Strategie Hoger Onderwijs Nederland 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Strategie Hoger Onderwijs Nederland 2012"

Transcriptie

1 Strategie Hoger Onderwijs Nederland 2012 Wilco te Winkel Erasmus Universiteit Rotterdam Nico Juist Hogeschool Leiden

2 Strategie Hoger Onderwijs Nederland 2012 Onderwijs Rendement en uitval Aansluiting toeleverend onderwijs Voorlichting Brede bachelor Studiebegeleiding Ambitieus onderwijs Toelatingseisen en selectie Onderwijsintensiteit Docentkwaliteit Academisering docenten Didaktische vaardigheden docenten Werkveldervaring docenten Diversiteit en Differentiatie Associate Degree Honours programma Research master Graduate School Joint Degree Postinitieel onderwijs Leven Lang Leren en Alumni Flexibiliteit en Maatwerk ICT in onderwijs Internationalisering Onderwijs Werving excellente studenten Samenwerking met kennisinstellingen Aansluiting arbeidsmarkt Kwaliteitszorg Onderwijs Externe fondsenwerving onderwijs...8 Onderzoek Praktijkgericht onderzoek Profilering en zwaartepuntvorming Internationale concurrentiepositie Werving excellente onderzoekers Kwaliteitszorg Onderzoek Externe fondsenwerving onderzoek...9 Valorisatie Samenwerking met bedrijfsleven Regionale samenwerking Nationale en internationale samenwerking Ondernemerschap...10 Bedrijfsvoering Campus Duurzaamheid Informatiemanagement Efficiency en effectiviteit Personeelsbeleid...11 Bestuurlijke trends Topsport ICT in onderzoek Opkomende economieen...12 Referentielijst...13 TeWinkel & Juist Strategie HO NL

3 Onderwijs 1.1 Rendement en uitval Het kabinet stuurt sterk op het terugdringen van uitval en het verhogen van het studierendement. Nominaal studeren moet de regel zijn en niet de uitzondering. Initiatieven die bijdragen aan het verbeteren van rendement en het verminderen van uitval zijn: verbeteren aansluiting tussen het voortgezet en het hoger onderwijs, verbeteren voorlichting over inhoud en niveau van opleidingen, verminderen aantal opleidingen en verbreden bacheloronderwijs, verbeteren studiebegeleiding, stellen van toegangseisen en verruimen selectiemogelijkheden, intensiveren van het onderwijs, verhogen kwaliteit docenten, differentiëren in opleidingniveau's, flexibiliseren van het aanbod, internationaliseren van het onderwijs en het verhogen van de sociale binding tussen studenten onderling en studenten en de 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 11, 13, 14, 16, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 onderwijsinstelling Aansluiting toeleverend onderwijs Onderwijsinstellingen investeren in het verbeteren van de aansluiting van het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs met het hoger onderwijs. Zij doen dat veelal door gebruik te maken van contacten bij de toeleverende scholen. Sommige onderwijsinstellingen benaderen deze problematiek vanuit een ketengedachte die zich uitstrekt tot de toeleverende onderwijsinstellingen. Mogelijkheden die onderwijsinstellingen inzetten zijn het aanbieden van extra onderwijs om eventuele deficiënties weg te werken of studenten vroegtijdig het toekomstige niveau te laten ervaren, of het opzetten van vroegtijdige studieloopbaanbegeleiding om studenten 1, 3, 7, 8, 9, 18, 19, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 29 sneller op de juiste plek (inhoud en niveau) te krijgen Voorlichting Een verkeerde studiekeuze is een belangrijke oorzaak voor uitval in het eerste studiejaar in het hoger onderwijs. Middels goede voorlichting wordt getracht de match tussen student en opleiding te verhogen en daarmee uitval te beperken. Instrumenten die opleidingen ter beschikking staan zijn onder andere voorlichtingsmateriaal, open dagen, proefstuderen en studiekeuzegesprekken. Het ministerie gaat studiekeuzegesprekken breed invoeren en Studiekeuze123 uitbreiden met informatie over kwaliteit, beroepsprofiel en arbeidsmarktperspectieven. De bedoeling is studenten optimaal te plaatsen en een goed beeld te krijgen van eventuele 1, 8, 9, 13, 18, 23, 27, 28 deficiënties zodat tijdig bijgestuurd kan worden Brede bachelor Omwille van overzichtelijkheid, efficiency en onderwijskwaliteit wil het kabinet de komende jaren het aantal opleidingen sterk verminderen en het aantal brede bachelors vermeerderen. Het verminderen van het aantal opleidingen kan al worden bereikt worden door het gebruik van bredere en meer eenduidige labels. Maar ook het aantal locaties waar dezelfde opleidingen wordt verzorgd, kan worden verminderd door het aanbod af te stemmen op het profiel en de regionale functie van de onderwijsinstelling. Door het aanbod te verkleinen wordt het eenvoudiger de kennisbases en de kwaliteit ervan te verbeteren. Het vermeerderen van het aantal brede bachelor opleidingen kan bijdragen aan het verminderen van studieswitch en uitval. Voor veel studenten is de studiekeuze moeilijk, omdat zij of nog niet weten wat zij later voor beroep willen of welke studie goed aansluit op hun beroepsinteresse. Starten met een brede opleiding en binnen die opleiding steeds meer specialiseren, kan deze studenten helpen en vermindert de kans op uitval. In het HBO gaat het er vooral om dat er niet teveel subvarianten van opleidingen ontstaan. In het WO is het belangrijk dat er meer brede bacheloropleidingen komen met een disciplineoverstijgend karakter waarbinnen studenten voldoende ruimte krijgen om zich te 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9, 12, 16, 21 specialiseren voor de master. TeWinkel & Juist Strategie HO NL

4 Studiebegeleiding Adequate studiebegeleiding kan ervoor zorgen dat studie-uitval verminderd en studenten behouden kunnen blijven voor de onderwijsinstelling. Het eerste jaar heeft hierin een bijzondere rol door de selecterende, oriënterende en verwijzende functie ervan. Zodra blijkt dat een student niet op de juiste plek zit (qua inhoud of niveau) dan kan studiebegeleiding ervoor zorgen dat er tijdig een geschikt alternatief gevonden wordt. Sommige onderwijsinstellingen ontwikkelen deze begeleiding tot een volledige studieloopbaanbegeleiding waarin studenten persoonlijke leerroutes 3, 8, 9, 18, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 kunnen volgen en de voortgang ervan bijgehouden wordt Ambitieus onderwijs Het kabinet wil de exameneisen in het MBO en VWO strenger maken en de mogelijkheden van selectie aan de poort vergroten om zodoende de kwaliteit van de instroom en de motivatie en inzet van studenten te verhogen. Ook onderwijsinstellingen nemen in toenemende mate maatregelen om een ambitieuze en minder vrijblijvende studiecultuur tot stand te brengen. Dit doen zij door de onderwijsorganisatie te versterken middels het intensiveren van het onderwijs, het verhogen van de docentkwaliteit en het ontwikkelen en stimuleren van deelname aan excellentietrajecten. De beoordelingen van studenten op onderwijsevaluaties wordt gebruikt als maat voor het realiseren van het gewenste niveau. Sommige gebruiken in aanvulling op deze oordelen, expertoordelen over het programma of verrichten zelf onderzoek naar de effecten van hun interventies. Van studenten wordt verwacht dat zij meer betrokken zijn bij hun studie en er een grotere inzet leveren. Goede studenten worden gestimuleerd meer studieactiviteiten te ondernemen, gemiddelde studenten worden aangemoedigd zich te concentreren op het tijdig afronden van hun 1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 11, 14, 16, 18, 19, 21, 22, 27, 28 opleiding Toelatingseisen en selectie De groeiende instroom in het hoger onderwijs zet de mogelijkheden onder druk om vorm te geven aan differentiatie en kwaliteit. Het ministerie vergroot de mogelijkheden om vooropleidingseisen te stellen en te selecteren om zodoende de doorstroom te verbeteren en zoveel mogelijk de juiste student op de juiste plek te krijgen. Van de mogelijkheid om te selecteren wordt een aantal aanvullende positieve effecten verwacht. Het zou studenten in het voorbereidend onderwijs stimuleren hogere cijfers te halen omdat daarmee de toelatingskansen toenemen; de motivatie en inzet van studenten bevorderen omdat zij gestimuleerd worden bewust te kiezen en een proces van zelfselectie wordt ingezet; studentengroepen homogeniseren in termen van samenstelling of motivatie hetgeen bij kan dragen aan een uitdagendere studiecultuur en een hoge kwaliteit van onderwijs; bijdragen aan 1, 2, 3, 5, 8, 10 mogelijkheden voor instellingen zichzelf beter te profileren Onderwijsintensiteit Vanuit het minisiterie wordt sterk gestuurd op het vermeerderen van het aantal interactiemomenten tussen studenten en docenten door meer contacturen dan wel door meer in kleine groepen te werken. Voor het gehele HO is de norm afgesproken van minimaal 12 contacturen per week in het eerste bachelorjaar. Met name aan het begin van de studie kan de onderwijsstructuur studenten helpen bij het regelmatig studeren. Het contact met de docenten en begeleiders moet de betrokkenheid van studenten bij het onderwijs stimuleren. Uit onderzoek blijkt dat het studiesucces van een student toeneemt wanneer hij deel uitmaakt van een kleine groep. De student is dan sociaal en academisch ingebed. Dat thuis voelen binnen een faculteit wordt gezien als een goede bescherming tegen voortijdige drop-out en studievertraging. Curricula die relatief weinig drop-out kennen en weinig studievertraging zijn doorgaans kleinschalig van opzet en hanteren activerende onderwijsvormen als 1, 2, 3, 6, 8, 9, 12, 13, 17, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 27, 28, 29 uitgangspunt. TeWinkel & Juist Strategie HO NL

5 Docentkwaliteit Academisering docenten Onderzoek neemt een steeds prominentere rol in binnen het HO. Naast onderwijs behoort onderzoek steeds meer tot de kerntaken. Om deze kerntaak waar te kunnen maken is het noodzakelijk dat het aantal docenten met een master- of PhD graad fors stijgt tot uiteindelijk 100% in Lectoraten en kenniscentra kunnen actief bijdragen aan het stimuleren van de gewenste onderzoekshouding en het 1, 3, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 academisch werk- en denkniveau van de docenten Didaktische vaardigheden docenten Docenten worden gezien als de dragers van onderwijskwaliteit. Vanwege hun vermogen om studenten te inspireren en te binden wordt van hen een belangrijke bijdrage verwacht aan het verbeteren van studiesucces en het realiseren van een ambitieuze studiecultuur. Om de didaktische vaardigheden van docenten te professionaleren wordt in het HBO de Basiskwalificatie Didaktische Bekwaamheden ingevoerd. In het WO wordt al enige tijd gewerkt met deze basiskwalificatie en wordt in aanvulling hier op de Senior Kwalificatie Didaktische Bekwaamheden ingevoerd met als doel het onderwijskundig leiderschap verder te ontwikkelen zodat ze een 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 13, 19, 20, 22, 28 leidende rol kunnen nemen bij vernieuwingen in het onderwijs Werkveldervaring docenten Voeling met het werkveld wordt steeds meer gezien als een vereiste kwalificatie voor docenten in het HBO. Docenten kunnen hieraan voldoen door actief werkzaam te zijn in het betreffende werkveld, te participeren in prakijkstages, of door goede 17, 20, 21, 22, 23, 25, 29 samenwerkingsrelaties met het werkveld te onderhouden Diversiteit en Differentiatie Om tegemoet te kunnen komen aan een toenemende groei in aantal studenten en de (daarmee gepaard gaande) diversiteit binnen de studentenpopulatie, is een gedifferentieerder opleidingenaanbod nodig. In aanvulling op het huidige aanbod kan daarbij gedacht worden aan het ontwikkelen van Associate Degrees, honourprogramma's, research masters, graduate schools, joint degrees, of postinitieel onderwijs. Studenten dienen de mogelijkheid te krijgen om binnen deze niveau's eenvoudiger te kunnen doorstromen. In aanvulling op het aanbieden van meerdere opleidingsniveau's is er meer flexibiliteit en maatwerk nodig in het aanbod van cursussen om zodoende onderwijs voor werkenden (leven lang leren) te 1, 2, 3, 4, 7, 8, 14, 16, 18, 19, 21, 22, 25, 26, 27, 28, 29 stimuleren Associate Degree In aanvulling op het huidige opleidingenaanbod, biedt de Associate Degree (Ad) MBO-doorstromers en werkenden de mogelijkheid een tweejarige opleiding op HBO te volgen. De aansluiting met het MBO wordt daardoor verbeterd hoewel geen sprake is van automatische doorstroom; de Ad wordt binnen het HBO georganiseerd 1, 3, 19, 20, 21, 23, 25, 26 als een zelfstandige opleiding Honours programma Onderwijsinstellingen ontwikkelen verschillende excellentieprogramma's en stimuleren deelname aan deze programma's om zodoende de beste studenten te kunnen laten excelleren en de overige studenten te inspireren. Toegang tot deze programma's is voorbehouden aan de 10% meest gemotiveerde studenten met de beste resultaten. Om te bevorderen dat er meer excellente onderwijstrajecten worden ontwikkeld mogen instellingen meer collegegeld vragen voor duurdere, 1, 2, 3, 6, 8, 9, 11, 13, 14, 16, 17, 19, 21, 22, 25, 26, 27, 28, 29 excellente, trajecten. TeWinkel & Juist Strategie HO NL

6 Research master Het versterken van de verbinding tussen onderwijs en onderzoek kan een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van het onderwijs. De onderzoekende houding en het vermogen om (kritisch) gebruik te maken van wetenschappelijke kennis kan studenten helpen een waardevolle, innovatieve, bijdrage te leveren aan de latere beroepspraktijk. Bovendien kunnen resultaten van onderzoek bijdragen aan het upto-date houden van de opleidingen. Researchmasters zullen nadrukkelijker in het verlengde van de onderzoekszwaartepunten ontwikkeld worden waardoor het scherper in de (inter-)nationale markt gezet kan worden en een betere aansluiting op. 1, 2, 5, 6, 9, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 24, 26, 28, 29 de arbeidsmarkt kan hebben Graduate School De graduate schools hebben als doel de inhoudelijke coherentie in onderwijs- en onderzoeksprogramma s te vergroten. Door promotieopleidingen in graduate schools onder te brengen kan de kwaliteit ervan beter bewaakt worden omdat opleiding, begeleiding en voortgang structurele aandacht krijgt. Bovendien kunnen graduate schools bijdragen aan een betere profilering de instelling op de nationale en 1, 2, 4, 5, 9, 16, 19 internationale markt Joint Degree Onderwijsinstellingen ontwikkelen en intensiveren hun relaties met buitenlandse onderwijspartners in het streven om met hen internationale uitwisselingsprogramma's en gezamenlijke joint degreeprogamma's op te kunnen zetten. Deze ontwikkeling kan bijdragen aan het internationliseren van het reguliere onderwijs en bieden studenten meer mogelijkheden om tijdens hun studie ervaringen op te doen in een internationale context. Deze samenwerkingsrelaties kunnen bovendien helpen bij het versterken van de concurrentiepositie op Europees niveau en vergroten daarmee de 1, 2, 13, 16, 19, 21, 25, 26 kansen op het verwerven van internationale financieringsbronnen Postinitieel onderwijs Ten opzichte van het huidige opleidingenaanbod zal het postinitiele onderwijs, waaronder de professionele en executive masteropleidingen, verder groeien. Bij de ontwikkeling van dit type onderwijs staat de vraag (en financiering) vanuit de beroepspraktijk centraal. Het onderwijs biedt vooral werkenden de mogelijkheid zich inhoudelijk te verdiepen in de recente ontwikkelingen binnen het specifieke werkveld. Het aanbod wordt verder ontwikkeld omdat het kabinet een verbreding van het opleidingsaanbod nastreeft. Maar ook omdat het tegemoet komt aan de maatschappelijke vraag naar levenlang leren en het onderwijsinstellingen in staat 1, 6, 7, 11, 12, 16, 19, 21, 25, 26, 28 stelt om inkomsten te verwerven buiten de eerste geldstroom Leven Lang Leren en Alumni Om werkenden meer scholingsmogelijkheden te kunnen bieden, stuurt het kabinet aan op flexibilisering van het aanbod. Dit doet zij onder andere door verruiming van het deeltijdaanbod te stimuleren, de mogelijkheden van collegegeldkrediet te verruimen en kwalitatief te borgen dat eerder verworven competenties erkend (EVC) worden in het nieuwe scholingstraject. Alumni zijn een bijzondere groep werkenden vanwege hun verbondenheid met hun voormalige onderwijsinstelling. Zij kunnen een ambassadeursrol vervullen voor de onderwijsinstelling, bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs maar ook bijdragen aan het verwerven van extra financiële middelen (derde geldstroom) door onderwijs te volgen op belangrijke momenten tijdens hun loopbaan. Naast het volgen van volledige masteropleidingen kan het daarbij ook gaan om onderdelen van een opleiding of individuele cursussen 1, 4, 6, 9, 13, 16, 18, 19, 20, 21, 23, 25, 26, 27, 28, 29 en trainingen. TeWinkel & Juist Strategie HO NL

7 Flexibiliteit en Maatwerk Het hoger beroepsonderwijs trekt steeds meer studenten met verschillende niveaus, leerstijlen en leertempo's. 'One size fits all' onderwijs past steeds minder bij de toenemende diversiteit van instromende studenten. Om hieraan tegemoet te komen dient meer maatwerk en flexibiliteit aan te brengen in de leerroutes bijvoorbeeld door onderwijsprogramma's in deeltijd of cursusvorm aan te bieden, vrijstellingen te verlenen op basis van eerder verworven competenties. Sommige onderwijsinstellingen gaan zelfs zover dat ze studenten in staat stellen om (binnen 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 27, 28, 29 kaders) hun persoonlijke leerroutes zelf samen te stellen ICT in onderwijs ICT in het onderwijs kan helpen bij het verhogen van de flexibiliteit van de onderwijsorganisatie doordat plaats- en tijdsgebondenheid van onderwijs afneemt. Mogelijkheden die zich aandienen zijn nieuwe didaktische werkvormen zoals gaming en simulations, afstandsonderwijs, (cursorisch) onderwijs, aanbieden van meer en rijker onderwijsmateriaal, digitale colleges, intensieve begeleiding en ondersteuning van studenten, ondersteuning samenwerken tussen studenten, of digitale toetsing. In aanvulling hierop krijgen onderwijsinstellingen ook te maken met een aantal veranderingen. Zo neemt de concurrentie op de onderwijsmarkt toe door initiatieven om cursussen gratis online beschikbaar te maken via het 'Open Courseware' initiatief. Bovendien verschuift de wijze waarop prospects geworven en alumni behouden kunnen worden in de richting van het virtuele sociale netwerken. Als laatste nemen de verwachtingen/eisen van studenten en medewerkers toe over de ICT-infrastructuur, online bereikbaarheid en de (digitale) dienstverlening van de 4, 5, 6, 7, 8, 9, 18, 27, 29 instellingen Internationalisering Onderwijs Het nederlands hoger onderwijs wordt steeds meer onderdeel van de Europese academische wereld. Het Bologna-proces heeft geleidt tot een verregaande uniformering in de structuur van de opleidingen en een stimulans voor internationale mobiliteit van studenten. Internationalisering wordt door onderwijsinstellingen gezien als kans om de kwaliteit van het eigen onderwijs te verbeteren. Sommigen zetten het onderwerp in als mogelijkheid voor het werven van extra inkomsten en te werken aan een sterkere internationale concurrentiepositie. Buitenlandse studenten die in Nederland komen studeren versterken de internationale context binnen de onderwijsinstellingen. Gecombineerd met het aanbieden van meer mogelijkheden om delen van de studie in het buitenland te kunnen volgen, kunnen studenten de interculturele competenties ontwikkelen en ervaring opdoen die nodig zijn om later succesvol in een internationale context te kunnen functioneren. Randvoorwaardelijk voor deze ontwikkeling zijn het verruimen van het engelstalig onderwijsaanbod, de zorg voor goede communicatie en informatievoorziening, internationale kennis en competenties van de docenten en het ontwikkelen van de samenwerkingsrelaties 1, 4, 6, 7, 8, 9, 11, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29 met buitenlandse kennisinstellingen Werving excellente studenten Universiteiten werven steeds vaker internationaal om excellente (buitenlandse) studenten binnen te halen. Om internationaal mee te tellen zetten sommigen stevig in op de internationalisering van hun onderwijs. Ook wordt er gedacht over de 2, 5, 6, 10, 14, 16, 19 noodzakelijke beurzenprogramma's en studentenwoningen Samenwerking met kennisinstellingen Binnen de gehele onderwijskolom (MBO, HBO, WO) worden er afspraken gemaakt om de aansluiting te verbeteren. Instellingen van eenzelfde opleidingsniveau (HBO- HBO, WO-WO) werken steeds vaker samen om zo overlap te kunnen verminderen en zich te kunnen specialiseren in hun onderwijs- en onderzoeksactiviteiten. Tegelijkertijd worden er samenwerkingsrelaties aangegaan om het opleidingsoverstijgende en/of internationale onderwijsaanbod uit te breiden maar dan in de TeWinkel & Juist Strategie HO NL

8 vorm van graduate of professional schools, nationale masters, of joint degrees. Doel hiervan is enerzijds een kwaliteitsimpuls voor het onderwijs en onderzoek van de eigen instelling en anderzijds geeft het studenten de mogelijkheid internationale ervaring op te doen en competenties te ontwikkelen binnen hun studietijd. Sommige HBO en WO instellingen gaan een stap verder en intensiveren hun samenwerking door hun opleidingenaanbod verregaand op elkaar af te stemmen waardoor ze studenten een uitgebreider en gedifferentieerder onderwijsaanbod kunnen doen. De instellingen kunnen zich veelal sterker profileren door hun complementaire perspectieven. Terwijl het HBO zich richt op het professionele werkveld en het toegepaste onderzoek, legt het WO zich toe op academische opleidingen en het wetenschappelijk onderzoek. De samenwerking verschaft het HBO toegang tot de academische infrastructuur en stelt het hen in staat de capaciteit voor toegepast onderzoek rondom lectoraten te versterken. Het WO kan van deze samenwerking profiteren doordat ze eenvoudiger contact kan leggen en onderhouden met het werkveld. Beide instellingen kunnen profiteren van het wederzijds gebruik van elkaars faciliteiten en fysieke infrastructuur. Kennisinstellingen zoeken elkaar ook steeds vaker op in grotere clusters of netwerken om zo een grotere impact en invloed te hebben en hun kansen te vergroten op de noodzakelijke, aanvullende 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 13, 14, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 29 financiering Aansluiting arbeidsmarkt De aansluiting op, en relevantie voor, de arbeidsmarkt wordt voor het ministerie een belangrijk criterium bij het starten van nieuwe, en het evaluaren van bestaande opleidingen. Meer dan voorheen, dienen opleidingen zicht te hebben op het beroepsprofiel waartoe zij opleiden en de arbeidsmarktposties die hun alumni innemen. Deze informatie, aangevuld met informatie over de arbeidsmarktperspectieven (bijv. kans op een baan, baanzoekduur of gemiddeld startsalaris) dient ook beschikbaar te zijn voor prospects zodat zij dit kunnen meenemen tijdens de selectie van hun opleiding. Om de relatie tussen opleiding en beroep te versterken, geven onderwijsinstellingen bij werving en selectie de voorkeur aan docenten met recente werkervaring en wordt mobiliteit van en naar het werkveld een belangrijk aandachtspunt voor de zittende docenten. Ook streven een aantal HBO's naar meer en intensievere relaties met het regionale bedrijfsleven om zodoende voortdurend in te kunnen blijven spelen op veranderingen van de behoeften van werkgevers. Van werkgevers wordt gevraagd actiever bij te dragen aan het hoger onderwijs door beter hun opleidingsbehoefte te articuleren, stageplaatsen en beurzen beschikbaar te 1, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 stellen, en vakdocenten te detacheren Kwaliteitszorg Onderwijs Om de kwaliteit van het onderwijs te borgen worden instellingsbreed (technische) systemen ten behoeve van kwaliteitszorg ingevoerd. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de kwaliteit van toetsing, afstudeerwerkstukken, diploma's en docenten. In toenemende mate worden hierbij ook externen betrokken om de kwaliteit ervan te valideren. Hogescholen streven ernaar om in 2015 de instellingstoets kwaliteitszorg van de NVAO succesvol te hebben doorlopen. Zij laten hun opleidingen bovendien in landelijke clusters visiteren zodat de kwaliteit ervan vergelijkerwijs beoordeeld kan gaan worden. De onderwijsinspectie krijgt de mogelijkheid om de onderwijskwaliteit scherper te kunnen controleren bij signalen 1, 3, 8, 9, 13, 18, 20, 22, 24, 25, 27, 28, 29 van ernstige tekortkomingen binnen een instelling Externe fondsenwerving onderwijs Om de afnemende middelen uit de eerste geldstroom (directe bijdrage van het rijk) te compenseren, zoeken onderwijsinstellingen naar manieren om hun inkomsten op peil te houden. Sommigen doen dit door te streven naar groeiende studentaantallen en verbeterde studierendementen, anderen streven naar groei in commerciele 19, 22, 27, 28, 29 contractactiviteiten. TeWinkel & Juist Strategie HO NL

9 Onderzoek 2.1. Praktijkgericht onderzoek Praktijkgericht onderzoek is belangrijk voor de hogescholen, hun stakeholders en de regio. Hogescholen kunnen daardoor een kenniscentrum functie innemen waar bedrijven naar toe kunnen met hun (onderzoeks)vragen. Het kan bijdragen aan kennisvalorisatie en innovatie van het beroepenveld en kwaliteit van het 3, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 27 onderwijs Profilering en zwaartepuntvorming Door toenemende (inter-)nationale concurrentie verhevigt de strijd om financiële middelen en toptalent. De druk neemt daardoor toe op instellingen om hun concurrentiepositie te versterken en zwakke opleidingen en onderzoeksrichtingen af te bouwen. Door zich te concentreren op een klein aantal zwaartepunten kunnen zij meer focus en massa ontwikkelen, een hogere kwaliteit en een grotere herkenbaarheid realiseren. De gekozen zwaartepunten of expertisegebieden kunnen zowel internationaal wetenschappelijk als regionaal maatschappelijke van aard zijn. De voornaamste criteria bij dit selectieproces zijn het aansluiting bij de sterktes van de eigen instelling, het onderscheidende karakter, impact en kwaliteit, en de afstemming met de topsectoren of grote maatschappelijke vraagstukken. Door het onderwijs nadrukkelijker aan te laten sluiten op de expertise binnen de instelling, wint het onderwijs aan profiel en kunnen beschikbare middelen doelmatiger worden ingezet. Veelal wordt samenwerking met anderen (internationale) kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties als noodzakelijk gezien om internationaal aanzien 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 13, 14, 15, 16, 19, 20, 21, 23, 24, 26, 27, 28, 29 te behouden danwel te versterken Internationale concurrentiepositie Universiteiten stellen zich als doel een sterke internationale reputatie op te bouwen rondom een klein aantal specifieke thema's. Op deze gebieden willen ze zich meten met de andere topspelers op moniaal niveau. Als maatstaf voor die internationale positie worden internationale rankings gebruikt zoals de Academic Ranking of World Universities of de Leiden Ranking. De plek op deze lijsten is veelal gebaseerd op het aantal en de impact van de publicaties die binnen de instelling wordt geproduceerd. Een hoge positie op deze rankings noodzaakt een scherp onderzoeksprofiel 1, 2, 4, 6, 7, 15, 5, 9, 10, 11, 13, 14, 16, 19 gebaseerd op wetenschappelijke sterktes Werving excellente onderzoekers Universiteiten zijn wereldwijd met elkaar in competitie om de beste onderzoekers. Een aantal instellingen scouten actief toptalent en zijn daarbij bereid het HRM-beleid aan te passen zodat excellente onderzoekers beter beloond kunnen worden. Om succesvol te kunnen zijn, is ook de reputatie van de universiteit essentieel. Daarom is het belangrijk dat zij zich ontwikkelen tot een inspirerende, intellectuele omgeving 2, 5, 6, 7, 9, 13, 14, 16, 19 van wereldniveau die toptalenten in staat stelt te excelleren Kwaliteitszorg Onderzoek Als indicator van kwaliteit onderzoek wordt veelal gebruik gemaakt van het aantal publicaties en citaties, en de impact van (internationale) peer-reviewde artikelen. In toenemende mate wordt daar het aantal subsidies, prestigieuze prijzen, projecten, promoties en valorisatieactiviteiten aan toegevoegd. Ten behoeve van verbeterde onderlinge vergelijkbaarheid wordt de komende jaren een breed gedragen 1, 3, 5, 6, 11, 16, 25, 26, 28 evaluatiesysteem op nationaal niveau ontwikkeld Externe fondsenwerving onderzoek De financiele middelen vanuit de eerste geldstroom worden de komende jaren verder afgebouwd. De overheid stimuleert onderwijsinstellingen financiele middelen te verwerven uit de tweede en derde geldstroom. Dit zijn middelen die beschikbaar komen via projecten die gefinancierd worden vanuit publieke organisaties (NWO en de KNAW), maatschappelijke instellingen, bedrijven, de regio of de EU. Onderwijs- TeWinkel & Juist Strategie HO NL

10 instellingen reageren daarop door hun activiteiten nadrukkelijker af te stemmen op de maatschappelijke thema's en de behoeftes vanuit het bedrijfsleven. Bovendien zoeken ze naar meer (internationale) samenwerkingsrelaties om meer massa te verkrijgen. Om de externe competitie succesvol aan te kunnen gaan wordt ook de interne organisatie aangepast. Dit doen instellingen door zichzelf groeidoelstelling op te leggen voor inkomsten uit de 2e en 3e geldstroom en de organisatie en expertise uit te breiden die nodig is voor het verwerven van grote onderzoekssubsidies en het aanbieden van onderzoek. Sommige instellingen kiezen ervoor onderzoeksgroepen en -thema's te versterken waarvan ze vermoeden dat die een goede kans maken bij de externe werving van financiele middelen, andere kiezen ervoor om een interne 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 27, 29 competitie te ontwikkelen. Valorisatie Valorisatie behoort tot de kerntaken van een kennisinstelling. Valorisatie kan uit verschillende activiteiten bestaan waaronder het scholen van studenten die de opgedane kennis later kunnen gaan toepassen, het laagdrempeling beschikbaar maken van publicaties via Open Access, het organiseren van media aandacht rondom (belangwekkende) onderzoeksresultaten, het deelnemen aan het publieke debat, of het verrichten van praktijkgericht of maatschappelijk relevant onderzoek. Ook samenwerkingsrelaties met bedrijfsleven en overheden kunnen bijdragen aan valorisatie van kennis. Naast ideeele motieven kan valorisatie ook zorgen voor extra inkomsten voor de instelling. Om valorisatie structureel te borgen wordt het opgenomen als criterium binnen de kwaliteitsbeoordeling van het onderzoek en als 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 13, 14, 15, 16, 19, 21, 25, 26, 27, 28, 29 competentie binnen de functieprofielen Samenwerking met bedrijfsleven Door intensiever met het bedrijfsleven samen te werken kan bestaande kennis breder worden toegepast (valorisatie) en nieuwe kennis sneller worden economisch ontwikkeld (innovatie). Ook kan het aanbod van het onderwijs en onderzoek beter worden afgestemd op de vraag. Deze samenwerkingsrelaties bieden onderwijsinstellingen tevens mogelijkheden om hun docenten te professionaliseren en kansen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 13, 14, 17, 18, 20, 22, 23, 24, 27, 29 om extra inkomsten te verwerven Regionale samenwerking De regio en onderwijsinstellingen hebben een wederzijdse invloed en een merkbaar effect op elkaars concurrentiekracht. Onderwijsinstellingen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de sociale, economische en culturele ontwikkeling van de regio waarin ze gevestigd zijn. Vice versa kan de regio een belangrijke bijdrage leveren aan de wervingskracht van onderwijsinstellingen. Samen met andere onderwijsinstellingen, bedrijven, instellingen en overheden kunnen onderwijsinstellingen het kwalificatieniveau van de beroepsbevolking verhogen en de innovatiekracht van de 4, 6, 7, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 19, 20, 21, 23, 24, 26, 28, 29 regionale kenniseconomie versterken Nationale en internationale samenwerking Middels het opzetten van strategische samenwerkingsverbanden kunnen grote maatschappelijke vraagstukken beter beantwoord worden. Bovendien kan meer massa gecreeerd worden voor het verder versterken van de topsectoren. Het kabinet stimuleert de samenwerking in de Gouden Driehoek (kennisinstellingen, bedrijfleven en overheid) ten behoeve van het vergroten van de landelijke verdiencapaciteit en het economisch groeivermogen. Onderwijsinstellingen reageren hier op door verregaande specialisatie en zich steeds meer te richten op maatschappelijke 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 14, 15 thema's en de daaraan verbonden onderzoekssubsidies Ondernemerschap Veelal geldt dat docenten, studenten en onderzoekers niet van nature gericht zijn op het bedrijfsleven. Vandaar dat onderwijs in ondernemerschap en het creeeren en stimuleren van een ondernemende cultuur, aandachtspunten voor 1, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 13, 16, 17, 20, 21, 23, 24, 29 onderwijsinstellingen zijn. TeWinkel & Juist Strategie HO NL

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Pagina 1/5 Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Aan: TU Delft, College van Bestuur Van: Betreft: Prestatieafspraken TU Delft Datum: 2 januari 2011

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Strategisch plan. Internationalisering. Excellent Onderwijs. Ambities voor 2010-2013 Samenvatting. Betrokken bij de samenleving

Strategisch plan. Internationalisering. Excellent Onderwijs. Ambities voor 2010-2013 Samenvatting. Betrokken bij de samenleving 2010 2013 Strategisch plan en innovatie Ambities voor 2010-2013 Samenvatting Excellent Onderwijs Betrokken bij de samenleving Internationalisering werkomgeving Missie De Universiteit van Tilburg inspireert

Nadere informatie

Advies Rijksuniversiteit Groningen

Advies Rijksuniversiteit Groningen Advies Rijksuniversiteit Groningen De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Rijksuniversiteit Groningen (hierna RUG) dat het College van Bestuur van de RUG met

Nadere informatie

De waarde(n) van weten

De waarde(n) van weten De waarde(n) van weten STRATEGISCHE AGENDA HOGER ONDERWIJS 2015-2025 9 oktober 2015 De HO tour Waarom veranderen? Leven en werken in een in toenemende mate onvoorspelbare, complexe en geglobaliseerde wereld.

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour In deze bijlage zijn feiten en cijfers opgenomen over het hoger onderwijs die illustratief kunnen zijn voor de discussies in de

Nadere informatie

Studeren in Nederland

Studeren in Nederland Studeren in Nederland Annekee de Jager Kaj Temme Nederlandse Ambassade Brussel Leuven, 27 oktober 2015 Inhoud 1. Nederland 2. Waarom studeren in Nederland? 3. Onderwijs in Nederland 4. Nederlandse studentensteden

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 31 288 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid Nr. 523 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde wo bedrijfskunde Goede managers komen altijd aan de bak, ook in tijden van crisis. Maar nu het herstel tegen lijkt te vallen moet je wel voorbereid zijn op verrassingen. Veel bedrijfskunde-opleidingen

Nadere informatie

Datum 22 januari 2016 stand van zaken experimenten vraagfinanciering en pilots flexibilisering

Datum 22 januari 2016 stand van zaken experimenten vraagfinanciering en pilots flexibilisering >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Hoger Onderwijs en Studiefinanciering Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

Nieuwe kans op extra instroom

Nieuwe kans op extra instroom Nieuwe kans op extra instroom Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma 2012-2013

Verkiezingsprogramma 2012-2013 Verkiezingsprogramma 2012-2013 UVASOCIAAL 5 mei 2012 UVASOCIAAL streeft naar keuzevrijheid, kwaliteit, gelijkheid en betrokkenheid, de belangrijkste voorwaarden voor een goede universiteit! Inleiding UVASOCIAAL

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Universiteiten investeren ook al in 2015 als gevolg van het studievoorschot

Universiteiten investeren ook al in 2015 als gevolg van het studievoorschot en investeren ook al in als gevolg van het studievoorschot 1 juli en investeren extra eigen middelen in onderwijskwaliteit in. Bij elkaar opgeteld gaat het om ruim 80 mln. Dit is conform de toezegging

Nadere informatie

Op weg naar EUR-strategie online leren

Op weg naar EUR-strategie online leren Op weg naar EUR-strategie online leren SURF Symposium Open en Online Education, 11 maart 2014 Dr. Gerard Baars Directeur Risbo en projectleider deelprogramma online leren EUR Bouwstenen strategie online

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Meerjarenafspraken OCW-HBO-raad

Meerjarenafspraken OCW-HBO-raad Bladnummer 1 Meerjarenafspraken OCW-HBO-raad Meerjarenafspraak tussen de minister van OCW en de HBO-raad ter uitvoering van Het Hoogste Goed, strategische agenda voor het hoger onderwijs - onderzoek- en

Nadere informatie

Ervaringsdossier Wethouders

Ervaringsdossier Wethouders Ervaringsdossier Wethouders Het is noodzakelijk dat (ex-)wethouders een beeld hebben van hun competenties en talenten. Voor hen is investeren in de eigen loopbaan steeds belangrijker. Als enige universiteit

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Eind september ging Deloitte met CFO s uit het hoger onderwijs in gesprek over de uitdagingen om de prestatieafspraken te realiseren, ook al is

Nadere informatie

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek Monitor beleidsmaatregelen 2014 Anja van den Broek Maatregelen, vraagstelling en data Beleidsmaatregelen Collegegeldsystematiek tweede studies uit de Wet Versterking besturing inclusief uitzonderingen

Nadere informatie

Profiel lid Raad van Toezicht

Profiel lid Raad van Toezicht Profiel lid Raad van Toezicht De huidige Raad van Toezicht (RvT) bestaat uit zes leden. De RvT streeft naar een maatschappelijk heterogene samenstelling van leden die herkenbaar en geloofwaardig zijn in

Nadere informatie

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING 14 december Bedrijfslevenbrief Het kabinet heeft samenleving en bedrijfsleven

Nadere informatie

Prestatieafspraken in het hoger onderwijs. Een onderzoek naar de effecten van prestatieafspraken

Prestatieafspraken in het hoger onderwijs. Een onderzoek naar de effecten van prestatieafspraken Prestatieafspraken in het hoger onderwijs Een onderzoek naar de effecten van prestatieafspraken september 2013 Samenvatting In dit rapport staan de resultaten van het onderzoek dat het Interstedelijk

Nadere informatie

Behoefteonderzoek onderwijs voor professionals

Behoefteonderzoek onderwijs voor professionals Behoefteonderzoek onderwijs voor professionals Geachte heer, mevrouw, HBO-instelling Windesheim staat als kennisinstelling midden in de samenleving en volgt ontwikkelingen in het werkveld op de voet. Wij

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Kennis IPC 5200 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Understanding Society

Understanding Society Understanding Society Understanding Society Onze onderwijsprogramma s voor excellente en ambitieuze studenten Joop Vianen Conferentie Studiesucces in het hoger onderwijs 3 maart 2010 Onze onderwijsprogramma

Nadere informatie

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK forum beroepsonderwijs 1 oktober 2015 @THNK Vindt u ook wat van het beroepsonderwijs? Praat mee! De volgende bijeenkomst vindt plaats op: n e x t DEC 3 Terugblik op het eerste Forum op 1 oktober met als

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Public Administration Arbeidsmarkt

Public Administration Arbeidsmarkt Public Administration Maar liefst 33 masters staan voor je klaar als je je bachelor politicologie, bestuurskunde of internationale betrekkingen hebt gehaald. Maak daar maar eens een keuze uit. Ga je voor

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Heerlen, Kenmerk: Onderwerp: 4 juni 2008. U081.0640.1.3.0 ros/nel beleidskaderbrief 2009

Heerlen, Kenmerk: Onderwerp: 4 juni 2008. U081.0640.1.3.0 ros/nel beleidskaderbrief 2009 Aan de faculteitsdirecteuren, lectoren, hoofden van ondersteunende diensten, expertisemanagers, beleidsadviseurs & programmamanagers Heerlen, Kenmerk: Onderwerp: 4 juni 2008. U081.0640.1.3.0 ros/nel beleidskaderbrief

Nadere informatie

BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP FACULTEIT DER SOCIALE WETENSCHAPPEN

BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP FACULTEIT DER SOCIALE WETENSCHAPPEN BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP FACULTEIT DER SOCIALE WETENSCHAPPEN VOORLICHTING BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP > Wat is Bestuurs- en organisatiewetenschap (B&O)? > Zo zit je opleiding in elkaar

Nadere informatie

Samenwerken! Noodzaak of Kans?

Samenwerken! Noodzaak of Kans? Brug tussen onderwijs en ondernemer Visie op CRM voor onderwijsinstellingen Samenwerken! Noodzaak of Kans? 14 oktober 2011 Samenwerken! Kans of Noodzaak? Overheid HBO instelling WO instelling Netwerk van

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

PROFIEL RECTOR MAGNIFICUS, LID COLLEGE VAN BESTUUR

PROFIEL RECTOR MAGNIFICUS, LID COLLEGE VAN BESTUUR PROFIEL RECTOR MAGNIFICUS, LID COLLEGE VAN BESTUUR Over de Vrije Universiteit (VU) Sinds haar oprichting in 1880 staat de VU voor een onderscheidende manier van wetenschap bedrijven. De VU is een open

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met:

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: Executive MBA Service management Onderwijs Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: De wereld waarin

Nadere informatie

NHTV accelereert! Strategisch plan 2009-2012. NHTV internationaal hoger onderwijs Breda

NHTV accelereert! Strategisch plan 2009-2012. NHTV internationaal hoger onderwijs Breda NHTV accelereert! Strategisch plan 2009-2012 NHTV internationaal hoger onderwijs Breda Academisering Academisering Excellentie Internationalisering Academy for Leisure Excellentie Academy for Digital Entertainment

Nadere informatie

NSE: Van vraag naar verbetering

NSE: Van vraag naar verbetering NSE: Van vraag naar verbetering Olof Wiegert Hogeschool van Amsterdam Stafafdeling Onderwijs en Onderzoek Hogeschool van Amsterdam 46444 studenten 3539 medewerkers 7 domeinen 68 voltijd bachelor opleidingen

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Meer kansen door internationaal basisonderwijs

Meer kansen door internationaal basisonderwijs Meer kansen door internationaal basisonderwijs Initiatiefvoorstel D66, VVD en Groenlinks Oktober 2013 Amsterdam is een wereldstad en de meest internationale stad van het land. De haven, het toerisme, de

Nadere informatie

Profiel leden Stichtingsbestuur, Algemeen

Profiel leden Stichtingsbestuur, Algemeen MEMO Aan: Van: Voorzitter Stichtingsbestuur Legal Affairs Datum: 28 maart 2014 Onderwerp: Profielschetsen SB, Concept 3 Voor de invulling van de toezichthoudende functie van het Stichtingsbestuur van TiU

Nadere informatie

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland HBO-Nederland De Haagse Rotterdam Utrecht INHOLLAND van Amsterdam Leiden aantal respondenten 195507 10139 14384 13180 9102 17584 4193 Je studie in het algemeen 3,88 3,83 3,81 3,79 3,70 3,83 3,98 De inhoud

Nadere informatie

Studenten met een functiebeperking helpen naar succes!

Studenten met een functiebeperking helpen naar succes! Studenten met een functiebeperking helpen naar succes! Fontys Hogescholen Dienst Studentenvoorzieningen Presentatie: André Rozendaal, teamleider Decanen & Psychologen Onderwerpen - Overgang van VO naar

Nadere informatie

Advies Hogeschool Rotterdam

Advies Hogeschool Rotterdam Advies Hogeschool Rotterdam De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennis genomen van het voorstel van de Hogeschool Rotterdam (hierna HR) dat het College van Bestuur met de brieven van 3 mei 2012

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Basisgegevens opleidingsbeoordelingen Indicatoren en definities. 19 februari 2015

Basisgegevens opleidingsbeoordelingen Indicatoren en definities. 19 februari 2015 Basisgegevens opleidingsbeoordelingen Indicatoren en definities 19 februari 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Basisgegevens hbo-bacheloropleidingen 4 2.1 Voltijd hbo-ba 4 2.2 Deeltijd en duaal hbo-ba 5 3 Basisgegevens

Nadere informatie

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Voor u ligt een nieuwe analyse Keuzegids 2015 d.d. 5-11-2014. Deze vernieuwde analyse is tot stand gekomen wegens een grote rectificatie op de Keuzegids 2015 d.d.

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Auteur: ir.ing. R.M.F. Brennenraedts Datum: mei 2007 Projectnummer: 2007.039 Achtergrond

Nadere informatie

Krimp. Gevolgen voor het hoger onderwijs en de marketingstrategie

Krimp. Gevolgen voor het hoger onderwijs en de marketingstrategie Krimp Gevolgen voor het hoger onderwijs en de marketingstrategie 1 Stéphanie van Noordt adviseur en procesbegeleider leerlingendaling Van Noordt Marketing & Communicatie info@van-noordt.nl 2 Krimp: de

Nadere informatie

STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS

STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS Netwerk SIG Open Education 9 oktober 2015 1 SPEERPUNTEN 1. Kleinschalige leergemeenschappen 2. Rijke leeromgeving 3. Kwalitatief goede en inspirerende

Nadere informatie

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Conclusies en aanbevelingen op basis van jaarlijks onderzoek naar studiekeuze en studiesucces Jules Warps ResearchNed mei 2012 2012 ResearchNed

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Hoger Onderwijs en Studiefinanciering IPC 2250 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 819 Tijdelijke regels betreffende experimenten in het hoger onderwijs op het gebied van vooropleidingseisen aan en selectie van aanstaande studenten

Nadere informatie

HOGER BEDRIJFSDIPLOMA

HOGER BEDRIJFSDIPLOMA HOGER BEDRIJFSDIPLOMA 7 APRIL 2016 HANS DAALE LEIDO WAT VOORBIJ KAN GAAN KOMEN Doelstellingen van deze bijeenkomst Kaders HBd (wat is een HBd) Recente, relevante ontwikkelingen (nationaal en internationaal)

Nadere informatie

Voorlichting Econometrie & Operationele Research. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichting Econometrie & Operationele Research. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichting Econometrie & Operationele Research Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Vier bacheloropleidingen Bedrijfskunde Econometrie & Operationele Research Economie en Bedrijfseconomie

Nadere informatie

Quickscan ICT 2012 samenvatting

Quickscan ICT 2012 samenvatting Quickscan ICT 2012 samenvatting Vraag & aanbod personeel in de ICT sector KBB 2012.25 Curaçao, november 2013 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg Auditrapportage 2014 Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel Dynamiek onderweg De vier geïdentificeerde typologieën van de Centra co-creator; incubator; transformator; facilitator - zijn hieronder kort

Nadere informatie

STUDENTEN EN NEVENACTIVITEITEN: (voorheen studentactivisme) DE VISIE VAN DE UNIVERSITEIT TWENTE

STUDENTEN EN NEVENACTIVITEITEN: (voorheen studentactivisme) DE VISIE VAN DE UNIVERSITEIT TWENTE STUDENTEN EN NEVENACTIVITEITEN: (voorheen studentactivisme) DE VISIE VAN DE UNIVERSITEIT TWENTE 1 2 Inleiding De waarde van door studenten verrichte nevenactiviteiten, aan de UT ook wel studentenactivisme

Nadere informatie

IPS EXCELLENTIEPROGRAMMA S STUDIEJAAR 2014-2015. Domein Health Instituut Paramedische Studies

IPS EXCELLENTIEPROGRAMMA S STUDIEJAAR 2014-2015. Domein Health Instituut Paramedische Studies IPS EXCELLENTIE STUDIEJAAR 2014-2015 Domein Health Instituut Paramedische Studies 2 Instituut Paramedische Studies Domein Health Excellentieprogramma s Paramedische Studies Uitdagende talentprogramma s

Nadere informatie

Richtingwijzer of horde?

Richtingwijzer of horde? Prestatieafspraken Richtingwijzer of horde? THEMA Congres: De kracht van de instelling Prestatieafspraken: richtingwijzer of horde? - THEMA Congres Hans Vossensteyn Rotterdam 22 November 2012 1 UITDAGINGEN

Nadere informatie

Premaster Managementwetenschappen

Premaster Managementwetenschappen Premaster Managementwetenschappen Studeren om hogerop te komen Zelfstandig naar een masteropleiding toe werken, maar toch ook weer niet alleen. Studeren in modulen, op momenten dat het je zelf uitkomt,

Nadere informatie

Léren door te stromen en aan te sluiten

Léren door te stromen en aan te sluiten Léren door te stromen en aan te sluiten Workshop GoLeWe-conferentie Hasselt, 9 december 2010 MBO Dr. Cees Terlouw Lector Instroommanagement & Aansluiting Directeur LICA HBO Kom verder. Saxion. VO Inleiding

Nadere informatie

Ron Bormans Voorzitter CvB Hogeschool Rotterdam. Bestuur Vereniging Hogescholen Lid Commissie Veerman

Ron Bormans Voorzitter CvB Hogeschool Rotterdam. Bestuur Vereniging Hogescholen Lid Commissie Veerman Ron Bormans Voorzitter CvB Hogeschool Rotterdam Bestuur Vereniging Hogescholen Lid Commissie Veerman Hoger beroepsonderwijs Het ongedelfde goud Twitter: @Ronbormans1 Mail: Ron.Bormans@HR.nl Nederland

Nadere informatie

Sterk LOB in havo en vwo belang en urgentie actuele beleidsontwikkelingen

Sterk LOB in havo en vwo belang en urgentie actuele beleidsontwikkelingen Sterk LOB in havo en vwo belang en urgentie actuele beleidsontwikkelingen Masterclass LOB in havo/vwo 29 november 2012 Janina van Hees en Karen Oostvogel Programma Korte introductie project Stimulering

Nadere informatie

PE,PEPP en Samen Werken

PE,PEPP en Samen Werken PE,PEPP en Samen Werken Permanente Educatie Platform voor Pedagogische Professionals Begeleiding, Ondersteuning, Tijd en Moeite 15-10-2015 Alex Cornellissen Kleine Ikke lid AGOOP 1 Permanente Educatie

Nadere informatie

Samen verantwoordelijk voor studiesucces

Samen verantwoordelijk voor studiesucces BIJLAGE 1 De pilot samen verantwoordelijk voor studiesucces biedt de kans om gezamenlijk aan visieontwikkeling te doen. Op basis van een gedeelde visie en gezamenlijk beleid kan onderzocht worden waar

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Advies Wageningen Universiteit

Advies Wageningen Universiteit Advies Wageningen Universiteit De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van Wageningen Universiteit (hierna WU) dat het College van Bestuur met zijn brieven van 6 mei

Nadere informatie

Profiel. Strategisch beleidsadviseur HRM. 29 april 2016. Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden

Profiel. Strategisch beleidsadviseur HRM. 29 april 2016. Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden Profiel Strategisch beleidsadviseur HRM 29 april 2016 Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden Voor meer informatie over de functie Erik Frieling, adviseur Leeuwendaal

Nadere informatie

Datum 8 februari 2016 Antwoord op schriftelijke vragen van het lid Mohandis (PvdA) over het bericht dat selectie aan de poort allochtonen dupeert

Datum 8 februari 2016 Antwoord op schriftelijke vragen van het lid Mohandis (PvdA) over het bericht dat selectie aan de poort allochtonen dupeert >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Hoger Onderwijs & Studiefinanciering Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375

Nadere informatie

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Saxion Security Management Apeldoorn Rob van Nuland MSec Ontwerp, kwaliteit, continuïteit Waarom Security? De overheid trekt zich steeds meer terug. Bedrijven

Nadere informatie

Het Studiesuccescentrum Koersen op succes 2015-2016

Het Studiesuccescentrum Koersen op succes 2015-2016 Ik wil succesvol studeren! Het Studiesuccescentrum saxion.nl/succesvolstuderen saxion.nl/studysuccessfully Het Studiesuccescentrum (SSC) coacht, ondersteunt en verbindt zodat de student zo succesvol mogelijk

Nadere informatie

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 S AMENVATTI NG Ok t ober2015 Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma

Nadere informatie

Van Kennisbrug naar KennisDC

Van Kennisbrug naar KennisDC Van Kennisbrug naar KennisDC Laat kennis stromen Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam HAN, Arnhem, 31 januari 2013 Kennis DC Breda Kennis DC Nijmegen Kennis DC Rotterdam Kennis DC Venlo

Nadere informatie

fr, Vere : Geachte mevrouw Bussemaker,

fr, Vere : Geachte mevrouw Bussemaker, t 0 4 fr, Vere : Hogeschoe1if Prinsessegracht 21 Postbus 123 2501 CC Den Haag t (070)31221 21 f(070)31221 00 Aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap - Mevrouw dr. M. Bussemaker Postbus 16375

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Foto: V.l.n.r. Bas van der Veldt (Algemeen Directeur AFAS), Margriet Jongerius (wethouder Gemeente Utrecht) en Jan Bogerd Vz CvB Hogeschool Utrecht

Foto: V.l.n.r. Bas van der Veldt (Algemeen Directeur AFAS), Margriet Jongerius (wethouder Gemeente Utrecht) en Jan Bogerd Vz CvB Hogeschool Utrecht Hogeschool Utrecht, AFAS Software en de gemeente Utrecht hebben de pilot in samenwerking ontwikkeld. Deze Utrechtse partners maken gebruik van de expertise van de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF

Nadere informatie

Stichting Empowerment centre EVC

Stichting Empowerment centre EVC I N V E N T A R I S A T I E 1. Inleiding Een inventarisatie van EVC trajecten voor hoog opgeleide buitenlanders in Nederland 1.1. Aanleiding De Nuffic heeft de erkenning van verworven competenties (EVC)

Nadere informatie

Levenlang leren in Nederland met een portfolio: het wiel is al uitgevonden

Levenlang leren in Nederland met een portfolio: het wiel is al uitgevonden Levenlang leren in Nederland met een portfolio: het wiel is al uitgevonden Marij Veugelers 2 november 2007 communitymanager SURF NL Portfolio Wat hebben we in de zaal Wie heeft er al een eigen portfolio?

Nadere informatie

Stafmobiliteit gewikt en gewogen

Stafmobiliteit gewikt en gewogen Stafmobiliteit gewikt en gewogen Isabelle De Ridder Vlaamse Onderwijsraad Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) Strategische adviesraad voor het beleidsdomein onderwijs en vorming - Opdracht: o Adviezen op vraag

Nadere informatie

Verantwoordingsformulier deskundigheden en onafhankelijkheid beoordelingspanel voor een visitatiegroep

Verantwoordingsformulier deskundigheden en onafhankelijkheid beoordelingspanel voor een visitatiegroep Verantwoordingsformulier deskundigheden en onafhankelijkheid beoordelingspanel voor een visitatiegroep I. Basisgegevens over de visitatiegroep en daartoe behorende opleidingen Naam visitatiegroep: Overkoepelend

Nadere informatie

TOELATINGSEISEN STUDIEBELASTING EXAMEN EN CERTIFICERING FISCAAL VOORDEEL KOSTEN

TOELATINGSEISEN STUDIEBELASTING EXAMEN EN CERTIFICERING FISCAAL VOORDEEL KOSTEN TOELATINGSEISEN Sales Leadership maakt deel uit van het programma Leadership in Marketing & Sales. Deelname aan het programma is aan een aantal voorwaarden verbonden. U kunt de opleiding Accountmanager

Nadere informatie

VERKORT VERKIEZINGSPROGRAMMA Leidse Universitaire Verkiezingen 21 april t/m 7 mei 2009

VERKORT VERKIEZINGSPROGRAMMA Leidse Universitaire Verkiezingen 21 april t/m 7 mei 2009 VERKORT VERKIEZINGSPROGRAMMA Leidse Universitaire Verkiezingen 21 april t/m 7 mei 2009 Inleiding De SGL hecht grote waarde aan bondige en duidelijke taal. Een verkiezingsprogramma is vaak lang en uitgebreid

Nadere informatie

het verschil korte versie

het verschil korte versie het verschil maken Strategisch plan 2014-2017 korte versie Maria José Recalde Vela Studente en president van AWAKE COLOFON Tilburg University Postbus 90153 5000 LE Tilburg Telefoonnummer: 013-466 9111

Nadere informatie

Programma Studiemiddag Studie in Cijfers

Programma Studiemiddag Studie in Cijfers Programma Studiemiddag Studie in Cijfers 14.00-14.10 Welkom en opening door dagvoorzitter IJmert van Muilwijk, voorzitter CNVjongeren 14.10-14.30 Resultaat van pilot Studie in Cijfers & visie vanuit de

Nadere informatie