Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek. Wat heb je met de kleine motoriek? MOTORISCHE ONTWIKKELING. Breda 2 februari 2016

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "9-2-2016. Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek. Wat heb je met de kleine motoriek? MOTORISCHE ONTWIKKELING. Breda 2 februari 2016"

Transcriptie

1 MOTORISCHE ONTWIKKELING Wat heb je met de kleine motoriek? Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek Breda 2 februari 2016 Hans Stroes Voorkennis? Hoe volg jij de kleinmotorische ontwikkeling? En de ontwikkeling van de kleine motoriek & schrijven? Wat hoop je vanavond te leren? Programma 1. Zorg voor bewegen en spelen op school 1. Zorg voor bewegen en spelen op school 2. Motorische ontwikkelingsmodellen 3. Het volgen van de motorische ontwikkeling met een LVS 4. Het volgen van de kleinmotorische ontwikkeling 5. Motorische schrijfvoorwaarden 6. Zorgverbreding kleine motoriek & schrijven Lessen bewegingsonderwijs: op maat Schoolplein: een gegarandeerd festival Bewegen en spelen in de klas: bewegingshoek, spelletjes, zitballen, Hupla 1-2-3, Energize, De klas beweegt, vervolg naar schrijfonderwijs Contact met ouders: gesprek, ouderparticipatie Verwijzen: bijv. kinderfysiotherapeut, oogspecialist Sport buiten school: Club Extra, sportvereniging, skaten Extra lessen / MRT 1

2 2. Motorische ontwikkelingsmodellen Motoriek model 1 - Vaardigheidslijnen Model A Vaardigheidslijnen (uit LVS bewegen en spelen) Model B Het neurologisch ontwikkelingsmodel van Mesker Motoriek model 2 - Mesker Motoriek model 2 - Mesker 2

3 3. Het volgen van de motorische ontwikkeling met het LVS bewegen en spelen Wat registreert het LVS Bewegen en spelen? Signaleringsniveaus Vaardigheidsniveaus gekoppeld aan leeftijden i.v.m. het signaleren van achterstanden. Het signaleringsniveau geeft aan op welke leeftijd vaardigheden door meer dan 80% van de kinderen beheerst worden. Welke vaardigheden registreren en met welke criteria? Maximaal 8 x grote motoriek: Stilstaan Springen Kracht Springen Coördinatie Stuiten Angst voor hoogte Angst voor over de kop Angst voor ballen Angst voor andere kinderen Wat registreert het LVS Bewegen en spelen? 4. Het volgen van de kleinmotorische ontwikkeling 3 x kleine motoriek: Opponeren Knippen Tekenen & Schrijftempotoets 2 x gedrag in bewegingssituaties: Speelvaardigheid Spelinzicht Kleinmotorische vaardigheden Vaardigheden waarbij gebruik gemaakt wordt van individuele lichaamsdelen, vooral de vingers, bij precieze manipulatie van voorwerpen (schrijven!). Ook de voeten en de mimiek! 3

4 Onderzoek Hagen Zwakke schrijvers - Veel kinderen schrijven tegenwoordig slordiger dan nodig. - Kleinmotorische vaardigheden ontwikkelden zich niet bij alle kinderen vanzelf. - Niet alle kinderen maken op hetzelfde moment dezelfde groei door. Ongeveer 20% van de kinderen heeft een zwakke kleine motoriek. In groep 3 al snel een achterstand van minimaal een jaar. Meisjes hebben minder problemen. Zij zijn de jongens in groep 3 gemiddeld ¾ jaar voor. Traditionele schrijfmethodes vormen voor kinderen met een achterstand (met name jongens) een groot probleem. Ontspannen en gecontroleerd tussen de lijntjes schrijven, op een plat vlak, is voor veel jonge kinderen nog een bijna onmogelijke opgave. Zij zijn daar motorisch nog niet toe in staat. Het observeren en registreren van kleinmotorische vaardigheden en schrijven Welke vaardigheden observeren? Schrijven is een ingewikkeld proces, waarbij je tegelijkertijd moet stilzitten en bewegen. Om ontspannen en leesbaar te kunnen schrijven moeten kinderen beschikken over: A een goede ontwikkeling van de kleine motoriek nodig voor het correct vasthouden van potlood of (vul)pen B een goede oogmotoriek nodig voor het snel aftasten van de regels C een goede oog-handcoördinatie nodig om de hand te controleren en te sturen D een gevoel voor maat en ritme schrijven is een ritmisch proces E een goed statisch evenwicht (`Stilstaan') nodig voor een goede schrijfhouding F een goede concentratie G een goede ruimtelijke oriëntatie nodig voor een goede bladverdeling Overzicht van de te observeren vaardigheden m.b.t. de ontwikkeling van het schrijven: Vaardigheid Relatie met welke ontwikkeling Opponeren A, B, C, D, F 3 Knippen A, B, C, (D), F, G 4 Tekenen of 1 minuut naam schrijven A, B, C, D, E, F, G 5 schrijf tempo A, B, C, D, E, F, G 5 Groepsformulier kleine motoriek 4

5 5

6 Menstekening 6

7 Symmetrie meebewegingen Synkinesiën = meebewegingen als één kant van het lichaam beweegt Voorbeeld links rechts : opponeren & robot draait schroef Voorbeeld onder boven : op de hakken lopen en op de tenen lopen Voorbeeld hand mond : als de vingers bewegen doet de mond of tong mee Mate van meebewegingen: A : duidelijke meebewegingen B : lichte meebewegingen C : geen meebewegingen, maar wel spanning D : ontspannen 7

8 Pen/potloodvoering Een goede pen/potloodgreep mag je pas in groep 3 t/m 5 bij alle kinderen (jongens!) verwachten. Wetenschappelijk onderzoek heeft dit aangetoond. In groep 1 en 2 wel regelmatig het goede voorbeeld geven van de goede potloodgreep, maar dit nog niet van de kinderen eisen. Door de vingers te buigen en te strekken en de pols iets zijwaarts te draaien, kunnen alle kleine bewegingen gemaakt worden die nodig zijn om de letters te vormen. Juiste greep aanleren Klimmen in het potlood 1. Pak je potlood tussen duim en wijsvinger (pincetgreep) aan het uiteinde van je potlood. 2. Leg je middelvinger er onder tegenaan. 3. Loop met de 3 vingers naar beneden. De potloodgreep is bij rechtshandigen: +/- 2 cm, bij linkshandigen: +/- 3 cm. Linkshandigen moeten hun potlood iets hoger vasthouden dan rechtshandigen, zodat de middelvinger geen vlekken kan maken. Bovendien kunnen de linkshandigen zo beter zien wat ze geschreven hebben. Zet eventueel een streepje op het potlood! 8

9 Statische en dynamische greep 5. Schrijfvoorwaarden Bij een dynamische greep: is er een open ruimte tussen de duim & de wijsvinger de vingers kunnen buig/strekbewegingen maken met de pen! Bij een statisch greep: is er geen open ruimte tussen de duim & wijsvinger de hele onderarm beweegt de pen de pols kan niet soepel meer bewegen M.b.v. het LVS kleine motoriek & schrijven kunnen de volgende schrijfvoorwaarden in kaart gebracht worden: Motorisch: 1. Is er al onderarm/polssturing of is er nog bovenarmsturing? 2. Is het kind al voldoende ontkoppeld (in de lateralisatie fase) of zijn er nog allemaal meebewegingen? 3. Is er al een goede duimoppositie? Sociaal-emotioneel: 1. Heeft het kind de drive om te knippen, tekenen, schrijven, knutselen, kleine motoriekspelletjes te doen? 2. Houdt het kind de motivatie gedurende langere tijd vast? Schrijfgerei groep 1 en 2 groep 3 groep 4 eventueel eind groep 4 en in begin groep 5 groep 5 Dik schrijfgerei is in de onderbouw prima, maakt niet zoveel uit of dat 3-hoekspotloden zijn of niet. standaard HB-potlood standaard HB-potlood Groep 6 t/m 8 Zie groep 5. een vulpotlood: het dwingt de wijsvinger te ontspannen. De laatste restjes bijbewegingen verdwijnen. Als de punt blijft afbreken, is dat een teken van onrijpheid en dient extra zorg ingezet te worden. De kinderen oefenen bij de hoofdletters beurtelings met een gelpen, een vulpotlood en een vulpen tot zij zelf een keuze gemaakt hebben, waar zij het prettigst mee schrijven. 6. Zorgverbreding kleine motoriek & schrijven - Kleine motoriek spelletjes - De bewegingshoek of een bewegingscircuit - Bewegingstussendoortjes - Stereotekenen - Zitballen - Voorbereidend schrijven (methodes) 9

10 Spelletjes uit de kleine motoriekkisten KLEINE MOTORIEK KISTEN Zelf eenvoudig samen te stellen Op internet zijn er meerdere te koop Bekijk de inhoud van de verschillende kisten en denk na wanneer je dit spel zou meegeven aan een kind. BEWEGINGSHOEK EN BEWEGINGSCIRCUIT Bewegingstussendoortjes structureel in een hoek van de klas als onderdeel van een circuit als onderdeel van een motoriekcircuit Zie artikel: Motoriekcircuit uit Praxisbulletin nr. 8, april 2004 bekijken van een aantal voorbeelden. ALLES IN BEWEGING 16 mei

11 VOORBEREIDEND SCHRIJVEN GROEP 1 / 2 / 3 STEREOTEKENEN OP HET MESKERBORD Zowel test als leermethode: het wegwerken van slurfresten het opbouwen van een goede symmetrie het verkrijgen van een goede lateralisatie, hetzij links, hetzij rechts, met uiteindelijk een vaardige dominante schrijfhand het tegengaan van omkeringen beter 2 dingen tegelijk kunnen doen beter gaan lezen Motoriek georiënteerde methodes: Schrijfkriebels thematisch Verder met schrijven speels / motorisch Schrijfdans muziek Schrijfatelier (Novoscript) zelfstandig Zonder bewegen kom je nergens! Vragen? 11

Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek. Anne Frank school Utrecht 19 april Wat heb je met de kleine motoriek?

Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek. Anne Frank school Utrecht 19 april Wat heb je met de kleine motoriek? MOTORISCHE ONTWIKKELING Wat heb je met de kleine motoriek? Het volgen en ontwikkelen van de kleine motoriek Anne Frank school Utrecht 19 april 2016 Hans Stroes Voorkennis? Hoe volg jij de kleinmotorische

Nadere informatie

De spel- en bewegingsontwikkeling van kleuters. Hans Stroes Hilversum,

De spel- en bewegingsontwikkeling van kleuters. Hans Stroes Hilversum, De spel- en bewegingsontwikkeling van kleuters Hans Stroes Hilversum, 23-1-2013 Programma 1. Kennismaking 2. Het belang van bewegen en spelen 3. Zorg voor bewegen en spelen op school 4. Bewegen in de klas

Nadere informatie

Wim van Gelder Docent Hogeschool INHolland Scholings- en adviesbureau van Gelder in beweging Auteur van Basislessen bewegingsonderwijs Leerlingvolgsysteem Bewegen en spelen Zorg voor beweging Websites

Nadere informatie

Het ontwikkelen van de kleine motoriek in de klas en in de les bewegingsonderwijs. Even voorstellen. HANDENGYM gymles voor de handen

Het ontwikkelen van de kleine motoriek in de klas en in de les bewegingsonderwijs. Even voorstellen. HANDENGYM gymles voor de handen HANDENGYM gymles voor de handen Het ontwikkelen van de kleine motoriek in de klas en in de les bewegingsonderwijs Hilversum 25 januari 2017 Hans Stroes Even voorstellen. Scholings- en adviesbureau Stroes

Nadere informatie

6 een mogelijke opbouw van oefeningen

6 een mogelijke opbouw van oefeningen 6 een mogelijke opbouw van oefeningen We bieden hier een oefenpakket aan, bestaande uit oefeningen die onmiddellijk in de klas of thuis kunnen worden gemaakt. Het is absoluut niet de bedoeling om een volledige

Nadere informatie

Kleine motoriek & Schrijven

Kleine motoriek & Schrijven Leerlingvolgsysteem bewegen en spelen Kleine motoriek & Schrijven Leerlingvolgsysteem bewegen en spelen Schweitzer, Stroes & van Gelder, Elsevier Maarssen, 2002 1 Hoofdstuk 4 Het observeren van kleinmotorische

Nadere informatie

Handelingsplan Bewegen en spelen School

Handelingsplan Bewegen en spelen School Naam kind (initialen) Handelingsplan Bewegen en spelen School 1b Geboortedatum Groep Naam behandelaar Ingangsdatum 1. Omschrijf het gesignaleerde gedrag/ de hulpvraag Plaats a. In de lessen bewegingsonderwijs

Nadere informatie

DEELBEWEGING 1 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG

DEELBEWEGING 1 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG DEELBEWEGING 1 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG LINKSHANDIG RECHTSHANDIG DEELBEWEGING 2 VAN HET SCHRIJVEN: LINKSHANDIG VERSUS RECHTSHANDIG LINKSHANDIG RECHTSHANDIG DEELBEWEGING 3 VAN

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ORIËNTATIE + OOG-HAND-COÖRDINATIE

RUIMTELIJKE ORIËNTATIE + OOG-HAND-COÖRDINATIE RUIMTELIJKE ORIËNTATIE + OOG-HAND-COÖRDINATIE Kleur de figuur links en de figuur die identiek is. 222 Mijn kind leert schrijven RUIMTELIJKE ORIËNTATIE + VORMONDERSCHEIDINGSVERMOGEN + MOTORISCHE PRECISIE

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ORIËNTATIE. Omcirkel de figuur die hetzelfde is als de linkerfiguur.

RUIMTELIJKE ORIËNTATIE. Omcirkel de figuur die hetzelfde is als de linkerfiguur. RUIMTELIJKE ORIËNTATIE Omcirkel de figuur die hetzelfde is als de linkerfiguur. RUIMTELIJKE ORIËNTATIE + OOG-HAND-COÖRDINATIE Kleur de figuur links en de figuur die identiek is. RUIMTELIJKE ORIËNTATIE

Nadere informatie

Leerlingvolgsysteem bewegen en spelen. Hans Stroes & Wim van Gelder

Leerlingvolgsysteem bewegen en spelen. Hans Stroes & Wim van Gelder Leerlingvolgsysteem bewegen en spelen Hans Stroes & Wim van Gelder Wat registreert het LVS bewegen en spelen Minimaal de 4 S-en: Stilstaan Springen Kracht Springen Coördinatie Stuiten Wat registreert het

Nadere informatie

Zorgverbreding 2 De minst vaardige bewegers

Zorgverbreding 2 De minst vaardige bewegers Zorgverbreding 2 De minst vaardige bewegers Vandaag 1 e bijeenkomst Wat is MRT? Motorische ontwikkeling Doornemen van de opdracht Wat te doen voor volgende keer? Wat is zorgverbreding? Waaruit kan zorgverbreding

Nadere informatie

Schrijfprotocol. Obs de Wezeboom. Oosteinde. Schrijfprotocol obs de Wezeboom versie; 01-08-2015 1

Schrijfprotocol. Obs de Wezeboom. Oosteinde. Schrijfprotocol obs de Wezeboom versie; 01-08-2015 1 Schrijfprotocol Obs de Wezeboom Oosteinde Schrijfprotocol obs de Wezeboom versie; 01-08-2015 1 Inleiding Voor u ligt het schrijfprotocol van obs de Wezeboom. In dit protocol worden de volgende onderdelen

Nadere informatie

Leerlingvolgsysteem Bewegen en Spelen

Leerlingvolgsysteem Bewegen en Spelen Leerlingvolgsysteem Bewegen en Spelen Over observeren, registreren en extra zorg door Wim van Gelder & Hans Stroes Vaardigheidsverschillen tussen verschillende jonge kinderen zijn enorm. Hoe beter een

Nadere informatie

Leerling. Volg. Systeem

Leerling. Volg. Systeem Leerling Volg Systeem t Leerlingvolgsysteem Een leerlingvolgsysteem is een instrument om een beeld te krijgen van de mogelijkheden van een kind. Binnen dit leerlingvolgsysteem zijn de volgende aspecten

Nadere informatie

Schrift 3290 SCHRIFT 1

Schrift 3290 SCHRIFT 1 Schrift Kinderen een leesbaar en verzorgd handschrift helpen verwerven behoort tot de opdrachten van de basisschool. Deze opdracht is echter niet eenvoudig. We merken dat de ontwikkeling tot een vloeiend

Nadere informatie

Oefenschrift. 24 oefeningen met de griffix -Waskrijtstift. Eerste oefeningen met de waskrijtstift voor een optimale bewegingsuitvoering. Naam.

Oefenschrift. 24 oefeningen met de griffix -Waskrijtstift. Eerste oefeningen met de waskrijtstift voor een optimale bewegingsuitvoering. Naam. Leren schrijven Oefenschrift Eerste oefeningen met de waskrijtstift voor een optimale bewegingsuitvoering. Naam Klas 24 oefeningen met de griffix -Waskrijtstift Leren Schrijven -systeem Succesvol leren

Nadere informatie

Uit de greep van de pen.

Uit de greep van de pen. Uit de greep van de pen. Met mijn kleine fijne handjes kom ik ook in jouw wereld zien. Ik wil rekken, strekken, plooien, draaien, graaien. Met alle vingers tien. Laat me sukkelen en proberen. Geef me wat

Nadere informatie

SCHRIJVEN. Doel workshop. Definitie van schrijven. Soorten schrijfproblemen. Handvatten om het schrijven te verbeteren

SCHRIJVEN. Doel workshop. Definitie van schrijven. Soorten schrijfproblemen. Handvatten om het schrijven te verbeteren SCHRIJVEN Doel workshop Soorten schrijfproblemen Handvatten om het schrijven te verbeteren Definitie van schrijven Schrijven is het op papier zetten van een boodschap Motorische vaardigheid Communicatiemiddel

Nadere informatie

Schrijven een complexe beweging

Schrijven een complexe beweging Schrijven een complexe beweging Margriet Vegter Marja Kolen Richard Koningstein mei 2009 obs Schuilingsoord Zuidlaren 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk Blz. Hoofdstuk 1: Aanleiding en onderzoeksvraag 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Leer- en ontwikkelingslijnen 2-7 jaar (ZONDER extra doelen) - versie januari Naam leerling. Motoriek Grote motoriek

Leer- en ontwikkelingslijnen 2-7 jaar (ZONDER extra doelen) - versie januari Naam leerling. Motoriek Grote motoriek Motoriek Grote motoriek Grote motoriek-fase 4 Loopt stabiel -20--20 Loopt achteruit -20--20 Kruipt ergens op -20--20 Gooit/rolt een bal in een richting -20--20 Grote motoriek-fase 5 SPRINGEN: Springt met

Nadere informatie

5.3.2.0. OMSCHRIJVING VAN HET VAKGEBIED

5.3.2.0. OMSCHRIJVING VAN HET VAKGEBIED DEELSCHOOLWERKPLAN; SCHRIJVEN INHOUDSOPGAVE; 5.3.2.0. omschrijving vakgebied 5.3.2.1. visie op schrijven 5.3.2.2. bijdrage van het leergebied aan de integrale doelen 5.3.2.3. beginsituatie 5.3.2.4. globale

Nadere informatie

Leerling Volg Systeem

Leerling Volg Systeem Leerling Volg Systeem Wat bepaalt of een kind eindeloos beweegt of speelt in een situatie? - zijn/ haar mogelijkheden (vaardigheid) - de mate waarin een situatie aantrekkelijk en haalbaar is voor hem/haar

Nadere informatie

KINDER FYSIO THERAPIE

KINDER FYSIO THERAPIE KINDER FYSIO THERAPIE SPELENDERWIJS ONTWIKKELEN KINDEREN HUN ZINTUIGEN EN MOTORIEK. MEESTAL GAAT DAT GOED, MAAR BIJ SOMMIGE KINDEREN DUURT HET LANGER OF WIJKT DE ONTWIKKELING AF VAN WAT GEBRUIKELIJK IS

Nadere informatie

groepsmrt Individuele MRT Groepsles Individueel handelingsplan in combinatie met groepslessen

groepsmrt Individuele MRT Groepsles Individueel handelingsplan in combinatie met groepslessen groepsmrt Elise van Weene Motoriek.nl Individuele MRT Wat kan het voordeel zijn: - Geschikt voor kinderen die (nog) erg angstig zijn - Om te wennen aan de situatie en de volwassenen om daarna te vertrouwen

Nadere informatie

Naar het eerste leerjaar

Naar het eerste leerjaar Naar het eerste leerjaar Overgang eerste leerjaar We kijken eerder naar het ontwikkelingsniveau van uw kind dan naar de leeftijd en proberen het zo een stukje verder te brengen in zijn ontwikkeling. De

Nadere informatie

De motorische ontwikkeling van het jonge kind

De motorische ontwikkeling van het jonge kind De motorische ontwikkeling van het jonge kind Balanceren Loopt en trekt speelgoed achter zich aan. Hij kan dit ook achteruitlopend en zowel met de linker als rechter hand Draagt tijdens het lopen in zowel

Nadere informatie

Instructie. Motor Assessment Scale Auteur: Carr J.H Scoring. Testvolgorde en instructies

Instructie. Motor Assessment Scale Auteur: Carr J.H Scoring. Testvolgorde en instructies Instructie Motor Assessment Scale Auteur: Carr J.H. 1985 3 Scoring De therapeut scoort ieder motorische vaardigheid op een schaal van o tot 6. De test moet in een rustige ruimte worden uitgevoerd. De patiënt

Nadere informatie

Handschrift ontwikkeling

Handschrift ontwikkeling 2.4.1 Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren Anne van Wensveen Werkcollege 6 Werkcollege 6 Doelen Je kunt jouw kennis van de handschriftontwikkeling van kinderen in groep 1 t/m 3 gebruiken om deze

Nadere informatie

Op stap naar het 1 e leerjaar

Op stap naar het 1 e leerjaar Op stap naar het 1 e leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Zwevegem, 26 november 2009 Lieven Coppens Inleiding Uit de kindermond Ik wil niet naar het eerste leerjaar want daar mag ik niet

Nadere informatie

Leren schrijven 4/5 JAAR. Van puntjes tot lijn. Lijnen en versiering. Van lijn tot letter. Om thuis te doen

Leren schrijven 4/5 JAAR. Van puntjes tot lijn. Lijnen en versiering. Van lijn tot letter. Om thuis te doen K E O B F IJ R H C S MIJN Leren schrijven 4/5 JAAR Van puntjes tot lijn Lijnen en versiering Van lijn tot letter Om thuis te doen 2 Van school tot thuis Van school tot thuis Beste ouders, Leren schrijven

Nadere informatie

VERDIEPINGSSTOF LEEREENHEID 10

VERDIEPINGSSTOF LEEREENHEID 10 VERDIEPINGSSTOF LEEREENHEID 10 1.1 Verdiepingsstof - Planmatig werken: de PDCA-cyclus Planmatig of methodisch werken is niet alleen belangrijk bij het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van lessen of

Nadere informatie

Na afloop van het oefenen mag u geen pijn hebben. Is dit wel het geval, oefen dan de volgende keer minder intensief.

Na afloop van het oefenen mag u geen pijn hebben. Is dit wel het geval, oefen dan de volgende keer minder intensief. U hebt een borstoperatie moeten ondergaan waarbij de lymfeklieren in de oksel zijn verwijderd. Als gevolg van deze operatie kan de beweeglijkheid van de schouder zijn verminderd. In deze folder staan oefeningen

Nadere informatie

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift Ouderinformatiebrief: Motorische schrijfproblemen & kinderfysiotherapie Het belang van Schrijven is een manier om te communiceren en om je creatief te uiten. Daarom is belangrijk in de ontwikkeling van

Nadere informatie

17 oktober 2015: Beweegdiploma voor trainers van andere bonden. Verkorte opleiding Beweegdiploma nu ook voor trainers van niet gymnastiek clubs!

17 oktober 2015: Beweegdiploma voor trainers van andere bonden. Verkorte opleiding Beweegdiploma nu ook voor trainers van niet gymnastiek clubs! 17 oktober 2015: Beweegdiploma voor trainers van andere bonden Verkorte opleiding Beweegdiploma nu ook voor trainers van niet gymnastiek clubs! Waarom het Beweegdiploma? In de leeftijd van 2 tot en met

Nadere informatie

Zijn zithouding heeft de volgende kenmerken: - te dicht op papier - schouders/ hoofd scheef - rechterelleboog niet op tafel - zit onderuitgezakt

Zijn zithouding heeft de volgende kenmerken: - te dicht op papier - schouders/ hoofd scheef - rechterelleboog niet op tafel - zit onderuitgezakt Samenvatting Aangezien het niveau van de motorische - en schrijfvaardigheden van de kinderen in mijn stagegroep laag ligt, wil ik de kwaliteit van het handschrift verbeteren. In dit onderzoek geef ik antwoord

Nadere informatie

Oefeningen bij nekklachten

Oefeningen bij nekklachten Oefeningen bij nekklachten Inleiding U bent in het het Kennemer Gasthuis geweest voor uw nekklachten. In deze folder bieden wij u tips en oefeningen betreffende nekklachten. Het is een aanvulling op de

Nadere informatie

Pengrepen bij kinderen in groepen 2 tot en met 8

Pengrepen bij kinderen in groepen 2 tot en met 8 Pengrepen bij kinderen in groepen 2 tot en met 8 Mot research totaal pengrepen vier basisscholen jan 2010 Inleiding Doel van het onderzoek was om op enkele scholen te onderzoeken welke pengrepen door kinderen

Nadere informatie

handschrift Structuur van het vak Het aanleren van handschrift is opgebouwd uit een drietal kernconcepten, namelijk vormgeving, materialen

handschrift Structuur van het vak Het aanleren van handschrift is opgebouwd uit een drietal kernconcepten, namelijk vormgeving, materialen handschrift Belang van het vak Het kind kan zich pas cultureel ontwikkelen als het een goede beheersing heeft van het schrift van de samenleving waarin hij opgroeit. Handschrift is een basisvaardigheid.

Nadere informatie

Door: Prof. Dr. Ralph Bruder Directeur van het Instituut voor Ergonomie en Arbeidswetenschappen/ Technische Universiteit van Darmstadt

Door: Prof. Dr. Ralph Bruder Directeur van het Instituut voor Ergonomie en Arbeidswetenschappen/ Technische Universiteit van Darmstadt ERGONOMISCH RAPPORT Ergonomisch rapport STABILO EASYcolors / EASYgraph Door: Prof. Dr. Ralph Bruder Directeur van het Instituut voor Ergonomie en Arbeidswetenschappen/ Technische Universiteit van Darmstadt

Nadere informatie

Om de bewegingsachterstand in te halen zijn er twee wegen.

Om de bewegingsachterstand in te halen zijn er twee wegen. Wat is Motorische Remedial Teaching? M.R.T. is samen met ouders en leerlingen d.m.v. het bewegen, werken aan achterstanden in de ontwikkeling van kinderen. Het uitgangspunt van M.R.T. is dat je kijkt naar

Nadere informatie

Bal in de hoepel gooien

Bal in de hoepel gooien Bal in de hoepel gooien Ga achter de lijn staan met een bal in je handen. Gooi de bal in de eerste hoepel vervolgens in de tweede dan de derde enz, enz. De bal mag de rand van de hoepel niet raken. Je

Nadere informatie

Inleiding. Les kalligrafie of sierschrijven met wasknijpers. doel. duur van de les. materialen. groep 5 t/m 8

Inleiding. Les kalligrafie of sierschrijven met wasknijpers. doel. duur van de les. materialen. groep 5 t/m 8 Les kalligrafie of sierschrijven met wasknijpers groep 5 t/m 8 Inleiding Deze werkwijze is grafo-cognitief. Dit houdt in dat de vaardigheid van de kinderen wordt geoefend, in samenhang met hun letterkennis.

Nadere informatie

Fysiotherapie voor kinderen. Afdeling Fysiotherapie

Fysiotherapie voor kinderen. Afdeling Fysiotherapie 00 Fysiotherapie voor kinderen Afdeling Fysiotherapie 1 Spelenderwijs ontwikkelen kinderen hun zintuigen en motoriek. Meestal gaat dat goed en bijna ongemerkt. Maar bij sommige kinderen duurt het langer

Nadere informatie

Arrangementen dagbesteding VSO Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase Leerjaar 1 (de

Arrangementen dagbesteding VSO Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase Leerjaar 1 (de ARRANGEMENTKAART maart 2013 Arbeid schriftelijke taal VSO- AFDELING Standaarden VSO Leeftijd à 13 14 15 16 17 18 19 Gevorderd 25% 10 10 11 11 11 12 12 Voldoende 75% 7 7 8 8 9 9 10 Minimum 90% 3 4 4 4 5

Nadere informatie

Informatieboekje groep 3

Informatieboekje groep 3 Informatieboekje groep 3 Schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 3 Aansluitend aan de informatieavond geven wij u graag dit boekje mee. Hierin kunt u (bijna) alles lezen over hetgeen er speelt in groep

Nadere informatie

graait naar een speeltje dat in het gezichtsveld wordt gehouden pakt speeltjes aan met beide handen en kijkt ernaar

graait naar een speeltje dat in het gezichtsveld wordt gehouden pakt speeltjes aan met beide handen en kijkt ernaar Fijne motoriek 1 Oog-handcoördinatie Baby blauw graait naar een speeltje dat in het gezichtsveld wordt gehouden pakt speeltjes aan met beide handen en kijkt ernaar kijkt naar de voetjes en pakt deze vast

Nadere informatie

INFORMATIEAVOND GROEP 1/2 2014-2015

INFORMATIEAVOND GROEP 1/2 2014-2015 INFORMATIEAVOND GROEP 1/2 2014-2015 Het accent in groep 1/2 ligt op: - welbevinden op school (is de basis!) - zelfstandigheid vergroten - zelfwerkzaamheid (ontwikkelen van een positieve speel-, werk- en

Nadere informatie

Mammacare Arm- en schouderoefeningen na het verwijderen van de okselklieren

Mammacare Arm- en schouderoefeningen na het verwijderen van de okselklieren Mammacare Arm- en schouderoefeningen na het verwijderen van de okselklieren Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Arm en schouderoefeningen na het

Nadere informatie

LVS AFGENOMEN. en wat daarna?

LVS AFGENOMEN. en wat daarna? LVS AFGENOMEN en wat daarna? Wim van Gelder Scholings- en adviesbureau Van Gelder in beweging Cursussen, lezingen, workshops op gebied van: Bewegingsonderwijs Schoolplein; inrichting, begeleiding (ped

Nadere informatie

Van LVS tot MRT. Hilversum, 25 januari Hans Stroes. Ervaring. Opzetten van een zorgketen motoriek. Programma. Even voorstellen.

Van LVS tot MRT. Hilversum, 25 januari Hans Stroes. Ervaring. Opzetten van een zorgketen motoriek. Programma. Even voorstellen. Opzetten van een zorgketen motoriek Programma Van LVS tot MRT Hilversum, 25 januari 2017 Hans Stroes 2. Visie op zorg voor bewegen 4. Welke stappen in de zorgketen hebben het meeste effect 5. Leerlingvolgsystemen

Nadere informatie

Uitbreidings of veranderingsmogelijkheden

Uitbreidings of veranderingsmogelijkheden Uitbreidings of veranderingsmogelijkheden Springen met de minitrampoline Leg de dikke mat achter de trampoline. Indien de kinderen (en de leerkracht) er ervaring mee hebben, kan het springen van de hurkwendsprong

Nadere informatie

Overgang kleuters eerste leerjaar. Overgangsdagen

Overgang kleuters eerste leerjaar. Overgangsdagen Overgang kleuters eerste leerjaar Kleuters voorbereiden op het eerste leerjaar is een belangrijke taak van de kleuterschool. Dat begint al vanaf de eerste schooldag dat uw kleuter naar onze kleuterwerking

Nadere informatie

Mobiliserende oefeningen voor thuis

Mobiliserende oefeningen voor thuis Mobiliserende oefeningen voor thuis Oefeningen om het lichaam zo soepel mogelijk te houden Oefeningen Cervicale wervelkolom HCWK 1) Extensie: Ga rechtop zitten op een stoel en plaats de middelvingers van

Nadere informatie

Zelf ontdekkend leren blijkt zeer effectief!

Zelf ontdekkend leren blijkt zeer effectief! Zelf ontdekkend leren blijkt zeer effectief! Probeer op je eigen manier over de kast te komen. Eerst veilig en daarna sneller, mooier of anders is een andere benadering dan maak een hurksprong over de

Nadere informatie

Versjes en liedjes bij schrijflessen

Versjes en liedjes bij schrijflessen Versjes en liedjes bij schrijflessen 1. Versjes voor algemene aandachtspunten: zit- schrijfhouding en penhantering Algemeen: Mijn voeten stevig op de grond. Tegen de leuning met mijn kont. Mijn rug is

Nadere informatie

Writing Readiness Inventory Tool In Context (WRITIC)

Writing Readiness Inventory Tool In Context (WRITIC) WRITIC Scoreboek jaar maand dag Naam: Datum: Groep: Geboortedatum: Therapeut: Chronologische leeftijd: 1. Kind 1.1 Interesse papier- en pentaken Hoe vaak kleur je een kleurplaat of maak je een tekening

Nadere informatie

Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe!

Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Lieven Coppens Vooraf De ontwikkeling van een kind verloopt op verschillende domeinen. Elk kind ontwikkelt op zijn eigen

Nadere informatie

Bij bovenstaande voorbeeld moet u de oefening 6 keer achtereen uitvoeren. Dit dient u twee maal per dag te herhalen.

Bij bovenstaande voorbeeld moet u de oefening 6 keer achtereen uitvoeren. Dit dient u twee maal per dag te herhalen. léñéåáåöéå=îççê=çé=ü~åç léñéåáåöéå=îççê=çé=ü~åç In dit boekje staat uitleg over oefeningen voor de hand. Het betreft de volgende oefeningen: Oefeningen tegen zwelling - oefeningen 1-3 pagina 3 Polsoefeningen

Nadere informatie

Op stap naar het 1 ste leerjaar

Op stap naar het 1 ste leerjaar Op stap naar het 1 ste leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Werkgroep zorg - KOM Inleiding Uit de kindermond Ik wil naar het eerste leerjaar en ik wil snel leren lezen want dan kan ik Jommeke

Nadere informatie

Motorische ontwikkeling bij kinderen. Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie

Motorische ontwikkeling bij kinderen. Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie Motorische ontwikkeling bij kinderen Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie Motorische ontwikkeling bij kinderen? Mijlpalen Motometrisch Kwantiteit Gebaseerd op

Nadere informatie

Signalering motorische problemen bij schoolgaande kinderen met een mogelijke indicatie voor kinderfysiotherapie

Signalering motorische problemen bij schoolgaande kinderen met een mogelijke indicatie voor kinderfysiotherapie Signalering motorische problemen bij schoolgaande kinderen met een mogelijke indicatie voor kinderfysiotherapie Leeftijd Kleuter 4-5 jaar Signalen - Er is nog geen voorkeurshouding aanwezig - Kind hanteert

Nadere informatie

Graag willen wij met dit schrijven onze visie over de kleuterafdeling kenbaar maken.

Graag willen wij met dit schrijven onze visie over de kleuterafdeling kenbaar maken. Beste ouders, Graag willen wij met dit schrijven onze visie over de kleuterafdeling kenbaar maken. Wij hopen u hiermee nuttige informatie mee te geven over belangrijke onderwerpen die u als ouders kunnen

Nadere informatie

Geen tijd om elke dag te sporten? Kom thuis in actie met 1-minuut oefeningen!

Geen tijd om elke dag te sporten? Kom thuis in actie met 1-minuut oefeningen! Geen tijd om elke dag te sporten? Kom thuis in actie met 1-minuut oefeningen! Astrid Witte zomer 2014 Even vooraf: - Deze oefeningen zijn bedoeld voor gezonde volwassenen - Heb je klachten, overleg dan

Nadere informatie

Angsten in bewegingssituaties

Angsten in bewegingssituaties Angsten in bewegingssituaties Leerlingvolgsysteem Een leerlingvolgsysteem is een instrument om een beeld te krijgen van de mogelijkheden van een kind. Binnen dit leerlingvolgsysteem zijn de volgende aspecten

Nadere informatie

Te klein voor klein kleuren?!

Te klein voor klein kleuren?! Te klein voor klein kleuren?! Marjan Beckers Eindrapportage over het praktijkonderzoek in het kader van de leerroute Master SEN Motorisch Remedial Teacher/Motorisch Begeleider Lesplaats: Tilburg Studentnummer:

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Onderwijsgeschikte Motorische Test (OMT 2005 van Gelder, van der Meer & van Weene) versie 9 september 2010

Onderwijsgeschikte Motorische Test (OMT 2005 van Gelder, van der Meer & van Weene) versie 9 september 2010 Onderwijsgeschikte Motorische Test (OMT 2005 van Gelder, van der Meer & van Weene) versie 9 september 2010 Scoreformulieren Pagina 1 Naam Geb.datum Testdatum Telefoonnummer Leeftijd jaar maanden Groep

Nadere informatie

Bijlage 4: Leidraad taxatie ontwikkelingsproblemen kleuters: Motorische ontwikkeling

Bijlage 4: Leidraad taxatie ontwikkelingsproblemen kleuters: Motorische ontwikkeling Bijlage 4: Leidraad taxatie ontwikkelingsproblemen kleuters: Motorische ontwikkeling Syntheseblad Zijn er op vlak van de motorische ontwikkeling aanwijzingen voor o Leeftijdsadequaat functioneren o Een

Nadere informatie

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) - versie mei 2016. Naam leerling. Motoriek Grote motoriek. Grote motoriek-stap 1

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) - versie mei 2016. Naam leerling. Motoriek Grote motoriek. Grote motoriek-stap 1 Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) - versie mei 2016 Motoriek Grote motoriek Grote motoriek-stap 1 Naam leerling SPRINGEN: Springt met twee voeten tegelijk op van de vloer -20--20 GOOIEN

Nadere informatie

Checklist voor motorisch onhandige kinderen, van 4 12 jaar

Checklist voor motorisch onhandige kinderen, van 4 12 jaar Checklist voor motorisch onhandige kinderen, van 4 12 jaar Deze checklist is bedoeld voor leerkrachten en intern begeleiders van basisscholen. Het doel van deze vragenlijst is om te inventariseren wat

Nadere informatie

Begeleidend schrijven bij de cursus "Het tillen van jonge kinderen"

Begeleidend schrijven bij de cursus Het tillen van jonge kinderen Begeleidend schrijven bij de cursus "Het tillen van jonge kinderen" Inleiding Het uitgangspunt van de tilinstructie is de belasting voor de ouders/verzorgers zo gering mogelijk te houden, zodat rugklachten

Nadere informatie

Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren

Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren 2.4.1 Handschrift ontwikkeling Marjolein van Buuren Hoorcollege 1 2.4.1 taal en zaakvakken Samenhang: In werkcollege 2 wordt het win-winmodel ingezet om belangrijke begrippen uit het handschriftonderwijs

Nadere informatie

Het Schietpatroon INHOUDSOPGAVE

Het Schietpatroon INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE Overzicht... 3 De Houding aan de lijn... 4 Pijl opzetten (Kepen)... 5 Booghand en koordhand plaatsen... 6 Concentratie... 7 Vooraantrek... 8 Aantrek... 9 Ankeren... 10 Mikken... 11 Doortrekken

Nadere informatie

Wat is een normale ontwikkeling?

Wat is een normale ontwikkeling? Wat is een normale ontwikkeling? Van een normale ontwikkeling is sprake als een kind alle fasen doorloopt naar de volwassenheid op het gebied van fijne en grove motoriek, groei, sociale emotionele vaardigheden

Nadere informatie

Oefeningen voor reumapatiënten

Oefeningen voor reumapatiënten Oefeningen voor reumapatiënten afdeling fysiotherapie U bent bekend met reuma en heeft oefeningen gekregen voor uw ontstoken gewrichten. In deze folder staan deze oefeningen beschreven. Doel van de oefeningen

Nadere informatie

Violin Lounge Basics Book NL

Violin Lounge Basics Book NL Violin Lounge Basics Book NL Oefeningen met de strijkstok Strijkstokhouding - alle vingers rond - pols en knokkels laag Hou de strijkstok vast bij het balanspunt. Naarmate je de oefeningen vaker doet,

Nadere informatie

Oefenprogramma revalidatie rechterzijde

Oefenprogramma revalidatie rechterzijde Oefenprogramma revalidatie rechterzijde Dit oefenprogramma ontvangt u van uw revalidatiearts. Oefen dit programma bij voorkeur 2x per dag. Oefeningen moet u pijnvrij kunnen doen, en adem door! In de oefengids

Nadere informatie

Oefenprogramma revalidatie

Oefenprogramma revalidatie Oefenprogramma revalidatie Dit oefenprogramma ontvangt u van uw revalidatiearts. Oefen dit programma bij voorkeur 2x per dag. Oefeningen moet u pijnvrij kunnen doen, en adem door! Schouder en arm oefeningen:

Nadere informatie

platformhso@home.nl Maria van der Heijden (E-mail: mariavdheijden@hotmail.com) Onderwerp: Eigenschappen van schrijfmateriaal

platformhso@home.nl Maria van der Heijden (E-mail: mariavdheijden@hotmail.com) Onderwerp: Eigenschappen van schrijfmateriaal platformhso@home.nl Maria van der Heijden (E-mail: mariavdheijden@hotmail.com) Onderwerp: Eigenschappen van schrijfmateriaal Je vraag (d.d. 08.04.09) Gisteren kwam vraag 94 telefonisch binnen: Hoe heet

Nadere informatie

. In een notendop. Over de auteur

. In een notendop. Over de auteur Boek : DCD-hulpgids voor leerkrachten. Achtergrond en adviezen bij de motorische coördinatiestoornis. Auteur : Eelke van Haeften 2009, Pica ISBN: 9789077671276 Bespreker : Sofie Bruyneel Datum : april

Nadere informatie

Thema 1 Concentratie. Waarom? Wanneer? Hoe? Kringgesprek

Thema 1 Concentratie. Waarom? Wanneer? Hoe? Kringgesprek Thema 1 Concentratie Waarom? Concentratieoefeningen helpen leerlingen om zich beter te focussen zodat ze hun aandacht beter bij hun werk kunnen houden. Wanneer? Hoe? Als de leerlingen snel worden afgeleid

Nadere informatie

1. Inhoud 1. Inhoud...1 Gooien...2 Fielden...5 Slaan...10

1. Inhoud 1. Inhoud...1 Gooien...2 Fielden...5 Slaan...10 1. Inhoud 1. Inhoud...1 2. Gooien...2 Bal vasthouden...2 Gooien...2 3. Fielden...5 Binnenveld...5 Buitenveld...8 Bal fielden en Crow Hop...9 4. Slaan...10 Klaar staan aan de plaat...10 Slaghouding...10

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

werkblad Basisopstelling 2 Vak 1 Glijden en klimmen Vak 2 Rollen op verhoogd vlak 1 Vak 3 Doeljagerbal Materiaal

werkblad Basisopstelling 2 Vak 1 Glijden en klimmen Vak 2 Rollen op verhoogd vlak 1 Vak 3 Doeljagerbal Materiaal werkblad Basisopstelling opstelling in 3 vakken klimramen aan de korte kant Vak 1 Glijden en klimmen Vak Rollen op verhoogd vlak 1 Vak 3 Doeljagerbal Materiaal 3 Groot -3 klimramen 6 banken 6 matten 1

Nadere informatie

Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase. Leerjaar 3, 15 Jaar. Leerjaar 4, 16 jaar

Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase. Leerjaar 3, 15 Jaar. Leerjaar 4, 16 jaar ARRANGEMENTKAART schriftelijke taal Dagbesteding maart 2013 VSO- AFDELING Standaarden VSO Leeftijd à 13 14 15 16 17 18 19 Gevorderd 25% 10 10 11 11 11 12 12 Voldoende 75% 7 7 8 8 9 9 10 Minimum 90% 3 4

Nadere informatie

Leerling Volg Systeem

Leerling Volg Systeem Leerling Volg Systeem Leerlingvolgsysteem Een leerlingvolgsysteem is een instrument om een beeld te krijgen van de mogelijkheden van een kind. Binnen dit leerlingvolgsysteem zijn de volgende aspecten beschreven:

Nadere informatie

Studiedag Basislessen bewegingsonderwijs

Studiedag Basislessen bewegingsonderwijs FDS Studiedag Basislessen bewegingsonderwijs Woensdag 25 januari 2012 10.00 17.00 uur Locatie: Arena 301 1213 NW Hilversum ROC van Amsterdam Studiedag Basislessen bewegingsonderwijs Op 25 januari 2012

Nadere informatie

Wim van Gelder. Effecten en werkwijzen Motorische Remedial Teaching. Stelling Stelling 2. Stelling 3

Wim van Gelder. Effecten en werkwijzen Motorische Remedial Teaching. Stelling Stelling 2. Stelling 3 Effecten en werkwijzen Motorische Remedial Teaching Hilversum 26 januari 2011 Wim van Gelder Scholings- en adviesbureau Van Gelder in beweging Docent Hogeschool INHOLLAND Pabo Haarlem Nascholing Bewegingsonderwijs

Nadere informatie

Oefenprogramma revalidatie linkerzijde

Oefenprogramma revalidatie linkerzijde Oefenprogramma revalidatie linkerzijde Dit oefenprogramma ontvangt u van uw revalidatiearts. Oefen dit programma bij voorkeur 2x per dag. Oefeningen moet u pijnvrij kunnen doen, en adem door! In de oefengids

Nadere informatie

oktober 2012 vanaf 9 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Smoezen

oktober 2012 vanaf 9 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Smoezen oktober 2012 vanaf 9 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Smoezen Smoezen 1 Zou je helpen met de afwas? Roep je: Nee, dat zal niet gaan! Ik moet op mijn kamer blijven tot mijn huiswerk is gedaan.

Nadere informatie

Beleidsplan bewegingsonderwijs rkbs Maria Datum: 19-11-2009. Bron: Herziene kerndoelen Basisonderwijs. Bewegingsonderwijs.

Beleidsplan bewegingsonderwijs rkbs Maria Datum: 19-11-2009. Bron: Herziene kerndoelen Basisonderwijs. Bewegingsonderwijs. Beleidsplan bewegingsonderwijs rkbs Maria Datum: 19-11-2009 Bron: Herziene kerndoelen Basisonderwijs Bewegingsonderwijs Karakteristiek: Kinderen bewegen veel en graag. Dat zien we bijvoorbeeld op het schoolplein

Nadere informatie

Algemene informatie De leerkrachten: Groep 3a: Jolene Kerklaan Groep 3b: Saskia van der Elst (ma, di) en Erna Feijge (wo, do en vrij)

Algemene informatie De leerkrachten: Groep 3a: Jolene Kerklaan Groep 3b: Saskia van der Elst (ma, di) en Erna Feijge (wo, do en vrij) Algemene informatie De leerkrachten: Groep 3a: Jolene Kerklaan Groep 3b: Saskia van der Elst (ma, di) en Erna Feijge (wo, do en vrij) In de klas gelden verschillende afspraken - De kinderen zitten in teams,

Nadere informatie

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Linda Willemsen www.klasvanjuflinda.nl www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Spelenderwijs rijmen Tekst & vormgeving: Linda Willemsen 2014 www.klasvanjuflinda.nl Linda Willemsen

Nadere informatie

wat komt er kijken bij een warming up?

wat komt er kijken bij een warming up? wat komt er kijken bij een warming up? tekst: Mike Barrell 1 Waarom moet een les met een warming-up beginnen? De meeste trainers zullen zeggen dat de warming up nodig is om je op een training voor te bereiden,

Nadere informatie

Hoofdstuk 4. 1. Introductie video. 2. Techniek vinger 3

Hoofdstuk 4. 1. Introductie video. 2. Techniek vinger 3 Hoofdstuk 4 1. Introductie video 2. Techniek vinger 3 We zijn toe aan het leren spelen met onze 3e vinger, de ringvinger. De wijsvinger is nr. 1, de middelvinger krijgt nr. 2 dus de ringvinger nr. 3 :)

Nadere informatie

Opmerking. Het schietpatroon is samengesteld voor een rechtse schutter. De linkse schutter moet alles identiek doen, maar wel in spiegelbeeld.

Opmerking. Het schietpatroon is samengesteld voor een rechtse schutter. De linkse schutter moet alles identiek doen, maar wel in spiegelbeeld. Het schietpatroon is samengesteld voor een rechtse schutter. De linkse schutter moet alles identiek doen, maar wel in spiegelbeeld. De houding moet tijdens het volledig schietpatroon behouden blijven.

Nadere informatie

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Verkeerde lichaamshoudingen veroorzaken klachten. Eén van de meest voorkomende verkeerde houdingen, wordt veroorzaakt door een naar vorend hangend hoofd,

Nadere informatie

BRUSHLETTERING VOOR IEDEREEN OEFENSCHRIFT

BRUSHLETTERING VOOR IEDEREEN OEFENSCHRIFT = BRUSHLETTERING VOOR IEDEREEN OEFENSCHRIFT + = + Dit oefenschrift Brushlettering voor iedereen hoort bij het gelijknamige handboek met tips en technieken over brushlettering. Maak kennis met brushpennen

Nadere informatie

1- Stretchen Flexie - Sets:3 / Vasthouden:10sec / Rust:10sec. 2- Passieve ROM Extensie - Sets:3 / Vasthouden:10sec / Rust:10sec.

1- Stretchen Flexie - Sets:3 / Vasthouden:10sec / Rust:10sec. 2- Passieve ROM Extensie - Sets:3 / Vasthouden:10sec / Rust:10sec. Notities: 1- Stretchen Flexie - Sets:3 / Vasthouden:10sec / Rust:10sec Ga op handen en knieën liggen (vierpuntspositie) met je knieën recht onder je heupen en je handen recht onder je schouders. Je rug

Nadere informatie