Levende Waterbouw. De natuur als ingenieur

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Levende Waterbouw. De natuur als ingenieur"

Transcriptie

1 Levende Waterbouw De natuur als ingenieur

2 Bouwen met en voor de natuur Moderne techniek en natuur gaan heel goed samen. Dat toont winn met de proefprojecten van Biobouwers en Rijke Dijk. Onder de noemer Levende Waterbouw werken we gezamenlijk aan projecten waarbij de natuur is aangewezen als ingenieur. Het doel is nieuwe methoden te testen en tot innovatieve ontwerpen te komen die leiden tot een duurzamer, natuurvriendelijker en onderhoudsvriendelijker alternatief voor de traditionele waterbouw. Met (kust)verdedigingswerken in het bijzonder. Een golf aan pilots laat zien dat bouwen met en voor de natuur werkt. Levende Waterbouw heeft de toekomst. Potentieel leefgebied We geven kunstwerken als dijken, havendammen en pieren een natuurlijke functie. Blokken met geprofileerde, aanhechtingsvriendelijke oppervlakken op de pier beschermen tegen het geweld van de zee én vormen een habitat voor allerlei planten en dieren. De honderden kilometers aan harde kustverdediging en havenwerken in Nederland, zoals dijken, dammen, pieren, kades en steigers, werden in het verleden uitsluitend ontworpen met het oog op veiligheid en praktische bruikbaarheid. Deze verdedigingswerken vormen echter een potentieel leefgebied voor mariene flora en fauna. 2 Rijkswaterstaat

3 De dijkbekleding zorgt voor een maximaal aanhechtingsoppervlak en gaat uitdroging van de dijk tegen. Bestaande betonblokken zijn voorzien van tegels met verschillende structuren zoals kuilen, gaten en richels. Ecologische waarde verhogen Binnen het project Rijke Dijk experimenteren we met de bekleding en het ontwerp van waterkeringen om de ecologische waarde hiervan te verhogen. Door gebruik te maken van natuurlijke materialen ontwerpen we aanhechtingsvriendelijke zeeweringen met een natuurlijke functie. Afhankelijk van de ruwheid, hardheid, chemische samenstelling, plaatsing en het watervasthoudend vermogen van de structuur, kunnen planten en dieren zich hechten aan de waterkering. Zo vormen de keringen goede schuilplaatsen voor vissen en voedzame plekken voor vogels. Naast dit ecologische belang staan ook de waterveiligheid en de recreatiewaarde centraal. Kunstwerken die vanuit het oogpunt van natuur, veiligheid en recreatie aantrekkelijk zijn Mindert de Vries, projectleider Levende Waterbouw, Deltares winn Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen 3

4 De dijkbekleding zorgt voor een maximaal aanhechtingsoppervlak en gaat uitdroging van de dijk tegen. Natuur als ingenieur Biobouwers werkt precies andersom. Daarbij bouwen we letterlijk met de natuur en zetten levende organismen in om waterkeringen te versterken. Van rietstengels tot schelpdieren, biobouwers zijn niets anders dan natuurlijke bouwmaterialen. We gebruiken ze om een zachte en duurzame vorm van verdediging te creëren. Zo vormen riet- en wilgenvelden natuurlijke buffers die de golfaanslag op achtergelegen dijken dempen en sediment vasthouden. En kunnen schelpdieren een rif vormen en de kustlijn beschermen. Zandplaten worden gefixeerd door oesterriffen aan te leggen in de onderwaterzone voor de waterkeringen. Deze eco-engineers bieden veelbelovende mogelijkheden: ze houden zichzelf in stand en hebben weinig onderhoud nodig. Praktische toepasbaarheid is een vereiste van ecologisch dijkontwerp Yvo Provoost, Rijkswaterstaat Zeeland 4 Rijkswaterstaat

5 Plaatsing van Eco-Xblocs De praktijk Drijvende rietmoerassen Samen met het programma Natuurlijk (er) Markermeer IJmeer (nmij) ontwerpen we in 2009 een drijvend rietmoeras. We zoeken uit wat de toepassingmogelijkheden zijn van dit eiland, dat een afmeting van 50 bij 50 meter heeft. We kijken of het de habitatdiversiteit vergroot en het slipgehalte verlaagt. Doel is het bereiken van een toekomstbestendig ecosysteem in het Markermeer-IJmeer. Eco-Xblocs Op de Zuiderhavenpier van IJmuiden zijn in het voorjaar van 2008 een aantal Xblocs geplaatst. De grote, kubus vormige blokken, naar ontwerp van bam Infraconsult, zijn voorzien van de onregelmatige, ruwe oppervlaktestructuur van rotsen. Deze structuur maakt het voor waterplanten en schelpdieren makkelijker om zich aan de oppervlakte te hechten. Hierdoor vindt een natuurlijke aangroei plaats. Ook de bouw van een zeewering is mogelijk met deze Xblocs. Door hun ruwe vorm haken de blokken in elkaar en blijven ze bij storm liggen. De ecologische winst zit in de snelle kolonisatie van de blokken, wat spoediger tot een gesloten ecosysteem leidt. winn Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen 5

6 Door Levende Waterbouw vormen verdedigingswerken een potentieel leefgebied voor flora en fauna. Palenbos In de Nieuwe Waterweg bij de haven van Rotterdam staat sinds 2007 een klein palenbos. De houten en betonnen palen zijn omwikkeld met verschillende soorten touw, waaraan zich wieren, sponzen en mosselen hechten. Deze ecostructuren dragen vanwege hun filterende werking bij aan een betere waterkwaliteit. Het palenbos zorgt voor bezinking van sediment, breekt de golven en beschermt daarmee de dijk. Oester- en mosselrifbank Ook werd het idee geboren voor een oesteren mosselrifbank in de Oosterschelde. Deze kunstmatige riffen, bevolkt door zeedieren en met een lengte van enkele honderden meters, liggen in laag water en houden zand vast door waterstroming af te zwakken. Door de natuur haar werk te laten doen, veranderen de losse structuren gaandeweg in een groter, harder en levend oesterrif, dat de erosie van schorren en kwelders tegengaat. 6 Rijkswaterstaat

7 Ecobeton In samenwerking met Rijkswaterstaat Zuid-Holland, Microbeton, Shell, C-fix B.V., en bam Infraconsult startte in april 2008 een andere pilot op de havenpier van IJmuiden. Op de bestaande betonblokken zijn twintig tegels geplaatst van verschillende materialen en met verscheidene structuren, zoals kuilen, gaten en richels. Deze kunnen dienen als schuilplaatsen en kuilen waarin water blijft staan en moeten zorgen voor een natuurlijke aanwas van planten en dieren. De aangroei van wieren en schelpdieren trekt vissen en vogels aan. Rijke berm Projectbureau Zeeweringen heeft een dijkvlak van anderhalve kilometer langs de Oosterschelde voorzien van een bermstorting met watervasthoudende structuren. Wat ontstaat is een nieuwe, voedselrijke poel die lang nat blijft. De basis voor een nieuwe, ecologische habitat. Op een dijkvlak langs de Westerschelde startte in samenwerking met Heijmans en C-fix B.V. ter hoogte van Ellewoutsdijk een proef met verrijkte dijkbekleding. De dijkbekleding zorgt voor een maximaal aanhechtingsoppervlak en gaat uitdroging van de dijk tegen. Samenwerking tussen biologen en waterbouwers moet telkens herontdekt worden Sietsche Eppinga, assistent projectleider bam Infra Winst uit samenwerking Nederland loopt voorop in eco-engineering. Op steeds meer plaatsen verkennen diverse partijen de mogelijkheden van natuurwinst in combinatie met een waterbouwkundige functie. Waar waterbouwers milieutechnische verbeteringen kunnen introduceren, bestaan er voor biologen perspectieven om mee te denken over ontwerpen voor infrastructuur. Geïnspireerd? Levende Waterbouw zorgt voor een aantrekkelijker en veiliger kustlandschap met een beter ecosysteem. winn helpt initiatiefnemers in de levende waterbouw graag verder. Wilt u de beschreven technieken toepassen, meer weten of ideeën uitwisselen over een innovatieve techniek? Neem contact op via winn Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen 7

8 winn is het innovatieprogramma voor Wateruitdagingen van Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat gaat in winn, samen met kennisinstituut Deltares en het bedrijfs leven wateruitdagingen aan. winn inspireert, pakt kansen op en experimenteert. Zo werken we aan oplossingen voor de toekomstige wateropgave. Denkt u mee? Dit is een uitgave van Rijkswaterstaat in samenwerking met Dit project is uitgevoerd met bam Infraconsult bv Shell Heijmans Port of Rotterdam C-fix B.V. Van der Meer Consulting B.V. Wageningen imares oktober 2009 wd1009cp050/a

Ecobeach. Natuurlijke aanwas van het strand

Ecobeach. Natuurlijke aanwas van het strand Ecobeach Natuurlijke aanwas van het strand De natuur doet haar werk De drainagebuizen zorgen voor de aanwas van zand. Ze hebben een doorsnee van tien centimeter en zijn twee of drie meter lang. De buizen

Nadere informatie

Harde werken met zachte trekken. Voorbeelden van levende waterbouw

Harde werken met zachte trekken. Voorbeelden van levende waterbouw Harde werken met zachte trekken Voorbeelden van levende waterbouw Inhoud 04 Voorwoord 07 Inleiding 09 Lekker leven op de dijk Thema Ecologisch dijkontwerp 15 Oesters op laagwater Thema Natuurlijke kustverdediging

Nadere informatie

Bouwen met de natuur

Bouwen met de natuur DELTARES, JANUARI 2014 9 DOSSIER Bouwen met de natuur De belangstelling voor bouwen met de natuur is wereldwijd groeiende. Op zich logisch. In de steeds dichtbevolkter kust-, delta- en riviergebieden neemt

Nadere informatie

Energie uit water. Kwestie van kansen pakken

Energie uit water. Kwestie van kansen pakken Energie uit water Kwestie van kansen pakken Het best bewaarde geheim Energie uit water kan aan 10 procent van de elektriciteitsvraag in Nederland voldoen. Zo bleek uit een verkenning van winn. Volgens

Nadere informatie

Verslag WINN Symposium Leve(n)de Waterbouw

Verslag WINN Symposium Leve(n)de Waterbouw Verslag WINN Symposium Leve(n)de Waterbouw 29-1-2009 Pilots, pitches en preken Een havenhoofd als natuureducatieve trekpleister? Van droom naar daad hoeft geen zaak van lange adem te zijn. Tijdens het

Nadere informatie

Zachte werken met harde trekken. Toepassingen van eco-engineering in de waterbouw

Zachte werken met harde trekken. Toepassingen van eco-engineering in de waterbouw Zachte werken met harde trekken Toepassingen van eco-engineering in de waterbouw 2 Rijkswaterstaat Inhoud 4 Achtergrond en samenwerking 5 Voorwoord en inleiding 7 Leeswijzer 10 Bouwen met de natuur in

Nadere informatie

Inspireren, uitdagen en doen. WINN Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen

Inspireren, uitdagen en doen. WINN Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen Inspireren, uitdagen en doen WINN Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen Inspireren, uitdagen en doen WINN Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen Innovatie speerpunt kabinetsbeleid Het kabinet deelt

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

INSIDE-technieken. Mooi van buiten, sterk van binnen

INSIDE-technieken. Mooi van buiten, sterk van binnen INSIDE-technieken Mooi van buiten, sterk van binnen Maatwerk voor dijkversterking Nederland kent een rijke traditie op het gebied van waterkeren. Bedijken doen we al sinds de 11 e eeuw, ter bescherming

Nadere informatie

Zeespiegelstijging in deltagebieden. Nascholing NLT module

Zeespiegelstijging in deltagebieden. Nascholing NLT module Zeespiegelstijging in deltagebieden Nascholing NLT module Jonas Papenborg MSc Landschapsarchitect 18-03-2015 wie ben ik? Bachelor Landschapsarchitectuur Master Landschapsarchitectuur Onderzoeker Waterveiligheid

Nadere informatie

Klimaatbestendige Oosterschelde

Klimaatbestendige Oosterschelde Oosterschelde (NL) De Nederlandse zeearm Oosterschelde is uitzonderlijk rijk aan vogels, maar de vraag is voor hoe lang nog. De platen, slikken en schorren, die nu nog in uitgestrekte foerageer- en rustplaatsen

Nadere informatie

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud Tussenresultaten 2011-2015 De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud De Zandmotor In 2011 is voor de kust van Ter Heijde en Kijkduin De Zandmotor aangelegd: een grote kunstmatige zandbank in

Nadere informatie

Durgerdam voortgang ontwerp

Durgerdam voortgang ontwerp Methode & resultaten Sectie Naam STBI STBU HT EA-10B Kinselmeer EA-11 Polder IJdoorn EA-12 Durgerdam EA-13 Durgerdam-West Sectie 10B: Kinselmeer Sectie 11:Polder IJdoorn Variant: Dijk buitenom (Dijk maximaal

Nadere informatie

Ruim baan voor trekvissen

Ruim baan voor trekvissen Ruim baan voor trekvissen Ecologisch herstel Nieuwe Waterweg en Nieuwe Maas Nederland wil schoon oppervlaktewater waar vissen goed in gedijen. Dat geldt ook voor de Nieuwe Waterweg en de Nieuwe Maas, waarin

Nadere informatie

Kort overzicht. Verbetering gezette steenbekleding dijkvak Mosselbanken

Kort overzicht. Verbetering gezette steenbekleding dijkvak Mosselbanken Kort overzicht plan PZST-P-01144com Verbetering gezette steenbekleding dijkvak Mosselbanken Begin 2002 vindt de aanbesteding plaats van de verbetering van het dijkvak Mosselbanken. De uitvoering hiervan

Nadere informatie

Kwelderwal voor Delfzijl eerste indicaties voor ontwerp, ecologische potenties en kosten

Kwelderwal voor Delfzijl eerste indicaties voor ontwerp, ecologische potenties en kosten Kwelderwal voor Delfzijl eerste indicaties voor ontwerp, ecologische potenties en kosten Marconi werkatelier Segmenten in de zeekering Focus op schermdijk Voolhok Schermdijk Voolhok: condities voor kwelderwal

Nadere informatie

1. Korte beschrijving

1. Korte beschrijving Kennisinventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Oesterdam November 2013 Contacten Björn van den Boom (omgevingsmanager), Natuurmonumenten, B.vandenBoom@Natuurmonumenten.nl, T. 06 5115 4386 Ben de Winder,

Nadere informatie

Aantal pagina's 16. Doorkiesnummer (088) 33 58 374. Onderwerp Aanbevelingen voor een grootschalige oestermatras pilot in de Oosterschelde

Aantal pagina's 16. Doorkiesnummer (088) 33 58 374. Onderwerp Aanbevelingen voor een grootschalige oestermatras pilot in de Oosterschelde Memo Aan Tom Ysebaert, Erik van Zanten Datum Van Helena Hulsman Aantal pagina's 16 Doorkiesnummer (088) 33 58 374 E-mail helena.hulsman @deltares.nl Onderwerp Aanbevelingen voor een grootschalige oestermatras

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen, zoals China.

Nadere informatie

Inspireren, uitdagen en doen

Inspireren, uitdagen en doen Inspireren, uitdagen en doen WINN Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen PROGRAMMA 2010 Drijfveren en speerpunten Drijfveren voor innovatie bij RWS Klimaatverandering Zeespiegelstijging, extremer droog/nat

Nadere informatie

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren 23 maart 2011 Wat zijn biobouwers? Organismen die direct of indirect hun omgeving zo veranderen dat ze hiermee het habitat

Nadere informatie

Kennisinventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Friese IJsselmeerkust

Kennisinventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Friese IJsselmeerkust Kennisinventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Friese IJsselmeerkust december 2013 Contacten Chris Bakker, c.bakker@itfryskegea.nl, t. 0512-30 58 60 Bronnen -Projectplan de groeiende IJsselmeerkust van

Nadere informatie

De Marker Wadden als proeftuin

De Marker Wadden als proeftuin De Marker Wadden als proeftuin Wat kunnen we leren van Marker Wadden? Ruurd Noordhuis Markermeer: problematiek, oorzaken en remedie Problematiek: Slecht imago Markermeer Staat van Instandhouding Natura

Nadere informatie

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit?

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? ... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? Samen voor een gezonde zee!... Stichting De Noordzee is de onafhankelijke natuur- en milieuorganisatie die zich inzet voor een duurzaam gebruik van de Noordzee en

Nadere informatie

Climate Proof Areas. 2 november 2011

Climate Proof Areas. 2 november 2011 Slotconferentie ti Climate Proof Areas Pilot Schouwen-Duiveland 2 november 2011 Pilot Schouwen-Duiveland Ruben Akkermans 2 november 2011 EU Interreg project North Sea Programme 5 landen: België, Duitsland,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Pilot Houtribdijk Editie 1 Februari 2015

Nieuwsbrief Pilot Houtribdijk Editie 1 Februari 2015 Nieuwsbrief Pilot Houtribdijk Editie 1 In 2014 is Ecoshape, in opdracht van het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2) daadwerkelijk gestart met de uitvoering van een proef voor een zandige vooroever.

Nadere informatie

BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract

BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract Deze bijlage geeft een overzicht van de projecten waar DNA aan werkt. Op de website www.deafsluitdijk.nl is meer informatie te

Nadere informatie

Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Piet, Herbert. Toepassing alternatieven voor hardhout in teenconstructies.

Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Piet, Herbert. Toepassing alternatieven voor hardhout in teenconstructies. Memo Werkgroep Kennis Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Projectbureau Zeeweringen Betreft (actie en nr.) Alternatieve materialen bij teenconstructies Afschrift aan

Nadere informatie

Meten in de Waddenzee

Meten in de Waddenzee Meten in de Waddenzee Bestand tegen superstorm De waterkeringen langs de Waddenzee moeten bestand zijn tegen een superstorm die gemiddeld eens in de 4000 jaar kan optreden. Om de sterkte van de waterkering

Nadere informatie

Oeverdijken: kans voor veiligheid en natuur

Oeverdijken: kans voor veiligheid en natuur Oeverdijken: kans voor veiligheid en natuur 2 Oeverdijken: kans voor veiligheid en natuur Stroming september 2012 Met inhoudelijke inbreng van Deltares, WMIJ, VBIJ en Landschap Noord Holland 3 4 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Simon Vereeke Ruud Bosters Paul Geernaert Ernst Jonker Leden Pb

Simon Vereeke Ruud Bosters Paul Geernaert Ernst Jonker Leden Pb Revisietoetsing Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-generaal Rijkswaterstaat Directie Zeeland Polder/bestek Ser-Lippens- en Nieuw Othenepolder dp 0084 15 dp 0094 85 bestek ZL-5109 Aan Simon

Nadere informatie

DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER

DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER FEBRUARI 2010 PILOTPROJECT ZANDMOTOR Het klimaat verandert en de druk van de zee op de Nederlandse kust neemt toe. Daarnaast is in de Zuidvleugel van de Randstad grote behoefte

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen,

Nadere informatie

Nationaal Park Oosterschelde

Nationaal Park Oosterschelde Nationaal Park Oosterschelde Case Plompetoren Analyse 1. Project Plompetoren 2. Kansen Nationaal Park Oosterschelde Extra: Lange termijn perspectief Zeeweringen 21 eeuw Case Plompetoren Projectgroep: -

Nadere informatie

Studio Makkink & Bey 3205 SO Zeeland Dijkbekleding 1e schetsen

Studio Makkink & Bey 3205 SO Zeeland Dijkbekleding 1e schetsen Studio Makkink & Bey 3205 SO Zeeland Dijkbekleding 1e schetsen Speciale plek voor duikers. Onder de zeespiegels zijn kasten geplaatst die zo behandeld zijn dat schelpen op kunnen groeien zodat een nieuwe

Nadere informatie

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland SCHOUWEN-DUIVELAND KLIMAATBESTENDIG Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en de neerslag neemt toe. Studies brachten de huidige en toekomstige uitdagingen in kaart,

Nadere informatie

Werken aan een waterveilig Nederland. Project Afsluitdijk

Werken aan een waterveilig Nederland. Project Afsluitdijk Werken aan een waterveilig Nederland Project Afsluitdijk 80 jaar De Afsluitdijk beschermt Nederland al meer dan tachtig jaar tegen de zee. De dijk voldoet niet meer aan de huidige normen voor waterveiligheid.

Nadere informatie

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water Natuurvriendelijke oevers Droge voeten, schoon water VOOR WIE IS DEZE FOLDER BESTEMD? Deze folder is bestemd voor eigenaren van oevers die in aanmerking komen om hun oever natuurvriendelijk in te richten.

Nadere informatie

Werk aan de grote wateren

Werk aan de grote wateren Werk aan de grote wateren Op weg naar duurzaam beheer en ecologische kwaliteit Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat. Transitie naar duurzaam waterbeheer Vispassages, natuurlijke oevers, aanpak van verontreinigende

Nadere informatie

De Oosterscheldekering. Stormvloedkering in de Oosterschelde

De Oosterscheldekering. Stormvloedkering in de Oosterschelde De Oosterscheldekering Stormvloedkering in de Oosterschelde Op 1 februari 1953 veroorzaakte een combinatie van springtij en noordwesterstorm een van de grootste rampen in de vaderlandse geschiedenis. Een

Nadere informatie

Surfrif Scheveningen

Surfrif Scheveningen Surfrif Scheveningen kustveiligheid recreatie duurzaamheid Wat de Haagse VVD betreft, krijgt Scheveningen een surfrif. Een dergelijk surfrif heeft veel voordelen. Door het rif worden stevige golven voortijdig

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen, zoals

Nadere informatie

BETOMAT betonblokkenmat

BETOMAT betonblokkenmat BETOMAT betonblokkenmat 1 1. Inleiding Betomat, flexibel toepasbare betonblokkenmat. Systeem PE-G R Betomat kan in diverse soorten worden geleverd. In het algemeen worden de matten gebruikt om oevers en

Nadere informatie

Steiger Installatie Handleiding. 1. Installeren van de kubussen P.2. 2. Installeren van de korte pen P.2. 3. Installeren van de lange pen P.

Steiger Installatie Handleiding. 1. Installeren van de kubussen P.2. 2. Installeren van de korte pen P.2. 3. Installeren van de lange pen P. Steiger Installatie Handleiding....................................... Installeren van de kubussen P.2...................................... 2. Installeren van de korte pen P.2......................................

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002 Zandhonger Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde 19 september 2002 Zandhonger, Gaat de Oosterschelde kopje onder? De Deltawerken veranderden de

Nadere informatie

paspoort Oosterschelde

paspoort Oosterschelde paspoort Oosterschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

Veiligheidsbuffer Oesterdam

Veiligheidsbuffer Oesterdam Veiligheidsbuffer Oesterdam 111111111111111111111111111111111111111111111111111111111II1 017425 2012 PZDT-R-12298ontw Brochure Veiligheidsbuffer Oesterdam sam Magisch landschap De Oostersehelde is een

Nadere informatie

Zandsuppleties en Morfologie langs de Nederlandse kust

Zandsuppleties en Morfologie langs de Nederlandse kust Zandsuppleties en Morfologie langs de Nederlandse kust Sander Boer, Landelijke Kustdagen 2014 Inhoud presentatie Verankering in beleid en wetgeving Kustlijnzorg Toekomstige uitdaging Kustversterking Hondsbossche

Nadere informatie

Self-supporting Rivier Systemen (SSRS)

Self-supporting Rivier Systemen (SSRS) Self-supporting Rivier Systemen (SSRS) Kostenbesparend, duurzaam rivierbeheer Wat is een Self-supporting rivier systeem? Een Self Supporting Rivier Systeem is een riviersysteem waarin: De natuurlijke dynamiek

Nadere informatie

Z a a n s e b i o d i v e r s i t e i t PAGINA

Z a a n s e b i o d i v e r s i t e i t PAGINA Z a a n s e b i o d i v e r s i t e i t 1 Aanleiding: Motie 32 / 2015 Verbeteren biodiversiteit. Het College op te dragen om bij beheer en onderhoud van groen onverkort vast te blijven houden aan het bevorderen

Nadere informatie

Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma

Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma Veiligheid van bewoners voorop Bescherming tegen overstromingen is voor Nederland van levensbelang. Een groot deel van de inwoners woont beneden

Nadere informatie

Uitgangspunten: wetenschap en monitoring

Uitgangspunten: wetenschap en monitoring waddenacademie-knaw Uitgangspunten: wetenschap en monitoring Peter M.J. Herman NIOO-CEME WaddenAcademie Minimale overeenstemming wat zijn de echte problemen hoe behoren die problemen onderzocht en beschreven

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

DigiDijk. Nieuwe kijk op dijken

DigiDijk. Nieuwe kijk op dijken DigiDijk Nieuwe kijk op dijken Ogen op én in de dijk Ongeveer een vierde van Nederland ligt beneden de zeespiegel, terwijl ons land aan alle kanten wordt omringd door water. Over een afstand van ruim 3.500

Nadere informatie

Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk. Van Afsluitdijk naar Aansluitdijk

Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk. Van Afsluitdijk naar Aansluitdijk Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk Van Afsluitdijk naar Aansluitdijk Toekomstbestendige Afsluitdijk Breezanddijk Friese kust Kornwerderzand Monument Den Oever Om tot 2050 bestand te zijn tegen de stijging

Nadere informatie

Dynamisch waterbeheer

Dynamisch waterbeheer Dynamisch waterbeheer Flexibele kranen in een dynamisch systeem WINN WaterInnovatieprogramma Rijkswaterstaat i.s.m. Deltares Ronald.Roosjen@Deltares.nl Henk.Looijen@RWS.nl WINN Innovatieprogramma Wateruitdagingen

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering BIODIVERSITEIT RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering DUURZAME ONTWIKKELING INTEGRAAL WATERBEHEER BIODIVERSITEIT Wat? Belang?

Nadere informatie

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Beleidslijn kust 2015 Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toelichting op de legenda 5 3 Kaart soorten dynamiek kust 15 4 Kaart soorten dynamiek kust + Natura 2000 22 Colofon / Bronnen

Nadere informatie

Dijktraject Hoedekenskerke "restant" in relatie tot het voormalige wachthuisje voor het veer Hoedekenskerke- Terneuzen

Dijktraject Hoedekenskerke restant in relatie tot het voormalige wachthuisje voor het veer Hoedekenskerke- Terneuzen Rijkswaterstaat Ministerie van Verkeer en Waterstaat Leden PPZ-overleq memo Dijktraject Hoedekenskerke "restant" in relatie tot het voormalige wachthuisje voor het veer Hoedekenskerke- Terneuzen PIa Waterschap

Nadere informatie

Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud

Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud Veelgestelde vragen schouw buitengewoon onderhoud Wat is buitengewoon onderhoud? Het buitengewoon onderhoud omvat het op de juiste afmetingen (breedte, diepte en helling van taluds) houden van een watergang.

Nadere informatie

Gebruik van gegevens en teksten is met bronvermelding vrijelijk toegestaan. Commercieel gebruik van deze gegevens is niet toegestaan.

Gebruik van gegevens en teksten is met bronvermelding vrijelijk toegestaan. Commercieel gebruik van deze gegevens is niet toegestaan. . Ontwerp en benutting van harde infrastructuur in de getijzone voor ecologische en recreatieve waarden, Februari 2007, M. Baptist, J. van der Meer, M. de Vries ISBN: 978-90-5638-171-4 NUR-code: 950 Port

Nadere informatie

BWN in de praktijk: Groene golfremmende dijk. Mindert de Vries (Deltares)

BWN in de praktijk: Groene golfremmende dijk. Mindert de Vries (Deltares) BWN in de praktijk: Groene golfremmende dijk Dijken voor de toekomst, Studiedag 24 november 2011 Mindert de Vries (Deltares) De uitdaging Ontpoldering en herinrichting van de Noordwaard om bij hoge rivierafvoer

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

DELTA TALENT PRIKKELT EXPERTS ZANDMOTORCONGRES Kort verslag van de kruisgesprekken tussen studenten en experts op het Zandmotorcongres op 31 maart

DELTA TALENT PRIKKELT EXPERTS ZANDMOTORCONGRES Kort verslag van de kruisgesprekken tussen studenten en experts op het Zandmotorcongres op 31 maart DELTA TALENT PRIKKELT EXPERTS ZANDMOTORCONGRES Kort verslag van de kruisgesprekken tussen studenten en experts op het Zandmotorcongres op 31 maart 2014 INTRODUCTIE Op het Zandmotorcongres op 31 maart 2014

Nadere informatie

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte.

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. NATUURBEHEER & LANDBOUW www.hydrorock.com Natuurbeheer en watermanagement Droogte, hittegolven, hevige regenval en overstromingen. Ze komen

Nadere informatie

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Een biobouwer is een organisme dat zijn omgeving sterk verandert Jones

Nadere informatie

Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord

Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord In het gebied tussen de strekdammen bij Strand Horst Noord en de bebouwing van Harderwijk ligt een klein natuurgebied

Nadere informatie

Werken aan een waterveilig Nederland. Project Afsluitdijk

Werken aan een waterveilig Nederland. Project Afsluitdijk Werken aan een waterveilig Nederland Project Afsluitdijk 80 jaar De Afsluitdijk beschermt Nederland al meer dan tachtig jaar tegen de zee. De dijk voldoet niet meer aan de huidige normen voor waterveiligheid.

Nadere informatie

WATER VERSUS WATER Effective flood barrier to prevent damage

WATER VERSUS WATER Effective flood barrier to prevent damage WATER VERSUS WATER Effective flood barrier to prevent damage Wereldwijde toename wateroverlast Natuurrampen nemen toe in aantal en in omvang. Het gaat hierbij vooral om weergerelateerde rampen, zoals stormen

Nadere informatie

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte.

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. HUIS & TUIN www.hydrorock.com Particuliere markt en watermanagement De klimaatverandering zorgt voor meer en heviger regenbuien waardoor

Nadere informatie

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement.

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. OVERHEID & PUBLIEKE DIENSTEN www.hydrorock.com Overheden en watermanagement Watermanagement in stedelijke gebieden is zeer actueel. Klimaatverandering

Nadere informatie

Groot Barrièrerif definitief verloren

Groot Barrièrerif definitief verloren 1 van 5 30-05-17 10:40 msn.com Groot Barrièrerif definitief verloren Faqt Redactie 6-8 minuten Copyright Faqt Groot Barrièrerif definitief verloren Het Groot Barrièrerif voor de kust van Australië kan

Nadere informatie

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden,

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden, DE ZANDMOTOR van zand naar land De provincie Zuid-Holland is één van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Het ligt grotendeels onder zeeniveau. Met het veranderende klimaat komt van verschillende kanten

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer

Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer 1 Programma Welkom door Douwe Hollenga, voorzitter van de stuurgroep - Wat is Natura 2000 - Waar staan we: wat is geweest en wat komt Toelichting

Nadere informatie

Schetschuit Afsluitdijk 17 november 2010

Schetschuit Afsluitdijk 17 november 2010 Schetschuit Afsluitdijk 17 november 2010 De Waddenvereniging organiseert schetsschuiten in het waddengebied: Hoe valt waterveiligheid te bereiken in combinatie met verbetering biodiversiteit? Afsluitdijk:

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

Rijkswaterstaat Zeeland Klant Eis Specificaties (KES) veiligheidsbuffer Oesterdam

Rijkswaterstaat Zeeland Klant Eis Specificaties (KES) veiligheidsbuffer Oesterdam Powered by TCPDF (www.tcpdf.org) Rijkswaterstaat Zeeland Klant Eis Specificaties (KES) veiligheidsbuffer Oesterdam Rijkswaterstaat Zeeland Klant Eis Specificaties (KES) veiligheidsbuffer Oesterdam referentie

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Innovatieve dijkconcepten in de Zuidwestelijke Delta

IMARES Wageningen UR. Innovatieve dijkconcepten in de Zuidwestelijke Delta Innovatieve dijkconcepten in de Zuidwestelijke Delta Kansen voor toepassing en meerwaarde ten opzichte van traditionele dijken in het kader van Beleidsondersteuning voor het Deltaprogramma Zuidwestelijke

Nadere informatie

Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing

Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing Living Lab for MUD NL kennisontwikkeling voor internationale toepassing Erik van Eekelen Lead Engineer Environmental, Van Oord Program Manager, EcoShape Wie zijn wij? Consortium voor pre-competitieve kennisontwikkeling

Nadere informatie

Bestrijding muskusrat nodig voor veiligheid van de dijken

Bestrijding muskusrat nodig voor veiligheid van de dijken De muskusrat Bestrijding muskusrat nodig voor veiligheid van de dijken Muskusratten komen sinds de jaren veertig van de vorige eeuw voor in Nederland. Het zijn echte gravers. Ze maken gangen en holen langs

Nadere informatie

o 2 Legenda grevelingen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt water hoge dijken / diepe geulen verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden

o 2 Legenda grevelingen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt water hoge dijken / diepe geulen verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden Noordzee binnen Legenda grevelingen hoge en / diepe geulen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden stagnant zorgcomplexen Goeree versterken toerisme

Nadere informatie

Beschrijving Het betreft de controle van de toetsing van de Sloehaven en de Schorerpolder

Beschrijving Het betreft de controle van de toetsing van de Sloehaven en de Schorerpolder Ministerie van Verkeer en Waterstaat Controle Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Toetsing Projectbureau Zeeweringen Polder/Dijkvak Sloehaven en Schorerpolder Toetsing uitgevoerd Vvo Provoost Doorkiesnummer

Nadere informatie

Helder water door quaggamossel

Helder water door quaggamossel Helder water door quaggamossel Kansen en risico s Een nieuwe mosselsoort, de quaggamossel, heeft zich in een deel van de Rijnlandse wateren kunnen vestigen. De mossel filtert algen en zwevend stof uit

Nadere informatie

Bouwsteen F Natuur als oplossing voor (extra) veiligheid

Bouwsteen F Natuur als oplossing voor (extra) veiligheid Bouwsteen F Natuur als oplossing voor (extra) veiligheid Auteurs: Hesper Schutte (Natuurmonumenten, ), Erna Krommendijk (Milieufederatie Noord-Holland), Marieke de Lange (Alterra), Alex Roos (HHNK), Mindert

Nadere informatie

Delta-Expo & Stormvloedkering Vragen en opdrachten niveau Basisschool bovenbouw

Delta-Expo & Stormvloedkering Vragen en opdrachten niveau Basisschool bovenbouw Delta-Expo & Stormvloedkering Vragen en opdrachten niveau Basisschool bovenbouw Geachte leerkrachten, Hierbij treft u een aantal vragen en opdrachten waarvan uw leerlingen in de tentoonstelling Delta-Expo,

Nadere informatie

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN Het zand dat tegen de oude basalten dijk is gestort, zal aangroeien en weer wegstromen, ophopen en weer verstuiven. Een grillig en dynamisch spel dat de Noordzeekust tussen Petten

Nadere informatie

Nieuwsbrief Markermeer-IJmeer

Nieuwsbrief Markermeer-IJmeer Nieuwsbrief Markermeer-IJmeer Juni 2013 Steun voor doorontwikkeling 1 Almere Natuurkwaliteit Markermeer- 2 IJmeer een stap dichterbij Natuurlijker MarkermeerIJmeer 3 Marker Kwelderwerken en Marker Stapsteen

Nadere informatie

Port Waste Catch Innovatiever. Schoner. Duurzamer. Make it happen.

Port Waste Catch Innovatiever. Schoner. Duurzamer. Make it happen. Port Waste Catch Innovatiever. Schoner. Duurzamer. Make it happen. Het Havenbedrijf Rotterdam wil investeren in de vermindering van de plastic soep. Samen met andere partijen gaan we de mogelijkheid onderzoeken

Nadere informatie

Kunstrif biedt nieuwe kijk op kustbescherming. Kustveiligheid, groene aanpak en recreatie

Kunstrif biedt nieuwe kijk op kustbescherming. Kustveiligheid, groene aanpak en recreatie Kunstrif biedt nieuwe kijk op kustbescherming Kustveiligheid, groene aanpak en recreatie 1 Inhoud Inleiding 3 Wat is een kunstrif? 4 Het brein achter het rif 5 Waarom een kunstrif? 6 Impact van een rif

Nadere informatie

WIE EET WAT OP HET WAD

WIE EET WAT OP HET WAD Waddenzee De prachtige kleuren, de zilte geuren en de geluiden van de vele vogels, maken de Waddenzee voor veel mensen tot een geliefd gebied. Maar niet alleen mensen vinden het fijn om daar te zijn, voor

Nadere informatie

Verslag 2e sessie Expeditie SmartSoils

Verslag 2e sessie Expeditie SmartSoils Verslag 2e sessie Expeditie SmartSoils Uitwerking oplossingsrichtingen 12 januari 2009 Maya Sule (Deltares) Joris Escher, (LEF Future Center, RWS) Inhoud Conclusies Programma Verificatie oplossingsgebieden

Nadere informatie

Duurzaam werken op zee

Duurzaam werken op zee Sarah Smith Tropen & Tropisch Belangrijke mariene ecosystemen Mangroven Zeegras Koraal Kwetsbaarheid Tropen: de gebieden rondom de evenaar tussen de keerkringen. www. commons.wikimedia.org Tropisch klimaat:

Nadere informatie

Profiel. Vindingrijk en veelzijdig. Baggeren en infrastructuur

Profiel. Vindingrijk en veelzijdig. Baggeren en infrastructuur Profiel Vindingrijk en veelzijdig Baggeren en infrastructuur Profiel Havenuitbreiding Maasvlakte 2 bij Rotterdam Van Oord Nederland is een toonaangevende aannemer van bagger-, waterbouwkundige en infrastructurele

Nadere informatie

Prometheus stole fire, the symbol of knowledge, from Mount Olympus and gave it to mankind. Dijk en deltadijk

Prometheus stole fire, the symbol of knowledge, from Mount Olympus and gave it to mankind. Dijk en deltadijk Prometheus stole fire, the symbol of knowledge, from Mount Olympus and gave it to mankind Dijk en deltadijk Voor en tegenstanders van Deltadijken ontwerpen samen met Hessel Voortman en Marja Menke van

Nadere informatie

i t-,.."""""1 i ~ t--1r-~

i t-,..1 i ~ t--1r-~ Rijkswa terstaa t Ministerie van Infrastructuur en Milieu Retouradres Postadres: Postbus 5014 4330 KA Middelburg Projectbureau Zeeweringen Postbus 1000 4330 ZW Middelburg Onderwerp Toezending besluit i.---------t-,.."""""1

Nadere informatie

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Exclusief de projecten die meegenomen worden in het Rijkscontract (deze zijn apart hiervan uitgebreider toegelicht) Volgnum Mobiliteit 1 Verruiming sluis

Nadere informatie