Rente afdekking De officiële UFR-curve zoals door DNB bepaald wordt afgedekt voor 60% met een bandbreedte van 57% tot 63%.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rente afdekking De officiële UFR-curve zoals door DNB bepaald wordt afgedekt voor 60% met een bandbreedte van 57% tot 63%."

Transcriptie

1 Voorlegger In december 2014 is op het laatste moment na het vaststellen van het beleggingsplan 2015 het wetsvoorstel voor het nftk aangepast op het onderdeel UFR (= Ultimate Forward Rate). De door de Tweede Kamer goedgekeurde nieuwe UFR-curve is niet ter stemming ingebracht in de Eerste Kamer. In het beleggingsplan was de wijziging van de UFR-curve al wel opgenomen. Rente afdekking De officiële UFR-curve zoals door DNB bepaald wordt afgedekt voor 60% met een bandbreedte van 57% tot 63%. In het definitieve beleggingsplan 2015/2016 zal deze wijziging worden weergegeven. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 1 van 32

2 Stichting Pensioenfonds UWV Beleggingsplan 2015 Interim Cijfers per 30 september 2014 Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 2 van 32

3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3 Hoofdstuk 1 Inleiding... 4 Inhoud Plan Hoofdstuk 2 Strategische speerpunten Hoofdstuk 3 Doelstelling fonds... 6 Doelstelling van het fonds... 6 Beleggingsbeginselen... 6 Risicobudget... 6 Rendementsdoelstelling... 6 Hoofdstuk 4 Risico s... 7 ALM... 7 Risico s... 7 Hoofdstuk 5 Strategische Asset Allocatie Gewenste SAA Interim SAA Renteafdekking Valutaafdekking Overlay Herbalanceren Hoofdstuk 6 Normportefeuille Staatsobligatieportefeuille Rendementsportefeuille Alternatieve Portefeuille Overlay Dynamische Strategie Portefeuille (DSP) Hoofdstuk 7 kosten versus rendement Hoofdstuk 8 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Hoofdstuk 9 Verantwoordelijkheden en uitvoering Hoofdstuk 10 Resultaatmeting en rapportage Bijlage Bijlage 1 - Vermogensbeheerders per asset categorie Bijlage 2 - Uitsluitingenlijsten Bijlage 3 Guidelines onroerend goed portefeuille Bijlage 4 Guidelines infrastructuur / private equity Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 3 van 32

4 Hoofdstuk 1 Inleiding In de zomer van 2014 zijn de hoofdlijnen van het nieuwe financieel toetsingskader (FTK) bekend geworden. Het nieuwe FTK blijft nog in ontwikkeling door het uitwerken van lagere regelgeving door DNB en het uitkristalliseren van interpretaties van de regels. Het nieuwe FTK treedt per 1 januari 2015 in werking. Het pensioenfonds moet vanaf eind juni 2015 volledig voldoen aan het nieuwe FTK. De eerste helft van 2015 is derhalve een overgangsperiode. Dit beleggingsplan is voor deze periode opgesteld. Waar het zeker is dat aanpassingen nodig zijn, zijn deze al doorgevoerd. Op andere onderdelen wacht het fonds nog op nadere analyses. Zo is bijvoorbeeld de ALM-studie op hoofdlijnen uitgevoerd, maar zullen in 2015 de details nog worden ingevuld. Als gevolg van de gewijzigde regelgeving en de inventarisatie van de risicohouding van het bestuur heeft het bestuur besloten de strategische allocatie naar de rendements portefeuille te verhogen. Of het mogelijke is deze nieuwe strategische asset allocatie (SAA) al feitelijk door te voeren is echter onwaarschijnlijk. De toezichthouder heeft aangekondigd dat een verhoging van het risico in 2015 éénmalig mogelijk is voor fondsen die nog een reservetekort hebben. Dat geldt echter niet voor fondsen die in 2015 nog in een situatie van onderdekking zijn (het aanwezige Eigen Vermogen is lager dan het Minimum Vereiste Eigen Vermogen). Omdat het fonds vanaf 1 januari, als gevolg van nieuwe wetgeving, waarschijnlijk weer in een situatie met een dekkingstekort zal verkeren is het nog niet mogelijk om het risicoprofiel van de portefeuille te verhogen. Zodra het fonds echter uit het dekkingstekort komt zal het de allocatie naar risicobeleggingen verhogen. Daarom wordt deze geambieerde SAA voorlopig de gewenste SAA genoemd. In de eerste helft van 2015 zullen de details worden uitgewerkt van de ALM-studie. De keuzes die het bestuur begin 2015 gaat maken betreffen de hoogte van de renteafdekking en de invulling van de nu gehanteerde hoofdcategorieën naar specifieke sub asset classes. Dit interim beleggingsbeleid blijft daarom gebaseerd op de SAA vanuit het vorige FTK. De voorlopige SAA voor 2015 zal daarom de interim SAA worden genoemd. In de eerste helft van 2015 zal de gewenste SAA definitief worden vastgesteld, de SAA die in het nieuwe FTK het best bij het fonds past volgens het bestuur. Inhoud Plan 2015 In dit interim Beleggingsplan 2015 wordt beschreven op welke wijze het pensioenfonds in 2015 invulling zal geven aan het Strategisch Beleggingsbeleid. Halverwege 2015 zal een nieuw plan gereed zijn aan de hand van een nieuwe medium term (5 jaar) ALM studie. In dit plan zal ook een meer specifiek worden gekeken naar de invulling van de portefeuille op asset class niveau. De strategische doelstellingen van het fonds worden in hoofdstuk 2 ingevuld door de strategische speerpunten op beleggingsgebied. De doelstellingen van het fonds, de Investment Beliefs en de risicohouding worden besproken in Hoofdstuk 3. Het risico beleid is beschreven in hoofdstuk 4. Hierin worden de ALM, DSP en de risico s die het fonds loopt behandeld. De strategische asset allocatie wordt beschreven in hoofdstuk 5. De uitwerking daarvan in de feitelijke portefeuille is beschreven in hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 wordt aandacht besteed aan de kosten en de verwachte opbrengsten. Het maatschappelijk verantwoord beleggingsbeleid wordt in hoofdstuk 8 beschreven.. Hoe de verantwoordelijkheden voor het risico- en beleggingsbeleid zijn verdeeld binnen het fonds en over uitbestedingspartners is beschreven in hoofdstuk 9. Ten slotte worden resultaatmeting en rapportages behandeld in hoofdstuk 10. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 4 van 32

5 Hoofdstuk 2 Strategische speerpunten 2015 Voor 2015 zijn door het Bestuur de volgende strategische speerpunten voor het fonds gedefinieerd: 1. Bevorderen van een toekomstbestendige pensioenfondsregeling die voldoet aan het nieuwe wettelijke kader. 2. De governance van het fonds(bestuur) optimaliseren door de deskundigheid en professionalisering van het bestuur en het bestuursbureau te versterken 3. De beheersbaarheid van de uitbesteding optimaliseren 4. Toekomstbestendige en verantwoorde uitvoering van de pensioenregeling 5. Optimaliseren van het communicatiebeleid 6. Inspelen op de ontwikkelingen in de pensioensector Daaruit afgeleid zijn door de BAC de volgende 5 strategische speerpunten voor 2015: Nieuw Strategisch beleggingsbeleid o De ALM-studie zal begin 2015 worden afgeronf op basis van de meest recente aannames omtrent economische ontwikkelingen en de geldende uitgangssituatie. Review van alle beleggingscategorieën o Als onderdeel van de ALM studie zal ook gekeken worden naar de samenstelling van zowel de liquide als de illiquide portefeuille. In aansluiting hierop zal de Strategische Benchmark Portefeuille worden geoptimaliseerd Alternatieve Beleggingen o Besluit bestuur over Infrastructuur/ Private Equity o Verdere invulling van de portefeuilles Onroerend Goed en Infrastructuur/ Private Equity Uitbestedingspartners o Actualiseren en ontwikkelen van de afspraken met de fiduciair manager Risico management o aansluiting op integraal risico management o heroverweging en evaluatie risicomanagement strategieën o onderzoek naar evenwicht tussen transactiekosten en limitering overlay portefeuilles Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 5 van 32

6 Hoofdstuk 3 Doelstelling fonds Doelstelling van het fonds Stichting Pensioenfonds UWV is het pensioenfonds voor de (ex)werknemers van UWV. Primair doel van het fonds is op korte en lange termijn te kunnen voldoen aan de pensioenverplichtingen en daarnaast de aanspraken en de ingegane pensioenen waar mogelijk te kunnen aanpassen aan loonen prijsontwikkeling. De ambitie van 80% is niet langer haalbaar onder het nieuwe Financieel Toetsingkader. Op basis van de medium term ALM zal een nieuw ambitieniveau worden vastgesteld. Er wordt gespreid belegd, zowel naar beleggingscategorie, naar regio, in liquiditeit van beleggingscategorieën en financiële instrumenten, zodanig, dat naar verwachting op lange termijn binnen de gekozen risicogrenzen een optimaal resultaat behaald wordt. Beleggingsbeginselen Alvorens het beleggingsbeleid vorm gegeven kan worden zijn door het bestuur de Investment Beliefs vastgesteld die als uitgangspunten dienen voor het beleggingsbeleid van het fonds. Actief balansbeheer is cruciaal voor het bereiken van de doelstelling om een geïndexeerd pensioen (gegeven de ambitie) aan de deelnemers uit te kunnen keren; De beleggingsportefeuille moet in relatie staan tot de verplichtingen, maar moet ruimte bieden om risico s te kunnen nemen; Dynamisch beleid is voor de portefeuille nodig om, indien de omstandigheden het toestaan, risico af te bouwen of meer risico toe te voegen. Hierbij wordt gedisciplineerd te werk gegaan, waarbij de beleggingen versus de verplichtingen altijd het uitgangspunt is. We laten ons niet leiden door de waan van de dag; Passief beheer is de standaard benadering van beleggen. Op basis van verschillende factoren per categorie wordt echter beoordeeld of de toegevoegde waarde na kosten actief beheer kan rechtvaardigen. Diversificatie over verschillende beleggingscategorieën en landen leidt op de langere termijn tot een beter risicoprofiel; Kostenbewustzijn is belangrijk voor het rendement op de langere termijn; We doen alleen zaken die we begrijpen; transparantie is cruciaal; Aandacht voor duurzaamheid met de integratie van Environmental, Social, Governance factoren of niet financiële informatie in het beleggingsbeleid verbetert de performance en is daarmee in lijn met de prudent person rule ; Risico lopen is nodig om extra rendement ten opzichte van de verplichtingen te behalen; De cultuur van en de afspraken met de werkgever en deelnemers leggen restricties op aan de hoeveelheid risico die kan worden gelopen. Risicobudget Gegeven het nieuwe FTK zal de hoogte van het risicobudget in de eerste helft van 2015 nader worden uitgewerkt. Vooralsnog wordt het bestaande risicobudget gehanteerd. Het risicobudget van de interim SAA is een conditionele Surplus at Risk van 9,5%. Dit betekent dat de dekkingsgraad in een jaar in de 2,5% slechtste gevallen gemiddeld 9,5% daalt. Rendementsdoelstelling Gegeven het nieuwe FTK zal de rendementsdoelstelling in de eerste helft van 2015 nader worden uitgewerkt. De rendementsdoelstelling van de huidige SAA is een surplus rendement van 1,5%. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 6 van 32

7 Hoofdstuk 4 Risico s ALM Het strategisch beleggingsbeleid is gebaseerd op een combinatie van ALM-studies en updates die in 2010, 2011, 2012 en 2014 zijn uitgevoerd. In 2014 is de ALM-studie uitgevoerd op de hoofdrisico s in de portefeuille. De gedetailleerde analyse van alle verschillende beleggingscategorieën zal in 2015 plaatsvinden op basis van de medium term (5 jaars) ALM. De lange termijn ALM-studie van 2014 geeft met name inzicht in het nieuwe FTK en welk risicoprofiel van de rendements portefeuille het meest geschikt is voor het fonds gegeven de nieuwe randvoorwaarden. De ALM-studie wordt uitgevoerd door een onafhankelijke ALM-specialist. De fiduciair beheerder doet een review op de analyses en aanbevelingen van deze ALM specialist. Het risicobudget voor de beleggingen wordt door het bestuur bepaald en is een resultante van de afspraken tussen sociale partners over het pensioencontract en de afwegingen die aan de hand daarvan in de ALM studie worden gemaakt. Risico s De bijkomende risico s die voortvloeien uit het beheer van de beleggingsportefeuille kunnen worden vertaald naar financiële risico s en niet financiële risico s. Beide categorieën worden nader toegelicht. Financiële risico s Onder financiële risico s worden verstaan de negatieve gevolgen van veranderingen in rente en marktprijzen van de beleggingstitels in de portefeuille, kredietwaardigheid van debiteuren, volatiliteit, correlatie, liquiditeit in de markten en de risico s van concentratie in de portefeuille. De beleggingen en de verplichtingen van het fonds zijn gewaardeerd tegen marktwaarde. Dit betekent dat ontwikkelingen van rente- en waardeveranderingen van de beleggingen, als ook de waardeverandering van de verplichtingen als gevolg van renteveranderingen, invloed hebben op het surplus van het fonds. Renterisico Het bestuur heeft besloten tot een strategische renteafdekking van 58% op basis van nieuwe UFR, waarbij korte termijn middelingseffecten niet meegenomen worden. Oftewel, de strategische renteafdekking wordt gebaseerd op de nieuwe UFR met α=0. De rentehedge bestaat uit twee delen, Staatsobligaties in de matching portefeuille en de swap posities in het overlay account. De bandbreedte voor de strategische renteafdekking is 55%-61%. Als de werkelijke afdekking buiten de bandbreedte komt dient deze te worden aangepast. De toepassing van DSP zal er toe leiden dat de feitelijke afdekking afwijkt van de strategische. De feitelijke mate van afdekking wordt elke maand aangepast. Ook voor deze renteafdekking op basis van DSP geldt een bandbreedte van min en plus 3%-punt van de vastgestelde maandelijkse DSP allocatie. De renteswapposities in de overlay account zijn zodanig gestructureerd dat in combinatie met de obligatieportefeuilles de gewenste hedge ratio wordt bereikt waarbij rekening gehouden wordt met het curve risico. Valutarisico Het valutarisico in de portefeuille wordt gedeeltelijk afgedekt. De matching portefeuille is voor 100% in Euro s genoteerd. In de rendements portefeuille wordt het risico van de drie grootste valuta (USD, GBP, JPY) voor 50% afgedekt. De bandbreedte voor deze valuta afdekking is 47% tot 53%. Het streven is om de DSP valuta afdekking ook binnen de min en plus 3%-punt van de originele maandelijkse DSP allocatie te houden. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 7 van 32

8 Het valutarisico van de drie grootste valuta s binnen de vastgoedportefeuille wordt voor 100% afgedekt. De toegestane bandbreedte is 90% tot 100%. Voor de infrastructuur portefeuille worden alle valuta afgedekt voor 80%. De toegestane bandbreedte is 75%-100%. Kredietrisico Kredietrisico is het risico dat een debiteur zijn schulden niet afbetaald. Door slechts in beperkte mate beleggingen toe te staan in non-investment grade debiteuren wordt het kredietrisico in de portefeuille beperkt. De matching portefeuille is volledig belegd in AAA en AA Euro staatsobligaties (exclusief België). In de rendements portefeuille is 25% in bedrijfsobligaties, hypotheken, high yield credits en obligaties in opkomende landen belegd. Voor deze mandaten zijn beleggingsrichtlijnen gedefinieerd die worden gemonitord. Concentratierisico Om het concentratierisico te beperken zal door het fonds nooit meer dan 5% van het fondsvermogen worden belegd in waardepapieren van één debiteur, met uitzondering van AAA en AA Euro overheidsobligaties. Door de aanhoudende landencrisis en de benchmark keuze voor uitsluitend AAA en AA Euro obligaties blijft het concentratierisico aanzienlijk naar met name Frankrijk en Duitsland. Er wordt naar gestreefd niet meer dan 25% van het totale fondsvermogen bij één manager te hebben ondergebracht. Daarenboven geldt voor actieve mandaten dat het streven is per strategie tussen EUR 50 mln en EUR 100 mln. per manager toe te bedelen. Door de BAC kan worden bepaald dat er meer dan EUR 100 mln in een strategie kan worden belegd. Op die manier is er voldoende schaalgrootte, maar kan er ook voldoende gespreid worden over meerdere managers. Liquiditeitsrisico De liquiditeit van de beleggingen zal in de toekomst in toenemende mate een belangrijk punt voor het fonds worden. Het bestuur is er van overtuigd dat alternatieve, minder liquide, beleggingen op lange termijn een extra rendement kunnen opleveren. Echter, een groot gewicht in illiquide beleggingen in de portefeuille maakt het lastig om de gewenste asset allocatie (en daarmee het fondsrisico) te beheersen in sterk volatiele perioden of in geval het fonds een grote verandering ondergaat. Het fonds belegt strategisch 21% in minder liquide assets. Hypotheken, vastgoed, infrastructuur en private market beleggingen zijn de minder liquide categorieën. In de ALM-studie van 2012 is getoetst dat dit voldoende flexibiliteit geeft in situaties waarin het pensioenfonds over liquiditeiten dient te beschikken. Inflatierisico Gedurende 2010 is er uitgebreid onderzoek gedaan naar inflatieprotectie. Het fonds is met een rentehedge van 58% en een nog vast te stellen indexatieambitie sterk gevoelig voor inflatie. De alternatieve portefeuille zal in een deel van de lange termijn inflatie bescherming voorzien. Verder zijn als onderdeel van de rendements portefeuille inflation linked bonds opgenomen. Overige financiële en niet-financiële risico s Door de reserves en binnenkomende premies te beleggen wordt het pensioenfonds onderhevig aan diverse bijkomende risico s die in belangrijke mate te maken hebben met de wijze waarop het vermogensbeheer is gestructureerd. De volgende risico s kunnen hierbij worden onderscheiden: Tegenpartijrisico Tegenpartijrisico is een kredietrisico dat veroorzaakt wordt door het niet kunnen nakomen van een toegezegde betaling door een tegenpartij. Als gevolg van de complexiteit en de omvang van de over the counter (OTC) derivaten markten is het van groot belang voor investeerders om dit risico te begrijpen en maatregelen te nemen in de vorm van collateral (onderpand) management. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 8 van 32

9 Het fonds leent geen stukken uit aan derden. Operationeel risico: De wijze waarop zowel de interne organisatie als externe providers een integere en beheerste bedrijfsvoering hebben ingericht. Hieronder vallen onder meer kosten, fraudegevoeligheid, IT structuren en administratieve verwerking. Uitbestedingsrisico: De continuïteit, kwaliteit en integriteit van de uitbestedingspartners. Juridisch risico: Met name gericht op de aansprakelijkheid van het fonds en derden. Bestuur en besluitvorming risico: Is er voldoende deskundigheid en continuïteit in de bestuurlijke organen om een goede besluitvorming mogelijk te maken? In de organisatie van het pensioenfonds is de Financiële Commissie de regievoerder van het Risicomanagement systeem. In dit systeem komen bovenstaande risicofactoren nadrukkelijk aan de orde en wordt toegezien op afdoende beheersmaatregelen om deze risico s te kunnen beheersen. Derivatenbeleid Het toepassen van derivaten in de portefeuille dient ter ondersteuning van het behalen van de beleggingsdoelstellingen. In het algemeen worden derivaten gebruikt voor afdekking van risico s en voor herbalancering van de portefeuille, bijvoorbeeld in het kader van de Dynamische Strategie Portefeuille. Het gebruik van derivaten door de fiduciair manager en de externe vermogensbeheerders is beperkt tot: het aan- en verkopen van futures mits voldoende vrije middelen (in het specifieke mandaat) aanwezig zijn om aan de onderliggende verplichtingen/rechten te kunnen voldoen, het aangaan van swaps en het aangaan van valutatermijntransacties, posities in inflatie en langleven derivaten het aan- en verkopen van swaptions het gedekt kopen van putopties, het gedekt schrijven van callopties, het aankopen van call opties, het schrijven van put opties Total Return Swaps Credit Default Swaps Collateral Management Het gebruik van derivaten is toegestaan zowel via de beurs als direct met tegenpartijen (OTC), Bij het gebruik van OTC derivaten dient nadrukkelijk het tegenpartijrisico beperkt te worden door tegenpartijen te selecteren met een goede creditrating (minimaal lange termijn rating van A+ door S&P en A1 door Moody s) en het afsluiten van ISDA overeenkomsten en bijbehorende CSA s. In de CSA s zijn afspraken gemaakt om het krediet risico te minimaliseren. Het pensioenfonds heeft een Tegenpartijbeleid opgesteld. Exposure Derivaten vormen geen aparte beleggingscategorie; de exposures die het gevolg zijn van het gebruik van afgeleide instrumenten dienen te worden opgeteld bij de exposures die voortkomen uit de directe Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 9 van 32

10 beleggingen waarop zij betrekking hebben. De exposures inclusief derivaten dienen altijd binnen de gewichten te blijven van de betreffende asset categorie zoals in dit Beleggingsplan is vastgesteld. Derivaten mogen aangewend worden om: exposure in te nemen in de betreffende beleggingscategorie (tactische) wijzigingen in de portefeuille op een efficiënte wijze tot stand te brengen; rente- en inflatiegevoeligheid van de beleggingen en verplichtingen op elkaar af te stemmen; solvabiliteitsrisico s te beperken; het valutarisico af te dekken. Derivaten mogen alleen leverage creëren om de renteafdekking zo goed mogelijk te vorm te geven. De totale exposure moet binnen de bandbreedte vallen zoals vastgesteld voor de betreffende asset categorie in de Strategische Benchmark Portefeuille. Aangezien het overlay mandaat ziet op de totale portefeuille kan het gebruik van derivaten als leverage worden beschouwd. Hiervoor geldt dat de totale exposure van de derivatenposities in lijn moeten zijn met de effectieve gewenste exposures. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 10 van 32

11 Hoofdstuk 5 Strategische Asset Allocatie In het kader van het nieuwe FTK heeft het bestuur gekeken naar de SAA met behulp van een ALMstudie. Op basis van de ALM-studie op hoofdlijnen van 2014 heeft het bestuur besloten om een 10%- punt meer naar risicovolle beleggingen te alloceren. Deze allocatie zal de gewenste SAA genoemd worden. Begin 2015 zal de ALM-studie nader uitgewerkt worden. Omdat het fonds in een situatie van reserve tekort zit mag het fonds volgens de wetgeving het risicoprofiel niet verhogen. Het is daardoor voor het fonds niet mogelijk om één van de gewenste allocatie te implementeren. Echter, de toezichthouder biedt pensioenfondsen met een reservetekort in 2015 éénmalig de mogelijkheid het risico te verhogen indien in 2015 het fonds geen dekkingstekort heeft. Hiervoor moet of de beleidsdekkingsgraad of de actuele dekkingsgraad boven het minimum vereist eigen vermogen (rond de 104,5%) zijn. Wanneer het fonds na 2015 uit het reservetekort raakt mag het risico worden verhoogd. Hiervoor moet de beleidsdekkingsgraad stijgen tot boven het vereist eigen vermogen. Voor dit interim Beleggingsplan 2015 geldt dat, zolang het fonds het risicoprofiel niet mag verhogen het fonds een interim SAA zal hanteren welke valt binnen de risicolimieten volgens het risicomodel van DNB. Deze interim SAA voor 2015 is identiek aan de SAA van 2014, alleen de wijze van renteafdekking en de hoogte van de renteafdekking zijn aangepast aan de invoering van een nieuwe UFR curve volgens het nieuwe FTK. Samenvattend kunnen de volgende twee Strategische Portefeuilles benoemd worden: De gewenste SAA De interim SAA De invulling van de SAA (de SBP) en de twee varianten daarop (de adjusted en de interim SBP) worden verder toegelicht in hoofdstuk 6. Gewenste SAA Het bestuur heeft besloten om de beleggingen in risicovolle beleggingen te verhogen met 10% punt. Omdat het fonds in dekkingstekort zit mag het fonds het risicoprofiel nog niet verhogen. Daarom is deze SAA als gewenste SAA bepaald. Zodra het fonds uit het dekkingstekort komt zal de allocatie naar risicovolle beleggingen verhoogd worden. Risicovolle beleggingen zijn de beleggingen in high yield, EMD, convertibles, aandelen en commodities. Interim SAA De interim SAA voor 2015 is vrijwel identiek aan de SAA van Alleen het renteafdekkingspercentage is gewijzigd als gevolg van de gewijzigde UFR curve. De wijziging in de renteafdekking komt voort uit het feit dat de swap portefeuille niet zal worden aangepast, maar het renterisico van de verplichtingen wel is verhoogd door de nieuwe rekenregels van het nieuwe FTK. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 11 van 32

12 Tabel 1: Interim SAA 2015 Portefeuille Interim SAA 2015 Totaal staatsobligatieportefeuille 32,3% Totaal Rendementsportefeuille 41,7% Aandelen 16,7% Wereld ontwikkelde markten 10,3% Opkomende markten 3,4% Converteerbare obligaties 3,0% Obligaties: 25,0% Inflation Linked Obligaties 4,0% Hypotheken 6,0% Investment Grade 7,5% High Yield 3,0% Opkomende markten 4,5% Totaal Alternatieve portefeuille 17,0% Niet genoteerd vastgoed (direct) 10,0% Infrastructuur 3,0% Grondstoffen 2,0% Private equity 2,0% Overlay 9,0% DSP 5,5% Strategische Renteafdekking 2,4% Valutaafdekking rendementsportefeuille 0,9% Valutaafdekking vastgoed portefeuille 0,2% Totaal 100% De bandbreedtes van de portefeuille zijn 10% van het strategisch gewicht. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld voor converteerbare obligaties de weging zich tussen de 2,7% en 3,3% mag bewegen. In onderstaande tabel worden de verschillende strategische risico afdekkingen weergegeven met gewenste bandbreedte. Tabel 2: strategische allocaties overlay portefeuilles Categorie Strategisch Ondergrens Bovengrens Renteafdekking (matching 58% 55% 61% portefeuille) Valutaafdekking rendements portefeuille 50% 47% 53% USD, GBP en JPY. Valutaafdekking vastgoed portfeuille 100% 90% 110% USD, GBP, JPY Valutaafdekking infrastructuur 80% 75% 100% Alle valuta Renteafdekking De afdekking van het renterisico vindt plaats op basis van de rentegevoeligheid van de kasstromen van de verplichtingen die zijn ingedeeld in looptijdbuckets. Per bucket is het uit het oogpunt van efficiëntie toegestaan om beperkt af te wijken van de gewenste rentegevoeligheid. De uitvoering gebeurd op basis van een rentegevoeligheid van de verplichtingen. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 12 van 32

13 In de Static IR overlay portefeuille worden de renteswaps zo gemanaged dat de totale rentegevoeligheid van de staatsleningen portefeuilles (volgens de benchmark) en de renteswaps in de buurt ligt van de target. Omdat de target voortdurend verandert, voornamelijk als gevolg van rentebewegingen maar ook door veranderingen in het profiel van de verplichtingen en de staatsleningen benchmarks, zou een constante sturing richting de target resulteren in hoge transactiekosten. Om deze hoge transactiekosten te voorkomen wijkt de werkelijke renteafdekking altijd iets af van de target. Valutaafdekking Het valuta afdekkingsbeleid van het pensioenfonds is: Op basis van de strategische benchmark portfeuille worden uitsluitend de 3 majors (USD, GBP, JPY) afgedekt: o In de LMP voor 100% op basis van de exposure van de strategische asset allocatie o In de rendements portefeuille voor 50% op basis van de exposure van de strategische asset allocatie o In de vastgoedportefeuille voor 100% op basis van de feitelijke exposure o In de Private marketsportefeuille tussen 75% en 100% op basis van de feitelijke exposure o In de convertibles portefeuille voor 100% op basis van feitelijke exposure o In de commodities portefeuille voor 50% op basis van de exposure van de strategische asset allocatie Overige valuta worden niet afgedekt. Eventuele afdekking is de discretie van de (actieve) manager. Door de DSP strategie wijzigt de allocatie over de Rendements en Matching portefeuille. De valuta afdekking zal binnen de min en plus 3% van de originele maandelijkse DSP allocatie blijven. De rente afdekking zal binnen de min en plus 3% van de originele maandelijkse DSP allocatie blijven. DSP is gebaseerd op de adjusted SBP allocaties van het fonds. Overlay Het fonds heeft een viertal derivaten portefeuilles: de overlayportefeuilles. Dit zijn de strategische renteafdekkingsportefeuille, de valutaafdekkingsportefeuilles voor de rendements en de vastgoed portefuille en een DSP portefeuille. De waarden van de derivatenportefeuilles en gevoeligheid naar de onderliggende waarde zijn niet direct met elkaar verbonden. Deze portefeuilles hebben in de strategische asset allocatie geen waarde. Ter zekerheid van deze portefeuilles heeft het fonds echter wel een allocatie naar kasgelden. Dit is in het allocatie overzicht de genoemde 9%. Voor het berekenen van het rendement hebben de portefeuilles elk hun eigen ontwikkeling. De ontwikkeling in de portefeuilles wordt toegewezen naar de categorie waar de derivaten portefeuille toe behoort. Herbalanceren Het pensioenfonds voert geen tactisch beleid. Eénmaal per jaar worden, na vaststelling van de strategische benchmark portefeuille door het bestuur, de feitelijke gewichten van de verschillende asset classes in lijn gebracht met de strategische gewichten. Maandelijks wordt door de fiduciair manager gemonitord of de afwijkingen ten opzichte van de strategische gewichten van de individuele mandaten in de liquide portefeuille groter zijn dan 10%. Indien dit het geval is zal de fiduciair manager de portefeuille herbalanceren. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de toevoeging van liquiditeiten aan de beleggingsportefeuille. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 13 van 32

14 Hoofdstuk 6 Normportefeuille Strategische Benchmark Portefeuille (SBP) Uit de SAA is een SBP afgeleid, waarbij de verschillende beleggingscategorieën verder zijn onderverdeeld naar regio, sector, marktsegment of stijl. In de SBP zijn, in lijn met de Investment Beliefs van het fonds, de mandaten voor de diepe liquide markten passief. Naar verwachting kunnen managers hier geen consistente outperformance genereren. Dit betreft de mandaten voor de EUR staatsobligaties, EUR inflation-linked obligaties en de wereldwijde aandelenportefeuilles voor ontwikkelde markten. Aan de beheerders van deze portefeuilles is een beperkte tracking error meegegeven. Voor deze portefeuilles zal niet, of nauwelijks, sprake zijn van een verwacht afwijkend rendement ten opzichte van de benchmark. Het verschil met de benchmark is vooral ingegeven doordat de managers niet in ondernemingen kunnen beleggen uit hoofde van ESG restricties terwijl deze ondernemingen wel in de benchmark zijn opgenomen en de verschillen in toegepaste belasting regimes tussen de benchmark en het fonds. De mandaten voor bedrijfsobligaties (Investment Grade en High Yield) en opkomende markten (aandelen en obligaties) zijn actief, hoewel ook hier sprake is van een beperkte mate van actief beheer. Hoewel de mandaten actief zijn is er slechts een beperkte tracking error ten opzichte van de benchmark indices toegestaan. Voor de alternatieve beleggingen zijn geen goede benchmarks beschikbaar en is het beheer per definitie actief. De overlay wordt door de fiduciair manager beheerd. Een gedeelte van de portefeuille wordt in cash gehouden om te kunnen voldoen aan de verplichtingen (collateral) uit hoofde van de derivatenposities. Adjusted Strategische Benchmark Portefeuille (ASBP) Omdat de alternatieve portefeuille nog niet is ingevuld wijkt de feitelijke portefeuille nog af van de SBP. Gedeeltelijke is de herstructurering reeds in gang gezet. De middelen die nog niet in de alternatieve portefeuille zijn belegd worden pro rato verdeeld over de overige beleggingscategorieën. Naar verwachting duurt het 1 tot 2 jaar voordat de alternatieve portefeuille geheel op gewicht is. De benchmark portefeuille waaruit blijkt hoe het tekort aan illiquide beleggingen verdeeld wordt over de overige onderdelen van de portefeuille is de ASBP. Het verschil zit dus alleen in de wegingen van de portefeuilles. Staatsobligatieportefeuille In tabel 3 zijn de benchmarks per categorie opgenomen voor de matching portefeuille. Daarnaast is ook het tracking error budget aangegeven. Tabel 3: Matching portefeuille Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 14 van 32

15 Beleggingscategorie Benchmark index Actief/ passief Tracking Error Allocatie SBP (in %) Allocatie ASBP Staatsobligatieportefeuille 32,3 36,3 Staatsleningen Merrill Lynch EMU Direct Government, AAA-AA Rated (ex Belgium), All maturities+ Passief 0,1% 32,3 36,3 Deze portefeuille wordt volledig passief ingevuld. De staatsobligatie mandaten zijn verdeeld over 3 externe managers. Rendementsportefeuille In tabel 4 zijn de benchmarks per categorie opgenomen voor de rendementsportefeuille. Het tracking error budget en of er actief of passief wordt belegd is ook aangegeven in deze tabel. Tabel 4: Rendements portefeuille Beleggingscategorie Benchmark index Actief/ passief Tracking Error Allocatie SBP (in %) Rendementsportefeuille 41,7 43,5 Aandelen: 16,7 18,3 Allocatie ASBP Aandelen ontwikkelde markten Aandelen EMU Aandelen Europe ex EMU Aandelen US Aandelen Japan en Pacific Aandelen opkomende markten Converteerbare obligaties MSCI EMU Net TR Index MSCI Europe ex EMU Net TR Index MSCI North America Net TR Index MSCI Pacific Net TR Index MSCI EM EUROPE, Latin American and Asia Net TR index UBS Global Focus Customized Index* 10,3 11,5 Passief 0,5 % 3,3 3,7 Passief 0,5 % 1,7 1,9 Passief 0,5 % 3,3 3,7 Passief 0,5 % 2 2,2 Actief 5 % 3,4 3,8 Actief 5 % 3,0 3,0 Obligaties 25,0 25,2 Staatsleningen IL EUR BarCap EURO Inflation-linked: Eurozone - ALL CPI Index Passief 0,5% 4,0 4,0 Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 15 van 32

16 Hypotheken Zakelijke Hypothekenfonds: Barclays Capital Customized Swap Index 2-4 years, Particuliere Hypothekenfonds: Barclays Capital Customized Swap Index 4-6 years, Actief/ Fonds 6,0 5,3 Investment Grade Credits 7,5 8,4 Bedrijfsobligaties IG EUR ML EMU Corporate Actief 2 % 4,0 4,5 Index Bedrijfsobligaties IG USD ML US Corporate Master Index Actief 2 % 3,5 3,9 High Yield Credits 3,0 3,0 High Yield EUR/GBP ML European Actief 5 % 1,3 1,3 Currency High Yield Constrained Index High Yield USD ML US High Yield Constrained Index Actief 5 % 1,7 1,7 Obligaties opkomende markten OM Staatsleningen Hard currency OM Staatsleningen Local Currency JPM EM Bond Global Diversified Index JPM GBI-EM Global Diversified Index 4,5 4,5 Actief 5 % 3,0 3,0 Actief 8 % 1,5 1,5 * Benchmark Converteerbare obligaties: 65% UBS Europe Focus, 25% UBS US Focus, 10% UBS Asia including Japan Focus (all hedged in EUR) De rendements portefeuille heeft als doel een overrendement ten opzichte van de verplichtingen te genereren om zodoende in staat te zijn de pensioenen te kunnen indexeren. Zoals in bovenstaande tabel te zien is is voor elke categorie een specifieke invulling vastgesteld welke aansluit bij de strategische doelstellingen. Elke manager krijgt vervolgens nog verdere specifieke richtlijnen mee binnen welke ruimte de manager mag investeren. Alle managers beheren een discretionair mandaat. De managers voeren de transacties uit, maar de stukken staan op naam van het pensioenfonds in een apart account bij de custodian. Alternatieve Portefeuille Op basis van de investment beliefs van het pensioenfonds zijn de volgende doelstellingen voor de alternatieve portefeuille vastgesteld: De alternatieve beleggingen dienen bij te dragen aan de diversificatie van het risico van de portefeuille Alternatieve beleggen hebben een directe en/of indirecte link met de ontwikkeling van inflatie en dienen bij te dragen aan de bescherming van het fonds tegen inflatie Van alternatieve beleggingen wordt een extra premie verwacht door de lagere liquiditeit. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 16 van 32

17 Het pensioenfonds streeft ernaar minder afhankelijk te zijn van de rendement van een op aandeelhouderswaarde gerichte economie en wil meer directe inkomsten die een grotere samenhang hebben met de reële economie. Daarnaast zijn er criteria vastgesteld waaraan bij de selectie van de daadwerkelijke beleggingen worden getoetst: Behalen van absoluut rendement door stabiele opbrengst bij lage volatiliteit Minimaliseren van reputatierisico door rekening te houden met het ESG beleid van het fonds Deelnemen in de onderliggende economie; echte beleggingen, geen afgeleide producten Redelijke kosten, Een voldoende opbrengst na alle kosten inclusief fee s Minimaliseren van administratieve complexiteit (waardering, verslaglegging, fiscaliteit). De portefeuille Alternatieve Beleggingen is volop in beweging. In 2013 zijn de voorbereidingen getroffen om daadwerkelijk te kunnen gaan investeren in de categorieën Onroerend Goed en Private Equity/Infrastructuur. In 2015 zal de vastgoed portefeuille nog verder worden ingevuld. De opzet en inrichting van de portefeuille Private Equity/Infrastructuur zal naar verwachting in 2015 worden afgerond, zodat alsdan ook met de investeringen kan worden begonnen. Tabel 5: Strategische Benchmark Portefeuille 2014 alternatieve portefeuille Beleggingscategorie Benchmark index Actief/ Passief Tracking Error Allocatie SBP (in %) Alternatieve portefeuille 17 11,1 Allocatie ASBP Grondstoffen Onroerend goed Infrastructuur en private equity DJ UBS ex Agri ex Livestock Roll Select Rendementsdoelstelli ng van 8% per jaar Rendementsdoelstelli ng van 9% per jaar Passief 0.2% 2 2,2 actief 10 7,6 actief 5 1,3 Grondstoffen De benchmark is de DJ UBS ex Agri ex Livestock Roll Select. Door het uitsluiten van agrarische producten wordt beter voldaan aan de ESG criteria. Er kan sprake zijn van een reputatierisico aangezien er vermoedens zijn dat beleggingen in voedingsmiddelen een speculatief en prijsopdrijvend effect hebben. De toevoeging roll select in de index duidt op een aangepaste manier van het volgen van de index. Indices voor grondstoffen zijn allemaal gebaseerd op beleggingen in de onderliggende termijncontracten op de verschillende grondstoffen. De standaardindex veronderstelt dat deze termijncontracten op een vaste dag worden omgezet in termijncontracten met een nieuwe looptijd. Door iets actiever om te gaan met het werkelijk doorrollen van de posities kan een beheerder een extra rendement behalen ten opzichte van de standaard index. Onroerend Goed De doelstelling van de onroerend goed portefeuille is om door een goed gespreide portefeuille een stabiel hoog rendement te behalen. Het fonds kan profiteren van een illiquiditeitspremie vanwege de lange horizon die het fonds heeft. De advisering van deze portefeuille is uitbesteed aan Townsend Group. Zij zijn een specialist op het gebied van internationaal vastgoed. Townsend heeft strikte richtlijnen meegekregen voor het selecteren van specifieke investeringen. De eindbeslissing om een Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 17 van 32

18 investering in de portefeuille op te nemen ligt bij de BAC. De fiduciair manager heeft een coördinerende en challenging rol voor dit deel van de portefeuille. Het is de verwachting dat de vastgoed portefeuille in december 2015 de gewenste allocatie zal hebben. De guidelines voor de vastgoed portefeuille zijn toegevoegd in Bijlage 3. Binnen de vastgoed portefeuille is nog belegd in een aantal fondsen bij Syntrus Achmea Vastgoed die al langer in de portefeuille zitten. Deze fondsen worden afgebouwd. De afbouw kan vanwege de liquiditeit in de vastgoed markt nog wel enige jaren duren. Infrastructuur / Private Equity Sinds 2013 is het fonds bezig met de operationele inrichting van de infrastructuur en private equity portefeuille. Deze portefeuille zal naar verwachting vanaf 2015 ingevuld gaan worden op advies van Partners Group. Ook Partners Group krijgt strikte richtlijnen mee. Als vehikel om de operationele inrichting te stroomlijnen wordt een Nederlandse Commanditaire Vennootschap opgericht. Ook voor deze categorie heeft de fiduciair manager een coördinerende en challenging rol. De guidelines voor de infrastructuur / private equity portefeuille zijn toegevoegd in Bijlage 4. Overlay De overlay heeft als doel de balansrisico s van het fonds te managen door middel van derivaten. Daarnaast wordt middels de Overlay account uitvoering gegeven aan de DSP strategie. Tabel 6: Overlay Beleggingscategorie Allocatie SBP (in %) Overlay 9 9 DSP 5,5 5,5 Strategische renteafdekking 2,4 2,4 Allocatie Adj SBP Valutaafdekking rendementsportefeuille Valuataafdekking Onroerend goedportefeuille 0,9 0,9 0,2 0,2 Dynamische Strategie Portefeuille (DSP) DSP is een dynamische overlay strategie die als doel heeft op korte termijn (12 maanden) het risico van een daling van het surplus te verminderen terwijl op midden tot lange termijn eenzelfde rendement wordt verwacht als de Strategische Asset Allocatie (SAA). DSP draagt daarmee bij aan het realiseren van een belangrijke doelstelling van het fonds, namelijk het met een hoge mate van zekerheid kunnen voldoen aan de verplichtingen van het pensioenfonds. De DSP strategie is een puur op regels gebaseerde strategie, waarbij de portefeuille maandelijks aangepast wordt. De risicomaatstaf is de Conditionele Surplus Value at Risk (cvar) ter grootte van - 9,5% met een waarschijnlijkheidsniveau van 97,5%. Deze cvar is het gemiddelde van de uitkomsten in de slechtste 2,5% van alle doorgerekende scenario s. Het doel van DSP is het neerwaarts risico, uitgedrukt als cvar, met ongeveer 1/3 te reduceren. Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 18 van 32

19 De allocatie van de beleggingsportefeuille wordt in de DSP strategie iedere maand aangepast aan de hand van 2 sturingsvariabelen: Het verschil in het surplus rendement van de DSP strategie in vergelijking met het verwachte surplus rendement (het absolute risicobudget) Het verschil in het surplus rendement van de DSP strategie in vergelijking met het surplus rendement dat behaald zou zijn met de SBP (het relatieve risicobudget) Het surplus rendement is het verschil tussen het rendement van de beleggingen (in %) en het rendement van de technische voorzieningen (in %). Het surplus rendement is een proxy voor de verandering van de dekkingsgraad. Per kwartaal wordt op basis van de sturingsvariabelen een nieuwe strategie voor de komende 12 maanden gedefinieerd, waarbij iedere nieuwe strategie gelijk wordt gesteld aan de SAA. De feitelijke DSP mix wordt bepaald als het gemiddelde van 4 substrategieën. De DSP strategie heeft procyclische en anticyclische componenten. Procyclische aanpassingen in de allocatie verlagen (verhogen) het risico wanneer het surplus rendement afneemt (toeneemt). Bij anticyclische aanpassingen in de allocatie wordt het risico verhoogd (verlaagd) wanneer het surplus rendement afneemt (toeneemt). DSP werkt goed in trendmatige markten, maar minder goed bij zijwaarts bewegende markten. De bandbreedtes waarmee het risico kan worden verhoogd of verlaagd zijn asymmetrisch met een nadruk op afnemend risico: Tabel 7: Bandbreedtes DSP Risico Laag SBP Hoog Rente afdekking 100% 58% 43,3% Aandelen 0% 16,7% 33,5% Risico obligaties 0% 15,0% 15,0% Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 19 van 32

20 Hoofdstuk 7 kosten versus rendement De volgende tabel op de volgende pagina geeft een overzicht van het verwachte rendement per asset class en per manager welke input was voor de ALM en het managementkosten percentage per manager. Daarnaast worden per asset categorie de maximale en de minimale geobserveerde kosten getoond. Deze laatsten zijn gebaseerd op markt data van Mercer, Morningstar, evestment en AllianzGI. In het volgende beleggingsplan zullen ook de kosten voor de overlay portefeuilles, vastgoed en private equity worden opgenomen. Tabel 8: Verwachte rendementen en kosten per asset categorie Actief/ Passief Verwacht rendement Kost % Max Kost % Min Kost % Blackrock Staatsobligatie EMU P 1,80 0,04 0,30 0,05 F&C Staatsobligatie EMU P 1,80 0,03 0,30 0,05 State Street Staatsobligatie EMU P 1,80 0,03 0,30 0,05 Liability Matching Portefeuille State Street Inflation Linked Obligaties P 1,90 0,05 0,28 0,10 Nordea High Yield Obligaties Europa A 4,80 0,43 1,90 0,40 Nordea High Yield Obligaties VS A 4,80 0,43 1,90 0,40 Aberdeen Obligaties opkomende markten A 4,30 0,40 0,75 0,33 Morgan Stanley Obligaties opkomende markten A 6,60 0,45 0,75 0,33 Schroders Bedrijfsobligaties EMU A 3,40 0,19 1,60 0,20 Blackrock Bedrijfsobligaties VS A 3,40 0,19 1,60 0,20 Achmea Hypotheken 3,00 0,30 Vastrentende waarden F&C Converteerbare obligaties A 3,20 0,45 1,00 0,30 UBS Aandelen EMU P 7,40 0,05 0,50 0,10 UBS Aandelen Europe ex EMU P 7,40 0,05 0,50 0,10 UBS Aandelen Noord Amerika P 7,40 0,05 0,75 0,05 UBS Aandelen Azie P 7,40 0,05 0,70 0,22 Schroders Aandelen opkomende markten A 9,50 0,78 1,21 0,65 Robeco Aandelen opkomende markten A 9,50 0,35 1,21 0,65 Aandelen State Street Grondstoffen P 7,50 0,50 1,00 0,49 Alternatieve beleggingen Beleggingsplan 2015 Pensioenfonds UWV Pagina 20 van 32

Stichting Pensioenfonds UWV. Beleggingsplan 2015/2016. Cijfers per 31 maart 2015. Beleggingsplan 2015/2016 Pensioenfonds UWV Pagina 1 van 32

Stichting Pensioenfonds UWV. Beleggingsplan 2015/2016. Cijfers per 31 maart 2015. Beleggingsplan 2015/2016 Pensioenfonds UWV Pagina 1 van 32 Stichting Pensioenfonds UWV Beleggingsplan 2015/2016 Cijfers per 31 maart 2015 Beleggingsplan 2015/2016 Pensioenfonds UWV Pagina 1 van 32 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 Inhoud

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA Verklaring van Beleggingsbeginselen Joachim Aelvoet CBFA 17 maart 2011 Onderzoek 29 IBP's +/- 4,5 miljard euro vermogen +/- 100.000 aangeslotenen methode: eerste analyse individueel gesprek conclusies

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012 Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres Amstelveen, 17 april 2012 Agenda 1. Ontwikkelingen risicobeheersing beleggingen 2. DNB bevindingen en toezichtthema s 2012 3. Maatregelen

Nadere informatie

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds UWV. Beleidsplan Beleggingen 2014. Cijfers per 30 september 2013. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 1 of 28

Stichting Pensioenfonds UWV. Beleidsplan Beleggingen 2014. Cijfers per 30 september 2013. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 1 of 28 Stichting Pensioenfonds UWV Beleidsplan Beleggingen 2014 Cijfers per 30 september 2013 Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 1 of 28 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Hoofdstuk 1 Inleiding...

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015 Bijlage IV Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 juli 2015 Tilburg, 17 juni 2015 1. Inleiding In de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna:

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Inhoudsopgave 1 Beleggingsovertuigingen bpfbouw 1.1 Inleiding 1.2 Beleggingsovertuigingen t.a.v. Financiële Markten 1.3 Beleggingsovertuigingen t.a.v. de portefeuille en instrumenten

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding Verklaring Beleggingsbeginselen 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring ). Hierin kunt u lezen wat het beleggingsbeleid is van het pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen A. ALGEMENE DOELSTELLINGEN 1. Doelstelling van Fonds 1818 Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen heeft als doel het verhogen van de

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Drankindustrie 13 januari 2015 Beleggingsovertuigingen Een beleggingsovertuiging is kortweg de perceptie van het pensioenfonds van de

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf De Meern, 18 maart 2013 1 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen van Stichting Voorzieningsfonds Getronics. 10 oktober 2014

Beleggingsbeginselen van Stichting Voorzieningsfonds Getronics. 10 oktober 2014 Beleggingsbeginselen van Stichting Voorzieningsfonds Getronics 10 oktober 2014 Verklaring Beleggingsbeginselen Introductie Deze Verklaring geeft beknopt de uitgangspunten weer van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille Bijlage 5 srichtlijnen A. srichtlijnen Ingangsdatum: 1 januari 2014 Beheerder dient de beleggingsrestricties ten aanzien van de samenstelling van de portefeuille en de toelaatbare risico's ln acht te nemen,

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van de Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft een samenvatting van de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Hoogovens (het fonds). Deze

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Trespa April 2014 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...5 Risicobereidheid...5 Beleggingsovertuigingen...6 Uitbesteding

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten [ ACTUARIËLE EN BEDRIJFSTE CHNISCHE NOTA 2016 [ VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 januari 2016 Tilburg, 27 januari 2016 1. Inleiding In de Verklaring

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Zeist, 4 maart 2014 1. Inleiding De verklaring inzake beleggingsbeginselen beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Organisatie 4 2.1 Gedragscode 4 2.2 Goed Pensioenfondsbestuur

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Deze verklaring beschrijft de beginselen van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT). Deze verklaring is opgesteld, omdat het beleggings- en risicobeleid

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7 pagina 1 van 7 *Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Inleiding Dit document ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten

Nadere informatie

Verklaring van beleggingsbeginselen

Verklaring van beleggingsbeginselen Verklaring van beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK Juni 2014 Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Organisatie 4 2.1 Het fonds 4 2.2 Organisatie 4 2.3 Toeslagbeleid 4 3 Beleggingsbeleid 6 3.1 Doel

Nadere informatie

B2014-69. Beleggingsplan 2014. Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26

B2014-69. Beleggingsplan 2014. Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26 Beleggingsplan 2014 Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26 Inhoud Inhoud...2 1 Inleiding...4 2 Implicaties externe ontwikkelingen rond SNPF...5 2.1 Macro-economische omgeving...5 2.2 Ontwikkelingen

Nadere informatie

STANDAARDPENSIOENFONDS

STANDAARDPENSIOENFONDS STANDAARDPENSIOENFONDS Alternatieve oplossing voor het continuïteitsvraagstuk 1 februari 2014 Toenemende druk bij pensioenfondsen FD 20-3-2013 2 Het continuïteitsvraagstuk Continuïteitvraagstuk pensioenfondsen

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van De Nederlandsche

Nadere informatie

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 Doelbeleggen Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 I 09/03/2015 I 2 Mijn financiële tijdslijn Doelbeleggen of doelsparen? 2025 2030 2035 EUR 15.000? EUR 25.000? EUR 35.000? I 09/03/2015 I 3 Doelbeleggen of doelsparen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Beleggingsplan. Stichting pensioenfonds VNU

Beleggingsplan. Stichting pensioenfonds VNU Beleggingsplan Stichting pensioenfonds VNU November 2014 Inleiding Het beleggingsplan behandelt de vastlegging van het strategisch beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds VNU (het fonds).het beleggingsplan

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS)

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Goedgekeurd door het Bestuur op 18-09-2014 Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate Bezoekadres: Brugstraat 2, Almelo Correspondentieadres: Postbus 126, 7600

Nadere informatie

31.07.2015 VOORSTEL EN TOELICHTING TOT WIJZIGING VAN DE VOORWAARDEN VAN DEELNAME VAN

31.07.2015 VOORSTEL EN TOELICHTING TOT WIJZIGING VAN DE VOORWAARDEN VAN DEELNAME VAN DELTA LLOYD CORPORATE BOND FUND, DELTA LLOYD COLLATERALIZED BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN LT BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN XLT BOND FUND, DELTA LLOYD SUB SOVEREIGN

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen Samenhang en voorbeelden Ronald Janssen, Ortec Finance 1 Klant centraal stellen: Doelstelling Managen van de verwachtingen van onze cliënten Hoe kunnen we dat doen?

Nadere informatie

Dutch Round Table On Performance Measurement

Dutch Round Table On Performance Measurement Dutch Round Table On Performance Measurement 19 maart 2009 Dag programma Dutch Round Table 13:20 GIPS 2010 Mark van Eijk 13:30 Valutahedging Ido de Geus 14:00 Round Table Discussie 14:45 Koffie Break 15:15

Nadere informatie

Begrippenlijst. Algemeen Pensioenfonds 1 / 5. Aandeel

Begrippenlijst. Algemeen Pensioenfonds 1 / 5. Aandeel Begrippenlijst Aandeel Aandelenfonds Achtergestelde obligatie Actief beheer AFM Allocatie Bewijs van deelneming in het kapitaal van een vennootschap. Bezit van een aandeel geeft het recht om te delen in

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

1. ALGEMENE RICHTLIJNEN

1. ALGEMENE RICHTLIJNEN Beleggingsstatuut JULI 2015 1. ALGEMENE RICHTLIJNEN 1.1. Statutaire doelstelling De Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF, zich beroepend op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, stelt

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen 2012

Beleggingsbeginselen 2012 Beleggingsbeginselen 2012 1 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Algemeen Beleggingsbeginselen vormen de fundamenten en richtlijnen voor het vermogensbeheer van het Pensioenfonds. Het Bestuur moet bereid

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Waarom beleggen? Om de pensioenen betaalbaar te houden en liefst ook nog eens ieder jaar te kunnen beschermen tegen koopkrachtverlies, belegt ARCADIS Pensioenfonds

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. Stichting Personeelspensioenfonds APG Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Verklaring inzake beleggingsbeginselen versie: juni 2015 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde

Nadere informatie

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR.

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR. Verklaring inzake beleggingsbeginselen Inleiding Het belangrijkste doel van Stichting Pensioenfonds Randstad, hierna te noemen SPR, is de zekerstelling van de bij haar verzekerde pensioenen. Het beleggingsbeleid

Nadere informatie

32.0039.15. Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties. Beleggingsbeginselen SPW

32.0039.15. Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties. Beleggingsbeginselen SPW 32.0039.15 Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties Beleggingsbeginselen SPW 28 juni 2016 Inleiding Beleggingsbeginselen zijn de belangrijkste overtuigingen die ten grondslag liggen aan de strategie,

Nadere informatie

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten.

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Risicobeheersing staat aan de basis van elk beleggingsbeleid. Omdat het renterisico het belangrijkste risico voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors Renterisico Scan Een second opinion voor pensioenfondsen met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid For professional investors 1 Onderwerpen > Waarom deze Scan? > Hoe werkt het? > Contact over de scan

Nadere informatie

Stichting Brocacef Pensioenfonds. Strategische Beleggingsbeleid 2015 2018

Stichting Brocacef Pensioenfonds. Strategische Beleggingsbeleid 2015 2018 Stichting Brocacef Pensioenfonds Strategische Beleggingsbeleid 2015 2018 15 december 2015 1 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. VASTSTELLING BELEGGINGSBELEID... 4 2.1 BASIS BELEGGINGSBELEID... 4 2.2 STRATEGISCHE

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars De Nederlandsche Bank (hierna: DNB) heeft in 2013 en 2014 bij meerdere zorgverzekeraars onderzoek gedaan naar het beleid en de beheersomgeving

Nadere informatie

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt.

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt. BIJLAGE C VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en doelstelling Artikel 145 van de Pensioenwet schrijft voor dat een pensioenfonds een actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN)

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014 Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Vermogensbeheer SPMS 17 november 2014 Structuur SPMS (vermogensbeheer) Bestuur SPMS F&C (verantwoord beleggen) Ortec (ALM studie) Bestuursbureau Investment

Nadere informatie