Save this PDF as:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download ""

Transcriptie

1 Samenvatting De belangrijkste onderzoeksvraag waarop het werk in dit proefschrift een antwoord probeert te vinden, is welke typen taalkundige informatie het nuttigst zijn voor de lexicale desambiguatie van (Nederlandse) woorden. De structuur van dit proefschrift reflecteert dan ook de verschillende niveaus van taalkundige informatie die getoetst zijn op hun nut voor lexicale desambiguatie. Deze niveaus zijn morfologie, de woordsoort van het ambigue woord en de syntactische structuur van de zin waarin het woord voorkomt. Elk type taalkundige kennis wordt individueel getoetst en geëvalueerd om de waarde ervan voor lexicale desambiguatie vast te stellen. Uiteindelijk worden ook combinaties van verschillende typen taalkundige kennis getoetst en geëvalueerd. Het doel van dit project was de ontwikkeling van een module die automatisch de juiste betekenis kan toewijzen aan een ambigu woord in een bepaalde context. Dit wordt ook wel word sense disambiguation (WSD) genoemd. De betekenistoekenning vindt plaats op basis van de informatie uit de context van het ambigue woord. Deze informatie kan zowel bestaan uit de woorden rondom het te desambigueren woord alsook extra informatie zoals syntactische klasse of structuur en met deze kennis wordt een statistisch taalmodel gebouwd. Het model voorspelt vervolgens voor een bepaald ambigu woord in een nieuwe context de juiste betekenis. Na de algemene inleiding in WSD en een overzicht van de belangrijkste onderzoeksvragen in hoofdstuk 1 geeft hoofdstuk 2 een overzicht van eerder onderzoek op het gebied van WSD, opgesplitst naar de informatiebronnen en de informatietypen die de gepresenteerde systemen gebruiken. Met informatiebronnen worden de primaire bronnen bedoeld die gebruikt worden om informatie over de verschillende betekenissen van woorden te extraheren, terwijl informatietypen verwijzen naar de verschillende soorten taalkundige kennis die de systemen gebruiken om de juiste betekenis te vinden. Verder komt in dit hoofdstuk ook de evaluatiemethode zelf aan bod, en in het bijzonder de Senseval WSD evaluatierondes. Een beschrijving van de algemene aanpak voor dit onderzoek sluit de introductie en het literatuuroverzicht af. Hoofdstuk 3 laat zien dat de inzet van zogenaamde pseudowoorden, die 139

2 140 Samenvatting vaak gebruikt worden om de behoefte aan handmatig met betekenis geannoteerde data te omzeilen, geen geldige vervanging is voor data van echte ambigue woorden. De belangrijkste reden hiervoor is dat de betekenissen van pseudowoorden uit twee (of meer) duidelijk van elkaar gescheiden woorden bestaan, terwijl ambigue woorden in werkelijkheid over het algemeen betekenissen en onderbetekenissen hebben die in nauwe relatie tot elkaar staan en die om deze reden moeilijker correct van elkaar te onderscheiden zijn, ook voor mensen. In hoofdstuk 4 wordt de experimentele opzet van het supervised en corpusgebaseerde WSD-systeem geïntroduceerd. Deze introductie omvat onder meer een beschrijving van het corpus, het classificatie-algoritme dat gebruikt wordt voor desambiguatie en de implementatie hiervan. Ook worden de eerste resultaten op de tuning data met een leave-one-out aanpak gepresenteerd waarbij alleen minimale features, zoals de context rond om het ambigue woord en het bijbehorende lemma, gebruikt worden. Op basis van deze resultaten concluderen we dat maximale entropie (MaxEnt) als classificatiealgoritme voor WSD beter presteert dan de op frequentie gebaseerde baseline. De resultaten van de verschillende experimenten met de minimale features bepalen welke instellingen het beste gebruikt kunnen worden wanneer er meer soorten taalkundige kennis aan het systeem worden toegevoegd. Er is met name onderzocht of het gebruik van een drempelwaarde voor het aantal trainingsinstanties van elk ambigu woord in het corpus een voordeel oplevert. De resultaten laten zien dat MaxEnt (in combinatie met smoothing met Gaussian priors) robuust genoeg is om infrequente data te verwerken. Om deze reden gebruiken we in dit onderzoek geen drempelwaarde voor de frequentie. Bovendien hebben we het effect getoetst van verschillende contextgrootten (alleen contextwoorden in dezelfde zin als het ambigue woord worden meegenomen). Uit deze experimenten blijkt dat een context van drie woorden links en rechts van het ambigue woord tot een beter resultaat leidt dan grotere contexten, wat eerdere resultaten in de literatuur over WSD bekrachtigt. Het laatste belangrijke resultaat van hoofdstuk 4 is dat de combinatie van contextlemmas gecombineerd met de relatieve positie van de context ten opzichte van het ambigue woord beter werkt dan contextwoorden en/of de context als een bag-of-words te zien. Na de algemene introductie van het WSD-systeem voor het Nederlands en de experimentele opzet, introduceert hoofdstuk 5 een aanpak voor het bouwen van een classifier die gebruik maakt van een eerste type taalkundige kennis, namelijk morfologische informatie. In plaats van een classifier te maken voor iedere individuele woordvorm, worden nu classifiers geconstrueerd voor de meer algemene lemma s. Een ambigu woord wordt vervolgens geclassificeerd op basis van zijn lemma.

3 Samenvatting 141 Lemmatisering leidt tot een compactere en meer algemene informatierepresentatie door alle geïnflecteerde vormen van een ambigu woord samen te groeperen. Meer inflectie in een taal zal zorgen voor een grotere compressie en generalisatie van de data. De toepassing van lemmatisering zorgt ervoor dat elke classifier meer trainingsmateriaal tot zijn beschikking heeft en het resulterende WSD-systeem compacter is. Door te abstraheren van woordvorm wordt het systeem bovendien robuuster. Een vergelijking tussen de lemma-gebaseerde aanpak en de traditionele op woordvorm gebaseerde aanpak op de Nederlandse Senseval-2 testdata laat duidelijk zien dat het gebruik van lemmatisering de accuratesse verbetert. De eerdere resultaten van een op Memory-Based Learning (MBL) gebaseerd WSD-systeem leveren dezelfde resultaten als de op lemma s gebaseerde aanpak wanneer dezelfde features gebruikt worden. Een groot verschil is dat op het systeem met lemmatisering (nog) geen parameter optimalisatie toegepast is. Een tweede type taalkundige informatie die op zijn waarde voor WSD getoetst wordt is part-of-speech (PoS), oftewel de syntactische klasse of woordsoort van een woord (hoofdstuk 6). De PoS van een potentieel ambigu woord bevat belangrijke informatie, omdat de Nederlandse Senseval-2 data tegelijkertijd morfo-syntactisch en lexicaal-semantisch gedesambigueerd moet worden. Twee hypothesen worden getest. Aan de ene kant is gekeken naar de invloed van de kwaliteit van de PoS-tagger op de accuratesse van het WSD-systeem met PoS-informatie. De resultaten bekrachtigen de verwachting dat de PoS-tagger die op zichzelf de hoogste accuratesse behaalt, ook in een applicatie-gerichte evaluatie beter presteert dan minder accurate PoStaggers. Aan de andere kant is onderzocht of het expliciet toevoegen van features die een bepaald soort kennis coderen de desambiguatieaccuratesse doet toenemen of dat deze informatie reeds impliciet in het model aanwezig was. De resultaten laten duidelijk zien dat het expliciet toevoegen van bepaalde features het systeem verbetert. Enerzijds is het effect gemeten van features voor de woordsoort van het ambigue woord zelf, en anderzijds het effect van features voor de syntactische categorieën van de woorden in de context. Beide kennisbronnen leiden tot significante verbeteringen van de prestatie van het op MaxEnt gebaseerde WSD-systeem. Het derde type informatie, de tweede soort syntactische kennis, die gebruikt wordt voor desambiguatie is informatie over syntactische afhankelijkheidsrelaties, ook wel dependencies genoemd (beschreven in hoofdstuk 7). De impliciete onderzoeksvraag is of diepe taalkundige kennis helpt in een WSD-applicatie. Na een overzicht van eerder onderzoek met WSD-systemen die gebruik maken van syntactische informatie, worden dependencyrelaties

4 142 Samenvatting en hun invloed op het gebied van NLP geïntroduceerd, alsmede Alpino, de dependencyparser die gebruikt werd om de data te annoteren. Twee verschillende feature-instellingen met dependencyrelaties worden gebruikt. Aan de ene kant testen we een configuratie met twee features, waarbij de features alleen de namen van de relaties van het ambigue woord bevatten. Het ene feature bevat de head relaties, terwijl het andere feature dependent relaties van het ambigue woord bevat. Aan de andere kant experimenteren we met een configuratie met diezelfde twee features, maar nu met zowel de naam van de relatie als het woord dat door middel van deze relatie met het ambigue woord verbonden is. De resultaten in hoofdstuk 7 laten zien dat het toevoegen van diepe taalkundige kennis aan een statistisch WSD-systeem voor het Nederlands een significante verbetering van de desambiguatieaccuratesse oplevert ten opzichte van alle resultaten die tot nu toe op de tuning data zijn bereikt. Enkel het gebruik van dependencyrelaties leidt al tot een significant beter resultaat dan de baseline en de combinatie van het lemma en de PoS van het ambigue woord samen met dependencyrelaties werken zelfs beter dan het model met contextinformatie. De beste resultaten (op de tuning data) met 86.6% worden bereikt met het lemma, de PoS en de dependencyrelaties van het ambigue woord in combinatie met de lemmas in de context. In hoofdstuk 8 worden de resultaten van de beste feature-modellen (op basis van de tuningexperimenten) op de (ongeziene) Senseval-2 testdata besproken. Uit de experimenten op de testdata kunnen verschillende conclusies getrokken worden. Allereerst leidt het toevoegen van structurele syntactische informatie in de vorm van dependencyrelaties in plaats van PoS van de context tot een error rate reductie van 8% voor het op woordvorm gebaseerde model. Bovendien werkt de op lemma gebaseerde aanpak beter dan de op woordvorm gebaseerde aanpak, onafhankelijk van de features die in het model toegevoegt worden. De beste resultaten op de testdata worden bereikt met lemmatisering gecombineerd met het featuremodel met informatie over de woordsoort van de ambigue woordvorm of het ambigue lemma, de dependencylabels en de contextlemmas. Dit leidt tot een reductie van de error rate van 10% met betrekking tot het lemmamodel met PoS van de context en een foutreductie van 6% met betrekking tot het beste model gebaseerd op woordvormen. Als de resultaten op de testdata vergeleken worden met de resultaten met een ander bestaand systeem, dat MBL als classificatie algorithme gebruikt (Hendrickx et al., 2002), zien we dat zowel de op woordvorm gebaseerde classifiers als ook de op lemma gebaseerde classifiers leiden tot een hogere accuratesse. Dit heeft vooral te maken met het feit dat ons featuremodel o.a. diepe taalkundige informatie in de vorm van dependencyrelaties bevat

5 Samenvatting 143 terwijl het systeem van Hendrickx et al. PoS van de context gebruikt. Het lemmamodel leidt tot een error rate reductie van 10% in vergelijking met het WSD-systeem op basis van MBL. Het op MaxEnt gebaseerde systeem is dus state-of-the-art voor Nederlandse WSD en toont daarmee aan dat een combinatie van classifiers op basis van lemmas in plaats van woordvormen enerzijds en het gebruik van dependencylabels als taalkundige features (samen met contextlemmas) anderzijds de beste resultaten oplevert. Bij wijze van algemene conclusie suggereren de resultaten van dit onderzoek dat voor een statistisch desambiguatiealgoritme de combinatie van verscheidene orthogonale taalkundige features tot de beste resultaten leidt. Dit betekent dat WSD voor het Nederlands van verschillende typen taalkundige kennis profijt heeft. Het is niet mogelijk een beste type taalkundige kennis aan te wijzen, maar een aantal (zorgvuldig geselecteerde) features die in combinatie het beste werken. Vooral het toevoegen van diepe taalkundige kennis verbetert de accuratesse aanzienlijk. In combinatie met een aanpak die het voordeel van het gebruik van morfologische informatie in aanmerking neemt, het lemmamodel, worden de beste resultaten voor WSD van het Nederlands op de Senseval-2 dataset bereikt. Dit systeem werkt significant beter dan alle tot op heden in de literatuur gepubliceerde resultaten.

6 144

User Profile Repository Testrapportage kwaliteit

User Profile Repository Testrapportage kwaliteit CatchPlus User Profile Repository Testrapportage kwaliteit Versie 1.1 User Profile Repository Testrapportage kwaliteit Versie: 1.1 Publicatiedatum: 20-4-2012 Vertrouwelijk GridLine B.V., 2012 Pagina 1

Nadere informatie

Word Sense disambiguation. Taal en Spraak Maaike Harbers 1 mei 2006

Word Sense disambiguation. Taal en Spraak Maaike Harbers 1 mei 2006 Word Sense disambiguation Taal en Spraak Maaike Harbers 1 mei 2006 Overzicht Introductie Methoden om te desambigueren Informatiebronnen voor desambiguatie Evaluatie van een desambiguatie systeem Ambiguiteit

Nadere informatie

Samenvatting De hoofdonderzoeksvraag van dit proefschrift is vast te stellen hoe term- en relatie-extractietechnieken kunnen bijdragen tot het beantwoorden van medische vragen. Deze vraag is ingegeven

Nadere informatie

SAMENVATTING Het doel van dit proefschrift is drieledig. Ten eerste wordt inzicht verschaft in het gebruik van directe-rede-constructies (bijvoorbeeld Marie zei: Kom, we gaan! ) door sprekers met afasie.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Sinds enkele decennia is de acute zorg voor brandwondenpatiënten verbeterd, hetgeen heeft geresulteerd in een reductie van de mortaliteit na verbranding, met name van patiënten

Nadere informatie

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals Gedragsproblemen komen veel voor onder kinderen en adolescenten. Als deze problemen ernstig zijn en zich herhaaldelijk voordoen, kunnen ze een negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Natuurlijke-taalverwerking

Natuurlijke-taalverwerking Natuurlijke-taalverwerking Parse disambiguatie Week 6 Overzicht Probabilistische CFG Parsen met PCFG Afleiden van PCFG uit treebank Evaluatie Disambiguatie voor unificatiegrammatica s Disambiguatie Ambiguïteit:

Nadere informatie

Samenvatting Proefschrift Fostering Monitoring and Regulation of Learning Mariëtte H. van Loon, Universiteit Maastricht

Samenvatting Proefschrift Fostering Monitoring and Regulation of Learning Mariëtte H. van Loon, Universiteit Maastricht Samenvatting Proefschrift Fostering Monitoring and Regulation of Learning Mariëtte H. van Loon, Universiteit Maastricht Dit proefschrift beschrijft onderzoek naar metacognitieve vaardigheden van leerlingen

Nadere informatie

Samenvatting Impliciet leren van kunstmatige grammatica s: Effecten van de complexiteit en het nut van de structuur

Samenvatting Impliciet leren van kunstmatige grammatica s: Effecten van de complexiteit en het nut van de structuur Samenvatting Impliciet leren van kunstmatige grammatica s: Effecten van de complexiteit en het nut van de structuur Hoewel kinderen die leren praten geen moeite lijken te doen om de regels van hun moedertaal

Nadere informatie

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention Samenvatting Wesley Brandes MSc Introductie Het succes van CRM is volgens Bauer, Grether en Leach (2002) afhankelijk van

Nadere informatie

The Effectiveness of Community Schools: Evidence from the Netherlands

The Effectiveness of Community Schools: Evidence from the Netherlands The Effectiveness of Community Schools: Evidence from the Netherlands Proefschrift Marieke Heers (gepromoveerd 3 oktober in Maastricht; promotoren prof.dr. W.N.J. Groot en prof.dr. H. Maassen van den Brink)

Nadere informatie

Uitwerking Tentamen Datamining (2II15) 26/06/09

Uitwerking Tentamen Datamining (2II15) 26/06/09 Uitwerking Tentamen Datamining (2II15) 26/06/09 1. (3p) (Clustering) Welke van de volgende uitspraken zijn correct? Voor de correcte uitspraken: leg uit, voor de incorrecte: geef een tegenvoorbeeld. (a)

Nadere informatie

Het sem metrix. metrix-project. De profielgebaseerde meting van lexicale. University of Leuven RU Quantitative Lexicology and Variational Linguistics

Het sem metrix. metrix-project. De profielgebaseerde meting van lexicale. University of Leuven RU Quantitative Lexicology and Variational Linguistics Het sem metrix metrix-project De profielgebaseerde meting van lexicale variatie op een grotere schaal Kris Heylen & Yves Peirsman University of Leuven RU Quantitative Lexicology and Variational Linguistics

Nadere informatie

EWMA Control Charts in Statistical Process Monitoring I.M. Zwetsloot

EWMA Control Charts in Statistical Process Monitoring I.M. Zwetsloot EWMA Control Charts in Statistical Process Monitoring I.M. Zwetsloot EWMA Control Charts in Statistical Process Monitoring Inez M. Zwetsloot Samenvatting EWMA Regelkaarten in Statistische Procesmonitoring

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Agrammatische Broca-afasie wordt meestal veroorzaakt door een hersenbeschadiging in (de omgeving) van het gebied van Broca (Brodmann s areas 44 en 45). Hierdoor krijgt de patiënt

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20358 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20358 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20358 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Witsenburg, Tijn Title: Hybrid similarities : a method to insert relational information

Nadere informatie

HOOFDSTUK 6: INTRODUCTIE IN STATISTISCHE GEVOLGTREKKINGEN

HOOFDSTUK 6: INTRODUCTIE IN STATISTISCHE GEVOLGTREKKINGEN HOOFDSTUK 6: INTRODUCTIE IN STATISTISCHE GEVOLGTREKKINGEN Inleiding Statistische gevolgtrekkingen (statistical inference) gaan over het trekken van conclusies over een populatie op basis van steekproefdata.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Tot voor kort werd de relatie tussen bloemplanten en hun bestuivers vooral gezien als gespecialiseerd en wederzijds sterk aangepast. Specialisatie betekent in dit geval dat één

Nadere informatie

het laagste niveau van psychologisch functioneren direct voordat de eerste bestraling begint. Zowel angstgevoelens als depressieve symptomen en

het laagste niveau van psychologisch functioneren direct voordat de eerste bestraling begint. Zowel angstgevoelens als depressieve symptomen en Samenvatting In de laatste 20 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de psychosociale gevolgen van kanker. Een goede zaak want aandacht voor kanker, een ziekte waar iedereen in zijn of haar leven wel eens

Nadere informatie

Cover Page. The following handle holds various files of this Leiden University dissertation:

Cover Page. The following handle holds various files of this Leiden University dissertation: Cover Page The following handle holds various files of this Leiden University dissertation: http://hdl.handle.net/1887/68261 Author: Eijk, R.J. van Title: Web privacy measurement in real-time bidding systems.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29754 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29754 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29754 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Cao, Lu Title: Biological model representation and analysis Issue Date: 2014-11-20

Nadere informatie

Finite-state pre-processing for natural language analysis Prins, Robbert

Finite-state pre-processing for natural language analysis Prins, Robbert Finite-state pre-processing for natural language analysis Prins, Robbert IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the

Nadere informatie

Maken van een woordenboek:4 hoofdfasen

Maken van een woordenboek:4 hoofdfasen Maken van een woordenboek:4 hoofdfasen 1. het maken van een concept + het testen van het concept door middel van proefartikelen hoe moet je woordenboek er inhoudelijk uitzien? 2. opbouw van een materiaalverzameling

Nadere informatie

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Dr.ir. P.W. Heijnen Faculteit Techniek, Bestuur en Management Technische Universiteit Delft 22 april 2010 1 1 Introductie De

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties De afgelopen decennia zijn er veel nieuwe technologische producten en diensten geïntroduceerd op de

Nadere informatie

Summary in Dutch. Samenvatting

Summary in Dutch. Samenvatting Samenvatting In de theorie van het menselijk kapitaal zijn kennis en gezondheid uitkomsten van bewuste investeringsbeslissingen. Veel van de keuzes hieromtrent lijken in de praktijk echter niet weldoordacht.

Nadere informatie

Samenvatting Summary in Dutch

Samenvatting Summary in Dutch 112 Samenvatting Summary in Dutch Wanneer mensen anderen zien die in een gelijke situatie of wel beter af zijn of wel slechter af zijn, kan dat sterke reacties oproepen. Mensen kunnen als reactie sterke

Nadere informatie

Visuele informatie voor perceptie in bewegingshandelingen

Visuele informatie voor perceptie in bewegingshandelingen Visuele informatie voor perceptie in bewegingshandelingen Het algemene doel van het in dit proefschrift gepresenteerde onderzoek was om verder inzicht te krijgen in de rol van visuele informatie in bewegingscontrole

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/41339 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Karasneh, B.H.A. Title: An online corpus of UML Design Models : construction and

Nadere informatie

Samenvatting Dutch summary

Samenvatting Dutch summary Samenvatting Dutch summary SAMENVATTING INTRODUCTIE De afgelopen jaren zijn er in Nederland verschillende moordzaken geweest die vanaf de aanvang van het opsporingsonderzoek verkeerd werden geïnterpreteerd

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle   holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/37040 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Ercan, Ayşe Ece Title: Diffusion-weighted MRS and MRI : methods and neuro applications

Nadere informatie

HANDLEIDING EUROGLOT TRANSLATOR MODULE

HANDLEIDING EUROGLOT TRANSLATOR MODULE Linguistic Systems BV - Euroglot 2013 Leo Konst Handleiding voor het gebruik van de Euroglot Translator vertaalmodule. Euroglot Translator is een nieuw product in de Euroglot reeks, dat de Euroglot Professional

Nadere informatie

HANDLEIDING EUROGLOT TRANSLATOR MODULE

HANDLEIDING EUROGLOT TRANSLATOR MODULE Linguistic Systems BV - Euroglot 2017 Leo Konst HANDLEIDING MODULE Handleiding voor het gebruik van de Euroglot Translator vertaalmodule. Euroglot Translator is een nieuw product in de Euroglot reeks,

Nadere informatie

VOORBEELD VAN FEEDBACKRAPPORT SELOR TAALTEST

VOORBEELD VAN FEEDBACKRAPPORT SELOR TAALTEST Dit rapport wordt ter informatie aangeboden om uit te leggen hoe Selor de taalcompetenties evalueert en hoe Selor feedback geeft in de feedbackrapporten voor kandidaten. Dit voorbeeld dekt niet alle mogelijke

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Cardiovasculaire toestandsveranderingen in gesimuleerde werkomgevingen

Hoofdstuk 3: Cardiovasculaire toestandsveranderingen in gesimuleerde werkomgevingen Een inspirerende nieuwe fase in het onderzoek naar mens-computer interactie heeft zich aangediend met het ontstaan van adaptieve automatisering. Binnen dit onderzoeksgebied worden technologische systemen

Nadere informatie

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae 184 Welbevinden en hoofdpijn bij adolescenten: de rol van zelfregulatie In dit proefschrift is de rol van zelfregulatie processen voor het welbevinden van

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Bereidheid om te betalen voor POMB preventie

Hoofdstuk 2 Bereidheid om te betalen voor POMB preventie Hoofdstuk 1 Introductie Postoperatieve misselijkheid en braken (POMB) zijn nog steeds veel voorkomende en onplezierige bijwerkingen van de narcose. Kosteneffectieve preventie van POMB is dan ook wenselijk.

Nadere informatie

Zet m op 70! De Vruchtenbuurt

Zet m op 70! De Vruchtenbuurt Zet m op 70! De Vruchtenbuurt 1 24 mei 2019 Valentijn Grapperhaus Gemeente Den Haag Student Technische bestuurskunde/ TU Delft Inhoud Onderzoeksvragen Introductie onderzoek "Zet m op 70! Resultaten Conclusie

Nadere informatie

hoofdstuk 2 een vergelijkbaar sekseverschil laat zien voor buitenrelationeel seksueel gedrag: het hebben van seksuele contacten buiten de vaste

hoofdstuk 2 een vergelijkbaar sekseverschil laat zien voor buitenrelationeel seksueel gedrag: het hebben van seksuele contacten buiten de vaste Samenvatting Mensen zijn in het algemeen geneigd om consensus voor hun eigen gedrag waar te nemen. Met andere woorden, mensen denken dat hun eigen gedrag relatief vaak voorkomt. Dit verschijnsel staat

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch) (summary in Dutch) Type 2 diabetes is een chronische ziekte, waarvan het voorkomen wereldwijd fors toeneemt. De ziekte wordt gekarakteriseerd door chronisch verhoogde glucose spiegels, wat op den duur

Nadere informatie

How to present online information to older cancer patients N. Bol

How to present online information to older cancer patients N. Bol How to present online information to older cancer patients N. Bol Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Goede informatievoorziening is essentieel voor effectieve

Nadere informatie

Hoofdstuk 12: Eenweg ANOVA

Hoofdstuk 12: Eenweg ANOVA Hoofdstuk 12: Eenweg ANOVA 12.1 Eenweg analyse van variantie Eenweg en tweeweg ANOVA Wanneer we verschillende populaties of behandelingen met elkaar vergelijken, dan zal er binnen de data altijd sprake

Nadere informatie

Data-driven identification of fixed expressions and their modifiability Villada Moirón, María Begoña

Data-driven identification of fixed expressions and their modifiability Villada Moirón, María Begoña University of Groningen Data-driven identification of fixed expressions and their modifiability Villada Moirón, María Begoña IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's

Nadere informatie

Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische

Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische Nederlandse samenvatting Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische farmacokinetische modellen Algemene inleiding Klinisch onderzoek

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid

Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid Samenvatting Samenvatting Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid In de komende jaren zullen meer echtgenoten samen oud worden en zelfstandig

Nadere informatie

Internet als corpus voor onderzoek naar woordbetekenis

Internet als corpus voor onderzoek naar woordbetekenis Internet als corpus voor onderzoek naar woordbetekenis Christian Huijsmans 28 juli 2003 Faculteit der Letteren Afstudeerrichting Bedrijfscommunicatie & Digitale Media Internet als corpus voor onderzoek

Nadere informatie

Dynamics, Models, and Mechanisms of the Cognitive Flexibility of Preschoolers B.M.C.W. van Bers

Dynamics, Models, and Mechanisms of the Cognitive Flexibility of Preschoolers B.M.C.W. van Bers Dynamics, Models, and Mechanisms of the Cognitive Flexibility of Preschoolers B.M.C.W. van Bers Introductie Flexibiliteit is een belangrijke eigenschap in de huidige snel veranderende maatschappij. In

Nadere informatie

Op(weg(naar(een(optimale(vitamine(D(status:(determinanten(en( consequenties(van(vitamine(d(deficiëntie(in(de(oudere(populatie(

Op(weg(naar(een(optimale(vitamine(D(status:(determinanten(en( consequenties(van(vitamine(d(deficiëntie(in(de(oudere(populatie( Summary&Samenvatting SAMENVATTING OpwegnaareenoptimalevitamineDstatus:determinantenen consequentiesvanvitamineddeficiëntieindeouderepopulatie De belangrijkste functie van vitamine D is het stimuleren van

Nadere informatie

Samenvatting. geweest als de gemaakte keuzes, namelijk opereren. Het model had daarom voor deze patiënten weinig toegevoegde waarde.

Samenvatting. geweest als de gemaakte keuzes, namelijk opereren. Het model had daarom voor deze patiënten weinig toegevoegde waarde. Klinische predictiemodellen combineren patiëntgegevens om de kans te voorspellen dat een ziekte aanwezig is (diagnose) of dat een bepaalde ziekte status zich zal voordoen (prognose). De voorspelde kans

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) 163 Samenvatting (Summary in Dutch) Er zijn slechts beperkte financiële middelen beschikbaar voor publieke voorzieningen en publiek gefinancierde diensten. Als gevolg daarvan zijn deze voorzieningen en

Nadere informatie

Continuous Learning in Computer Vision S.L. Pintea

Continuous Learning in Computer Vision S.L. Pintea Continuous Learning in Computer Vision S.L. Pintea Continuous Learning in Computer Vision Natura non facit saltus. Gottfried Leibniz Silvia-Laura Pintea Intelligent Sensory Information Systems University

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) 149 Samenvatting In dit proefschrift is agressief en regelovertredend gedrag van (pre)adolescenten onderzocht. Vanuit een doelbenadering (Sociale Productie Functie

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) In dit proefschrift worden een aantal psychometrische methoden beschreven waarmee de accuratesse en efficientie van psychodiagnostiek in de klinische praktijk verbeterd kan worden. Psychodiagnostiek wordt

Nadere informatie

Onderzoek naar de impact van participatie, rollen en doelen in asynchrone discussiegroepen

Onderzoek naar de impact van participatie, rollen en doelen in asynchrone discussiegroepen Onderzoek naar de impact van participatie, rollen en doelen in asynchrone discussiegroepen Achtergrond van dit onderzoek On line asynchrone dicussiegroepen worden vaak gebruikt als computer ondersteunde

Nadere informatie

Experience-Based Authority Argumentation in Direct-to-Consumer Medical Advertisements R.M. Wierda

Experience-Based Authority Argumentation in Direct-to-Consumer Medical Advertisements R.M. Wierda Experience-Based Authority Argumentation in Direct-to-Consumer Medical Advertisements R.M. Wierda Samenvatting In medische advertenties proberen adverteerders consumenten ervan te overtuigen een bepaald

Nadere informatie

De Taxonomie van Bloom Toelichting

De Taxonomie van Bloom Toelichting De Taxonomie van Bloom Toelichting Een van de meest gebruikte manier om verschillende kennisniveaus in te delen, is op basis van de taxonomie van Bloom. Deze is tussen 1948 en 1956 ontwikkeld door de onderwijspsycholoog

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22286 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Nezhinsky, A.E. Title: Pattern recognition in high-throughput zebrafish imaging

Nadere informatie

Samenvatting. Exploratieve bewegingen in haptische waarneming. Deel I: de precisie van haptische waarneming

Samenvatting. Exploratieve bewegingen in haptische waarneming. Deel I: de precisie van haptische waarneming Exploratieve bewegingen in haptische waarneming Haptische waarneming is de vorm van actieve tastwaarneming waarbij de waarnemer de eigenschappen van een object waarneemt door het object met zijn of haar

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary)

Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) 175 176 Corruptie heeft enorme negatieve gevolgen voor mensen over de hele wereld het laat het nationaal vermogen slinken (Kaufmann et al., 2006), veroorzaakt achteruitgang

Nadere informatie

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars Management Summary Wat voor een effect heeft de vorm van een bericht op de waardering van de lezer en is de interesse in nieuws een moderator voor dit effect? Auteur Tessa Puijk Organisatie Van Diemen

Nadere informatie

BEGRIP VAN BEWIJS. vrije Universiteit amsterdam. Instituut voor Didactiek en Onderwijspraktijk. Vragenlijst. Herman Schalk

BEGRIP VAN BEWIJS. vrije Universiteit amsterdam. Instituut voor Didactiek en Onderwijspraktijk. Vragenlijst. Herman Schalk Instituut voor Didactiek en Onderwijspraktijk BEGRIP VAN BEWIJS Herman Schalk Vragenlijst Toelichting bij de vragenlijst p. 3 Vragen bij de elementen van begrip van bewijs p. 4 vrije Universiteit amsterdam

Nadere informatie

Samenvatting Nederlands

Samenvatting Nederlands Samenvatting Nederlands 178 Samenvatting Mis het niet! Incomplete data kan waardevolle informatie bevatten In epidemiologisch onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van vragenlijsten om data te verzamelen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: Statistische gevolgtrekkingen voor distributies

Hoofdstuk 7: Statistische gevolgtrekkingen voor distributies Hoofdstuk 7: Statistische gevolgtrekkingen voor distributies 7.1 Het gemiddelde van een populatie Standaarddeviatie van de populatie en de steekproef In het vorige deel is bij de significantietoets uitgegaan

Nadere informatie

S a m e n v a t t i n g 149. Samenvatting

S a m e n v a t t i n g 149. Samenvatting S a m e n v a t t i n g 149 Samenvatting 150 S a m e n v a t t i n g Dit proefschrift richt zich op de effectiviteit van een gezinsgerichte benadering (het DMOgespreksprotocol, gebruikt binnen het programma

Nadere informatie

Voorbeeld adviesrapport MedValue

Voorbeeld adviesrapport MedValue Voorbeeld adviesrapport MedValue (de werkelijke naam van de innovatie en het ziektebeeld zijn verwijderd omdat anders bedrijfsgevoelige informatie van de klant openbaar wordt) Dit onafhankelijke advies

Nadere informatie

Tentamen Kunstmatige Intelligentie (INFOB2KI)

Tentamen Kunstmatige Intelligentie (INFOB2KI) Tentamen Kunstmatige Intelligentie (INFOB2KI) 30 januari 2014 10:30-12:30 Vooraf Mobiele telefoons dienen uitgeschakeld te zijn. Het tentamen bestaat uit 7 opgaven; in totaal kunnen er 100 punten behaald

Nadere informatie

Bij herhaalde metingen ANOVA komt het effect van het experiment naar voren bij de variantie binnen participanten. Bij de gewone ANOVA is dit de SS R

Bij herhaalde metingen ANOVA komt het effect van het experiment naar voren bij de variantie binnen participanten. Bij de gewone ANOVA is dit de SS R 14. Herhaalde metingen Introductie Bij herhaalde metingen worden er bij verschillende condities in een experiment dezelfde proefpersonen gebruikt of waarbij dezelfde proefpersonen op verschillende momenten

Nadere informatie

Rapportage landelijk onderzoek zorggebruik j-ggz. Rotterdam 20 mei 2015 P.F. Oosterbaan J. van de Ketterij B. den Outer

Rapportage landelijk onderzoek zorggebruik j-ggz. Rotterdam 20 mei 2015 P.F. Oosterbaan J. van de Ketterij B. den Outer Rapportage landelijk onderzoek zorggebruik j-ggz Rotterdam 20 mei 2015 P.F. Oosterbaan J. van de Ketterij B. den Outer Colofon tekst: JB Lorenz vormgeving: de Beeldsmederij mei 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Hoe voer ik een onderzoek uit? Een stappenplan om te helpen een onderzoek uit te voeren.

Hoe voer ik een onderzoek uit? Een stappenplan om te helpen een onderzoek uit te voeren. Hoe voer ik een onderzoek uit? Een stappenplan om te helpen een onderzoek uit te voeren. Bij het doen van onderzoek onderscheid je vier fasen: 1 De fase van voorbereiding 2 De fase van uitvoering 3 De

Nadere informatie

Conclusies. Martijn de Ruyter de Wildt en Henk Eskes. KNMI, afdeling Chemie en Klimaat Telefoon +31-30-2206431 e-mail mruijterd@knmi.

Conclusies. Martijn de Ruyter de Wildt en Henk Eskes. KNMI, afdeling Chemie en Klimaat Telefoon +31-30-2206431 e-mail mruijterd@knmi. Lotos-Euros v1.7: validatierapport voor 10 en bias-correctie Martijn de Ruyter de Wildt en Henk Eskes KNMI, afdeling Chemie en Klimaat Telefoon +31-30-2206431 e-mail mruijterd@knmi.nl Conclusies Bias-correctie:

Nadere informatie

1. Reductie van error variantie en dus verhogen van power op F-test

1. Reductie van error variantie en dus verhogen van power op F-test Werkboek 2013-2014 ANCOVA Covariantie analyse bestaat uit regressieanalyse en variantieanalyse. Er wordt een afhankelijke variabele (intervalniveau) voorspeld uit meerdere onafhankelijke variabelen. De

Nadere informatie

Summary in Dutch 179

Summary in Dutch 179 Samenvatting Een belangrijke reden voor het uitvoeren van marktonderzoek is het proberen te achterhalen wat de wensen en ideeën van consumenten zijn met betrekking tot een produkt. De conjuncte analyse

Nadere informatie

MODEL B: Beoordelingsmodel PWS Binasvakken ( vernieuwde Tweede Fase ) De voorbereidingsfase: Zijn de leerlingen op zelfstandige wijze gekomen tot:

MODEL B: Beoordelingsmodel PWS Binasvakken ( vernieuwde Tweede Fase ) De voorbereidingsfase: Zijn de leerlingen op zelfstandige wijze gekomen tot: MODEL B: Beoordelingsmodel PWS Binasvakken ( vernieuwde Tweede Fase ) Bij de beoordeling van het PWS wordt uitgegaan van vier verschillende fasen, te weten: 1. De voorbereidingsfase 2. De onderzoeksfase

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20566 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wit, Frank R.C. de Title: The paradox of intragroup conflict Issue Date: 2013-02-28

Nadere informatie

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting a p p e n d i x B Nederlandstalige samenvatting 110 De hippocampus en de aangrenzende parahippocampale hersenschors zijn hersengebieden die intensief worden onderzocht, met name voor hun rol bij het geheugen.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32149 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32149 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32149 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Renema, Jelmer Jan Title: The physics of nanowire superconducting single-photon

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Methode en selectie

1 Inleiding. 2 Methode en selectie 1 Inleiding In de CPB Policy Brief over de positie van de middeninkomens op de woningmarkt (CPB, 2016) spelen subsidies in de verschillende segmenten van de woningmarkt een belangrijke rol als verklaring

Nadere informatie

Dutch Parallel Corpus Multilinguaal & multifunctioneel. Lieve Macken Hogeschool Gent

Dutch Parallel Corpus Multilinguaal & multifunctioneel. Lieve Macken Hogeschool Gent Dutch Parallel Corpus Multilinguaal & multifunctioneel Lieve Macken Hogeschool Gent Dutch Parallel Corpus Parallel corpus Teksten + vertaling Gealigneerd op zinsniveau 10 miljoen woorden Nederlands Engels

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29716 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Schraagen, Marijn Paul Title: Aspects of record linkage Issue Date: 2014-11-11

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift richt zich op statinetherapie in type 2 diabetespatiënten; hiervan zijn verschillende aspecten onderzocht. In Deel I worden de effecten van statines op LDLcholesterol en cardiovasculaire

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Het voornaamste doel van dit proefschrift is nieuwe methoden te ontwikkelen en te valideren om de effectiviteit van customization te kunnen bepalen en hoe dataverzameling kan worden verbeterd. Om deze

Nadere informatie

Samenvatting g ttin a v n e m a S

Samenvatting g ttin a v n e m a S Samenvatting Samenvatting Sam envatting Samenvatting Veroudering is een onvermijdelijk biologisch proces dat na de geboorte begint en onomkeerbaar doorgaat tot aan de dood. In tegensteling tot wat algemeen

Nadere informatie

curriculum vitae bart decadt November 2004

curriculum vitae bart decadt November 2004 curriculum vitae bart decadt November 2004 mijn gegevens Datum en plaats van geboorte : 13 november 1977 Nationaliteit : Belg Beroep : onderzoeksassistent Burgerlijke stand : ongehuwd, samenwonend met

Nadere informatie

Zuurstof reductie test

Zuurstof reductie test Zuurstof reductie test Bronchopulmonale dysplasie (BPD) kan geclassificeerd worden in mild, matig en ernstig afhankelijk van de hoeveelheid en duur van externe zuurstoftoediening en de mate van respiratoire

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module Van Nature tot Metro Van Nature tot Metro Inleiding Onderzoekers publiceren het verslag van hun onderzoek in wetenschappelijke bladen die internationaal verschijnen.

Nadere informatie

Cover Page. Author: Zhiwei Yang Title: Meta-heuristics for vehicle routing and inventory routing problems Issue Date:

Cover Page. Author: Zhiwei Yang Title: Meta-heuristics for vehicle routing and inventory routing problems Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43073 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Zhiwei Yang Title: Meta-heuristics for vehicle routing and inventory routing problems

Nadere informatie

Vervolgens wordt ook ingegaan op de hypothese dat patronen in fenotypische plasticiteit adaptief kunnen zijn. De eerste vraag was of natuurlijke

Vervolgens wordt ook ingegaan op de hypothese dat patronen in fenotypische plasticiteit adaptief kunnen zijn. De eerste vraag was of natuurlijke Variatie in abiotische factoren komt voor in alle natuurlijke omgevingen, zoals variatie in ruimte en tijd in temperatuur, licht en vochtigheid. Deze factoren kunnen vervolgens bijvoorbeeld voedselaanbod

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

In deze les. Het experiment. Hoe bereid je het voor? Een beetje wetenschapsfilosofie. Literatuuronderzoek (1) Het onderwerp.

In deze les. Het experiment. Hoe bereid je het voor? Een beetje wetenschapsfilosofie. Literatuuronderzoek (1) Het onderwerp. In deze les Het experiment Bart de Boer Hoe doe je een experiment? Hoe bereid je het voor? De probleemstelling Literatuuronderzoek Bedenken/kiezen experimentele opstelling Bedenken/kiezen analysevorm Hoe

Nadere informatie

CLIL in het basisonderwijs

CLIL in het basisonderwijs Marion Ooijevaar, 3 januari 2019 Introductie Deze whitepaper verschijnt in een serie whitepapers over Engels in het basisonderwijs. De serie bespreekt verschillende onderwerpen die relevant zijn voor leerkrachten

Nadere informatie

vanuit de technische en organisatorische omgeving, werk-verdeling, budget, planning, en hergebruik van componenten. Het documenteren van SA dient

vanuit de technische en organisatorische omgeving, werk-verdeling, budget, planning, en hergebruik van componenten. Het documenteren van SA dient 9 Samenvatting Software heeft vooruitgang in veel vakgebieden mogelijk gemaakt en heeft een toenemend invloed op ons leven en de samenleving in zijn geheel. Software wordt gebruikt in computers, communicatienetwerken,

Nadere informatie

PWS - Fase 1 - Plan van aanpak Behaald 0 van de 25 punten

PWS - Fase 1 - Plan van aanpak Behaald 0 van de 25 punten PWS - Fase 1 - Plan van aanpak Behaald 0 van de 25 punten Beoordeling Te behalen Behaald 1. Past het onderwerp/ontwerp bij het vak/de vakken? 1 Herkenbaarheid van het vak of de vakken. Past het onderwerp

Nadere informatie

Making sense of numbers

Making sense of numbers Ilona Friso-van den Bos Making sense of numbers Number sense van kleuterklas tot schoolkind, en relaties met rekenen en werkgeheugen 12 september 2014 Deze presentatie Focus: hoe hangt het werkgeheugen

Nadere informatie

Beoordelingsmodel bij een PWS binnen het natuurprofiel

Beoordelingsmodel bij een PWS binnen het natuurprofiel Beoordelingsmodel bij een PWS binnen het natuurprofiel Beoordelingsmoment 1 Oriënteren GO / NO GO Motivatie Onvoldoende: No go Voldoende 15 Goed 20 Zeer goed 25 Willen de leerlingen door in de huidige

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle   holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20890 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Koelewijn, Hennie Title: Quality of work and well-being of health care employees

Nadere informatie

Leren onderzoeken leer je niet van zomaar onderzoek doen! Patricia Kruit Ed van den Berg Ron Oostdam Jaap Schuitema

Leren onderzoeken leer je niet van zomaar onderzoek doen! Patricia Kruit Ed van den Berg Ron Oostdam Jaap Schuitema Leren onderzoeken leer je niet van zomaar onderzoek doen! Patricia Kruit Ed van den Berg Ron Oostdam Jaap Schuitema KLIK 2 probleem leren onderzoeken is leerdoel in lessen Wetenschap & Techniek op de basisschool

Nadere informatie