De epidemiologie van Legionellose

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De epidemiologie van Legionellose"

Transcriptie

1 De epidemiologie van Legionellose Het nut van Osiris voor surveillance en onderzoek Petra Brandsema Centrum Epidemiologie en Surveillance, CIB, RIVM. De epidemiologie van Legionellose 12 mei 2014

2 2 Aantal meldingen van Legionellose besmet in binnenland of buitenland

3 1999 Flora Meldingen van Legionellose : Landelijke 2006: uitbraak Amsterdam en landelijke verheffing Verheffing 3

4 Age Stanardized Notification Rate 2012 n/miljoen Verenigd Koninkrijk 6.3 Duitsland 6.8 België 9 Nederland 17.6 Italië 19.1 Spanje 20.2 Frankrijk 19.6 Denemarken 22 Slovenië 37.7

5 Leeftijds-geslachtsverdeling Europese surveillance (2012) Incidentie per leeftijdsgroep Nederland

6 Legionellose 2012 Hoe werd de infectie waarschijnlijk opgelopen?

7 sterfte Legionellapneumonie Gerapporteerde sterfte Nederlandse cases : 3,7-6,8% In Europa gemeld : 10-11% Case Fatality Rate NL 2012 Europa (2012) Nosocomiaal of zorginstelling - 28% Community (binnenland, geen reis) 6,6% 9% Reis buitenland 3,9% 5% Reis binnenland 5,6% 8% Totaal 5,3% 10% Leeftijd NL 2012 CFR ,3% ,5% ,7% 80 18%

8 Risico factoren Aantal patiënten in N=1082 Man 70% Leeftijd 60 jaar 57% Roken 54% Onderliggend lijden 33% Reis (binnenland of buitenland) ( ) 49% Geen risicofactor: reis/roken/onderliggend lijden 12% < 60 jaar 4% 60 jaar 8% 8

9 Reizen als Risicofactor Case control studies: overnachting elders is risico factor Besmet op reis of thuis? aantal meldingen Osiris per aantal vakanties per land met correctie voor gemiddelde reisduur als Indicatie van het Risico : ziekte/ /jaar: 1 ± 3 ± 15 ±80

10 Toepassingen van Osiris Surveillance Inzicht in trends en jaarrapportage Europese surveillance Surveillance = informatie voor actie: Signalering Clusterdetectie BEL Reisgerelateerde meldingen LCI ELDSNet 14 De epidemiologie van Legionellose 12 mei 2014

11 Toepassingen van Osiris Surveillance Beleidsvragen en regelgeving Onderzoek 15 De epidemiologie van Legionellose 12 mei 2014

12 Toepassingen van Osiris Beleidsvragen en regelgeving Inbrengen casuistiek in Interdepartementaal overleg (ILP) Kamervragen vragen van beleidsmakers, IGZ. Onderbouwen beleid: Wetgeving (advisering bij nieuwe regelgeving) Draaiboeken LCHV, protocollen LCI Vragen van GGDen Publieksvragen, vragen vanuit de media/journalisten 16 De epidemiologie van Legionellose 12 mei 2014

13 Voorbeeld: risicotabel Locaties LOI Locatie casuistiek Risico populatie Verneveling Overnachting Tijdelijke installatie Ziekenhuis Sauna hotel Sporthal Lange lijst van locaties beoordeeld op 5 criteria. Casuistiek in Osiris en Literatuur Vastgesteld op LOI Indeling overgenomen als prioritaire locaties in de regelgeving voor Legionella preventie (drinkwaterbesluit).

14 Onderzoek Reden voor sterke toename van Legionellose in 2006 en 2010? Relatie met weersomstandigheden (Brandsema et al. Epidmiol. Infect jan 24;1-12) Onderzoek naar bronnen: - Bijdrage van bekende (mogelijke) bronnen: case-control - Rol nog onbekende bronnen: Regenwaterplassen, grond, waterzuiveringsinstallaties GIS analyse - Is er een relatie tussen de afstand tot de weg en het risico op Legionellose?

15 Bronnen van infectie? case-control Locaties en activiteiten die vaak genoemd in Osiris: Bezoek tuincentrum 18% Bezoek zwembad, sauna Klussen aan leidingen Gebruik tuinslang/ hoge druk spuit Ontluchten verwarming tuinieren Meer inzicht in deze mogelijke bronnen. Gaat het om een waarschijnlijk bron of speelt toeval een rol? Vragenlijst bij controlegroep.

16 Uitdaging: Locatie in osiris per GGD verschillend ingevuld

17 Lopend onderzoek Is er een relatie tussen de afstand tot de weg en het risico op Legionellose? 21

18 22 Wateroverlast door zware regenval

19 Incidence by MHS region Notifications per 100,000 inhabitants Legionellose opgelopen in Nederland in week Observatie GGD: patienten wonen naast de randweg Legionella aangetoond in regenplassen 24

20 Is er transmissie van Legionella bij regen via opspattend water van de weg? 25

21 Ruimtelijke regressie Relatief Risico Per 4-cijferige postcode PC4 is te grof voor GIS-analyse

22 Voorlopige resultaten Postcode 6 analyse: Hoger risico op legionellose bij wonen dichtbij snelweg of primaire weg: Wonen < 250 m snelweg Wonen < 125 m primaire weg NB: Nog geen definitieve conclusies mogelijk, want er zijn nog aanvullende analyses nodig.

23 Wijzing in Osiris juli 2014 Postcode patient: Vanaf juli 2014: 6-cijfers invullen mogelijk. Extra vraag: Geeft de patiënt toestemming voor het melden van de volledige postcode? Ja /nee/onbekend? Vraag om toestemming stond al op LCI-vragenlijst bronopsporing. Indien toestemming onbekend is? Melden voor dit doel is wel toegestaan. In Osiris niet verplicht gesteld. (WPB artikel 8e en wet of het RIVM artikel 3)

24 Toelichting bij Osirisvragen

25 Vraag: Waar was de patiënt tijdens de 14-daagse incubatieperiode? [ ] niet buiten eigen woning geweest [ ] uitsluitend directe woonomgeving (<500 meter) [ ] Woonplaats patiënt [ ] Eigen GGD regio [ ] Andere GGD regio [ ] Buitenland [ ] Onbekend (geen anamnese) Vaak verkeerd ingevuld. Suggesties voor verbetering??

26 Doel van deze vraag? 1. Bij verheffing in meerdere regio s snel uitsluiten van 1 bron. Voorbeeld zomerverheffing 2010: 74% van patiënten was niet buiten eigen GGD regio geweest. 2. Indeling aandeel besmet in eigen woning? 3. Selectie cases voor analyse bijvoorbeeld bij uitbraak of GIS analyse Geografische verdeling patiënten Bij uitbraak Bovenkarspel (1999)

27 Wijziging in Osiris juli 2014 Indien serologische diagnostiek: Betreft dit serologie tegen: - pneumophila specifiek voor serogroep 1 - pneumophila niet specifiek voor serogroep 1 - Non pneumophila - Onbekend Waarom? Onderscheid nodig voor Europese Casus definitie: Confirmed case: Titerstijging specifiek voor L. pneumophila sg1 Probable case: Titerstijging niet-specifiek voor L. pneumophila serogroep1 Eenmalig hoge titer specifiek voor L. pneumophila sg1 Eenmalig Hoge Titer niet-specifiek voor L.pneumophila serogroep 1 voldoet niet meer aan de Europese casus definitie

28 Dank voor uw aandacht

Een legionella-infectie als vakantiesouvenir

Een legionella-infectie als vakantiesouvenir Een legionella-infectie als vakantiesouvenir TALD: Travel Associated Legionnaires Disease reisgerelateerde legionella 1 Symposium Legionella en klare taal 12 mei 2014 Programma 1. Even opfrissen 2. Van

Nadere informatie

Legionellose. Bijlage I. Vragenlijst Legionella-pneumonie. VOORBLAD VRAGENLIJST LEGIONELLA-PNEUMONIE Gegevens voor GGD.

Legionellose. Bijlage I. Vragenlijst Legionella-pneumonie. VOORBLAD VRAGENLIJST LEGIONELLA-PNEUMONIE Gegevens voor GGD. Legionellose Bijlage I. Vragenlijst Legionella-pneumonie VOORBLAD VRAGENLIJST LEGIONELLA-PNEUMONIE Gegevens voor GGD Naam patiënt Geboortedatum.../.../... Adres en Woonplaats Telefoon/ contactgegevens

Nadere informatie

Legionella, versie 14 (PDF aangemaakt op: ) Indien de patiënt een asielzoeker betreft worden data doorgeven aan GGD GHOR Nederland.

Legionella, versie 14 (PDF aangemaakt op: ) Indien de patiënt een asielzoeker betreft worden data doorgeven aan GGD GHOR Nederland. Legionella, versie 14 (PDF aangemaakt op: 6-6-2017) EPI-azc EPI-legi Indien de patiënt een asielzoeker betreft worden data doorgeven aan GGD GHOR Nederland. Deze vragenlijst maakt onderdeel uit van doorlopende

Nadere informatie

LEGIONELLA overzicht met feiten en cijfers. Drs. Hans Schoon OMEGAM-Water

LEGIONELLA overzicht met feiten en cijfers. Drs. Hans Schoon OMEGAM-Water LEGIONELLA overzicht met feiten en cijfers Drs. Hans Schoon OMEGAM-Water Onderwerpen Wat weten we van Legionella Meldingen Legionellose Bronopsporing patiënten Besmettingen leidingwater Praktijk 18 jaar

Nadere informatie

Resultaten en nieuwe inzichten van bronopsporing:

Resultaten en nieuwe inzichten van bronopsporing: Resultaten en nieuwe inzichten van bronopsporing: Bronopsporings Eenheid Legionella-pneumonie (BEL) 12 mei 2014 Sjoerd M. Euser, PhD Stichting Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem

Nadere informatie

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Legionella Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Indeling Historie Epidemiologie en pathogenese Klinische presentatie en beloop Microbiologische diagnose Behandeling Maatregelen naar aanleiding van een

Nadere informatie

Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën

Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën Diversiteit en eigenschappen van Legionella-bacteriën Dick van der Kooij ISSO Congres, Nijkerk, 27 november 2014 Inhoud Inleiding Ontdekking van Legionella Incidentie van Legionnaires Disease (LD)/veteranenziekte

Nadere informatie

De waterleiding. De waterleiding. Legionella. Wilco van der Lugt. Wilco van der Lugt. inhoud

De waterleiding. De waterleiding. Legionella. Wilco van der Lugt. Wilco van der Lugt. inhoud De waterleiding De waterleiding Legionella Wilco van der Lugt Wilco van der Lugt Installateur BRL 6010, gecertificeerd IntegraalAdviseur Vastgoed (onderhoud), gecertificeerd Monsternemer legionella, gecertificeerd

Nadere informatie

Samenvatting. Etiologie. samenvatting

Samenvatting. Etiologie. samenvatting Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene inleiding op dit proefschrift. Luchtweginfecties zijn veel voorkomende aandoeningen, die door een groot aantal verschillende virussen en bacteriën veroorzaakt kunnen

Nadere informatie

HKM-er via het oog van de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ)

HKM-er via het oog van de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) HKM-er via het oog van de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) Marijke Bilkert inspecteur HKM-ers-Fontis 26 april 2 De inhoud van deze presentatie De rol van de inspectie voor de gezondheidszorg Relevante

Nadere informatie

Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ. Marijke Bilkert Senior inspecteur

Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ. Marijke Bilkert Senior inspecteur Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ Marijke Bilkert Senior inspecteur Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ De inhoud van deze presentatie

Nadere informatie

Legionellapreventie: betere naleving Waterleidingwet nodig

Legionellapreventie: betere naleving Waterleidingwet nodig Legionellapreventie: betere naleving Waterleidingwet nodig Versteegh, A. ; Brandsema, P. ; Aa, M. van der ; Dik, H. H2O : tijdschrift voor watervoorziening en afvalwaterbehandeling 40(2007)17 p 10-12 Dekker

Nadere informatie

Legionella. De overdracht. Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem

Legionella. De overdracht. Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem Legionella De overdracht Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem Legionella Inhoud: Legionella bacterie Infectieroute Diagnostiek Kweek Urine antigeentesten Serologie

Nadere informatie

Werkstroomformulier - Regionaal

Werkstroomformulier - Regionaal Werkstroomformulier - Regionaal Titel richtlijn: Ebola-protocol Regio Noord-Oost: Regionale Maatregelen bij signalering van patiënt met (verdenking) op virale hemorragische koorts (VHK) Auteurs: Medische

Nadere informatie

Legionella pneumophila. S.G.S Vreden, MD, PhD

Legionella pneumophila. S.G.S Vreden, MD, PhD Legionella pneumophila S.G.S Vreden, MD, PhD Legionella pneumophila, established in 1976 Legionella is een aerobe, gram negatieve bacterie Familie Legionellaceae heeft 50 species, met ruim 70 serogroups.

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 6 november 29, week 45 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) wederom

Nadere informatie

Nieuwe behandelingsopties HCV. Wie willen we bereiken? Sophie Willemse Maag-Darm-Leverarts Academisch Medisch Centrum Amsterdam

Nieuwe behandelingsopties HCV. Wie willen we bereiken? Sophie Willemse Maag-Darm-Leverarts Academisch Medisch Centrum Amsterdam Nieuwe behandelingsopties HCV Wie willen we bereiken? Sophie Willemse Maag-Darm-Leverarts Academisch Medisch Centrum Amsterdam Disclosure Sophie Willemse (Potentiële) belangenverstrengeling Geen Wat gaat

Nadere informatie

Combinaties van risicofactoren

Combinaties van risicofactoren Achtergronddocument Combinaties van risicofactoren Vóórkomen van risicofactoren en clustering Zowel overgewicht als roken clusteren met zwaar alcoholgebruik Zowel overgewicht als dagelijks roken gaan samen

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 23 oktober 29, week 43 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) verdubbeld

Nadere informatie

De nieuwe meldingsplicht voor tien ziekten Hans van Vliet RIVM-CIb 7 oktober 2008

De nieuwe meldingsplicht voor tien ziekten Hans van Vliet RIVM-CIb 7 oktober 2008 De nieuwe meldingsplicht voor tien ziekten Hans van Vliet RIVM-CIb 7 oktober 2008 Wat bespreken Iets over meldingscriteria De nieuwe ziekten (2 minuten per ziekte!) - Wat is de reden om het te melden -

Nadere informatie

Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over nieuwe gevallen van Q-koorts besmettingen bij mensen in Brabant

Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over nieuwe gevallen van Q-koorts besmettingen bij mensen in Brabant 08-05-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over nieuwe gevallen van Q-koorts besmettingen bij mensen in Brabant Vragen van het lid Thieme aan de ministers van Volksgezondheid Welzijn en Sport

Nadere informatie

KORTSCHRIFT. De legionella-uitbraak door een besmette koeltoren in Amsterdam

KORTSCHRIFT. De legionella-uitbraak door een besmette koeltoren in Amsterdam KORTSCHRIFT De legionella-uitbraak door een besmette koeltoren in Amsterdam Den Haag, januari 2007 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG 3 KORTSCHRIFT Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 1.1 Doel van het onderzoek

Nadere informatie

Legionella uitbraak in Amsterdam speurtocht naar de koeltoren

Legionella uitbraak in Amsterdam speurtocht naar de koeltoren Legionella uitbraak in Amsterdam speurtocht naar de koeltoren Ed IJzerman, arts-microbioloog Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Haarlem Namens GGD Amsterdam, CIb en LCI van het RIVM en BEL-team

Nadere informatie

G.04 Legionella beheersplan.

G.04 Legionella beheersplan. G.04 Legionella beheersplan. Protocol als bedoeld in artikel 9 lid 2 van het Huishoudelijk Reglement van de Tielse Watersportvereniging De Waal. Risicoanalyse & beheersplan legionella In de Drinkwater

Nadere informatie

Collectieve logiesverstrekkende bedrijven 2 GEWESTEN 2012 2.1 BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST Kerncijfers

Collectieve logiesverstrekkende bedrijven 2 GEWESTEN 2012 2.1 BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST Kerncijfers 2 GEWESTEN 212 Kerncijfers 212 - + 212 Aankomsten % Bezettingsgr aad Aandeel in de (%) BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST 1, 3.165.92 5.978.378 6.715,1% 1,89 46,2% 8,6% 54,4% 4.815.717 3.25.599 1. Logisvormen

Nadere informatie

INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING

INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING FACTSHEET 2015 CASUS: SCHOOLUITJE ZORGBOERDERIJ WIE ZIJN WIJ? De afdeling algemene Infectieziektebestrijding (IZB) van GGD Hollands Noorden houdt zich bezig met het opsporen van

Nadere informatie

Tekenencefalitisvirus

Tekenencefalitisvirus Telefonische vragenlijst voor onderzoek naar Tekenencefalitisvirus in Nederland Bij voorkeur wordt deze vragenlijst mondeling (telefonisch) afgenomen door een GGD-medewerker. Wilt u ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Wereldwijd overzicht ebolavirusinfecties

Wereldwijd overzicht ebolavirusinfecties Wereldwijd overzicht ebolavirusinfecties Epidemiologisch weekoverzicht ebola per 19oktober 2014 Inleiding Dit document bevat een wereldwijd overzicht van de epidemiologische situatie van ebolavirusinfecties

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 11 december 29, week 5 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) afgenomen

Nadere informatie

Is dit een uitbraak? Een retrospectieve evaluatie van syndroomsurveillance voor emerging infections

Is dit een uitbraak? Een retrospectieve evaluatie van syndroomsurveillance voor emerging infections Is dit een uitbraak? Een retrospectieve evaluatie van syndroomsurveillance voor emerging infections Kees van den Wijngaard, Liselotte van Asten, Wilfrid van Pelt, Nico Nagelkerke, Mirjam Kretzschmar, Marion

Nadere informatie

Stichting Veteranenziekte. Wat is legionella? Informatie voor patiënten en familie

Stichting Veteranenziekte. Wat is legionella? Informatie voor patiënten en familie Stichting Veteranenziekte Wat is legionella? Informatie voor patiënten en familie voorwoord Dit informatieboekje van de Stichting Veteranenziekte is bedoeld voor patiënten met een legionellabesmetting

Nadere informatie

Samenvatting: In de zomer van 2006 vond in Amsterdam een grootschalige

Samenvatting: In de zomer van 2006 vond in Amsterdam een grootschalige artikelen Koeltorens als bron van Legionella pneumophila-infecties in Nederland M.A.B. van der Sande 1 Samenvatting: In de zomer van 2006 vond in Amsterdam een grootschalige Legionella pneumophila-besmetting

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 27 november 29, week 48 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) afgenomen

Nadere informatie

De Q koorts epidemie in Nederland

De Q koorts epidemie in Nederland De Q koorts epidemie in Nederland Coxiella burnetii Wim van der Hoek, artsepidemioloog, Centrum Infectieziektebestrijding 1 Huisarts Herpen Toename Q koorts? Microbioloog Huisarts Sint Oedenrode Mei Juni

Nadere informatie

Verscherpt beleid complexe endoscopen?

Verscherpt beleid complexe endoscopen? Verscherpt beleid complexe endoscopen? Stephanie Hulsbosch Disclosure slide Geen belangenverstrengeling 2 SFERD 2015 1 De inspectie inspecteert De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) bevordert de volksgezondheid

Nadere informatie

Bloeddruk en hartfalen door geluid van weg- en railverkeer. Danny Houthuijs en Elise van Kempen

Bloeddruk en hartfalen door geluid van weg- en railverkeer. Danny Houthuijs en Elise van Kempen Bloeddruk en hartfalen door geluid van weg- en railverkeer Danny Houthuijs en Elise van Kempen 1 Uit New Scientist 25 augustus 2007: Dying for some peace and quiet Beleidsanalyse Geluid Verzoek van Milieu

Nadere informatie

mild verlopende longontsteking de urine antigeentest je in de helft van de gevallen in de steek laat. Omdat de meeste patiënten met een Legionella

mild verlopende longontsteking de urine antigeentest je in de helft van de gevallen in de steek laat. Omdat de meeste patiënten met een Legionella Samenvatting De uitbraak van de Veteranenziekte (Legionella pneumonie) tijdens de Westfriese Flora te Bovenkarspel in 1999 was een duidelijk signaal van ontoereikende Legionella controle in Nederland.

Nadere informatie

Bijlage 4 Vragenlijst over hepatitis B

Bijlage 4 Vragenlijst over hepatitis B Bijlage 4 Vragenlijst over hepatitis B Algemeen Deze vragenlijst biedt de mogelijkheid gegevens te verzamelen voor bron- en contactonderzoek na een melding van hepatitis B. Hoewel bij chronische hepatitis

Nadere informatie

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 4 sep 2013 (week 36)

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 4 sep 2013 (week 36) Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 4 sep 2013 (week 36) Bron gegevens: Osiris/CIb-LCI/CIb-IDS. Auteurs: Esther Swart, Susan Hahné (CIb-EPI). Met dank aan Maarten Mulders, VVG, en Irmgard

Nadere informatie

Mazelen surveillance overzicht, 1 mei jan 2014 (week 3)

Mazelen surveillance overzicht, 1 mei jan 2014 (week 3) Mazelen surveillance overzicht, 1 mei 2013 15 jan 2014 (week 3) Bron gegevens: Osiris/CIb-LCI/CIb-IDS. Auteurs: Annemarijn van Ginkel, Susan Hahné (CIb-EPI). Met dank aan Tessa Schurink-van t Klooster,

Nadere informatie

Legionella verschil tussen theorie en praktijk

Legionella verschil tussen theorie en praktijk Legionella verschil tussen theorie en praktijk NVvA-Congres 2016 Kurhaus - Scheveningen Mascha van Hofweegen Praktijk -1 Wij hebben ons Legionella-beheersplan extern laten controleren. Zij hebben dit goedgekeurd

Nadere informatie

Ferratum Groep Zomer Barometer 2016

Ferratum Groep Zomer Barometer 2016 Ferratum Groep Zomer Barometer 2016 2 Ferratum Groep Zomer Barometer 2016 Zomer uitgaven in verhouding met het besteedbaar gezinsinkomen De Europese en Gemenebest zomer uitgaven 2016 DUITSLAND UITGAVEN

Nadere informatie

INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING

INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING FACTSHEET 2016 VOORWOORD WIE ZIJN WIJ? De afdeling algemene Infectieziektebestrijding (IZB) van GGD Hollands Noorden houdt zich bezig met het opsporen van infectieziekten om verspreiding

Nadere informatie

Welkom in de wereld van de Legionella kweek

Welkom in de wereld van de Legionella kweek Welkom in de wereld van de Legionella kweek Simon in t Veld Teammanager Microbiologie Vitens Laboratorium Inhoud Historie Invloed toepassing diverse technieken Legionella in praktijk Ontwikkelingen ISO

Nadere informatie

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2010 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2010 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 21 surveillance rapport Incidentie - 2 >2-4 >4-6 >6-1 >1-2 >2 december 211 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 21 Hoofdstuk

Nadere informatie

8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) 8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2012) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen HET AANBOD IN 2006 Aantal inrichtingen Gemiddelde grootte Dagcapaciteit Bezettingsgraden 2006 1.900 64 121.662 34,8% Januari

Nadere informatie

Bijlage 1. Bron- en contactonderzoek bij clusters van MRSA-infectie

Bijlage 1. Bron- en contactonderzoek bij clusters van MRSA-infectie Staphylococcus aureus-infecties, inclusief MRSA A41 Bijlage 1. Bron- en contactonderzoek bij clusters van MRSA-infectie Achtergronden Het in Nederland gevoerde strikte screenings- en isolatiebeleid ( search-and-destroy

Nadere informatie

Samenvatting. Veteranenziekte

Samenvatting. Veteranenziekte Samenvatting Na de epidemie van legionellapneumonie die in 1999 uitbrak onder bezoekers van de West-Friese Flora in Bovenkarspel, heeft de minister van VWS advies gevraagd aan de Gezondheidsraad. De minister

Nadere informatie

Tuberculose LTBI (latente tuberculose infectie) Vragenlijst en handleiding. M.i.v. 1 januari 2011

Tuberculose LTBI (latente tuberculose infectie) Vragenlijst en handleiding. M.i.v. 1 januari 2011 Osiris-NTR Tuberculose LTBI (latente tuberculose infectie) Vragenlijst en handleiding M.i.v. 1 januari 2011 Handleiding Osiris-NTR LTBI, januari 2011-1 - Melding van LTBI Personen bij wie een LTBI is vastgesteld

Nadere informatie

Aankomsten en overnachtingen Oost-Vlaanderen Bron: Cijfers FOD Economie-ADSEI 2015: definitieve cijfers 2016: voorlopige (!

Aankomsten en overnachtingen Oost-Vlaanderen Bron: Cijfers FOD Economie-ADSEI 2015: definitieve cijfers 2016: voorlopige (! Aankomsten en overnachtingen Oost-Vlaanderen 2016 Bron: Cijfers FOD Economie-ADSEI 2015: definitieve cijfers 2016: voorlopige (!) cijfers Studiecel Toerisme Oost-Vlaanderen, april 2017 1 ALGEMEEN OOST-

Nadere informatie

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 december 2012 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland

Nadere informatie

(Ziek van) Besmette levensmiddelen, wat nu?

(Ziek van) Besmette levensmiddelen, wat nu? (Ziek van) Besmette levensmiddelen, wat nu? Ife Slegers Fitz-James Expertisecentrum Voedselvergiftiging Alimentair Consulent Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

aarrapporta urveillance espiratoire

aarrapporta urveillance espiratoire aarrapporta urveillance espiratoire Jaarrapportage Surveillance Respiratoire Infectieziekten 212 nfectieziekt Jaarrapportage Surveillance Respiratoire Infectieziekten 212 auteurs: P.S. Brandsema 1 F. Dijkstra

Nadere informatie

iiiiiiiiiiii liii liii liii uh

iiiiiiiiiiii liii liii liii uh Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport > Retouradres Postbus 1 3720 DA Bilthoven Aan de Directeur-Generaal van de Volksgezondheid Ministerie van

Nadere informatie

De Nieuwe WIP Richtlijn Tuberculose

De Nieuwe WIP Richtlijn Tuberculose Disclosure belangen spreker Maarten Scholing, arts-microbioloog De Nieuwe WIP Richtlijn Tuberculose (potentiële) belangenverstrengeling Geen Herziening landelijke WIP richtlijn Tuberculose: preventie Voor

Nadere informatie

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 14 aug 2013 (week 33)

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 14 aug 2013 (week 33) Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 14 aug 2013 (week 33) Bron gegevens: Osiris/CIb LCI/CIb IDS. Auteurs: Esther Swart, Mirjam Knol (CIb EPI). Met dank aan Henriette Giesbers, VZP, en Irmgard

Nadere informatie

Geitenhouderij en gezondheid duiding van het extra risico op longontsteking bij omwonenden van geitenhouderijen in Gelderland

Geitenhouderij en gezondheid duiding van het extra risico op longontsteking bij omwonenden van geitenhouderijen in Gelderland Bijlage bij Statenbrief - zaaknummer 2017-012141 Geitenhouderij en gezondheid duiding van het extra risico op longontsteking bij omwonenden van geitenhouderijen in Gelderland Geitenhouderij en gezondheid

Nadere informatie

Jaarrapportage Surveillance Respiratoire Infectieziekten 2013

Jaarrapportage Surveillance Respiratoire Infectieziekten 2013 Jaarrapportage Surveillance Respiratoire Infectieziekten 2013 ii Jaarrapportage Surveillance Respiratoire Infectieziekten 2013 Jaarrapportage Surveillance Respiratoire Infectieziekten 2013 auteurs: A.C.

Nadere informatie

RIVM rapport 703719020/2007 Evaluatie legionellapreventie Waterleidingwet

RIVM rapport 703719020/2007 Evaluatie legionellapreventie Waterleidingwet RIVM rapport 703719020/2007 Evaluatie legionellapreventie Waterleidingwet J.F.M. Versteegh, P.S. Brandsema, N.G.F.M. van der Aa, H.H.J. Dik, G.M. de Groot Contact: Ans Versteegh Centrum Inspectieonderzoek,

Nadere informatie

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Hollands Midden

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Hollands Midden Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Hollands Midden Bezoekdatum: 1 juni 2016 Utrecht juli 2016 Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding en belang 3 1.2 Onderzoeksvragen

Nadere informatie

Outbreakmanagement 29-03-2013. Welkom, masterclass 2013. Ard Horst, 2013. Your Logo. Your Logo

Outbreakmanagement 29-03-2013. Welkom, masterclass 2013. Ard Horst, 2013. Your Logo. Your Logo Welkom, masterclass 2013 Your Logo Dit rapport is bedoeld voor de organisatie van de opdrachtgever. Verspreiding en reproductie van (delen van) dit rapport buiten de organisatie van de opdrachtgever mag

Nadere informatie

Prospective cohortstudie, gericht op achterhalen: van acute Q-koortspatiënten, tot 24 maanden na 1 e zd.

Prospective cohortstudie, gericht op achterhalen: van acute Q-koortspatiënten, tot 24 maanden na 1 e zd. Een casecontrol studie naar de gezondheid situatie op het gebied van vermoeidheid en kwaliteit van leven tussen Q Koorts en legionella patiënten één jaar na eerste ziekte dag. Uitgevoerd door Joris A.F.

Nadere informatie

What s hot and what s not? Paul Bijkerk Epidemiologie en Surveillance Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM

What s hot and what s not? Paul Bijkerk Epidemiologie en Surveillance Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM What s hot and what s not? Paul Bijkerk Epidemiologie en Surveillance Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM 1 RIVM - 1909 Opgericht in Utrecht - 1953 Verhuizing naar Bilthoven - 2016 +- 1500 medewerkers

Nadere informatie

Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Van Gerven en Langkamp over vaccinatie tegen polio, bof, mazelen en rodehond.

Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Van Gerven en Langkamp over vaccinatie tegen polio, bof, mazelen en rodehond. Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Van Gerven en Langkamp over vaccinatie tegen polio, bof, mazelen en rodehond. (2080910270) 1 Wat is uw reactie op het bericht dat de gepromoveerde arts P. uit

Nadere informatie

SNIV GEGEVENSREGLEMENT RIVM / CIb

SNIV GEGEVENSREGLEMENT RIVM / CIb SNIV GEGEVENSREGLEMENT RIVM / CIb A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.sniv.nl T 030 274 91 11 F 030 274 29 71 sniv@rivm.nl Versie: 2014.1.0 Status: Definitief Pagina

Nadere informatie

Nieuwsbrief Korte Keten september 2008

Nieuwsbrief Korte Keten september 2008 Nieuwsbrief Korte Keten september 2008 Hierbij de derde nieuwsbrief van het project korte keten. In het kader van dit project zijn tot dusver 20 GGDen bezocht. Veel GGDen onderzoeken wat zij kunnen doen

Nadere informatie

Epidemiologie van Clostridium difficile infecties in België. Rapport 2016 Samenvatting

Epidemiologie van Clostridium difficile infecties in België. Rapport 2016 Samenvatting Epidemiologie van Clostridium difficile infecties in België Rapport 2016 Samenvatting AUTEURS C. VALENCIA, M.-L. LAMBERT Voor het Nationale Referentielaboratorium: M. DELMÉE, J. VAN BROECK Epidemiologie

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 4 december 29, week 49 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) afgenomen

Nadere informatie

Legionellapreven,e bij scholen, kantoren en andere niet- prioritaire loca,es niet nodig interpreta,e zorgplicht Drinkwaterwet

Legionellapreven,e bij scholen, kantoren en andere niet- prioritaire loca,es niet nodig interpreta,e zorgplicht Drinkwaterwet Legionellapreven,e bij scholen, kantoren en andere niet- prioritaire loca,es niet nodig interpreta,e zorgplicht Drinkwaterwet Alvin Bartels, Marjolijn Schalk, Petra Brandsema, Helma Ruijs (RIVM- Centrum

Nadere informatie

Veehouderij & Gezondheid stand van zaken onderzoek oktober 2015. Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid

Veehouderij & Gezondheid stand van zaken onderzoek oktober 2015. Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid Veehouderij & Gezondheid stand van zaken onderzoek oktober 2015 Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid 20 oktober 2015 Danielle van Oudheusden Arts M&G, Infectieziektebestrijding GGD Brabant-Zuidoost

Nadere informatie

15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant

15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant 15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant Kamervragen van het lid Thieme aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn

Nadere informatie

RIVM Rattenmonitoring

RIVM Rattenmonitoring RIVM Rattenmonitoring Achtergrond en stand van zaken Miriam Maas Centrum voor Zoönosen en Omgevingsonderzoek Jean-Jacques Boujot Themabijeenkomst plaagdiermanagement NVPB en NVRD Zeist, 15 oktober 2015

Nadere informatie

1. Vanuit welke locatie moet er gewerkt kunnen worden: - vaste werkplek ja / nee - mobiele werkplek ja / nee - vanuit huis ja / nee

1. Vanuit welke locatie moet er gewerkt kunnen worden: - vaste werkplek ja / nee - mobiele werkplek ja / nee - vanuit huis ja / nee Vragenlijst 1: INVENTARISATIE GEBRUIKERSEISEN Algemene gegevens - Ik ben werkzaam bij: - GGD Fryslân ja / nee - GGD Groningen ja / nee - GGD Drenthe ja / nee - Ik ben in functie bij de GGD als: - Administratieve

Nadere informatie

Het Hepatitis probleem in NL

Het Hepatitis probleem in NL Bewustwording Identificatie-Behandeling HEPATITIS B en C Het Hepatitis probleem in NL Virale hepatitis A-E : Wat is er aan het veranderen? Chronische hepatitis B & C: Sterfte, Impact behandeling Uitdaging

Nadere informatie

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2013) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

1 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

1 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) 1 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2016) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

Aerogeen Vector Vehikel

Aerogeen Vector Vehikel TRANSMISSIE INDIRECTE TRANSMISSIE Aerogeen Vector Vehikel - voedsel / feco-oraal oraal - bloedproducten - fomites INDIRECTE TRANSMISSIE Aerogeen Vector Vehikel - voedsel / feco-oraal - bloedproducten -

Nadere informatie

Gedetailleerde resultaten samenhang risicofactoren met gezondheid en ziekten

Gedetailleerde resultaten samenhang risicofactoren met gezondheid en ziekten Gedetailleerde resultaten samenhang met gezondheid en Combinaties van Achtergronddocument Gedetailleerde resultaten samenhang met gezondheid en Ervaren gezondheid Tabel 1: Roken, zwaar en : samenhang a

Nadere informatie

Legionella pneumophila (veteranenziekte)

Legionella pneumophila (veteranenziekte) Legionella pneumophila (veteranenziekte) Inleiding De legionella-uitbraak in 1999 op de bloemententoonstelling in Bovenkarspel was voor de overheid aanleiding om maatregelen te nemen om een nieuwe uitbraak

Nadere informatie

Hoe kan ik legionella voorkomen?

Hoe kan ik legionella voorkomen? Stichting Veteranenziekte Hoe kan ik legionella voorkomen? Informatie over de veteranenziekte en praktische tips om besmetting te voorkomen Legionella en haar verschijnselen Wat houdt de ziekte in? De

Nadere informatie

Meer dan opsporen. Nationaal hepatitisplan: een strategie voor actie

Meer dan opsporen. Nationaal hepatitisplan: een strategie voor actie Meer dan opsporen Nationaal hepatitisplan: een strategie voor actie Wat is het probleem? 450-500 sterfgevallen door de gevolgen van een infectie met het hepatitis B- of C-virus. 40.000 personen zijn naar

Nadere informatie

HBV-vaccinatieprogramma voor risicogroepen

HBV-vaccinatieprogramma voor risicogroepen HBV-vaccinatieprogramma voor risicogroepen Hans van den Kerkhof Paul van Beek Anouk Urbanus Landelijke Coördinatie Infectieziekte (LCI) Centrum Infectieziektebestrijding RIVM 1 Disclosure belangen Hans

Nadere informatie

Meningokokken. 04 februari 2011

Meningokokken. 04 februari 2011 Meningokokken 04 februari 2011 Andere informatiebronnen Meningokokken webpagina Vragen en antwoorden meningokokken Vaccinatie meningokokken ACWY Vaccinatie meningokokken B Vaccinatie meningokokken C Afbeeldingen

Nadere informatie

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Rotterdam-Rijnmond

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Rotterdam-Rijnmond Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Rotterdam-Rijnmond Bezoekdatum: 7 juli 2016 Utrecht augustus 2016 Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding en belang 3

Nadere informatie

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Rotterdam-Rijnmond

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Rotterdam-Rijnmond Inspectie voor de Gezondheidszorg Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Spon Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD Rotterdam-Rijnmond Bezoekdatum:

Nadere informatie

Inleiding. Checklist risico-inventarisatie Legionella

Inleiding. Checklist risico-inventarisatie Legionella Inleiding Vanaf augustus 2000 zijn er voor recreatiebedrijven, horeca, ziekenhuizen en andere instellingen waar met water wordt gewerkt, strengere regels om legionellabesmetting te voorkomen. Legionella

Nadere informatie

Bijlage IV. Wetenschappelijke conclusies

Bijlage IV. Wetenschappelijke conclusies Bijlage IV Wetenschappelijke conclusies Wetenschappelijke conclusies Natriumglucose-cotransporter-2-remmers (SGLT2-remmers) worden gebruikt in combinatie met een dieet en lichaamsbeweging bij patiënten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 25 295 Infectieziektenbestrijding Nr. 3 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Duitsland (DE)

Duitsland (DE) DPD 8:30 Met DPD 8:30 worden uw pakketten de volgende werkdag voor 8.30 uur geleverd bij uw klanten. DPD 8:30 is mogelijk voor pakketzendingen naar Duitsland. Bepaalde postcodes zijn uitgesloten van verzending.

Nadere informatie

Q-koorts en werk, de geitenhouderij

Q-koorts en werk, de geitenhouderij Q-koorts en werk, de geitenhouderij Ton Oomen Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI/CIb/RIVM) 1 Q-koorts in Nederland - Inzicht in de bedrijfsvoering - Transmissieroute - De veterinaire

Nadere informatie

Collectieve toeristische logiesverstrekkende bedrijven BELGIË 2011 Kerncijfers

Collectieve toeristische logiesverstrekkende bedrijven BELGIË 2011 Kerncijfers BELGIË 211 Kerncijfers 211 Hotel van de 211 Aankomsten - + Aandeel in de () BELGIË 1. 13 618 136 31 379 844 1 81 818 3.6 2.3 57.3 53.3 25.2 17 965 749 16 723 867 7 892 47 1. Toeristische gebieden Kuststreek.16

Nadere informatie

Isocyanaten in de woonomgeving

Isocyanaten in de woonomgeving Isocyanaten in de woonomgeving Ingrid Links GGD Gelderland-Midden Meldingen bij GGD'en van gezondheidsklachten die in relatie worden gebracht met PUR-vloerisolatie 13 juni 2013 2 GGD Gemeentelijke of gezamenlijke

Nadere informatie

Vraag 2 Wat vindt u van het feit dat het aantal meldingen van rattenoverlast in Nederland nog nooit zo hoog is geweest?

Vraag 2 Wat vindt u van het feit dat het aantal meldingen van rattenoverlast in Nederland nog nooit zo hoog is geweest? > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Kennisbericht over een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift: Hardell L, Carlberg M, Söderqvist F, Hansson Mild K, Meta-analysis of long-term

Nadere informatie

regionale economie lokale economie centrumbeheer detailhandel toerisme plaatsmarketing

regionale economie lokale economie centrumbeheer detailhandel toerisme plaatsmarketing regionale economie lokale economie centrumbeheer detailhandel toerisme plaatsmarketing De positie van de autocar op de Belgische reismarkt September 2011 Inhoud Marktevoluties inzake het gebruik van de

Nadere informatie

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD West-Brabant

Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD West-Brabant Rapport van het follow-up onderzoek naar de algemene infectieziektebestrijding bij GGD West-Brabant Bezoekdatum: 14 juli 2016 Utrecht Augustus 2016 Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding en belang 3 1.2 Onderzoeksvragen

Nadere informatie

Evaluatie Q-koorts uitbraak 2007

Evaluatie Q-koorts uitbraak 2007 Evaluatie Q-koorts uitbraak 2007 in de GGD-regio Hart voor Brabant Auteurs W. Jeeninga E.H.M. de Vos M.J.H. van Bon-Martens J.C.A.M. van de Sande Titel Evaluatie Q-koortsuitbraak 2007 in de GGD-regio Hart

Nadere informatie

INFOKAART INFECTIEZIEKTEN ALGEMEEN

INFOKAART INFECTIEZIEKTEN ALGEMEEN INFOKAART INFECTIEZIEKTEN ALGEMEEN Naast deze infokaart over infectieziektebestrijding in het algemeen zijn er ook infokaarten beschikbaar over: hepatitis, tuberculose, seksueel overdraagbare aandoeningen,

Nadere informatie

Rapportering voor het jaar 2012 Referentiecentrum voor NOROVIRUS.

Rapportering voor het jaar 2012 Referentiecentrum voor NOROVIRUS. Coördinator referentiecentrum Rapportering voor het jaar 2012 Referentiecentrum voor NOROVIRUS. N.Botteldoorn WIV-ISP J. Wytsmanstraat Brussel Tel 02 642 51 83 Fax: 02 642 52 40 Email: Nadine.Botteldoorn@wivisp.be

Nadere informatie