identificeren. Ten behoeve van de overzichtelijkheid van deze paper zijn de trends en ontwikkelingen geclusterd in negen kerntrends. Vraag naar gezondheidszorg wordt onbetaalbaar Verschillende factoren dragen ertoe bij dat de kosten van de gezondheidszorg stijgen. Dit zijn ontwikkelingen aan zowel de vraag- als de aanbodzijde. Vanuit ontwikkelingen aan de vraagzijde zal de Nederlandse bevolking in de toekomst bestaan uit meer ouderen. Per 100 leden van de beroepsbevolking zijn er nu plussers. Verwacht wordt dat dit in 2040 is opgelopen tot 49 per 100. Mede veroorzaakt door de gestage groei van de levensverwachting. In 1970 was de gemiddelde levensverwachting voor mannen 70,8 en voor vrouwen 76,5. In 2010 steeg deze verwachting met respectievelijk 7,5 jaar en 5,8 jaar tot 78,3 jaar voor mannen en 82,3 jaar voor vrouwen. Voorts stijgt de komende jaren het aantal Nederlanders met een of meerdere chronische aandoeningen. Volgens ramingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zal 55% van de Nederlanders in 2020 tenminste één chronische aandoening hebben. Ook het aantal mensen met tegelijkertijd twee of meer aandoeningen, zogenoemde multi- of co-morbiditeit, neemt toe en zal de zorg(verlening) complexer maken. Deze ontwikkelingen hebben een grote impact op de kosten van gezondheidszorg. De kosten van gezondheidszorg voor iemand van 85 jaar of ouder zijn bijna vijf keer hoger dan voor een gemiddelde Nederlandse inwoner. Vanuit de vraagzijde ontstaat ook meer druk op de kosten voor de gezondheidszorg als gevolg van de introductie van dure medische behandelingen en het toenemend gebruik van (vooruitstrevende) medische technologie, zoals robotten, diagnostische testen en dure medische hulpmiddelen. Een grote uitdaging zal zijn om de toenemende zorgvraag met voldoende gekwalificeerd personeel op te vangen. Om dit onder andere te kunnen realiseren worden investeringen gedaan in de opleiding van medische professionals en worden 21

22 Healthy, wealthy or both er minder drempels opgeworpen om een medische studie te starten (afschaffen van numerus fixes). Behalve ten aanzien van opleidingen zal ook gezocht worden naar aangrijpingspunten zoals meer flexibele werkuren, meer participerende vrouwen en verschillende beloningsstructuren. Ook verbreding van de toepassingsmogelijkheden van domotica en de inzet van zelfmanagement worden gestimuleerd en gesubsidieerd als mogelijke oplossing. De stijgende zorgkosten hebben een belangrijke invloed op het inkomen van huishoudens. Op dit moment geeft iemand met een modaal inkomen al circa een vijfde van zijn inkomen uit aan zorg. Voor een gedeelte is dit een inkomensafhankelijke premie die via de werkgever loopt en waar de werknemer belasting over betaalt. Zonder kostenbeheersingsmaatregelen loopt het beslag van zorg op het inkomen op tot bijna 40 procent in 2040, zie figuur % 39% 61% 78% Aandeel zorgpremies (inclusief bijdrage werkgever) Totaal modaal inkomen exclusief zorgpremies Figuur 4: Zorgpremies als aandeel in het modaal inkomen in 2015 en 2040 (Bron: Miljoenennota 2012) Niet specifiek gerelateerd aan de zorgmarkt, maar wel van invloed op het algemene overheidsbudget -en daarmee de begroting van het Ministerie van VWS- is het scepticisme over de wereldwijde economische groei. Veroorzaakt door ernstige bezorgdheid over de Amerikaanse schuldenmarkt en de Eurocrisis. Dit zal leiden tot minder beschikbare euro s om te kunnen besteden aan de gezondheidszorg. 22

23 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Stijgende zorgkosten als gevolg van: Vergrijzende bevolking. Toename aantal mensen met een chronische aandoening en multimorbiditeit. Introductie van dure medische behandelingen. Tekorten aan personeelsleden. Het solidariteitsprincipe komt onder druk te staan De stijgende zorgkosten in een stagnerende economie zetten het solidariteitsprincipe (gelijke toegang tot de gezondheidszorg en behandeling voor iedere inwoner) onder druk. Om de gezondheidskosten onder controle te houden heroverwegen beleidsmakers de omvang en inhoud van het verzekerde basispakket. Beslissingen worden genomen om het pakket te verkleinen door bijvoorbeeld bepaalde geneesmiddelen (zoals maagzuurremmers) en de rollator niet meer te vergoeden vanuit de basisverzekering. Er zijn ook concrete plannen om pakketbeslissingen te baseren op criteria die zijn gebaseerd op ziektelast: behandelingen voor aandoeningen met een lage ziektelast zullen niet langer worden vergoed. Het kleiner wordende basispakket leidt ertoe dat de basisverzekering alleen een minimum van de gezondheidszorg vergoedt waardoor de behoefte aan aanvullende verzekeringen naar verwachting zal toenemen. Om de groeiende vraag naar gezondheidszorg te kunnen beheersen wordt van consumenten een meer verantwoord gedrag verwacht. Mensen dienen hun verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen levensstijl om gezond te blijven en om ervoor te zorgen dat een behandeling leidt tot het maximale resultaat. Ook is toenemende aandacht voor leefstijlprogramma s en preventie. Om de verwachte vraag naar gezondheidszorg te beïnvloeden proberen zorgverzekeraars te voorkomen dat gezonde verzekerden ziek worden. Bijvoorbeeld door gezond leven te stimuleren en stoppen-metroken programma s te vergoeden. Ook worden steeds vaker ideeën geopperd om de zorgpremie afhankelijk te maken van de levensstijl van de verzekerde. Uit onderzoek van het CBS eind 2010 onder de Nederlandse bevolking blijkt dat mensen over het algemeen solidair zijn met ouderen, mensen met een niet zo goede gezondheid en mensen van wie genetisch is vastgesteld dat ze in de toekomst waarschijnlijk een ernstige ziekte of 23

24 Healthy, wealthy or both aandoening zullen krijgen. Wanneer zorgkosten voortkomen uit onverantwoord gedrag zoals roken en overmatig alcoholgebruik, is het beeld anders. Een groot deel van de Nederlandse bevolking vindt namelijk dat rokers en zware drinkers een hogere zorgpremie zouden moeten betalen, zie figuur 5. Procent Mensen die roken Mensen die veel alcohol drinken Mensen die onvoldoende bewegen Mensen die genetisch belast zijn De premie zou hoger moeten zijn voor... De premie zou ongewijzigd moeten blijven voor De premie zou lager moeten zijn voor Figuur 5: Mening van de Nederlandse bevolking van 18 jaar of ouder over de hoogte van de vaste premie voor de basisverzekering voor mensen die roken, mensen die veel alcohol drinken, mensen die onvoldoende bewegen en mensen die genetisch belast zijn (Bron: CBS) Om ongezond gedrag te ontmoedigen zijn er ook ideeën om belasting te heffen over vet eten (zogenoemde vettax ) en de accijns over sigaretten verder te verhogen. Sommige mensen pleiten voor de mogelijkheid om het aantal calorieën op het menu van restaurants te vermelden en er is een toenemende steun om zwaarlijvige mensen het dubbele tarief in rekening te brengen voor hun vliegticket. Ook werkgevers proberen hun werknemers te beïnvloeden om gezond te leven door hen te stimuleren deel te nemen aan programma s ter bevorderingen van de lichaamsbeweging of vaker de fiets te nemen naar het werk. 24

25 Scenarioanalyse van de Nederlandse farmaceutische zorgmarkt Het resultaat van deze trends is dat er meer verwacht wordt van de individuele verantwoordelijkheid, onder andere tot uiting komend in gezond(er) leven en meer zelfmanagement van patiënten met een ziekte of aandoening. Basispakket wordt verkleind om collectieve zorgkosten te beheersen. Verschuiving naar gezondheidsmanagement met meer aandacht voor leefstijl en gezond leven. Meer zelfverantwoordelijkheid wordt verwacht van consumenten en patiënten. Zorgverzekeraars gaan in toenemende mate een dominante rol spelen bij de inkoop en selectie van (farmaceutische) zorg De Nederlandse zorgmarkt bevindt zich in een transitieproces naar een meer marktgeoriënteerd en uitkomsten gedreven stelsel. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor zorgverzekeraars, die de belangen van de verzekerden vertegenwoordigen en waarvan verwacht wordt dat zij kwalitatief betere zorg tegen gelijke prijzen, of zorg met een gelijke kwaliteit tegen lagere prijzen, inkopen. Dit uiteraard met inachtneming van de wet- en regelgeving, welke zijn vastgesteld door de overheid en haar toezichthouders. Selectieve zorginkoop is een belangrijk instrument van zorgverzekeraars om de kwaliteit en kosteneffectiviteit van de gezondheidszorg te verbeteren. Selectief contracteren betekent dat niet alle behandelingen van ziekenhuizen worden gecontracteerd, met als resultaat een herschikking van de Nederlandse ziekenhuiszorg. Ziekenhuizen worden gedwongen om keuzes te maken welke behandelingen zij willen aanbieden en welke behandelingen niet meer. In dit stadium van selectieve contractering wordt de selectie van ziekenhuizen voornamelijk gebaseerd op inputcriteria, zoals het aantal complexe operaties die worden uitgevoerd voor een aandoening. Zorgverzekeraar CZ heeft bijvoorbeeld voor 2012 geen ziekenhuizen gecontracteerd die minder dan 70 borstkankeroperaties uitvoeren. De verwachting is dat in de toekomst met de toenemende transparantie van de kwaliteit van de zorg de inkoopbeslissingen steeds meer worden gebaseerd op uitkomstgegevens. Selectieve zorginkoop is met het preferentiebeleid van zorgverzekeraars ook reeds zichtbaar op het gebied van farmaceutische zorg. Het preferentiebeleid houdt in dat een zorgverzekeraar één leverancier voor een bepaalde pe- 25

26 Healthy, wealthy or both riode aanwijst voor een (multisource) geneesmiddel, waarvan het octrooi is verlopen en er meerdere aanbieders zijn van het zogenaamde generieke geneesmiddel. De zorgverzekeraar selecteert de leverancier op basis van prijs en alleen het geneesmiddel van de geselecteerde leverancier wordt door de zorgverzekeraar vergoed. Als gevolg van het individuele preferentiebeleid van zorgverzekeraars zijn de prijzen van generieke middelen, in vergelijking met het prijsniveau eind 2007, per 1 juni 2008 in één klap gehalveerd, zie figuur 6. In 2009 zette deze daling verder door en daalde het prijsniveau met nog bijna 9%. Deze daling kan vooral worden toegeschreven aan de verdere uitbreiding van het individuele preferentiebeleid van zorgverzekeraars. 100% 80% 60% 40% 20% Generiek Parallel Specialité 0% jan - 07 feb - 07 mrt - 07 mei - 07 jun - 07 jul - 07 aug - 07 okt - 07 nov - 07 dec - 07 feb - 08 mrt - 08 apr - 08 jun - 08 jul - 08 aug - 08 okt - 08 nov - 08 dec - 08 jan - 09 mrt - 09 apr - 09 mei - 07 jul - 09 aug - 09 sep - 09 nov - 09 dec - 09 okt - 10 mrt - 10 Figuur 6: Prijsontwikkeling receptgeneesmiddelen per inkoopkanaal (januari 2007 = 100) (Bron: SFK) Discussies zijn gaande of deze vorm van selectie ook toegepast kan worden op spécialité (single source) geneesmiddelen waarvoor slechts één leverancier beschikbaar is, maar het geneesmiddel kan worden vervangen door een goedkoper ander geneesmiddel binnen eenzelfde klasse. In dat geval is sprake van therapeutische substitutie en hebben zorgprofessionals minder vrijheid in het voorschrijven van het beste geneesmiddel voor de individuele patiënt. 26

AGENDA. Data Populatie ouderen Amsterdam nu en 2030 Veranderende rol van de verzekeraar - visie Agis - spelers - uitgangspunten Agis Vragen

AGENDA. Data Populatie ouderen Amsterdam nu en 2030 Veranderende rol van de verzekeraar - visie Agis - spelers - uitgangspunten Agis Vragen OUDERENZORG AGENDA Data Populatie ouderen Amsterdam nu en 2030 Veranderende rol van de verzekeraar - visie Agis - spelers - uitgangspunten Agis Vragen Zorggebruik op Agis data Het zorggebruik van 65+ Agis

Nadere informatie

Overzicht Financiering eerste lijn

Overzicht Financiering eerste lijn Overzicht Financiering eerste lijn Wat gaan we doen? Terugblik inventarisatie ZonMw onder 22 praktijkprojecten Overzicht financieringsbronnen Goed voorbeeld In dialoog met Waarom deze workshop? Quickscan

Nadere informatie

Verandering op komst: functionele, integrale bekostiging voor niet-complexe chronische zorgvormen. Wat betekent dit voor u!

Verandering op komst: functionele, integrale bekostiging voor niet-complexe chronische zorgvormen. Wat betekent dit voor u! Verandering op komst: functionele, integrale bekostiging voor niet-complexe chronische zorgvormen Wat betekent dit voor u! Agenda 1. Actuele ontwikkelingen in de bekostiging 2. Wat is functionele bekostiging

Nadere informatie

Functionele beschrijving en bekostiging en de farmacie

Functionele beschrijving en bekostiging en de farmacie Functionele beschrijving en bekostiging en de farmacie Symposium Ketenzorg, functionele beschrijvingen en Apotheekvergoeding 2011 Henk van Vliet, Raadsadviseur NZa 16 september 2010 Stand van zaken Farmacie

Nadere informatie

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 INSPIRE klantenevenement 14 november 2013 Inhoud Farmacie 2013 Workshop scenario analyse Toekomstbeeld VJA Praktijkvoorbeelden Visiedocument Jonge Zorgverleners

Nadere informatie

Sterker in samenwerking

Sterker in samenwerking Intrakoop-strategie 2014 2016 Sterker in samenwerking Intrakoop helpt zorginstellingen al meer dan vijftig jaar de meeste waarde uit het leveranciersaanbod te realiseren, door kennis, ervaring en inkoopvolume

Nadere informatie

Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29689 Herziening Zorgstelsel 31016 Ziekenhuiszorg Nr. 623 Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 23 juni 2015 Hierbij

Nadere informatie

Opbouw. Zorgverzekeringswet 2006 Redenen voor hervorming. De kern van Zvw. Privaat zorgstelsel met veel publieke randvoorwaarden

Opbouw. Zorgverzekeringswet 2006 Redenen voor hervorming. De kern van Zvw. Privaat zorgstelsel met veel publieke randvoorwaarden Opbouw De visie van zorgverzekeraars Jaarcongres V&VN, 10 april 2015 Marianne Lensink Het stelsel en de rol van zorgverzekeraars Opgaven voor de toekomst: - minder meer zorguitgaven - transparantie over

Nadere informatie

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M Zorginnovatie bij CZ D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M Durft u zich te onderscheiden? Dan zijn wij bijzonder geïnteresseerd in uw ideeën voor innovatie in de zorg! Het zijn woelige tijden

Nadere informatie

Zorg en betaalbaarheid - de rol van zorgverzekeraars. AndrØ Rouvoet, Voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Zorgseminar AvØro Achmea, 3 september 2013

Zorg en betaalbaarheid - de rol van zorgverzekeraars. AndrØ Rouvoet, Voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Zorgseminar AvØro Achmea, 3 september 2013 Zorg en betaalbaarheid - de rol van zorgverzekeraars AndrØ Rouvoet, Voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Zorgseminar AvØro Achmea, 3 september 2013 Rode draad De kosten van de zorg: een probleem? Rol

Nadere informatie

Voorwaarden voor vergoeding

Voorwaarden voor vergoeding Voorwaarden voor vergoeding Introductie in de procedures voor de aanvraag van een DBC. Mr. Ron de Graaff 12 maart 2008 Vergoeding medische technologie Extramuraal (Regeling Hulpmiddelen) AWBZ gefinancierde

Nadere informatie

perspectief zorgverzekeraar Jeroen Crasborn Senior adviseur zorgstrategie Rvb & Directie Zilverenkruis Achmea

perspectief zorgverzekeraar Jeroen Crasborn Senior adviseur zorgstrategie Rvb & Directie Zilverenkruis Achmea perspectief zorgverzekeraar Jeroen Crasborn Senior adviseur zorgstrategie Rvb & Directie Zilverenkruis Achmea 1 2 3 Zorgkostenstijging is van alle jaren maar extra waakzaamheid geboden Ontwikkeling zorguitgaven

Nadere informatie

Welke items spelen een rol

Welke items spelen een rol COPD Ketenzorg Wat is ketenzorg? ketenzorg zorg waarin de verschillende schakels van zorgverlening op elkaar zijn afgestemd, zodat een samenhangend aanbod ontstaat, gericht op de behoeften van de patiënt

Nadere informatie

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer?

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Geert Groenenboom, senior manager zorginkoop eerste lijn Achmea Divisie Zorg & Gezondheid 14 juni

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Bekostiging & financiering in de cure

Bekostiging & financiering in de cure Alleen de hoofdzaken 2011 Bekostiging & financiering in de cure Inleiding 2001 2002 Afstudeeronderzoek DBC Ministerie VWS 2002 2004 Lid landelijk projectteam DBC s NVZ vereniging van Ziekenhuizen 2004

Nadere informatie

Ronde Tafel Gesprek / bijzondere procedure - 19 januari 2015 Tweede Kamer

Ronde Tafel Gesprek / bijzondere procedure - 19 januari 2015 Tweede Kamer Ronde Tafel Gesprek / bijzondere procedure - 19 januari 2015 Tweede Kamer Dames en heren, Kwalitatief goede, toegankelijke en betaalbare zorg dat is de inzet van de overheid, de verzekeraars en de aanbieders.

Nadere informatie

GENEESMIDDELEN Veel gestelde vragen en antwoorden. Augustus 2008

GENEESMIDDELEN Veel gestelde vragen en antwoorden. Augustus 2008 GENEESMIDDELEN Veel gestelde vragen en antwoorden Augustus 2008 Toelichting: De vragen zijn ingedeeld in drie onderdelen: -1- vergoedingen voor geneesmiddelen, -2- preferentiebeleid van zorgverzekeraars,

Nadere informatie

De zorg verandert, het werk van de CRA ook? Paulien Nieuwendijk april 2012

De zorg verandert, het werk van de CRA ook? Paulien Nieuwendijk april 2012 De zorg verandert, het werk van de CRA ook? 1 Paulien Nieuwendijk april 2012 Waar gaan we het over hebben? 1. De zorgmarkt hoe ziet die markt eruit? 2. De stijging van de zorgkosten 3. Kostenbeheersing;

Nadere informatie

Rekenmodel voor integrale bekostiging

Rekenmodel voor integrale bekostiging Rekenmodel voor integrale bekostiging Spreker: Marjolein Dijns-van der Hoek 10 november 2009 Leerhotel het Klooster, Amersfoort Financiering 2010 -Integrale bekostiging -Ketenfinanciering/ DBC s -Kostprijsberekeningmodel

Nadere informatie

Reactie Patiëntenfederatie NPCF op de VWS visie op geneesmiddelen: Nieuwe geneesmiddelen snel bij de patiënt, tegen aanvaardbare kosten

Reactie Patiëntenfederatie NPCF op de VWS visie op geneesmiddelen: Nieuwe geneesmiddelen snel bij de patiënt, tegen aanvaardbare kosten Bijlage bij: Reactie Patiëntenfederatie NPCF op de VWS visie op geneesmiddelen: Nieuwe geneesmiddelen snel bij de patiënt, tegen aanvaardbare kosten Inleiding Patiëntenfederatie NPCF neemt met belangstelling

Nadere informatie

De zorg en uw portemonnee. Grip op je vermogen 19 april 2013 Peter Ruys Directeur ZorgKiezer.nl

De zorg en uw portemonnee. Grip op je vermogen 19 april 2013 Peter Ruys Directeur ZorgKiezer.nl De zorg en uw portemonnee Grip op je vermogen 19 april 2013 Peter Ruys Directeur ZorgKiezer.nl 12,5 jaar Transparantie Vanaf 2005 ZorgKiezer.nl, nu grootste onafhankelijke zorgsite van Nederland Trends

Nadere informatie

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw,

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw, Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT datum Utrecht, 27 mei 2009 ons kenmerk 2009-366/DSB/01.01.01/fv/tk voor informatie F. Vogelzang uw kenmerk --

Nadere informatie

Een gezonder Nederland VTV-2014. De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014. Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker

Een gezonder Nederland VTV-2014. De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014. Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker Een gezonder Nederland VTV-2014 Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker, en vele anderen De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 1 Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker 24 juni

Nadere informatie

Integrale bekostiging multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2, VRM, COPD)

Integrale bekostiging multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2, VRM, COPD) BELEIDSREGEL Integrale bekostiging multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2, VRM, COPD) Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg

Nadere informatie

Bekostiging van dure geneesmiddelen (incl. off-label gebruik)

Bekostiging van dure geneesmiddelen (incl. off-label gebruik) Bekostiging van dure geneesmiddelen (incl. off-label gebruik) Ingrid van der Eijk Market Access Manager NIA Symposium, 27 maart 2014 Takeda Nederland bv Vergoeding van dure geneesmiddelen hoe werkt dat?

Nadere informatie

Betaalbaarheid en knelpunten arbeidsmarkt Zorg

Betaalbaarheid en knelpunten arbeidsmarkt Zorg Betaalbaarheid en knelpunten arbeidsmarkt Zorg Reactie van het Actuarieel Genootschap op de door de Sociaal Economische Raad uitgezette consultatie 29 februari 2012 De Sociaal-Economische Raad (SER) organiseert

Nadere informatie

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Nederlandse Zorgautoriteit Postbus 3017, 3502 GA Utrecht Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Geachte dr. E.A.A.

Nadere informatie

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Netwerkbijeenkomst decentraliseren = innoveren, georganiseerd door Zorg voor Innoveren, Utrecht, 26 juni 2014 Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Van goede zorg verzekerd. Zorgverzekering. Oegstgeest 27 september 2014

Van goede zorg verzekerd. Zorgverzekering. Oegstgeest 27 september 2014 1 Van goede zorg verzekerd Zorgverzekering Oegstgeest 27 september 2014 Volksgezondheid Toekomst Verkenningen VTV 2013 Uitgangspunten zorgverzekeraars Zorgverzekeraars: Hanteren solidariteit en voor iedereen

Nadere informatie

Meldactie Zorginkoop Wat is de invloed van uw zorgverzekeraar?

Meldactie Zorginkoop Wat is de invloed van uw zorgverzekeraar? Meldactie Zorginkoop Wat is de invloed van uw zorgverzekeraar? April 2011 Ir. T. Lekkerkerk, projectleider Juli 2011 Rapport meldactie Wat is de invloed van uw zorgverzekeraar NPCF 2011-298/DSB/01.01.01/TL/hm

Nadere informatie

Contractvormen in de curatieve GGZ

Contractvormen in de curatieve GGZ 1 Contractvormen in de curatieve GGZ Drs. Marja Appelman Jan Sonneveld, MSc Drs. Johan Visser Mr. Mirjam de Bruin SiRM Strategies in Regulated Markets Nieuwe Uitleg 24 2514 BR Den Haag Den Haag, 26 februari

Nadere informatie

Kerndocument Uitwerking van de Toekomstvisie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020

Kerndocument Uitwerking van de Toekomstvisie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020 Kerndocument Uitwerking van de Toekomstvisie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020 Voor vandaag. En morgen. Inhoudsopgave Voorwoord 4 1. Missie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020 5 2 Visie Farmaceutische Patiëntenzorg

Nadere informatie

De zorgverzekeraar: Vriend of vijand?

De zorgverzekeraar: Vriend of vijand? De zorgverzekeraar: Vriend of vijand? Workshop HEAD Congrens 2016 DSW ZORGVERZEKERAAR Houten, Vrijdag 10 juni 2016 Bas Keijzer 2 3 VWS: De Zvw is een wet die iedere nederlander van een breed basispakket

Nadere informatie

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29689 Herziening Zorgstelsel 25424 Geestelijke gezondheidszorg Nr. 599 Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS 1 Veranderende zorgvraag - de visie van VWS Congres DiabeteszorgBeter 3 oktober 2008, Zeist Fred Krapels Hoofd Eerstelijns- en Ketenzorg, tvs plv. Directeur Curatieve Zorg Ministerie van VWS Toename chronische

Nadere informatie

Cliëntenradenbijeenkomst 16 april 2013

Cliëntenradenbijeenkomst 16 april 2013 Cliëntenradenbijeenkomst 16 april 2013 Opening Anneke Augustinus Manager Care Zorgkantoor Zorg en Zekerheid Foto: website Activite Waarom vandaag? Delen kennis en ervaringen zodat: Het zorgkantoor voldoende

Nadere informatie

De eerste stappen... Processen. Grote stappen: zelfmanagement. Door hogere levensverwachting en ongezonde leefstijl gaat aantal chronisch

De eerste stappen... Processen. Grote stappen: zelfmanagement. Door hogere levensverwachting en ongezonde leefstijl gaat aantal chronisch 10 stappen vooruit... De kosten van de gezondheidszorg zijn zeer snel gestegen Stijging ziekenhuiskosten in 5 jaar Stijging kosten AWBZ in 10 jaar 30 % Naar 20 mrd 66 % Naar 21 mrd 2 Daardoor En neemt

Nadere informatie

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz)

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) & De Friesland Zorgverzekeraar Toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Niet-toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Inhoud Presentatie Hervormingen Langdurige

Nadere informatie

De balans tussen zorgverlener en zorgondernemer

De balans tussen zorgverlener en zorgondernemer BS Health Consultancy De balans tussen zorgverlener en zorgondernemer KNGF Fysiocongres 14-11-2008 Paul van den Broek De rol van de zorgverzekeraar is sinds 2006 veranderd; van een administratie-declaratiegeoriënteerde

Nadere informatie

Geneesmiddelentekorten Zonder probleemeigenaar, geen oplossing!

Geneesmiddelentekorten Zonder probleemeigenaar, geen oplossing! Geneesmiddelentekorten Zonder probleemeigenaar, geen oplossing! Een perspectief vanuit de afnemer Melissa Buijens MSc. 1 november 2012 Stafmedewerker Inkoop & Logistiek Ziekenhuisapotheek Erasmus MC Een

Nadere informatie

Multidisciplinaire samenwerking

Multidisciplinaire samenwerking Multidisciplinaire samenwerking Beschouwing Zorgkosten Zelfredzaamheid Naam: Nadie Wijfjes Klas: MPS06 Datum: 30-3-2015 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Verschuivingen... 3 Van verzorgingshuis naar thuiszorg...

Nadere informatie

Transparantie-eisen aan apotheken

Transparantie-eisen aan apotheken Transparantie-eisen aan apotheken Toelichting bij de verplichte informatieverstrekking door apotheken aan consumenten Juni 2013 2 Inhoud 1. Vooraf 5 2. Transparantie-eisen voor apotheken en zorgverzekeraars

Nadere informatie

10 jaar Zvw: een evaluatie

10 jaar Zvw: een evaluatie 10 jaar Zvw: een evaluatie Masterclass NieuweZorg 3.0, 11 februari 2016 Wim Groot Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Wat splitst Klink ons in de maag?

Wat splitst Klink ons in de maag? Wat splitst Klink ons in de maag? Materiaal om over na te denken Stelling Huisartsen hebben koudwatervrees, want na de vorige herziening zijn ze ook meer gaan verdienen 3 Overheidsbeleid Zorg Nieuwe Bekostiging,

Nadere informatie

Innovatie in de Zorg en in de farmacie

Innovatie in de Zorg en in de farmacie Innovatie in de Zorg en in de farmacie niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop Is innovatie in de zorg nodig? Het gaat toch goed? Nederlanders leven

Nadere informatie

Zorginkoopbeleid GGZ Cure 2014

Zorginkoopbeleid GGZ Cure 2014 Zorginkoopbeleid GGZ Cure 2014 DE STAP NAAR VOREN SEPTEMBER 2013 Stand van zaken: introductie Menzis Menzis garandeert de beschikbaarheid van kwalitatief goede en betaalbare zorg om zo de leefkracht van

Nadere informatie

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D.

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Reitsma-van Rooijen, M., Brabers, A.E.M., Jong, J.D. de. Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een

Nadere informatie

Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg

Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg Zorginkoopbeleid CZ Farmaceutische zorg 2015 Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg Voorbehoud Gezien de snel wijzigende omstandigheden op het gebied van farmaceutische zorg behoudt CZ zich het recht

Nadere informatie

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong. Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen

Nadere informatie

Kosteneffectiviteit in richtlijnen

Kosteneffectiviteit in richtlijnen Kosteneffectiviteit in richtlijnen Richtlijnen richting effectieve en doelmatige zorg NVTAG / OMS Anemone Bögels 28 juni 2013 Concurrerende kwaliteit NL in vergelijking Grootste haven van Europa Beste

Nadere informatie

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Samenvatting Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Nieuwe biotechnologische methoden, met name DNA-technieken, hebben de vaccinontwikkeling verbeterd en versneld. Met

Nadere informatie

Multidisciplinaire zorg en huisartsenzorg Nza-bekostigingsregels vanaf 2015

Multidisciplinaire zorg en huisartsenzorg Nza-bekostigingsregels vanaf 2015 Multidisciplinaire zorg en huisartsenzorg Nza-bekostigingsregels vanaf 2015 Bijeenkomst InEen, 28 oktober 2014 Ambities regeerakkoord Gemeenten AWBZ Zvw Wmo Wpg Extramuraal Intramuraal Eerstelijns zorg

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Informatiebijeenkomst Zorginkoop 2016, GGZ-instellingen DSW ZORGVERZEKERAAR Inhoud 1. Doelstelling 2. Introductie DSW Zorgverzekeraar 3. Algemene uitgangspunten zorginkoop 4. Zorginkoopbeleid 2016 5. Contractmodule

Nadere informatie

De AWBZ en de VVT (verpleging, verzorging en thuiszorg) na de verkiezingen van september 2012.

De AWBZ en de VVT (verpleging, verzorging en thuiszorg) na de verkiezingen van september 2012. De AWBZ en de VVT (verpleging, verzorging en thuiszorg) na de verkiezingen van september 2012. Savant-Zorg Regionale gecertificeerde organisatie voor verpleging en verzorging. Wij bieden verpleging en

Nadere informatie

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord?

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Wie doet wat in de bekostiging, verstrekking, financiering en het pakketbeheer van specialistische en? Hoe kan een specialistisch worden bekostigd?

Nadere informatie

Voorschrijven door internisten en cardiologen

Voorschrijven door internisten en cardiologen Cardiologie_Cardiologie 29-10-12 15:18 Pagina 1 Voorschrijven door internisten en cardiologen Beknopte weergave van de verkenning naar oorzaken van verschillen in voorschrijven van cholesterolverlagers

Nadere informatie

No show in de zorg. Voorstel om verspilling in de gezondheidszorg aan te pakken. Pia Dijkstra Tweede Kamerlid D66.

No show in de zorg. Voorstel om verspilling in de gezondheidszorg aan te pakken. Pia Dijkstra Tweede Kamerlid D66. No show in de zorg Voorstel om verspilling in de gezondheidszorg aan te pakken. Notitie Juli 2012 Pia Dijkstra Tweede Kamerlid D66 Inleiding De kosten van de gezondheidzorg stijgen hard. Dat komt voornamelijk

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zorginkoop Hulpmiddelen

Ontwikkelingen Zorginkoop Hulpmiddelen Ontwikkelingen Zorginkoop Hulpmiddelen zorginkoopbeleid zorgverzekeraars Dion van Bommel manager zorginkoop hulpmiddelen CZ 18-03-15 De markt voor hulpmiddelen totaalkosten 1,4 miljard Top 10 totale kosten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 215 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Zorgvastgoed innovatief en financieel verantwoord. Fred Bisschop

Zorgvastgoed innovatief en financieel verantwoord. Fred Bisschop Zorgvastgoed innovatief en financieel verantwoord Fred Bisschop Financiering op basis van de businesscase De businesscase beslaat een lange periode en wordt door verschillende actoren bepaald Financiers

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 10 december 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 10 december 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

1 Over de grenzen van de risicoverevening

1 Over de grenzen van de risicoverevening 1 Over de grenzen van de risicoverevening 1.1 APE, 15 februari 2016 Inleiding In dit paper betrekken we de stelling dat het primaire doel van risicoverevening het waarborgen van solidariteit is. Doelmatige

Nadere informatie

Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg

Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg Aanvulling op inkoopbeleid Huisartsenzorg en Multidisciplinaire zorg 2015-2016 Ingangsdatum 1 januari 2016 Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg De afgelopen jaren is de zorgvraag in Nederland

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 31 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 31 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

2. De dieetadvisering die vergoed wordt op basis van dit standpunt over artikel 2.6 lid 7 Bzv, valt onder het verplichte eigen risico binnen de Zvw.

2. De dieetadvisering die vergoed wordt op basis van dit standpunt over artikel 2.6 lid 7 Bzv, valt onder het verplichte eigen risico binnen de Zvw. 2012095565 DE UITVOERING VAN ARTIKEL 2.6 lid 7 Bzv In het bijgevoegde standpunt legt CVZ artikel 2.6 lid 7 Bzv uit. Op 1 januari 2012 is de omschrijving van de prestatie 'dieetadvisering' in het Besluit

Nadere informatie

Niet elke patiënt kan en wil de regie nemen, maar een patiënt moet wel de keuze hebben

Niet elke patiënt kan en wil de regie nemen, maar een patiënt moet wel de keuze hebben Tekst: Annemaret Bouwman Fotografie: Ingrid Alberti NPCF beschrijft visie op persoonlijk gezondheidsdossier Niet elke patiënt kan en wil de regie nemen, maar een patiënt moet wel de keuze hebben Patiëntenfederatie

Nadere informatie

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten?

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten? Uw zorgverzekering Wist u dat de zorgverzekering verplicht is? Wist u dat u altijd geaccepteerd moet worden voor een basisverzekering? Wist u dat een zorgverzekeraar een zorgplicht heeft om u de zorg uit

Nadere informatie

Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011

Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011 Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011 Dr. Marjan Faber IQ healthcare, UMC St Radboud, Nijmegen MijnZorgnet, Nijmegen m.faber@iq.umcn.nl

Nadere informatie

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol?

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijnszorg Combinatie generieke eerstelijnszorg en specialistische tweedelijnszorg - Generalistische invalshoek : uitbreiding geïntegreerde eerstelijns

Nadere informatie

Beleidsdocument 2012-2016

Beleidsdocument 2012-2016 Beleidsdocument 2012-2016 uw zorg, onze zorg Inhoudsopgave 1. Voorwoord...3 2. Zorggroep de Bevelanden...4 3. Waar staat Zorggroep de Bevelanden voor (Missie, Visie en Doelstellingen)...4 4. Uitwerking:

Nadere informatie

Veranderingen in de GGZ 2014

Veranderingen in de GGZ 2014 Wijzigingen en aandachtspunten bij het inkoopproces Informatiebijeenkomst voor NIP leden Bas Wijffels Senior-beleidmedewerker Bekostiging NIP Onderwerpen van vanavond? Inhoudelijke veranderingen in de

Nadere informatie

Evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en 2013

Evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en 2013 Rapportage Evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en 2013 - Betalingsregelingen eigen risico Zvw - Sturing met eigen risico 13 mei 2014 Rapport evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en

Nadere informatie

De zorgverzekeraar en de ROS. Masterclass zorg op de juiste plaats Bijeenkomst ROSSEN op 4 oktober 2012

De zorgverzekeraar en de ROS. Masterclass zorg op de juiste plaats Bijeenkomst ROSSEN op 4 oktober 2012 De zorgverzekeraar en de ROS Masterclass zorg op de juiste plaats Bijeenkomst ROSSEN op 4 oktober 2012 Agenda De verzekeraar neemt een risico van je over dat jezelf niet kan dragen De zorgverzekeraar is

Nadere informatie

Inkoopbeleid farmaceutische zorg 2015

Inkoopbeleid farmaceutische zorg 2015 Inkoopbeleid farmaceutische zorg 2015 Vooraf Gezien de snel wijzigende omstandigheden op het gebied van de farmaceutische zorg, behoudt VGZ zich het recht voor om op enig moment dit inkoopbeleid aan te

Nadere informatie

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Medische hulpmiddelen en belang voor de samenleving

Nadere informatie

Congres ziekenhuispsychiatrie

Congres ziekenhuispsychiatrie Congres ziekenhuispsychiatrie Het belang van integrale zorg psychiatrie & somatiek belicht vanuit de visie van de zorgverzekeraar 7 november 2013 Anouk Mateijsen Regio manager, Achmea Divisie Zorg & Gezondheid

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 18 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 18 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Topzorg of Tobzorg? Toegevoegde waarde als trekker voor marktwerking? Harry Nienhuis, hoofd strategische zorginnovatie 23 oktober 2008, IKMN

Topzorg of Tobzorg? Toegevoegde waarde als trekker voor marktwerking? Harry Nienhuis, hoofd strategische zorginnovatie 23 oktober 2008, IKMN Topzorg of Tobzorg? Toegevoegde waarde als trekker voor marktwerking? Harry Nienhuis, hoofd strategische zorginnovatie 23 oktober 2008, IKMN Toegevoegde waarde als trekker voor marktwerking Zorgverleners

Nadere informatie

Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk als premie

Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk als premie Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith de Jong. Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk

Nadere informatie

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg.

Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid in de (ouderen) zorg. Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG VOOR: Vereniging Gepensioneerden DuPont Nederland op 23 april 2015. Ontwikkelingen.

Nadere informatie

Zorgkosten nemen toe

Zorgkosten nemen toe DBC-Onderhoud Inzicht in zorgprestaties Eise Douma / Joost Warners 2 Zorgkosten nemen toe Inzicht: zorg wordt onbetaalbaar Uitdaging: duurzaam realiseren van goede, veilige en betaalbare zorg Doelstellingen:

Nadere informatie

Op weg naar de module ouderenzorg

Op weg naar de module ouderenzorg Op weg naar de module ouderenzorg Geïntegreerde zorg voor ouderen met multiproblematiek Stichting Gezondheidscentra Eindhoven Robert Vening Katinka Mijnheer 12 oktober Inhoud presentatie 1. Introductie

Nadere informatie

Consultatiebijeenkomst Eerstelijnspsychologische zorg. 1 juni 2007

Consultatiebijeenkomst Eerstelijnspsychologische zorg. 1 juni 2007 Consultatiebijeenkomst Eerstelijnspsychologische zorg 1 juni 2007 Programma 12.45-13.00u Ontvangst 13.00-13.05u Algemene introductie 13.05-13.15u Voorstelronde + bespreken agenda 13.15-13.40u Vraag en

Nadere informatie

Visie op (HA)zorg. Samenhang in Diversiteit! Yvonne van Kemenade. Deelmarkten curatieve zorg 2005/6. Zorgvrager

Visie op (HA)zorg. Samenhang in Diversiteit! Yvonne van Kemenade. Deelmarkten curatieve zorg 2005/6. Zorgvrager Visie op (HA)zorg Samenhang in Diversiteit! Deelmarkten curatieve zorg 2005/6 Zorgvrager (ZVW)-1 (Wet Zorgtoeslag) zorgverleningsmarkt zorgverzekeringsmarkt Zorgaanbieder (WTZi)- 4 (WTG Expres)-3 (HOZ)

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

Inhoud. Doel en uitgangspunten Aanpak en gegevensverzameling Resultaten Tot slot

Inhoud. Doel en uitgangspunten Aanpak en gegevensverzameling Resultaten Tot slot Onderzoek naar potentiële besparingen van innovatieve complexe wondzorg September 2014 Transform to the power of digital Inhoud Doel en uitgangspunten Aanpak en gegevensverzameling Resultaten Tot slot

Nadere informatie

Aandoening Indicatie Eerste Consult (intake) Behandeling. Spataderen Niet medisch noodzakelijk Verzekerde zorg* Niet verzekerde zorg

Aandoening Indicatie Eerste Consult (intake) Behandeling. Spataderen Niet medisch noodzakelijk Verzekerde zorg* Niet verzekerde zorg Welkom bij de Mauritsklinieken. Om u vooraf zo volledig mogelijk te informeren over de kosten en procedures van het zorgtraject dat u bij de Mauritsklinieken doorloopt, hebben wij voor u een overzicht

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 253 Wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg, de Wet cliëntenrechten zorg en enkele andere wetten in verband met het tijdig signaleren

Nadere informatie

Zorg en welzijn in Amsterdam IN ONTWIKKELING. Saskia Schalkwijk SIGRA 17 april 2014, EZDA Seminar

Zorg en welzijn in Amsterdam IN ONTWIKKELING. Saskia Schalkwijk SIGRA 17 april 2014, EZDA Seminar Zorg en welzijn in Amsterdam IN ONTWIKKELING Saskia Schalkwijk SIGRA 17 april 2014, EZDA Seminar SIGRA IS: Samenwerkingsverband van gezondheidszorgorganisaties in Groot Amsterdam: sinds 1962 Onafhankelijke

Nadere informatie

De patiënt centraal van meldpunt naar mijlpaal

De patiënt centraal van meldpunt naar mijlpaal De patiënt centraal van meldpunt naar mijlpaal Ir. Titia Lekkerkerk oktober 2011 Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie Een koepel van patiëntenorganisaties 2 Wat doen we? Samen met lidorganisaties

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek Zorg en Gezondheid

Samenvatting onderzoek Zorg en Gezondheid Samenvatting onderzoek Zorg en Gezondheid Aanleiding en achtergrond van het onderzoek Goede gezondheidszorg wordt steeds belangrijker: ook in Nederland nemen problemen als overgewicht, diabetes en hartproblemen

Nadere informatie

De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ

De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ Conferentie Duurzame Zorg, Kasteel Vaeshartelt 20 november 2012 Traditie van samen

Nadere informatie

ZORG & TECHNOLOGIE PERSPECTIEF VAN EEN ZORGVERZEKERAAR

ZORG & TECHNOLOGIE PERSPECTIEF VAN EEN ZORGVERZEKERAAR ZORG & TECHNOLOGIE PERSPECTIEF VAN EEN ZORGVERZEKERAAR Ben van Miltenburg MBA Raad van Bestuur De Friesland Zorgverzekeraar Symposium Laat Technologie de Zorg Helpen KIVI NIRIA 17-6-2011 DE FRIESLAND ZORGVERZEKERAAR

Nadere informatie