Techniekcoach. infobrochure voor basisscholen en coaches

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Techniekcoach. infobrochure voor basisscholen en coaches"

Transcriptie

1 Techniekcoach infobrochure voor basisscholen en coaches

2 Jonge kinderen hebben een natuurlijke fascinatie voor wetenschap en techniek. Kinderen zijn van nature heel nieuwsgierig. Ze ontdekken graag hoe alles in elkaar zit. Ze hebben als het ware een aangeboren interesse voor de wondere wereld van wetenschap, techniek en technologie. Om deze fascinatie verder te stimuleren, is het belangrijk dat ze hier al van jongs af aan op een positieve manier mee in contact komen - zowel binnen als buiten de school. Leraren en schooldirecties willen kinderen blijven fascineren voor wetenschap en techniek. De school als leerrijke omgeving is een ideaal kanaal voor deze kinderen om meer te weten te komen over wetenschap en techniek. Leraren kunnen (jonge) kinderen stimuleren om hun ontdekkende vaardigheden verder te ontplooien. Tijdens boeiende en innovatieve lesactiviteiten leren ze ook probleemoplossend en creatief denken en handelen. Logisch en kritisch denken kan via wetenschap en techniek geoefend worden. Door leerlingen reeds van jongs af aan kennis te laten maken met wetenschap en techniek/technologie en hen voldoende te informeren over de vele mogelijkheden die deze domeinen bieden, kunnen ze een positieve keuze maken in hun verdere (school)loopbaan. In het basisonderwijs wordt gewerkt rond wetenschap en techniek/technologie in het leergebied wereldoriëntatie. Vanaf schooljaar wordt dit gebied opgesplitst in mens en maatschappij enerzijds en wetenschap en techniek anderzijds. Voor heel wat scholen betekent dit dat ze een groter accent op wetenschappen, techniek en technologie in de klas zullen leggen en zij zijn dan ook bereid om met het lerarenteam sterker te focussen op STEM (science, technology, engineering, mathematics).

3 Directies en leraren die nog op zoek zijn naar een extra duwtje in de rug en die kwaliteitsinput van een ervaren deskundige uit een STEM-vakgebied wensen, kunnen vanaf beroep doen op één van de Techniekcoaches die klaarstaan om met hen samen te werken. Het initiatief gaat uit van de school zelf en de coaches werken binnen het kader van de school. Het lerarenteam blijft dus gedurende het ganse project pedagogisch verantwoordelijk voor de onderwijsactiviteiten. De school werkt maximaal 2 schooljaren samen met dezelfde coach. Bedrijven willen de STEM-talenten van de toekomst graag als toekomstige werknemers. Bedrijven zien hier ook de meerwaarde van, want in onze snel evoluerende maatschappij heb je nood aan kennis van wetenschap en techniek/technologie. De meeste jobs vereisen nu al enkele technische basiscompetenties om te kunnen omgaan met technologische veranderingen. Daarnaast zijn er heel wat STEM-beroepen die te kampen hebben met een structureel tekort aan goed opgeleide werknemers. Het gaat dan vaak over een kwantitatieve en kwalitatieve mismatch tussen vraag en aanbod. Het Departement Onderwijs en Vorming maakt de link tussen onderwijs en bedrijfsleven. Het wil meehelpen om deze mismatch te voorkomen. In september 2014 lanceerde het departement dan ook het project Techniekcoach waarbij werknemers uit STEMbedrijven/sectoren op vrijwillige basis lagere scholen ondersteunen bij het uitwerken en verankeren van een STEMbeleid op school. Het project Techniekcoaches maakt deel uit van het STEM-Actieplan Het departement neemt in dit project een initiërende en faciliterende rol: de registratie van de coaches gebeurt via het leermiddelennetwerk KlasCement dat verbonden is aan het departement. er worden provinciale infosessies georganiseerd waarbij scholen en coaches met elkaar kennis kunnen maken. de coaches krijgen vanuit het departement een vrijwilligersvergoeding en een vergoeding voor vervoerskosten per bijeenkomst met de school. het project wordt opgevolgd vanuit het departement en eventueel bijgestuurd.

4 De school werkt een STEM-beleid en STEM-visie uit. De directies en de leraren zijn bereid om De school erkent de noodzaak om techniek, technologie en wetenschappen meer naar de voorgrond te schuiven in het beleid en in de concrete lesactiviteiten. Hiervoor werkt het schoolteam een visie en een beleid uit dat breed gedragen wordt binnen de school. Om dit alles uit te werken, kunnen ze beroep doen op de kwaliteitsinput van een ervaren deskundige uit het vakgebied. De directie en de leraren zijn verantwoordelijk voor de pedagogische en didactische uitwerking van het STEM-beleid op de school. samen met de techniekcoach een scan te maken van de huidige situatie van STEM op school: in hoeverre wordt wetenschap en techniek/technologie aangeboden in de school en onder welke vorm? samen met de techniekcoach een traject uit te stippelen met een duidelijk doel voor ogen. in te zetten op innovatieve didactieken met een focus op probleemoplossende en creatieve vaardigheden, kritisch en logisch denken. leerlingen kennis te laten maken met de nieuwste technologieën. hun lesactiviteiten rond wetenschap en techniek/technologie steeds te laten aansluiten bij de interesses van de kinderen. Hierbij houden ze rekening met de verschillende invalshoeken van jongens en meisjes. de gebruikelijke lesmethodes te combineren met nieuwe inzichten die ze opdoen tijdens het traject. de ervaringen en de realisaties die ze verwerven (met de hulp van de techniekcoaches) tijdens het traject te ontsluiten via KlasCement. Op die manier stimuleren zij het uitwisselen van kennis en knowhow tussen leraren en helpen ze mee met het opbouwen van een lerend netwerk.

5 De techniekcoach ondersteunt het schoolteam bij het uitwerken en implementeren van het gekozen STEMbeleid. De techniekcoach begeleidt basisscholen bij het verankeren van techniek/technologie in het curriculum van het basisonderwijsaanbod en ondersteunt leerkrachten bij het geven van technieklessen. Daarnaast zet de techniekcoach zijn/haar netwerk van relevante bedrijven en organisaties in de regio in voor de basisscholen. De techniekcoach begeleidt de school door: samen met de directie of techniekcoördinator en enkele leraren aan de hand van de digitale techniekscan te inventariseren wat de school al doet aan techniek, welke kennis er is en welke materialen er eventueel al zijn. het team van leerkrachten te helpen bij het maken van een stappenplan voor techniekonderwijs. leerkrachten ideeën en goede voorbeelden van de brede toepassingsmogelijkheden van techniek/technologie aan te bieden. leerkrachten te helpen bij het voorbereiden van een les of een reeks lessen op het gebied van techniek/ technologie. De techniekcoach voldoet hiervoor aan deze voorwaarden: een techniekcoach is een gepassioneerde STEM-mentor, een werknemer (of recent gepensioneerde) uit een technische of technologische sector of uit een gelijkaardig bedrijf. een techniekcoach werkt als vrijwilliger en is minstens 3 keer op een schooljaar beschikbaar voor een school. een techniekcoach kan goed luisteren en de juiste vragen stellen. een techniekcoach kan directies en leerkrachten enthousiasmeren voor techniek. Iedere techniekcoach: heeft een technische achtergrond of aantoonbare affiniteit met techniek. heeft affiniteit met het basisonderwijs en leerkrachten. vindt het een uitdaging om kennis van de techniek/technologie te delen met en over te dragen op leerkrachten van de basisschool. kan leerkrachten enthousiasmeren, begeleiden, luisteren, adviseren, samenwerken en mensen stimuleren het beste uit zichzelf te halen. leerkrachten te helpen contacten te leggen met technische bedrijven en instellingen. is flexibel ingesteld en kan omgaan met veranderingen.

6 Het project verloopt concreet in 6 stappen. 1) De techniekcoach registreert zich op het leermiddelennetwerk KlasCement. 3) Het schoolteam en de techniekcoach maken samen een techniekscan. De coach maakt een profiel aan op de site van KlasCement via de projectsite Kiezen voor STEM. Dit profiel bevat informatie zoals contactgegevens, werkervaring, specialisatie en de regio waarbinnen de coach wil werken. Aan de hand van deze informatie maakt de school een keuze en contacteert een bepaalde coach. Het aanmaken van dit profiel verloopt in 2 stappen. Stap 1 van de registratie kan je hier starten. Stap 2 van de registratie kan je hier starten. Als je problemen hebt bij de registratie kan je terecht bij Philip Lambrechts: of Het eerste contact tussen de coach en het schoolteam gebeurt op de basisschool zelf. Na de kennismaking gaan de coach en het schoolteam aan de slag met de techniekscan. De bedoeling van deze scan is om samen na te gaan hoever de school staat in het aanbieden van techniek en technologie in de onderwijsactiviteiten. De scan wordt onderverdeeld in 4 thema s: beleid: is er een STEM-beleid op de school? Hoe wordt dit beleid verankerd in het curriculum, inhoud en vormgeving: welke STEMinhouden komen aan bod? Welke didactische principes worden toegepast? expertise: welke kennis hebben de leraren en de directie van techniek en technologie? Wordt deze kennis uitgebreid via nascholingen? 2) De school neemt contact op met een techniekcoach. Op basis van de coachprofielen op de website van het leermiddelennetwerk KlasCement kunnen scholen een keuze maken voor een bepaalde coach. Deze keuze hangt vooral af van de concrete noden en vragen van het schoolteam. De school neemt persoonlijk contact op met de coach via deze link. faciliteiten: welke middelen heeft de school om techniek en technologie aan te bieden? Kan de school samenwerken met andere partners om infrastructuur te gebruiken? De techniekscan kan je op basis van je persoonlijke gegevens online invullen via techniekscan op Kiezen voor STEM Let op: je kan enkel een Nederlandse postcode gebruiken vb. 1012NX (Amsterdam)

7 De scan wordt best gedaan door de directie, enkele leraren en de techniekcoördinator (als de school hierover beschikt). Op deze manier krijgt de school een coherent beeld van de werkelijke situatie. 4) Op basis van de scan stippelen de techniekcoach en het schoolteam samen een traject uit. Na de feedback van de STEM-scan heeft het schoolteam een duidelijk zicht op het aanbod van techniek en technologie in de school. Op basis van deze feedback kan de school duidelijke noden en vragen formuleren. De coach ondersteunt het schoolteam bij het omzetten van deze noden en vragen in een concreet traject. Hierbij heeft de school een duidelijk doel voor ogen. 5) De techniekcoach ondersteunt het schoolteam bij het uitwerken van het traject. 6) De techniekcoach en het schoolteam evalueren samen het afgelegde traject. Op het einde van het traject evalueren de coach en het schoolteam de afgelegde weg. De techniekscan wordt ingevuld en er wordt gekeken of het vooropgestelde doel bereikt is. Het schoolteam kan op basis van deze evaluatie beslissen of ze de verdere verankering van het STEM-beleid in de onderwijsactiviteiten zelfstandig aanpakken of dat ze ook het volgende schooljaar blijven samenwerken met de oorspronkelijke, of met een andere coach. In een eventueel vervolgtraject kunnen nieuw doelen voorop gezet worden. De techniekcoach staat minstens 3 maal per schooljaar ter beschikking van de school om de uitwerking van het traject mee te ondersteunen. De manier waarop de school en de coach concreet samenwerken wordt in onderling overleg geregeld. De school werkt maximaal twee schooljaren met dezelfde coach samen.

8 Het project Techniekcoach kadert binnen de ondersteuning van leraren basisonderwijs. Coaches werken dus binnen het wettelijke kader van het Vlaamse onderwijs. Het Vlaamse leerplichtonderwijs in een notendop. 1) begrippenlijst ASO-TSO-KSO-BSO: Onderwijsvormen in de tweede en derde graad van het secundair onderwijs. eindtermen en ontwikkelingsdoelen: Minimaal vereiste doelstellingen voor leerlingen in erkende, gesubsidieerde en gefinancierde scholen. Deze doelstellingen worden vastgelegd door het Vlaamse Parlement. De eindtermen en ontwikkelingsdoelen worden ook het kerncurriculum genoemd. curriculum: Het curriculum bevat de doelstellingen en de inhoud voor het onderwijs in scholen. Elk curriculum van een erkende, gesubsidieerde of gefinancierde school omvat (behoudens uitzonderingen) minimaal de eindtermen en ontwikkelingsdoelen. vrijheid van onderwijs: Grondwettelijk principe dat elke natuurlijke of rechtspersoon het recht toekent om een school te organiseren en aan ouders/ leerlingen het recht toekent om zelf te bepalen in welke school men zich inschrijft. schoolbestuur: Instantie die verantwoordelijk is voor de organisatie van een of meerdere scholen. Dit kan de Vlaamse Gemeenschap zijn, maar ook steden, gemeenten, provincies en individuele organisaties, instellingen en personen kunnen optreden als schoolbestuur. Ook gekend als organiserend bestuur of inrichtende macht. Ministerie van Onderwijs en Vorming: Is verantwoordelijk voor beleidsondersteuning en beleids- uitvoering. Het Ministerie van Onderwijs en Vorming bestaat uit het Departement Onderwijs en Vorming en verschillende uitvoerende autonome agentschappen. pedagogische begeleidingsdienst: De pedagogische begeleidingsdiensten staan in voor professionele ondersteuning van scholen. Ze vallen onder de verantwoordelijkheid van de verschillende koepelorganisaties. Scholen kunnen beroep doen op de pedagogische begeleidingsdiensten voor zowel onderwijskundig als schoolorganisatorisch advies. koepelorganisatie: Een representatief orgaan waarin de schoolbesturen van een onderwijsnet worden verenigd. In het gemeenschapsonderwijs vertegenwoordigt de koepelorganisatie slechts één schoolbestuur met vele scholen. De kleine onderwijsverstrekkers beschikken niet over een koepelorganisatie. Ze worden vertegenwoordigd door een overlegstructuur.

9 afkortingen uitgangspunten AKOV ASO BSO Agentschap voor Kwaliteitzorg in Onderwijs en Vorming Algemeen Secundair Onderwijs Beroeps Secundair Onderwijs De grondwetsherziening van 15 juli 1988 hevelde de verantwoordelijkheden inzake onderwijs over naar de gemeenschappen, met uitzondering van de vastlegging van het begin en het einde van de leerplicht, de minimumvoorwaarden voor het verlenen van diploma's en het pensioenstelsel. GO! KSO CLB OKO OVSG POV TSO VLOR Gemeenschapsonderwijs Kunst Secundair Onderwijs Centrum voor Leerlingen- begeleiding Overleg Kleine Onderwijsverstrekkers Onderwijssecretariaat voor Steden en Gemeenten van de Vlaamse Gemeenschap Provinciaal Onderwijs Vlaanderen Technisch Secundair Onderwijs Vlaamse Onderwijsraad De grondwettelijke vrijheid van onderwijs geeft aan elke natuurlijke persoon of rechtspersoon het recht om scholen op te richten (de 'inrichtende machten' of, in het basisonderwijs, de 'schoolbesturen') en ze in te richten en te funderen op een confessionele of niet-confessionele levensbeschouwing of op specifieke pedagogische of onderwijskundige opvattingen. Ouders van leerplichtige leerlingen hebben bovendien het recht vrij de school voor hun kinderen te kiezen. De schoolbesturen kunnen leraren en ondersteunend, administratief en managementpersoneel selecteren, aanwerven en bevorderen in overeenstemming met de statutaire wetgeving. Om hun scholen te ondersteunen en te vertegenwoordigen hebben ze koepelorganisaties opgericht. VSKO Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs

10 organisatie Inzake organisatie van het onderwijs worden in Vlaanderen drie grote 'onderwijsnetten' onderscheiden: GO!, het onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap wordt gefinancierd door de Vlaamse Gemeenschap en heeft als schoolbestuur de Raad GO! en de 28 scholengroepen (die bestaan uit basis- én secundaire scholen), het recruteert 14,3 % van de leerlingen kleuteronderwijs, 14,4 % lager en 16,6 % gewoon secundair onderwijs. het gesubsidieerd officieel onderwijs wordt georganiseerd door steden en gemeenten en provincies en is gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap. Het recruteert 23,1 % van de leerlingen kleuter-, 22,6 % van de leerlingen lager- en 7,9 % gewoon secundair onderwijs. De gemeenteraad en de provincieraad treedt hierbij op als schoolbestuur. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest voert de Vlaamse Gemeenschapscommissie een netoverschrijdend onderwijsbeleid dat complementair is aan dat van de Vlaamse Gemeenschap. Ze treedt ook op als schoolbestuur van enkele gesubsidieerde hoofdstedelijke Vlaamse scholen. het gesubsidieerd vrij onderwijs wordt georganiseerd door privaatrechtelijke schoolbesturen en is gesteund op een confessionele (katholieke, joodse, protestantse) of niet-confessionele levensbeschouwing of op een welbepaalde pedagogische of onderwijskundige opvatting. Het is erkend en gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap, het recruteert 62,6 % van de leerlingen kleuter, 63,0 % lager en 75,5 % gewoon secundair onderwijs. Deze scholen behoren overwegend tot het katholiek onderwijs. Om als school erkend en gesubsidieerd/ gefinancierd te kunnen worden, moeten de scholen onder meer de decretaal vastgelegde onderwijsstructuur aannemen, een leerplan volgen dat de eindtermen en ontwikkelingsdoelen herkenbaar bevat, zich aan controle door de onderwijsinspectie onderwerpen,

11 fasen Lager onderwijs Van 6 tot 12 jaar Secundair onderwijs Van 12 tot 18 jaar 1e graad 1e leerjaar A 1e leerjaar B (voor leerlingen zonder getuigschrift basisonderwijs) 2e leerjaar 2e Beroepsvoorbereidend leerjaar Van 12 tot 14 jaar 2e graad met vier onderwijsvormen: algemeen technisch kunst beroepssecundair onderwijs Van 14 tot 16 jaar 3e graad: algemeen technisch kunst beroepssecundair onderwijs (of deeltijds beroepssecundair onderwijs) Van 16 tot 18 jaar In België bestaat geen schoolplicht maar leerplicht voor een periode van 12 jaar. Die start vanaf het schooljaar waarin het kind 6 jaar wordt en eindigt zodra een jongere 18 jaar wordt. De voltijdse leerplicht duurt tot 16 jaar.

12 toelatingscriteria Leerlingen worden toegelaten in het lager onderwijs vanaf 6 jaar, in het secundair onderwijs met een getuigschrift basisonderwijs. Starten vanaf 5 jaar in het lager en zonder getuigschrift in het secundair onderwijs (1e leerjaar A) is mogelijk mits instemming van de betreffende klassenraad, de ouders en het centrum voor leerlingenbegeleiding. Andere leerlingen kunnen (onder bepaalde voorwaarden) starten in het 1e leerjaar B van het secundair onderwijs. Op de leeftijd van 15 jaar kan een leerling het 3e leerjaar van het beroepsonderwijs aanvangen, ongeacht zijn voorafgaande schoolcarrière, mits gunstige beslissing van de toelatingsklassenraad. klasgrootte en groepering van leerlingen Alhoewel scholen vrij kunnen beslissen over de wijze van groepering van leerlingen, gebeurt de groepering meestal per leeftijd. In het basisonderwijs is er een klasleraar, maar voor sport en levensbeschouwelijke vorming zijn er steeds aparte leerkrachten. In het secundair onderwijs zijn er vakleerkrachten. duur van de schooldag/week/jaar Het schooljaar begint op 1 september en eindigt in de praktijk op 30 juni. In het lager onderwijs volgen de leerlingen 28 of 29 lestijden van 50 minuten per week. In het secundair onderwijs zijn 28 lestijden van 50 minuten het verplichte minimum en 36 lestijden het maximum. In de praktijk volgen bijna alle leerlingen minstens 32 lestijden. De lessen zijn in basisonderwijs en secundair onderwijs gelijkmatig gespreid van maandag tot vrijdag. In het basisonderwijs is de woensdagnamiddag verplicht vrij. In het secundair onderwijs is keuze mogelijk, maar is vrijwel overal de woensdagnamiddag vrij. De lessen beginnen ten vroegste om 8u en eindigen tussen 15u en 17u. De middagpauze duurt minstens 60 min in het lager onderwijs, 50 minuten in het secundair onderwijs.

13 eindtermen, ontwikkelingsdoelen en leerplannen en hun controle Gegeven de autonomie van scholen ontwerpt het Ministerie van Onderwijs en Vorming zelf geen curriculum. Er worden wel door het autonome agentschap AKOV eindtermen en ontwikkelingsdoelen uitgewerkt die door het Vlaamse Parlement aan elke school worden opgelegd. De eindtermen en ontwikkelingsdoelen vormen de basis voor de curricula van alle scholen en worden daarom ook wel het kerncurriculum genoemd. Eindtermen en ontwikkelingsdoelen werden opgesteld om een minimaal kwaliteitsniveau te garanderen, om het onderwijssysteem transparanter te maken en om scholen te ondersteunen in hun curriculumontwikkeling. Voor het basisonderwijs is een kerncurriculum vastgelegd dat voor het kleuteronderwijs bepaald is door ontwikkelingsdoelen in de leergebieden lichamelijke opvoeding, muzische vorming, Nederlands, wereld-oriëntatie en wiskundige initiatie. Voor het lager onderwijs zijn eindtermen bepaald in de leergebieden lichamelijke opvoeding, muzische vorming, Nederlands, Frans, wereldoriëntatie, wiskunde en de leergebiedoverschrijdende thema's leren leren, sociale vaardigheden en ICT. De eindtermen van onderwijsvorm 4 in het buitengewoon secundair onderwijs zijn dezelfde als de eindtermen van het gewoon secundair onderwijs. In de 1e graad van het secundair onderwijs is er nog geen opdeling in onderwijsvormen. In het 1e leerjaar zijn 27 uren verplicht gemeenschappelijke vakken, in het 2e leerjaar 24u. De verplichte vakken in de 1e en 2e graad (de basisvorming) zijn levenbeschouwelijke vorming, Nederlands, Frans, Engels (vanaf het 2 lj.), wiskunde, natuurwetenschappen, geschiedenis en aardrijkskunde (met in de beroepsgerichte leerjaren een keuze tussen een van beide of maatschappelijke vorming), artistieke of plastische of muzikale opvoeding (enkel in de 1 e graad), lichamelijke opvoeding en techniek (enkel in de 1e graad en niet in het beroepsvoorbereidend leerjaar). In de 2e en 3e graad is er tevens een verplicht gemeenschappelijk gedeelte per onderwijsvorm. Daarnaast is er een optioneel gedeelte dat groter is in het technisch-, kunst- en beroepssecundair onderwijs dan in het algemeen vormend secundair onderwijs. Voor de A-stroom van de 1e graad en voor de 2e en 3e graad zijn er vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen geformuleerd voor het gemeenschappelijk gedeelte. Voor de B-stroom van de 1e graad en voor anderstalige nieuwkomers (OKAN) zijn er enkel ontwikkelingsdoelen geformuleerd. Er zijn specifieke eindtermen geformuleerd voor de opties in de studierichtingen van het ASO. Voor de specifieke gedeelten van de beroepsgerichte structuuronderdelen worden (beroeps)competentieprofielen ontwikkeld.

14 Scholen hebben een resultaatsverplichting ten aanzien van de eindtermen. De eindtermen moeten door leerlingen aan het einde van een bepaalde graad/ onderwijsniveau bereikt zijn. Voor de ontwikkelingsdoelen en de vak/ leergebieddoverschrijdende eind-termen geldt een inspanningsverplichting: Scholen moeten aantonen dat ze zich inspannen om de leerlingen deze doelen te laten bereiken. Er is echter geen resultaatsverbintenis ten aanzien van deze doelen. Meer informatie over eindtermen en ontwikkelingsdoelen is terug te vinden op de website van AKOV (http://www.ond.vlaanderen.be/curriculum/) De inrichtende machten hebben het autonome recht leerplannen uit te werken, een pedagogisch project uit te bouwen, pedagogische methoden te kiezen, op voorwaarde dat de wettelijke richtlijnen en democratische beginselen geëerbiedigd blijven. De curricula van de scholen moeten minimaal de eindtermen en ontwikkelingsdoelen bevatten. Scholen kunnen wel extra doelen en inhouden toevoegen. Dit kan men doen voor alle leerlingen of voor de groep van leerlingen die behoefte heeft aan extra uitdagingen. Scholen moeten hun curriculum ter goedkeuring voorleggen aan de inspectie, die nagaat of de eindtermen en ontwikkelingsdoelen door het betreffende curriculum worden bereikt. De inspectie doet daarbij geen uitspraak over de bijkomende doelen. Deze controle moet de kwaliteit van elk curriculum garanderen. De meeste scholen nemen het curriculum over dat door hun koepelorganisatie werd uitgeschreven. Dit betekent dat bijna alle scholen werken met het curriculum van het katholiek onderwijs, het gemeenschapsonderwijs, het stedelijk en gemeentelijk onderwijs of provinciaal onderwijs. Hoewel er verschillen zijn tussen de curricula van de verschillende koepelorganisaties zorgen de eindtermen en de ontwikkelingsdoelen voor een minimale coherentie. De verschillen tussen de curricula zijn niet van die aard dat ze substantiële problemen zouden veroorzaken voor leerlingen die tussen twee leerjaren naar een school van een ander onderwijsnet overstappen. bronnen Rob De Vries / coördinatie: Ilse Scheirlinckx Eurydice Vlaanderen / Afdeling Strategische Beleidscoördinatie, / het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming. (Voor meer gedetailleerde informatie over Europese onderwijssystemen kan men EURY- PEDIA raadplegen: eacea.ec.europa.eu/education/eurypedia). Eurypedia bevat beschrijvingen van de onderwijssystemen en het onderwijsbeleid in de landen die deel uitmaken van het Eurydice netwerk.) Maarten Penninckx, Jan Vanhoof & Peter Van Petegem, Evaluatie in het Vlaamse onderwijs. Beleid en praktijk van leerling tot

15 FAQ s 1) vanwaar komt het initiatief van het project Techniekcoach? Dit initiatief kadert binnen de uitwerking van het Actieplan voor het stimuleren van loopbanen in wiskunde, exacte wetenschappen en techniek van de Vlaamse Regering - kortweg het STEM-actieplan genaamd. Dit actieplan geeft naast een analyse van de tekorten aan afgestudeerden exacte wetenschappen en technici ook een kader voor een integrale aanpak van die tekorten voor de komende jaren. Hierin speelt niet alleen de overheid een rol maar ook onderwijs- en opleidingspartners, scholen, leraren, de sectorale sociale partners, bedrijven en de media zijn belangrijke spelers. De volledige tekst van het actieplan kan je hier lezen. Het Nederlandse concept van de Techniekcoaches van TechniekTalent.nu ligt aan de basis van het Vlaamse model. TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren, in opdracht van werknemers- en werkgeversorganisaties. Met maar één doel: meer instroom en behoud van (jonge) mensen in de techniek. Meer info over TechniekTalent.nu vind je via 2) Kan ik coachen tijdens de werkuren? De coach en de werkgever komen samen tot een akkoord over de concrete aanpak van het project binnen hun eigen bedrijfscultuur. 3) Welke scholen kan ik als coach begeleiden? Alle Vlaamse basisscholen komen in aanmerking voor coaching. 4) Kan ik als coach zelf contact opnemen met een school? Het contact tussen school en coach verloopt in eerste instantie via het leermiddelennetwerk KlasCement. De school neemt persoonlijk contact op met een coach naar keuze. School en coach maken in onderlinge overeenstemming afspraken. KlasCement speelt hierbij een faciliterende rol en treedt niet op als bemiddelaar tussen school en coach. Daarnaast is het mogelijk om als coach zelf contact op te nemen met een bepaalde school. 5) Kan ik als coach meerdere scholen tegelijk ondersteunen? Als coach beslis je zelf over het aantal scholen dat je wil ondersteunen. Meerdere scholen tegelijk ondersteunen is dus mogelijk. Elke school kan maximaal twee schooljaren beroep doen op eenzelfde coach. 6) Kan ik de foto s uit de brochure gebruiken? Via kan je gratis de rechtenvrije foto s downloaden en gebruiken.

16 6) Word ik als coach opgeleid of begeleid in dit project? Vanuit het Departement Onderwijs en Vorming krijgen alle coaches volgende ondersteuning: een infobrochure met alle informatie over het project. technische ondersteuning bij de registratie via het leermiddelennetwerk KlasCement. 8) Hoe gebeurt de evaluatie? Aan het einde van het schooljaar zullen de scholen een beknopt evaluatieformulier krijgen zodat het systeem indien nodig verbeterd kan worden op basis van de ervaringen van de scholen. 9) Waar kan ik terecht voor vragen? Indien er vragen zijn, kan u terecht bij: Christel Op de beeck en Katrien De Schrijver de mogelijkheid om in contact te komen met de andere coaches zodat ervaringen, kennis en knowhow uitgewisseld kunnen worden. Op deze manier ontstaat er peer-to-peer coaching. Verschillende bedrijven bieden interne trainingen voor coaches aan. Elke coach kan binnen zijn/haar eigen bedrijf nagaan of er zulke trainingen beschikbaar zijn. 7) Is de samenwerking tussen school en coach bindend? Als een coach en een schoolteam bereid zijn om met elkaar samen te werken, ondertekenen beide partijen een engagementsverklaring waarin ze verklaren zich te houden aan enkele afspraken. Deze engagementsverklaring kan je vinden op Techniekcoaches.htm Na ondertekening door beide partijen stuurt de school een kopie hiervan door aan het departement. Mocht de samenwerking niet naar wens verlopen dan hebben beide partijen uiteraard recht om de samenwerking stop te zetten.

17 links naar KlasCement Departement Onderwijs Techniek Talent.nu contactgegevens links naar enkele STEM-filmpjes https://www.youtube.com/watch?v=zf78p4xf8os - STEM af op de toekomst https://www.youtube.com/watch?v=qccnjdzhofu - STEM zoekt techniekcoaches - STEM-ambassadeur Frank De Winne

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT < verwijder geen elementen boven deze lijn; ze bevatten sjabloon-instellingen - deze lijn wordt niet afgedrukt > Deze woordenlijst

Nadere informatie

Hoofdstuk I: Eindtermen de basics

Hoofdstuk I: Eindtermen de basics Maatschappelijk debat eindtermen Hoofdstuk I: Eindtermen de basics Inhoud Inleiding... 2 Gewoon lager onderwijs... 2 Kleuteronderwijs... 2 Gewoon secundair onderwijs... 3 Buitengewoon onderwijs... 4 Overzichtstabel...

Nadere informatie

10/02/17. Onderwijsregelgeving gebeurt op het niveau van. Wie heeft wetgevende bevoegdheid in de beleidscyclus? Voorkennis?

10/02/17. Onderwijsregelgeving gebeurt op het niveau van. Wie heeft wetgevende bevoegdheid in de beleidscyclus? Voorkennis? Voorkennis? De Belgische voorgeschiedenis Structuren SESSIE 1 Wie heeft wetgevende bevoegdheid in de beleidscyclus? A. ministers B. departement C. een regering D. het parlement Onderwijsregelgeving gebeurt

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO CVPO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. KSO NaPCO NGK OGO OSP OVSG POVPO TSO VDAB VGO VLIR VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel Studeren

Nadere informatie

afkortingen VGO Gesubsidieerd Vrij Onderwijs

afkortingen VGO Gesubsidieerd Vrij Onderwijs afkortingen ASO Algemeen secundair onderwijs BIS Begeleid Individueel Studeren B.O. Buitengewoon onderwijs BSO Beroepssecundair onderwijs Bu.S.O. Buitengewoon secundair onderwijs BVJ Beroepsvoorbereidend

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN. Buitengewoon lager onderwijs : Schoolbevolking naar type... 88

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN. Buitengewoon lager onderwijs : Schoolbevolking naar type... 88 AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. HBO KSO NaPCO NGK OGO OVSG POVPO Se-n-Se TSO VDAB VGO VLIR VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

Kiezen na de basisschool

Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool WATHOE LEREN KIEZEN Wat gebeurt er in de klas? Het werkboekje WATHOE leren kiezen WATHOE het secundair onderwijs Hoe ziet het secundair onderwijs eruit? Wat kan ik er leren? Het

Nadere informatie

OLFA EDEGEM. WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs

OLFA EDEGEM. WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs OLFA EDEGEM WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs Wat na het zesde leerjaar??? KIEZEN = PROCES gebeurt STAP VOOR STAP (boekje klas): ) ik denk na over kiezen ) ik leer mezelf

Nadere informatie

Info-avond Secundair Onderwijs

Info-avond Secundair Onderwijs Info-avond Secundair Onderwijs CLB-Kempen www.clb-kempen.be Naar de grote school Nieuw onderwijssysteem Andere manier van lesgeven Grotere studiebelasting Noodzaak om zich te organiseren verband planningsvaardigheden

Nadere informatie

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 1 2 Inhoud info-avond 1. Hervorming secundair onderwijs 2. Huidige structuur secundair onderwijs 3. Hoe kiezen? 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 4. Inschrijven 5. Waar vind ik verdere informatie?

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO Alle ruimte voor jou w groei COGNOSCO Cognosco Campus Het Spoor Mol 02 Inleidend woordje Campus Het Spoor biedt naast het traditionele onderwijs ook het succesvolle Cognosco-onderwijs. De leerlingen kiezen

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO CVPO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. KSO NaPCO NGK OGO OSP OVSG POVPO TSO VDAB VIZO VGO Vl.I.R VOCB VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO STRUCTUUR VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS +18 JAAR verder studeren werk 12-17 JAAR 2,5-11 JAAR SECUNDAIR ONDERWIJS

Nadere informatie

Op stap naar. Het secundair onderwijs. Vrij CLB Roeselare Kattenstraat Roeselare

Op stap naar. Het secundair onderwijs. Vrij CLB Roeselare Kattenstraat Roeselare Op stap naar Het secundair onderwijs Onderwijsloopbaanbegeleiding een opdracht van het CLB Proces begeleiding Aanvullend aan de school Op vraag Kiezen roept veel vragen op 1. Vragen naar informatie 2.

Nadere informatie

Krachtige leeromgevingen. Groepssessie 1: Curriculum Versie groep 1

Krachtige leeromgevingen. Groepssessie 1: Curriculum Versie groep 1 Krachtige leeromgevingen Groepssessie 1: Curriculum Versie groep 1 Planning groepssessies 1. Curriculum (vandaag) 2. Toetsen en evalueren (donderdag 30/10) Groepssessie 1 1. Curriculum op macroniveau 2.

Nadere informatie

Ondersteuningsaanbod vanuit AgODi

Ondersteuningsaanbod vanuit AgODi Ondersteuningsaanbod vanuit AgODi November 2015 Afdeling basisonderwijs, DKO en CLB. Scholen en Leerlingen Gefaseerde aanpak Collectieve opvanginitiatieven Lokale Opvanginitiatieven Erkende vluchtelingen

Nadere informatie

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit 1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit School: Sint-Jozefinstituut Onderwijsvorm: Graad: Studierichting: 1ste graad 1 ste leerjaar A 2 de leerjaar Industriële wetenschappen

Nadere informatie

VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015

VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015 VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015 WIJZIGINGEN STUDIEAANBOD 1 STE LEERJAAR A Waarom? interesse talenten observatie oriënteren 2 STUDIEAANBOD 2013-2014 1 STE LEERJAAR A Agro- en biotechnieken

Nadere informatie

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het olvp Beste ouder(s) Een school en studiekeuze maken na zesde leerjaar is niet gemakkelijk. U krijgt heel wat informatie en wilt met zoveel mogelijk zaken rekening houden. In deze kleine brochure maken

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van De Sportschool te Gentbrugge

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van De Sportschool te Gentbrugge Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Elementen van een pedagogisch project 1 GEGEVENS M.B.T. DE SITUERING VAN

Nadere informatie

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON STEM monitor 2015 9 juni 2015 RITA DUNON Doelstellingen STEM-actieplan STEM-actieplan 2012-2020 streeft op middellange termijn naar: Meer starters en afgestudeerden in STEMopleidingen en richtingen die

Nadere informatie

Op stap naar het secundair onderwijs. VCLB Leieland 056/

Op stap naar het secundair onderwijs. VCLB Leieland 056/ Op stap naar het secundair onderwijs met accent op Kennismaking met onze BaSo-fiche Ba = basisonderwijs So = secundair onderwijs Document met alle relevante informatie over het kind om zo vlot de overgang

Nadere informatie

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen.

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen. VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

De gemeenteraad. Ontwerpbesluit. Onderwerp: Beginselverklaring neutraliteit van het stedelijk en gemeentelijk onderwijs - Goedkeuring

De gemeenteraad. Ontwerpbesluit. Onderwerp: Beginselverklaring neutraliteit van het stedelijk en gemeentelijk onderwijs - Goedkeuring De gemeenteraad Ontwerpbesluit OPSCHRIFT Vergadering van 26 september 2016 Besluit nummer: 2016_GR_00779 Onderwerp: Beginselverklaring neutraliteit van het stedelijk en gemeentelijk onderwijs - Goedkeuring

Nadere informatie

Standpunt splitsing Wereldoriëntatie PBD Basisonderwijs (juni 2015)

Standpunt splitsing Wereldoriëntatie PBD Basisonderwijs (juni 2015) Standpunt splitsing Wereldoriëntatie PBD Basisonderwijs (juni 2015) Inleiding Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Begripsverduidelijking 4 2.1. Het leerplan wereldoriëntatie 4 2.2. Leergebied mens en maatschappij

Nadere informatie

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 EERSTE GRAAD Eerste leerjaar Algemene vorming (moderne) Klassieke studiën ( of CLIL-) Tweede leerjaar Grieks- Moderne wetenschappen (SEI of CLIL-SEI) ASO TWEEDE

Nadere informatie

Centrale Examenschool BS GO! Merlijn

Centrale Examenschool BS GO! Merlijn Centrale Examenschool BS GO! Merlijn Basisschool Merlijn Sacramentstraat, 70 3700 TONGEREN TEL: 012 / 23 30 31 FAX : 012 / 39 45 15 GSM : 0472/228323 e-mail : bsmerlijn.tongeren@g-o.be website : www.bsmerlijntongeren.be

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO BuSO BVJ CLB CVO DBSO DKO EVC EVK GAS GGS GO GOK GON HBO KSO NaPCO NGK OGO OVSG POVPO Se-n-Se TSO VDAB VGO VLIR VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Basisschool Molenveld te Denderhoutem

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Basisschool Molenveld te Denderhoutem Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

3 De eerste graad van het secundair onderwijs

3 De eerste graad van het secundair onderwijs 3 De eerste graad van het secundair onderwijs 3.1 Situering De startende leerlingen in het secundair onderwijs verschillen sterk van interesses, talenten en mogelijkheden. Bovendien bevinden ze zich in

Nadere informatie

Aanbieden van aantrekkelijk STEM-onderwijs

Aanbieden van aantrekkelijk STEM-onderwijs Aanbieden van aantrekkelijk STEM-onderwijs Vlor & Artevelde: Zin in wetenschappen wiskunde en techniek publicatie april 2013(zie actieplan STEM thema 2, OD 1) Vlor: reflectie-/screeningsinstrument voor

Nadere informatie

een SCHOOL met een HART

een SCHOOL met een HART een SCHOOL met een HART KWALITEIT WARM NEST begeleiding van leerlingen een luisterend oor LEREN LEREN LEREN LEVEN sociale vaardigheden groei naar volwassenheid bouwen aan de toekomst zorg dragen voor iedereen

Nadere informatie

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO BSO KSO TSO

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO BSO KSO TSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO BSO KSO TSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO BSO KSO TSO 1 STRUCTUUR VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS + 18 jaar VERDER STUDEREN WERK 12-17 jaar SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLICHT

Nadere informatie

Studieaanbod 1 ste graad

Studieaanbod 1 ste graad Studieaanbod 1 ste graad A-stroom / optie Latijn / Optie moderne / Optie handel / Optie techniek / B-stroom / 1B / BVL / Verzorging-voeding en mode / Elektriciteit en metaal / aso / tso / bso 02 IKSO voor

Nadere informatie

Hervorming secundair onderwijs

Hervorming secundair onderwijs Hervorming secundair onderwijs 4 juni 2013 Mijn mening is. 1. Het secundair onderwijs moet hervormd worden. o Ja o Neen 2. De schotten tussen de onderwijsvormen ASO BSO KSO TSO moeten worden afgeschaft.

Nadere informatie

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN Je leest een tekst over de organisatie en de structuur van het onderwijs in Vlaanderen. Wat moet je doen? 1. Kijk naar de woordenlijst op blad 1 (deze pagina) 2. Lees eerst de

Nadere informatie

Standpunt rapport in het basisonderwijs PBD Basisonderwijs (september 2015)

Standpunt rapport in het basisonderwijs PBD Basisonderwijs (september 2015) Standpunt rapport in het basisonderwijs PBD Basisonderwijs (september 2015) Pedagogische begeleidingsdienst Huis van het GO! Willebroekkaai 36 1000 Brussel Situering, probleemstelling en uitgangspunten

Nadere informatie

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur)

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur) 1ste graad 1ste jaar B School: Graad: Studierichting: Heilig Hart van Maria-instituut s Gravenwezel Mater Dei-Instituut Brasschaat Sint-Cordula-instituut Schoten Sint-Jozefinstituut Schoten 1 ste graad

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen VVSG

Ronde van Vlaanderen VVSG Ronde van Vlaanderen VVSG 9, 13, 20, 21 en 23 maart 2017 Patriek Delbaere Bruno Sagaert Hildegard Schmidt Actuele onderwijsdossiers Neutraliteit stedelijk en gemeentelijk onderwijs Bestuurlijke optimalisatie

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven 1. Referentie Referentie Duqué, H. (1998). Zittenblijven en schoolse vertraging in het Vlaams onderwijs. Een kwantitatieve analyse 1996-1997. Onuitgegeven onderzoeksrapport, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap,

Nadere informatie

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière Het Huis der Talen «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013 Agnes De Rivière Wie zijn wij? Opgericht in 2008 Platform Ondersteuning van de economische ontwikkeling in de regio. Promotie

Nadere informatie

Starten in het secundair onderwijs

Starten in het secundair onderwijs Starten in het secundair onderwijs Een overzicht Inleiding Structuur van het secundair onderwijs Wat verandert er in de toekomst? PAUZE Verhalen van kinderen Een goede schoolkeuze Waarmee rekening houden?

Nadere informatie

Steekproef Betaald middagtoezicht

Steekproef Betaald middagtoezicht Steekproef Betaald middagtoezicht Waarom deze steekproef? Eind vorig schooljaar was er commotie over het betaald middagtoezicht in de Vlaamse lagere scholen. Omdat ook steden en gemeenten moeten besparen,

Nadere informatie

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem?

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? ASO? TSO? BSO? Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? GO! atheneum en leefschool De Tandem is een secundaire school ASO -, TSO -, BSO - afdelingen. Dit wil zeggen dat de leerlingen in de eerste

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Onderwijskwalificaties niveau 1-5 11 mei 2009 Rita Dunon en Kaat Huylebroeck Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Onderwijskwalificaties Een onderwijskwalificatie is:

Nadere informatie

Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s

Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s In het decreet betreffende het onderwijs XXIII werden een aantal nieuwe maatregelen doorgevoerd met betrekking tot huisonderwijs. Daarin werd ook een rol voorzien

Nadere informatie

Starten in het secundair onderwijs

Starten in het secundair onderwijs CLB Brugge(n) Sint Maartensbilk 2, 8000 Brugge Tel. 050 440 220 Starten in het secundair onderwijs 1 Wie zijn wij? 2 Waarvoor kan je bij het CLB terecht? zich goed voelen Josefien is erg nerveus bij toetsen.

Nadere informatie

De grote stap naar het secundair onderwijs 2014-2015

De grote stap naar het secundair onderwijs 2014-2015 De grote stap naar het secundair onderwijs 2014-2015 DE GROTE STAP NAAR HET SECUNDAIR ONDERWIJS http://www.klasse.be/tvklasse/ 12751-Naar-het-secundair DE GROTE STAP NAAR HET SECUNDAIR ONDERWIJS Hoe kiezen?

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

MEDEDELING. Moderne vreemde talen in de B-stroom en in het bso. 1 Algemeen

MEDEDELING. Moderne vreemde talen in de B-stroom en in het bso. 1 Algemeen Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2010-021 datum : 2010-03-26 gewijzigd : 2014-02-06 contact : Dienst Leren en onderwijzen,

Nadere informatie

Middenschool Sint-Gertrudis

Middenschool Sint-Gertrudis KATHOLIEK ONDERWIJS LANDEN Middenschool Sint-Gertrudis Groenendael 2A www.kolanden.be Informatienamiddag Zondag 15 maart 2015 om 14 uur In de feestzaal van de school Eerste leerjaar A Godsdienst + KEUZE

Nadere informatie

Infofolder

Infofolder Infofolder 2016 2017 1 Woord vooraf Als GO! school in Ninove kiest het Koninklijk Atheneum ervoor een platform te zijn waarin de leerlingen hun interesses en talenten verder kunnen ontplooien in een waaier

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

SCHOLEN, DE PLAATS BIJ UITSTEK OM JONGEREN TE BEVRAGEN?

SCHOLEN, DE PLAATS BIJ UITSTEK OM JONGEREN TE BEVRAGEN? SCHOLEN, DE PLAATS BIJ UITSTEK OM JONGEREN TE BEVRAGEN? Lessen uit scholenonderzoek in Vlaanderen Jessy Siongers Universiteit Gent Vrije Universiteit Brussel Steunpunt Cultuur & Jeugdonderzoeksplatform

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD 2011-2012 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE TWEEDE GRAAD

Nadere informatie

Toelatingsvoorwaarden 1STE GRAAD A-STROOM

Toelatingsvoorwaarden 1STE GRAAD A-STROOM Toelatingsvoorwaarden 1STE GRAAD A-STROOM Voor het 1ste leerjaar van de eerste graad (1A) Kunnen als regelmatige leerlingen worden toegelaten: 1 de houders van het getuigschrift van basisonderwijs, behaald

Nadere informatie

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag)

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag) > VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag) Aanwezig: 18 leerlingen Vertegenwoordiging: Vrij Technisch Instituut Leuven, Sint-Theresia-instituut Kortrijk,

Nadere informatie

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar Starten in het Secundair onderwijs 6 de leerjaar p. 1 De grote stap! De grote stap p. 2 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1 3 de graad 2 de graad 1 ste graad p. 3 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1??

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GO! basisschool Vijverhof Schoten te SCHOTEN

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GO! basisschool Vijverhof Schoten te SCHOTEN Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers OKAN

Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers OKAN Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers OKAN 1 1. Historiek KORTRIJK 2 2. Organisatie 1 per scholengemeenschap Urenpakket steeds aanpasbaar (per 4 leerlingen) 3 3. Visie Veilig klasklimaat Taalvaardigheidsonderwijs

Nadere informatie

Infoavond schoolorganisatie

Infoavond schoolorganisatie Infoavond schoolorganisatie Verloop van de avond Decreet basisonderwijs: achtergrondinformatie Organisatie van het basisonderwijs Opdracht van het basisonderwijs Organisatie van onze kleuterschool vanaf

Nadere informatie

Verloop infoavond. Een goede studiekeuze. Een goede studiekeuze. Een foute studiekeuze? 19/10/2016

Verloop infoavond. Een goede studiekeuze. Een goede studiekeuze. Een foute studiekeuze? 19/10/2016 Verloop infoavond Een goede studiekeuze Structuur van het secundair Schoolkeuze kiezer Inschrijvingen Vragen 1 Een goede studiekeuze Een goede studiekeuze Zelfkennis Zelfkennis Informatie Goede studiekeuze

Nadere informatie

Het evaluerend vermogen in secundaire scholen. Jef C. Verhoeven (KU Leuven) Geert Devos (UG) Peter Van Petegem (UA) 21/4/2001 Evaluerend vermogen 1

Het evaluerend vermogen in secundaire scholen. Jef C. Verhoeven (KU Leuven) Geert Devos (UG) Peter Van Petegem (UA) 21/4/2001 Evaluerend vermogen 1 Het evaluerend vermogen in secundaire scholen Jef C. Verhoeven (KU Leuven) Geert Devos (UG) Peter Van Petegem (UA) 21/4/2001 Evaluerend vermogen 1 1. Evaluatie: begrippen - Van testcultuur naar assessment

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GO! basisschool Hofkouter Sint-Lievens-Houtem te Sint-Lievens-Houtem

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GO! basisschool Hofkouter Sint-Lievens-Houtem te Sint-Lievens-Houtem Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008 Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/28 Met de talenbeleidsnota De lat hoog voor talen. Goed voor de sterken,

Nadere informatie

K.A. 2de graad! 1 SCHOOL 2 CAMPUSSEN PARKLAAN 89 TEREKEN

K.A. 2de graad! 1 SCHOOL 2 CAMPUSSEN PARKLAAN 89 TEREKEN K.A. SINT-NIKL A AS de graad! PARKLAAN 89 TEREKEN SCHOOL CAMPUSSEN Nuttige gegevens Koninklijk Atheneum Sint-Niklaas School van de Vlaamse Gemeenschap Parklaan 89 900 Sint-Niklaas Tel: 0 780 79 00 Fax:

Nadere informatie

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem?

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? ASO? TSO? BSO? Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? GO! atheneum en leefschool De Tandem is een secundaire school met ASO -, TSO -, BSO - afdelingen. Dit wil zeggen dat de leerlingen in

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze.

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze. Deze brochure wil jou en je ouders wegwijs maken in het studieaanbod van het Sint-Norbertusinstituut. Het Sint-Norbertusinstituut is immers een school met vele studiemogelijkheden in het secundair onderwijs.

Nadere informatie

Hervorming secundair onderwijs

Hervorming secundair onderwijs Hervorming secundair onderwijs 4 juni 2013 WAAROM? 27 VERBETERPUNTEN STERKTES BEHOUDEN 9 thema s basisonderwijs inhoudelijke aanpak secundair onderwijs structuur secundair onderwijs aansluiting onderwijs

Nadere informatie

In het officieel onderwijs bestaat bovendien de mogelijkheid om een vrijstelling aan te vragen voor het volgen van een levensbeschouwelijk vak.

In het officieel onderwijs bestaat bovendien de mogelijkheid om een vrijstelling aan te vragen voor het volgen van een levensbeschouwelijk vak. SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 208 van ANN BRUSSEEL datum: 4 februari 2016 aan HILDE CREVITS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS Basis- en secundair onderwijs - Levensbeschouwelijke

Nadere informatie

Hiermee willen we de belangrijkste regels omtrent het inschrijven als leerling bij de Provinciale Kunsthumaniora Hasselt (= PIKOH) bundelen.

Hiermee willen we de belangrijkste regels omtrent het inschrijven als leerling bij de Provinciale Kunsthumaniora Hasselt (= PIKOH) bundelen. Inschrijvingen Hiermee willen we de belangrijkste regels omtrent het inschrijven als leerling bij de Provinciale Kunsthumaniora Hasselt (= PIKOH) bundelen. Het is raadzaam dit overzicht door te lezen.

Nadere informatie

STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING

STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING Modulaire opleiding Economie - Moderne Talen AO AV 006 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 28 Inhoud Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 23 november 2006 1 Deel 1 Opleiding... 5

Nadere informatie

EERSTE GRAAD A-stroom

EERSTE GRAAD A-stroom Versie 2014 0707 Maximum 37 halve evaluatiedagen Wijzigingen naar volgend schooljaar Lessentabel en evaluatiedagen 2014-2015 EERSTE GRAAD A-stroom Eerste leerjaar A Latijn (1L) Aardrijkskunde 2 1 1 1 50

Nadere informatie

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Joost Laeremans Stafmedewerker Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Edegem 15 november 2011 1. Inleiding Het is mei 2011. Robbe

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs stuk ingediend op 1224 (2010-2011) Nr. 1 6 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Jean-Jacques De Gucht, de dames Ann Brusseel, Marleen Vanderpoorten en Elisabeth Meuleman, de heren Boudewijn

Nadere informatie

K.A. 3de graad! 1 SCHOOL 2 CAMPUSSEN PARKLAAN 89 TEREKEN

K.A. 3de graad! 1 SCHOOL 2 CAMPUSSEN PARKLAAN 89 TEREKEN K.A. SINT-NIKL A AS de graad! PARKLAAN 9 TEREKEN SCHOOL CAMPUSSEN Nuttige gegevens Koninklijk Atheneum Sint-Niklaas School van de Vlaamse Gemeenschap Parklaan 9 900 Sint-Niklaas Tel: 0 0 9 00 Fax: 0 0

Nadere informatie

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden Lessentabellen eerste graad EERSTE LEERJAAR A In het eerste jaar zijn er 7 lestijden gemeenschappelijk, d.w.z. dat die 7 lestijden voor iedereen gelijk zijn. De overige 5 lestijden moeten gekozen worden.

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

Leerlingenaantallen basis- en

Leerlingenaantallen basis- en Leerlingenaantallen basis- en secundair onderwijs Duiding bij de beschikbare tabellen op de website onderwijsstatistieken Op basis van een aantal Excel-tabellen kan je leerlingenaantallen per school opzoeken

Nadere informatie

TSO 2 DE GRAAD - 1 STE EN 2 DE LEERJAAR ELEKTROMECHANICA

TSO 2 DE GRAAD - 1 STE EN 2 DE LEERJAAR ELEKTROMECHANICA TSO 2 DE GRAAD - 1 STE EN 2 DE LEERJAAR ELEKTROMECHANICA HANDEL 3de jaar 4de jaar 3de jaar 4de jaar BASISVORMING 17U 18U 18U 18U Godsdienst/zedenleer 2 2 2 2 Aardrijkskunde 1 1 1 1 Engels 2 2 2 2 Frans

Nadere informatie

gewoon als het kan bijzonder als het nodig is Opleidingsvorm 4 buitengewoon onderwijs

gewoon als het kan bijzonder als het nodig is Opleidingsvorm 4 buitengewoon onderwijs Opleidingsvorm 4 gewoon als het kan bijzonder als het nodig is buso@kids.be Opleidingsvorm 4 gewoon buitengewoon onderwijs OV4 geeft scholen van buitengewoon onderwijs de kans om leerstof van gewoon onderwijs

Nadere informatie

SINT-JORISINSTITUUT Bazel SINT-JORISINSTITUUT SINT-JORISINSTITUUT

SINT-JORISINSTITUUT Bazel SINT-JORISINSTITUUT SINT-JORISINSTITUUT 2013-2014 Kruibekestraat 55a - 9150 tel. 03 740 03 30 fax 03 744 02 90 e-mail: sint.joris@sintjorisinstituut.be www.sintjorisinstituut.be Directeur: Karl Fievez Adjunct-directeur: Annelies Van Roo SCHOLENGEMEENSCHAP

Nadere informatie

Deel 3 ONDERWIJSINSTELLINGEN

Deel 3 ONDERWIJSINSTELLINGEN Deel 3 ONDERWIJSINSTELLINGEN 3 394 Schooljaar 2014-2015 TOTAAL AANTAL SCHOLEN IN HET BASISONDERWIJS (scholen met kleuteronderwijs, lager onderwijs of kleuter- én lager onderwijs) Antwerpen 90 6 96 368

Nadere informatie

Een impressie en enkele kwesties van het Vlaams onderwijs

Een impressie en enkele kwesties van het Vlaams onderwijs Een impressie en enkele kwesties van het Vlaams onderwijs OVERZICHT 1. Om het Vlaams onderwijs te begrijpen 2. Een impressie 3. Enkele kwesties 4. Verdere vragen? Principes om het Vlaams onderwijs te begrijpen

Nadere informatie

WERKINGSCODE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST PROVINCIAAL ONDERWIJS VLAANDEREN

WERKINGSCODE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST PROVINCIAAL ONDERWIJS VLAANDEREN Boudewijnlaan 20-21, 1000 Brussel WERKINGSCODE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST PROVINCIAAL ONDERWIJS VLAANDEREN 1 TOEPASSINGSGEBIED 1. De werkingscode is van toepassing op alle leden van de pedagogische

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/KL/KSO/2007/185 BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 16.11.2007 1.2 Verzoeker Ouder van een leerling. 1.3

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling

Kwaliteit en kansen voor elke leerling Kwaliteit en kansen voor elke leerling Voorstel van de Commissie Monard St.A.M. 21 oktober 2009 Hilde Meysman Vooraf perspectief aanpak 1. Krijtlijnen voor de vernieuwing Het Vlaams secundair onderwijs

Nadere informatie

VISIETEKST ONDERWIJSTIJD BASISONDERWIJS VAN LESTIJD NAAR LEERTIJD. 1. De regelgeving. 2. Ontwikkelingsdoelen, eindtermen, leerplannen, studielast

VISIETEKST ONDERWIJSTIJD BASISONDERWIJS VAN LESTIJD NAAR LEERTIJD. 1. De regelgeving. 2. Ontwikkelingsdoelen, eindtermen, leerplannen, studielast BASISONDERWIJS VISIETEKST Het doel van deze tekst is scholen een achtergrond en leidraad te bieden bij het maken van keuzes i.v.m. de concrete organisatie en invulling van de onderwijstijd. 1. De regelgeving

Nadere informatie

Regina Pacis STEM SPORT STEM IT. Algemeen Secundair Onderwijs

Regina Pacis STEM SPORT STEM IT. Algemeen Secundair Onderwijs Regina Pacis Hove Algemeen Secundair Onderwijs STEM SPORT STEM IT 1 Volgend jaar ga je naar het eerste jaar secundair onderwijs. Er staat je een leerrijke en boeiende tijd te wachten, met nieuwe ervaringen

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

EERSTE GRAAD. Handel Sociale en technische vorming Techniek-wetenschappen

EERSTE GRAAD. Handel Sociale en technische vorming Techniek-wetenschappen EERSTE GRAAD A-STROOM met optie... Handel Sociale en technische vorming Techniek-wetenschappen B-STROOM ste leerjaar B de beroepsvoorbereidend leerjaar met beroepenvelden Kantoor en Verkoop/Verzorging-voeding

Nadere informatie

Ontdekken wie je bent. Infobrochure eerste graad. Open Dag 7 mei Katholiek Secundair Onderwijs Mol

Ontdekken wie je bent. Infobrochure eerste graad. Open Dag 7 mei Katholiek Secundair Onderwijs Mol Ontdekken wie je bent Infobrochure eerste graad Open Dag 7 mei 2017 www.ksom.be Katholiek Secundair Onderwijs Mol Beste leerling, Binnenkort maak je de overstap van je basisschool naar de eerste graad

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

WAT? IN VKO HOE? WIE? WAAR?

WAT? IN VKO HOE? WIE? WAAR? HOE? WIE? WAAR? WAT? IN VKO Beste Ben je op zoek naar een school waar elke jongere telt; waar elke leerling sterk op maat begeleid wordt; waar het niveau en de kwaliteit van de opleiding gegarandeerd

Nadere informatie