Raamwerk profiel groen: Groene productie duurzaam ondernemen_

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Raamwerk profiel groen: Groene productie duurzaam ondernemen_24-9-2015"

Transcriptie

1 Raamwerk profiel groen: Groene productie duurzaam ondernemen_ Profielmodule: 1. Groene productie 2. Tussen productie en verkoop 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene vormgeving & verkoop Auteur(s): Ruben Deeltaak: Eigentijds en duurzaam ondernemen in de groene sector, rekening houdend met omgevingsfactoren Versie: 1.3 Titel leereenheid: Eigentijds en duurzaam ondernemen in de groene sector Datum: Eindtermen Kerndeel A Kerndeel B Kerndeel C P/GR/1.1.1 De meest gangbare bedrijfsvisies herkennen en benoemen P/GR/1.1.2 Op basis van instructie teeltmaatregelen uitvoeren P/GR/1.1.3 Teeltmaatregelen benoemen, kiezen en uitvoeren P/GR/1.1.4 De effecten van teeltwerkzaamheden op het milieu en de kwaliteit van voeding beschrijven P/GR/1.1.5.Op basis van instructies werkzaamheden uitvoeren ten behoeve van beheer van het landelijk gebied P/GR/1.1.6 Werkzaamheden uitvoeren ten behoeve van het beheer van het landelijk gebied, rekening houdend met wet- en regelgeving A1. beslissen en activiteiten uitvoeren; A3. verantwoordelijk, ethisch en integer, handelen; A7. beroepshandelingen uitvoeren en vakdeskundigheid toepassen; A8. juiste materialen en middelen inzetten; A10. informatie verwerven en verwerken om iets doelgericht te onderzoeken; A11. leren en reflecteren op eigen toekomstmogelijkheden en interesses; A12. planmatig en doelgericht werken; A14. zorgdragen voor een goede werkuitvoering en een goede kwaliteit van het eindproduct; A15. volgens instructie en geldende procedures werken; A18. met productiemiddelen omgaan en bedrijfsmatig handelen. B1. het economisch en maatschappelijk belang van de groene sector benoemen en de positie op de wereldmarkt aangeven; B2. de begrippen duurzaamheid en kringloop (her)kennen, benoemen en toepassen. Op basis daarvan kan de kandidaat bewuste afwegingen maken en relaties leggen tussen milieu, mensen en werkprocessen in arbeid en beroep met het oog op concepten als people, planet en profit; B3. het belang beschrijven en voorbeelden noemen van technologische en innovatieve ontwikkelingen in de groene sector; B5. gangbare gereedschappen, apparaten en materialen gebruiken en onderhouden in een groene context; B6. informatiebronnen gebruiken en met hulp van informatiebronnen organismen of groepen van organismen benoemen; (Welke loopbaanoriëntatie en -ontwikkelingsdoelen dekt de leereenheid af) Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 1

2 Inhoud leereenheid Oriëntatie Leerobject Leerdoelen Inhoud Accenten duurzaamheid, innovatie & technologie Hergebruik In de oriëntatie gaat de leerling een filmpje van het klokhuis bekijken over een boerenzoon die ZZP-er in de landbouw is geworden en met zowel akkerbouw als veehouderij in aanraking komt zich een beeld vormen van een agrarisch bedrijf Introductie van de module en het geven van een beeld van een agrarisch bedrijf en de werkzaamheden die uitgevoerd worden en de technieken die hiervoor gebruikt worden. Onderscheid tussen veeteelt en de teelt van gewassen, open en gesloten teelt. Gebruik van GPS Zit in de film van het klokhuis Hoe is het nou met boer. Excursie naar een agrarisch bedrijf in de omgeving zich een beeld vormen van een agrarisch bedrijf dat zich veel voordoet in de regio. De ondernemer kan wat vertellen over werkzaamheden, de sector waarin het actief is en andere sectoren, de grondsoort, dieren, etc. Gebruik van moderne nieuwe technieken en duurzame oplossingen voor problemen Hierbij een werkblad met vragen en opdrachten. - Schets een plattegrond van het bedrijf - In welke sector is de boer actief - Welke grondsoort hoort bij het bedrijf - Op welke manier doet de boer zijn werk - Welke nieuwe technieken past de boer toe - Op welke wijze gaat de boer om met duurzaamheid - Noem drie dingen die de boer dagelijks gebruikt - Noem drie dingen die de boer af en toe gebruikt - Theorie Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 2

3 Leerobject Leerdoelen Inhoud Accenten duurzaamheid, innovatie & technologie Hergebruik Bedrijfsvisies onderscheiden en benoemen. Het gaat hier om: - gangbaar - grootschalig / kleinschalig - open en gesloten teelt - intensief / extensief - biologisch bedrijfsvisies herkennen en benoemen. Beschrijving van de agrarische sectoren, - gangbaar/biologisch - grootschalig / kleinschalig - open en gesloten teelt - intensief / extensief gaat over het verschil tussen gangbaar en biologische appels energiebesparing in gesloten teelt geconditioneerde kas warmtepomp zonneenergie Op grond van een beschrijving diverse typen bedrijven herkennen en benoemen. Het gaat hier om: - productiebedrijf - vermeerderingsbedrijf - toeleveringsbedrijf - verwerkingsbedrijf op grond van een beschrijving de verschillende typen bedrijven in de agrarische sector herkennen en benoemen - productiebedrijf - vermeerderingsbedrijf - toeleveringsbedrijf - verwerkingsbedrijf. Rundveehouderij, varkenshouderij, pluimveehouderij, akkerbouw, gemengd bedrijf. Boerderij van de toekomst Zoek het uit! Vlees van de toekomst Een alternatieve of traditionele teelt Het economisch belang van de nederlandse glastuinbouw. https://www.youtube.com/watch?v=mavt7srk6bu Betuwse Bloem, bloeiende schakel in de Nederlandse Tuinbouw Boerderij van de toekomst Koeienhotel (biologisch) Ei Slacht Eieren Kippenhouderij You Tube: Dier en Industrie (biologische varkenshouderij) Grote voedselproductie een goed resultaat Hands-on kb dierverzorger ho 4.1 => Huisvesting van productiedieren: Hands-on medewerker kwekerij Ho 1.1 => Open/gesloten teelt: Teeltplan en vruchtwisseling aangeven wat een teeltplan is er wat het doel van een teeltplan is Wat is een teeltplan en hoe stel je een teeltplan op. Waar moet je rekening mee houden bij het opstellen van een teeltplan. Nieuw materiaal met betrekking tot vruchtwisseling, ziekten en plagen en bedrijfsvoering. Zaadveredeling/Zaaien Plagen en ziekten Hands-on kb medewerker kwekerij ho 5.3 => Bewust telen Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 3

4 Grondsoorten herkennen en benoemen. Belangrijke waarden in de grond meten en begrijpen verschillende soorten grond herkennen en onderzoek uitvoeren naar de Ph en EC waarden van de grond. Beschrijving van de verschillende grondsoorten en waar ze voorkomen in Nederland. - zand - klei - veen - substraten Wat kun je het beste/niet verbouwen op verschillende grondsoorten. Hoe kan ik onderzoeken welke grondsoort er in mijn leefomgeving is? Wat is zuurgraad en EC? Hoe kan ik dit meten en wat meet ik dan? Vakwerk: 2.H1. Grond en teeltmedium 2.H4. De invloed van Ph en EC Hands-on kb medewerker kwekerij ho 3.3 => Grond en water Hands-on kb medewerker kwekerij ho 3.4 => grondsoorten onderzoeken Teeltwerkzaamheden kiezen en toepassen op kleinschalig niveau grond bewerken en verbeteren, planten, poten en zaaien en planten ondersteunen en opbinden. grootschalige bewerkingsmethoden noemen en kent het verschil tussen organische mest en kunstmest. De leerling kent het onderscheid tussen biologische en chemische beschermingsmiddelen. Grondbewerking op grote en kleine schaal. Natuurlijke en kunstmatige bemesting Natuurlijk en kunstmatige gewasbescherming. Planten, poten en zaaien, wat is het verschil? Hoe kan ik de plant het best laten groeien? Mestverwerkingsmethoden bespreken Groeien Tulpen Vakwerk: 1.H3. Ziekten en plagen Chemische en biologische bestrijding 1.H4. Voortplanting een nieuw begin 2. H1. Grond en teeltmedium. 2.H2. Voeding echt of namaak Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 4

5 Grond of substraat bemesten en mineralen met werking benoemen Ik zie subtraatteelt hiernaast niet terug komen. (Koppelen aan aardbeien teelt? ) uitleggen wat het verschil is tussen organische en anorganische mest. De leerling kan met aangeboden gegevens de hoeveelheid anorganische en organische mest berekenen en een organische en anorganische bemesting uitvoeren Wat is organische en anorganische mest. Berekening op basis van oppervlakte en behoefte. Bemesten hoe doe je dat? Extra onderdeel over moderne technieken die groei, kleur en opbrengst vastleggen. Op basis van deze gegevens zal mestdosering plaatsvinden. Vakwerk: 2.H3. Voor iedere plant het juiste dieet div. praktijkkaarten en video s uit planten voor consumptie Gevolgen van teeltmaatregelen op het milieu herkennen de gevolgen van teeltmaatregelen op het milieu herkennen. Wat zijn de gevolgen van het gebruik van middelen in de landbouw en hoe zijn ze zichtbaar en onzichtbaar aanwezig in onze leefomgeving. Je kunt herkennen wat de gevolgen zijn van bemesting, afvalstoffen, gewasbeschermingsmiddelen en grootschalig energiegebruik en je weet wat de ophoping van residuen in het voedsel betekent. Koeienmest, mestvergisting Over een duurzame samenleving: mest en milieu Vakwerk: 2.H2. Milieukosten en opbrengsten Hygiënisch werken en maatregelen nemen om verspreiding van ziekten te voorkomen de meest gangbare veiligheidsvoorschriften in acht nemen en uitvoeren Veiligheid en hygiëne in de landbouw Hands-on kb Medewerker Landschapsbeheer => Ho 4.3 zwerfafval opruimen Hands-on Kb Dierverzorger => ho 3.3 Hygiëne bij dierverzorging => ho 3.5 Handen wassen => ho 3.6 Beroepsziektes Limo: Veilig werken Vakwerk Dierenhouderij en Verz. 1: Verzorging: Preventieve gezondheidszorg en schoonmaken moet. Vakwerk Dierenhouderij en Verz. 2: Gezondheid Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 5

6 Eenvoudige werkzaamheden uitvoeren en toelichten voor beheer van het landelijk gebied Verdiepende paragraaf gras, hagen, bomen, singels, houtwallen en paden onderhouden, kleine waterlopen schoon houden, technische werkzaamheden uitvoeren zieke en ongewenste planten(delen) verwijderen, afval scheiden en verwerken, (natuurlijke) afrastering plaatsen In de introductie uitleggen dat een boerenbedrijf bijna altijd in het landelijk gebied staat en dat hier veel onderhoud nodig is rondom het huis en de schuren, sloot en bermonderhoud en het onderhouden van afrasteringen. Onderhoud aan groot groen en water. Wintersnoei, houtwal aanplanten, hagen onderhouden en snoeien, sloot en plas onderhouden, natuurlijke afrastering plaatsen. Bosbeheer Hands-on Landschapsbeheer kb o.a. Haagplanten knotwilg knotten Staat in auteursarena => IN Medewerker Landschapsbeheer KB =>IN Medewerker Landschapsbeheer BB Dit onderdeel in Hands On klaar. Vakwerk: 1.H4. Gazonaanleg en onderhoud 2.H2. Houtachtige gewassen en beplantig Groen Proeven: Buitenwerk in het groen KB Grote voedselproductie onkruid Div. Praktijkvideo s Schoffelen wieden en onkruid Onderhoudswerkzaamheden plannen Verdiepende Plannen van beheerswerkzaamheden in het landelijk gebied verschillende werkzaamheden gedurende het seizoen inplannen en uitvoeren. Groen Proeven: Buitenwerk in het groen KB paragraaf Praktische oefeningen P1 Wie is die boer? Interview agrarisch ondernemer in de regio Vraag de ondernemer over zijn bedrijf zijn favoriete werk, zijn minst favoriete werk, zijn zorgen, kansen, de toekomst en de natuur. Maak een mooi verslag van het bedrijfsbezoek met plaatjes erbij! Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 6

7 P2 Van grond tot mond De leerling aan de hand van het resultaat een beschrijving geven van de begrippen toeleverend, dienstverlenende en afnemend bedrijf en kan benoemen op welke plaats in de keten het gekozen bedrijf zich bevindt Maak voor een agrarisch bedrijf naar je keuze een poster waarin je de bedrijfsketen beschrijft waarin het bedrijf zich bevind. Noem in de poster toeleverende, dienstverlenende en afnemende bedrijven en geef op basis van de informatie een titel aan het door jou gekozen bedrijf met de keuze uit een - productiebedrijf - vermeerderingsbedrijf - toeleveringsbedrijf - verwerkingsbedrijf Voorbeelden aan lln geven: Van melk tot kaas Van biet tot suiker Van gerst tot bier Van tarwe tot brood e.v.t. verwijzen naar P 3.1. Kijk eens onder je voeten met behulp van de juiste materielen en stappen een profielboring uitvoeren Profielboring uitvoeren en een bodemprofiel vaststellen. Ga er op uit met de juiste gereedschappen en ga in je omgeving een profielboring uitvoeren in een stuk bouwland. Bepaal de grondsoort aan de hand van de kenmerken en neem een monster van de teeltlaag mee naar school. Dit ga je gebruiken in een volgende opdracht. Boren naar grond. een bodemprofiel tekenen en beoordelen. oc (wps038) Vakwerk Plantenteelt. 2 H.1. Grond en teeltmedium Grondsoorten herkennen P3.2. EC en Ph waarde van de landbouwgrond in je omgeving benoemen wat de onderdelen Ph en EC betekenen en met welke instrumenten ze worden gemeten Je hebt een grondmonster meegebracht bij de uitvoering van de vorige opdracht. Ga volgens de opdachtbeschrijving de PH en EC meten en vertel wat de waarden voor jullie betekenen. Voor veel leerlingen is PH en EC veel te abstract. zou ik niet behandelen. Vakwerk Plantenteelt. 2 H.1. Extra praktijkkaarten P WPS module Nepgrond goed bekeken WPS Module Nepgrond goed bekeken Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 7

8 P 3.4. Grond bewerken en zaaiklaar maken. Een gewas zaaien. op verschillende manieren spitten, egaliseren en zaaiklaar maken op kleinschalig niveau Het maken van een vierkante meter moestuin. Maak met tweetallen een vak van 1 *1 meter. Zet dit af met een pootlijn en hulp van een haakse hoek. Hiervoor kun je ook de steek gebruiken. Ga je m2-tuin spitten. Maak hierbij gebruik het spitten met een voor. Als je dit gedaan hebt ga je de m2- tuin egaliseren en zaaiklaar maken. Vraag je docent welke zaden je moet zaaien. Bereid je goed voor op deze opdracht, want zaaien is een precies werkje en lang niet voor alle gewassen hetzelfde! P. 4 Meststoffen Herkennen, benoemen en strooien verschillende meststoffen herkennen, benoemen en aanwenden in kleinschalig gebruikt Je gaat een onderzoek doen naar kunstmest en het gebruik hiervan. WPS Module Mestoverschot onderzoeken Er zijn steeds meer pakken met meststoffen speciaal voor één soort planten. Wat is het verschil ertussen? Vakwerk Plantenteelt. 2 H.1. Extra praktijkkaarten P.5 Maak je omgeving mooi kleinschalig onderhoud uitvoeren aan groot groen en weet om te gaan met een duurzame verwerking van groenafval in de bedrijfssetting. Onderhoud in de natuur Onderhoud op de camping en boerderij geeft vaak veel werk. Je gaat met een groepje ondersteunen bij onderhoudswerkzaamheden. Je vraagt de begeleider welke werkzaamheden je moet verrichten en zorgt voor een duurzame verwerking van het groene afval. Hands-on Landschapsbeheer kb afrastering plaatsen houtwal onderhoud zwerfafval opruimen Andere mogelijke opdracht: Collage maken: Wat gebeurt er met mijn groenafval? => Google afbeelding => Google video => Hetklokhuis, Bio afval WPS Module Een composthoop opzetten Geknipt en geschoren, onderhoud aan hagen en bomen WPS Module Natuur bij de boer Een afrastering maken Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 8

9 P.6 Aardbeienteelt open en gesloten teelt door middel van een kleinschalig kweekproject het verschil beschrijven tussen op en gesloten teelt en de verschillen uit de resultaten verklaren Maak een proefopstelling met 3 of 4 aarbeienplanten. Poot 1 of 2 planten in een substraat in de volle grond en poot 1 of 2 planten in de kas. De planten moeten in hetzelfde substraat geplant worden en dezelfde verzorging krijgen. Kijk welke planten de meest opbrengst generen en welke het meest gevoelig zijn voor invloeden uit de omgeving. +Py Wat zit erin en wat moet erbij aan de hand van gevonden waarden uit het grondmonster en de gegeven gewassen een advies uitbrengen over bemesting Onderzoek de grond uit de proefboring en onderzoek wat de Ph en EC waarden zijn. Nu je weet wat de waarden zijn kun je bij de docent informatie ophalen over het gewas dat je op het perceel gaat telen. Kijk of dit past in de vruchtwisseling en hoeveel de waarden door bemesting of bekalking moeten stijgen. Bij deze opdracht ook een voorbeeldgrondonderzoek geven zodat de opdrachten apart uitgevoerd kunnen worden +Pz Zet ze aan het werk Px Mijn perceel!? Ik heb een stukje grond geërfd van mijn opa dat 1,2 hectare groot is. 0,1 hectare wil ik gebruiken voor het inzaaien van bloemen, 0,1 hectare is houtwal en moet ik gaan onderhouden en ik wil 1 hectare gerst verbouwen. Maak met een groepje van 2 of 3 leerlingen een beschrijving van het perceel. Onderzoek welke grondsoort het is en welke waarden in de grond voorkomen. Maak een plan van grondbewerking, bemesten, zaaien en oogsten en een plan voor het onderhouden van de houtwal. Zou ook hier al vast de grondonderzoekwaarden erbij geven. Hoofdzakelijk welke maand gebeurt wat. Mogelijk andere opdracht: Jaarplanning maken voor een bedrijf voor komende 4 jaar met vruchtwisseling van 4 akkerbouwgewassen? Per gewas: Wanneer zaaien, wanneer oogsten. Opp. van de gewassen niet gelijk zodat ze niet zomaar kunnen "doorschuiven" Theorietoets Integrale opdrachten Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 9

10 Titel integrale opdracht 1 Titel integrale opdracht 2 Reflectie Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 10

11 Aanvullend materiaal (aanvullende inhoud die wel bruikbaar is, maar niet in de vormgeving wordt geïntegreerd) LOB Leerobject Artikelcode Inhoud Toelichting Theorie Bijv. vakwerk deel ** Bijv. Limo * * Praktische oefeningen Combi theorie/praktijk Bijv. WPS module * * Integrale opdrachten Bijv. Laten zien opdracht * * Reflectie Raamwerk leermiddelen modules profiel groen 11

Raamwerk Profiel Groen: Groene vormgeving en verkoop Producten promoten

Raamwerk Profiel Groen: Groene vormgeving en verkoop Producten promoten Raamwerk Profiel Groen: Groene vormgeving en verkoop Producten promoten Profielmodule: 1. Groene productie 2. Tussen productie en verkoop 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene vormgeving & verkoop

Nadere informatie

Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Producten verkopen

Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Producten verkopen Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Producten verkopen Profielmodule: 1. Groene productie 2. Tussen productie en verkoop 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene vormgeving & verkoop

Nadere informatie

Raamwerk Profiel Groen: Groene vormgeving en verkoop Producten verkopen

Raamwerk Profiel Groen: Groene vormgeving en verkoop Producten verkopen Raamwerk Profiel Groen: Groene vormgeving en verkoop Producten verkopen Profielmodule: 1. Groene productie 2. Tussen productie en verkoop 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene vormgeving & verkoop

Nadere informatie

Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Orders verwerken

Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Orders verwerken Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Orders verwerken Profielmodule: 1. Groene productie 2. Tussen productie en verkoop 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene vormgeving & verkoop

Nadere informatie

Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Producten bestellen

Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Producten bestellen Raamwerk leermiddelen: Groene vormgeving en verkoop Producten bestellen Profielmodule: 1. Groene productie 2. Tussen productie en verkoop 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene vormgeving & verkoop

Nadere informatie

Raamwerk Profiel Groen: Vergroening stedelijke omgeving Informeren over het belang van groen. x 3. Vergroening stedelijke omgeving

Raamwerk Profiel Groen: Vergroening stedelijke omgeving Informeren over het belang van groen. x 3. Vergroening stedelijke omgeving Raamwerk Profiel Groen: Vergroening stedelijke omgeving Informeren over het belang van groen Profielmodule: 1. Groene productie 2. Tussen productie en verkoop x 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene

Nadere informatie

Een eindterm op het gebied van vaardigheden veronderstelt dat ook de onderliggende theorie bekend is.

Een eindterm op het gebied van vaardigheden veronderstelt dat ook de onderliggende theorie bekend is. Geglobaliseerd Afdelingsprogramma Landbouw Een kruisje achter een eindterm geeft per leerweg aan of deze eindterm tot het examenprogramma van die betreffende leerweg behoort. De aanduiding CE onder een

Nadere informatie

Raamwerk profiel groen: Tussen productie en verkoop Voedingsmiddelen bereiden

Raamwerk profiel groen: Tussen productie en verkoop Voedingsmiddelen bereiden Raamwerk profiel groen: Tussen productie en verkoop Voedingsmiddelen bereiden Profielmodule: 1. Groene productie X 2. Tussen productie en verkoop 3. Vergroening stedelijke omgeving 4. Groene vormgeving

Nadere informatie

Groei en oogst. -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl. De CO 2

Groei en oogst. -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl. De CO 2 Groei en oogst De CO 2 -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl www.climatecalc.eu Cert. no. CC-000057/NL cmyk 70 0 70 0 rgb 73 177 112 #48b170 Groei

Nadere informatie

Eindtermen Landbouwbreed examenprogramma per Hands On-module per leerweg

Eindtermen Landbouwbreed examenprogramma per Hands On-module per leerweg Gemengde leerweg GL - Klantgericht adviseren en verkopen in een tuincentrum LG/K/13a/IV De kandidaat kan op correcte wijze klanten helpen en daarbij inspelen op consumentengedrag. LG/K/14a/V De kandidaat

Nadere informatie

Conceptexamenprogramma Landbouw- breed (intrasectoraal) versie 2 juni 2008

Conceptexamenprogramma Landbouw- breed (intrasectoraal) versie 2 juni 2008 Geglobaliseerd programma Landbouw- breed (intrasectoraal) Versie 2 Datum: 9 juni 2008 Een kruisje achter een eindterm geeft per leerweg aan of deze eindterm tot het examenprogramma van die betreffende

Nadere informatie

Groei voorbereiden. -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl. De CO 2

Groei voorbereiden. -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl. De CO 2 Groei voorbereiden De CO 2 -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl www.climatecalc.eu Cert. no. CC-000057/NL Groei voorbereiden WEGWIJZER Deze module

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Mag ik u een paar vragen stellen? 6

Inhoud. Voorwoord 5. Mag ik u een paar vragen stellen? 6 Inhoud Voorwoord 5 Mag ik u een paar vragen stellen? 6 1 Het platteland 13 1.1 Veehouderij 13 1.2 Akkerbouw en (glas)tuinbouw 19 1.3 Samenwerking tussen boer en natuur 22 1.4 Welkom bij de boer en de boerin!

Nadere informatie

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 6: : Thema 6 1 Introductieles De leerling inventariseert wat er komt kijken bij het assisteren bij een groenvoorziening (een

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Dier en Zorg. Dier en Zorg EXAMENSTANDAARD

Dier en Zorg. Dier en Zorg EXAMENSTANDAARD Dier en Dier en 1.1 De leerling maakt een teeltmedium gereed Exameneenheid Kerntaken BB KB Werkprocessen GL Voorwaardelijke kennis LN/K/6 1 Verzorgen De leerling van dieren kan teeltmedia 1.1 De leerling

Nadere informatie

Handleiding docent De koe in de kringloop

Handleiding docent De koe in de kringloop De koe in de kringloop Inleiding Via de lessen van Boerderijeducatie Gooi en Vechtstreek worden leerlingen uitgenodigd kennis te maken met een boerderij in de Gooi en Vechtstreek. Er zijn totaal 15 deelnemende

Nadere informatie

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1 Opdrachten Organische bemesting opdrachten 1 Inleiding Je weet dat je melk moet drinken om voldoende calcium binnen te krijgen voor de opbouw van je botten. Calcium is dus een belangrijk element voor de

Nadere informatie

VOORBEELDEN REKENEN IN DE BEROEPSGERICHTE VAKKEN GROENHORST COLLEGE

VOORBEELDEN REKENEN IN DE BEROEPSGERICHTE VAKKEN GROENHORST COLLEGE VOORBEELDEN REKENEN IN DE BEROEPSGERICHTE VAKKEN GROENHORST COLLEGE 1.1 Rekenopgave Dier Het begrip verhoudingen met de breuken en procenten is lastig voor de niveau 2 deelnemers dier. Wanneer leerlingen

Nadere informatie

Plant en Productie EXAMENSTANDAARD

Plant en Productie EXAMENSTANDAARD Plant en 1.1 De leerling maakt een teeltmedium gereed Exameneenheid Kerntaken BB KB Werkprocessen GL Voorwaardelijke kennis LN/K/6 1 Telen van De planten leerling kan teeltmedia 1.1 De leerling LN/K/17.59G

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 5

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 5 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 5 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

Nadere informatie

Groen in de stad. ontwerpen en aanleggen. Groen in de stad. onderhouden en beheren. Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1. Hoofdstuk 2

Groen in de stad. ontwerpen en aanleggen. Groen in de stad. onderhouden en beheren. Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1. Hoofdstuk 2 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Groen in de stad ontwerpen en aanleggen. Hoofdstuk 2 Groen in de stad onderhouden en beheren Hoofdstuk 3 Groen in de stad promoten Groen in de stad ontwerpen en aanleggen 6 ORIËNTATIE

Nadere informatie

GROENE RUIMTE VMBO BB. Conceptsyllabus centraal examen 2018

GROENE RUIMTE VMBO BB. Conceptsyllabus centraal examen 2018 GROENE RUIMTE VMBO BB Conceptsyllabus centraal examen 2018 1-versie, februari 2016 2016 College voor Toetsen en Examens vwo, havo, vmbo, Utrecht. Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LAND- EN TUINBOUW

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LAND- EN TUINBOUW RLLL-RLLL-ADV-004bijl08 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LAND- EN TUINBOUW Opleiding Tuinbouwarbeider BO LT 003 (Ontwerp) Versie 1.0 Ontwerp Pagina 1 van 20 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs

Nadere informatie

Handleiding docent Waar komt ons eten vandaan?

Handleiding docent Waar komt ons eten vandaan? Waar komt ons eten vandaan? Inleiding Via de lessen van Boerderijeducatie Gooi en Vechtstreek worden leerlingen uitgenodigd kennis te maken met een boerderij in de Gooi en Vechtstreek. Er zijn totaal 15

Nadere informatie

Velt presenteert: de ecotuin

Velt presenteert: de ecotuin Velt presenteert: de ecotuin Behoefte aan duidelijkheid over ecotuin Begrip ecotuin niet altijd voor iedereen duidelijk verwarring over begrip ecotuin onduidelijkheid onder collega s begrip wordt niet

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef

Nadere informatie

Vakwerk! Plantenteelt

Vakwerk! Plantenteelt Vakwerk! Plantenteelt Plantenteelt Docentenboek Projectenboek Studio Maan - Andrea Oostdijk eerste druk, 2005 Artikelcode: 21161 Colofon Auteur(s): Illustraties: Redactie: Onderwijskundige: Resonans:

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud Inhoud Voorwoord 5 1 Open je ogen voor het landschap 9 1.1 Natuur om de hoek 9 1.2 Zuinig op de natuur 14 1.3 Verschillende landschappen in Nederland 20 1.4 De natuur in beweging 24 1.5 Mensen veranderen

Nadere informatie

Anders eten. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60010

Anders eten. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60010 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres ana calixto 18 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/60010 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Ecologisch moestuinieren

Ecologisch moestuinieren Ecologisch moestuinieren Handleiding 2008 Deze handleiding beschrijft kort de basisprincipes van ecologisch moestuinieren en illustreert deze met voorbeelden uit het moestuincomplex op het CNME-terrein.

Nadere informatie

IJS FABRIEK AARDBEIEN

IJS FABRIEK AARDBEIEN IJS FABRIEK AARDBEIEN Rekenen voor vmbo-groen en mbo-groen Colofon RekenGroen. Rekenen voor vmbo- groen en mbo- groen Module IJsfabriek Aardbeien Leerlingtekst Versie 1.0. November 2012 Auteurs: Monica

Nadere informatie

Smakelijke biologische kazen. Van drie bijzonder eigenwijze boeren

Smakelijke biologische kazen. Van drie bijzonder eigenwijze boeren Smakelijke biologische kazen Van drie bijzonder eigenwijze boeren Eén jaar onkruid laten staan, is 7 jaren wieden gaan Geachte kaasliefhebber, Ondanks waarschuwingen boeren we biologisch zoals onze opa

Nadere informatie

Waar groeit mijn eten? handleiding

Waar groeit mijn eten? handleiding Waar groeit mijn eten? handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Waar groeit mijn eten? handleiding Ontwikkeld in opdracht van Vereniging Boerenstadswens Redactie/layout: Hans Wilschut, Marijntje van

Nadere informatie

Profielvak Groen. Clusius Castricum Profiel Groen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Profielvak Groen. Clusius Castricum Profiel Groen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Clusius Castricum Profiel Groen 11 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63818 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Een deel van de biodiversiteit van de Aardappel Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen De noodzaak van Agrobiodiversiteit Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Agro-biodiversiteit:

Nadere informatie

Module Medewerker kwekerij. vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4

Module Medewerker kwekerij. vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4 Module Medewerker kwekerij vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4 Het Ontwikkelcentrum heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Bent

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Marc ter Horst, Jacques van der Pijl THEMA 4 thema 4 les 1 Wat eten

Nadere informatie

Betrouwbaarheidstypologie. Akkerbouw

Betrouwbaarheidstypologie. Akkerbouw Betrouwbaarheidstypologie Akkerbouw 1 Zaaien 2 Perceeladministratie 3 Toepassingsvraag 1 Welke relatie bestaat er tussen de perceeladministratie en de verantwoorde opbrengsten? 4 Oogst 5 Belangrijkste

Nadere informatie

Leskist THEMA-handleiding Ontelbare kringlopen Groep 7 en 8

Leskist THEMA-handleiding Ontelbare kringlopen Groep 7 en 8 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Leskist THEMA-handleiding Ontelbare kringlopen Groep 7 en 8 Dit

Nadere informatie

Workshop duurzame stadslandbouw

Workshop duurzame stadslandbouw Workshop duurzame stadslandbouw Changemaker Festival te Heino 14 september 2013 Datum: 14 september 2013 Locatie: Van: Voor: Summmercamp Heino Cees Moerman Workshop Changemaker Kenmerk: 1309 Programma

Nadere informatie

Afhankelijk van de natuur vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62385

Afhankelijk van de natuur vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62385 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 06 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62385 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826 Auteur Yvonn van de Grootevheen Laatst gewijzigd 25 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/75826 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Marjoleine Hanegraaf

Nadere informatie

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 6: : Thema 6 Overkoepelend doel De leerling kan verschillende diersoorten op zijn stage voorzien van voedsel en water en

Nadere informatie

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52459 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

De keus voor de keuzevakken

De keus voor de keuzevakken Een evenwichtig PTA voor de keuzevakken bij de nieuwe profielvakken (een voorbeelduitwerking) De keus voor de keuzevakken Vooraf: Bepaal voordat je keuzevakken gaat kiezen eerst je visie op het nieuwe

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 maandag woensdag 199 mei 13.30 09.00-15.00 11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING PLANTENTEELT CSE KB Het examen Landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat

Nadere informatie

Bodemmonster Bodemmonster

Bodemmonster Bodemmonster Evenwicht in de volkstuin? Evenwichtige bemesting Bodemmonster Bodemmonster Belangrijk om te weten: Fosfaat laag: voldoende bemesten Kali laag: voldoende bemesten of bijsturen Magnesium laag: bijsturen

Nadere informatie

Vakwerk! Toelichting bij de methode. Groene ruimte. leerjaar 3 (deel 1) en 4 (deel 2), voor de kader- en basisberoepsgerichte leerweg

Vakwerk! Toelichting bij de methode. Groene ruimte. leerjaar 3 (deel 1) en 4 (deel 2), voor de kader- en basisberoepsgerichte leerweg Vakwerk! Toelichting bij de methode leerjaar 3 (deel 1) en 4 (deel 2), voor de kader- en basisberoepsgerichte leerweg www.ontwikkelcentrum.nl http://ontwikkelcentrum.docentenportal.nl Inleiding De methode

Nadere informatie

De afdeling Plant biedt het vakgerichte onderwijs in verschillende thema s aan. Voor leerjaar 1 zijn dit de thema s:

De afdeling Plant biedt het vakgerichte onderwijs in verschillende thema s aan. Voor leerjaar 1 zijn dit de thema s: Periode 1 en 2 De afdeling Plant biedt het vakgerichte onderwijs in verschillende thema s aan. Voor leerjaar 1 zijn dit de thema s: oogsten en verwerken transport bewaren en koelen arbo (arbeidsomstandigheden)

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 5 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef

Nadere informatie

Verzorgen productie en veehouderij. Vakexpert agrohandel en logistiek

Verzorgen productie en veehouderij. Vakexpert agrohandel en logistiek Dossier Agro productie, handel en technologie Basis Kennis over kwaliteit van het product Kennis over machines/apparatuur/installatie Verzorgen/onderhouden van machines apparatuur/installaties en gebouwen

Nadere informatie

GROEN SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2016 PILOT

GROEN SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2016 PILOT GROEN SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2016 PILOT GROEN syllabus centraal eamen 2016 pilot Inhoud Voorwoord 3 Kern 4 Profieldelen 6 1 Profieldeel Groene productie 6 P/GR/1.1 eigentijds en duurzaam ondernemen in

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

GROEN CONCEPTSYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2017 T.B.V. PILOT

GROEN CONCEPTSYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2017 T.B.V. PILOT GROEN CONCEPTSYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2017 T.B.V. PILOT GROEN conceptsyllabus centraal eamen 2017 t.b.v. pilot Inhoud Voorwoord 3 Kern 4 Profieldelen 6 1 Profielmodule Groene productie 6 P/GR/1.1 eigentijds

Nadere informatie

De lessen LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4

De lessen LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4 LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4 In deze lesbrief staan vier lessen die u kunt gebruiken binnen het thema de boerderij, zuivel, koeien of de lente. De lessen duren ongeveer 35 minuten. Les 1: Het

Nadere informatie

Afhankelijk van de natuur vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Afhankelijk van de natuur vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 14 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/62464 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

5 Borderonderhoud 70 BORDERONDERHOUD

5 Borderonderhoud 70 BORDERONDERHOUD 5 Borderonderhoud 5 Borderonderhoud 70 5.1 Algemeen onderhoud 71 5.2 Groeien en snoeien 74 5.3 Afzetten en dunnen 75 5.4 Overig onderhoud 76 5.5 Afsluiting 78 70 BORDERONDERHOUD Alle vormen van tuinonderhoud

Nadere informatie

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING. Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan dit er één is.

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING. Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan dit er één is. Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 maandag 23 mei 9.00-11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING PLANTENTEELT CSE KB Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan

Nadere informatie

Bij dit examen horen een bijlage, een uitwerkbijlage en een digitaal bestand.

Bij dit examen horen een bijlage, een uitwerkbijlage en een digitaal bestand. Examen VMBO-BB 2015 gedurende 220 minuten landbouw-breed CSPE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Bij dit examen horen een bijlage, een uitwerkbijlage en een digitaal bestand. Dit examen bestaat uit 17 opdrachten.

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt

Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt Hervorming Gemeenschappelijk Europees Landbouwbeleid Toeslagrechten 2014 Betalingsrechten 2015 Nationale invulling

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

2 Keuze plantmateriaal Rassenkeuze Plantgetallen Gentechnologie Afsluiting 33

2 Keuze plantmateriaal Rassenkeuze Plantgetallen Gentechnologie Afsluiting 33 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Percelen indelen en inplanten 9 1.1 Het perceel 9 1.2 Het perceel opmeten 10 1.3 Het perceel indelen en uitzetten 11 1.4 Het zaaien van een perceel 15 1.5 Het poten van

Nadere informatie

Meer theorie over bodem & compost

Meer theorie over bodem & compost Basiscursus Ecologische Moestuin Meer theorie over bodem & compost Inhoud van de presentatie 1. Waarom biologisch? 2. Waar een moestuin aanleggen? 3. Inleiding bodem 4. Bodem: Minerale bestanddelen 5.

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde havo

Examenprogramma scheikunde havo Examenprogramma scheikunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kennis

Nadere informatie

Demokwekerij Westland. Het tuinbouw innovatiecentrum. Seminar Curaçao

Demokwekerij Westland. Het tuinbouw innovatiecentrum. Seminar Curaçao Demokwekerij Westland Het tuinbouw innovatiecentrum Seminar Curaçao Even voorstellen: Peet van Adrichem Techneut / Kweker Directeur Demokwekerij Westland Programma: 1.Tuinbouw Nederland / Westland 2.Bedrijf

Nadere informatie

Een. ondernemende EHS. voor Brabant

Een. ondernemende EHS. voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Natuur- en landschapsontwikkeling is belangrijk voor een mooi, gevarieerd en aantrekkelijk Brabants platteland. Brabantse boeren en tuinders

Nadere informatie

Vergroening en verduurzamen landbouw

Vergroening en verduurzamen landbouw Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Vergroening en verduurzamen landbouw Wim Dijkman Dronten, 2-12 2014 1 Agenda Groen Ondernemen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Maatregelen POP en water

Nadere informatie

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden?

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Resultaten met functionele agrobiodiversiteitsmaatregelen vanuit project Boeren en Agrobiodiversiteit.. Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Jan de Wit Louis Bolk Instituut 1 Biodiversiteit?

Nadere informatie

Milieuvervuiling vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Milieuvervuiling vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 23 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/63332 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE KB

landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE KB Examen VMBO-KB 2016 gedurende 200 minuten landbouw en natuurlijke omgeving plantenteelt gesloten teelten CSPE KB Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSPE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan

Nadere informatie

Inhoud Gezond leven, gezond worden en gezond blijven in harmonie met de maankalender

Inhoud Gezond leven, gezond worden en gezond blijven in harmonie met de maankalender Inhoud 11 Woord vooraf bij de herziene uitgave 13 Woord vooraf van de auteurs 19 1 De zeven impulsen van de maan 19 Verleden en heden 26 Nieuwe maan 28 Wassende maan 28 Volle maan 29 Afnemende maan 29

Nadere informatie

KSO 45 min. 1 K6 Ja boek/bovenbouw/vmbo/b blz. 28/51 Werkboek K6 B Verslag water of

KSO 45 min. 1 K6 Ja boek/bovenbouw/vmbo/b blz. 28/51 Werkboek K6 B Verslag water of PTA 4BB 2015-2016 Schooljaar: 2015/2016 Leerjaar: 4 Vak:Biologie Leerweg:BB Herkansing Planten en dieren en hun 1 Informatie 45 min. 1 K6 Ja 1 omgeving boek/bovenbouw/vmbo/b blz. 28/51 Werkboek K6 B Verslag

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

4.4 Opdracht: de boer

4.4 Opdracht: de boer 4.4 Opdracht: de boer Deze opdracht is verdeeld in vier delen. Namelijk de volgende: opdracht 1: milieubelasting opdracht 2: de appel opdracht 3: ziektes bij de appel opdracht 4: Beleid, boeren, bedrijven

Nadere informatie

Waar groeit mijn eten? handleiding opwarmles

Waar groeit mijn eten? handleiding opwarmles Waar groeit mijn eten? handleiding opwarmles Uitgave: Amsterdams NME Centrum Waar groeit mijn eten? handleiding, opwarmles Ontwikkeld in opdracht van Vereniging Boerenstadswens www.boerenstadswens.nl Redactie/layout:

Nadere informatie

Duurzaam en helder naar de toekomst

Duurzaam en helder naar de toekomst Duurzaam en helder naar de toekomst De visie en ambitie van Nefyto Visie Voor een productieve en duurzame landen tuinbouw is geïntegreerde gewasbescherming een belangrijke voorwaarde. Deze land- en tuinbouw

Nadere informatie

Joop Kiers Tuinwerk tel: 0321-321665 cursus milieuvriendelijk tuinieren

Joop Kiers Tuinwerk tel: 0321-321665 cursus milieuvriendelijk tuinieren Joop Kiers Tuinwerk tel: 0321-321665 cursus milieuvriendelijk tuinieren 1. Inleiding Milieuvriendelijk tuinieren is niet achteraf de ziekten en plagen die in de tuin voorkomen bestrijden, maar preventief

Nadere informatie

Voedselweb en -keten vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Voedselweb en -keten vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62387 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 landbouw-breed CSPE KB minitoets bij opdracht 17

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 landbouw-breed CSPE KB minitoets bij opdracht 17 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 landbouw-breed SPE KB minitoets bij opdracht 17 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen

Nadere informatie

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Markt trends Vraag naar veilig en duurzaam geteeld voedsel Sterkere focus op voedselkwaliteit en gezonde

Nadere informatie

Anders denken, anders doen!!

Anders denken, anders doen!! Schrijvers: Julia van der Ploeg & Jannie Verloop Sector: economie Vakken: economie & biologie Begeleider: Meneer Boonstra Inleverdatum: 18-12-2014 Inhoudsopgave Inleiding blz 3 De hoofdvraag blz 4 Deelvraag

Nadere informatie

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING. Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan dit er één is.

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING. Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan dit er één is. Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 1 vrijdag 19 mei 9.00-11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING GROENE RUIMTE CSE KB Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens waarvan

Nadere informatie

Ons eten en het milieu

Ons eten en het milieu SPREEKBEURT OF WERKSTUK Ons eten en het milieu Hier vind je informatie voor een spreekbeurt of werkstuk over ons eten en het milieu. Het is handig om je spreekbeurt onder te verdelen in stappen. Dit zijn

Nadere informatie

Duurzaam middelengebruik: een gezamenlijke opgave. Ernst van den Ende Algemeen Directeur Plant Sciences Group Wageningen UR

Duurzaam middelengebruik: een gezamenlijke opgave. Ernst van den Ende Algemeen Directeur Plant Sciences Group Wageningen UR Duurzaam middelengebruik: een gezamenlijke opgave Ernst van den Ende Algemeen Directeur Plant Sciences Group Wageningen UR Toenemende vraag naar voedsel Beschikbaarheid ongelijk verdeeld Malnutrition

Nadere informatie

Schooljaar: 2015/2016 Leerjaar: 4 Vak:AE Leerweg: Toets Naam / hoofdstukken Periode Te leren stof Toetsvorm Tijdsduur Weging Eindtermen

Schooljaar: 2015/2016 Leerjaar: 4 Vak:AE Leerweg: Toets Naam / hoofdstukken Periode Te leren stof Toetsvorm Tijdsduur Weging Eindtermen PTA 4KB 205-206 Schooljaar: 205/206 Leerjaar: 4 Vak:AE Leerweg: Toets Naam / hoofdstukken Periode Te leren stof Toetsvorm Tijdsduur Weging Eindtermen Par..2 en.5 uit AE-boek. Par. GSO 90 min LN/K 30 (0,,

Nadere informatie

PTA scheikunde Belgisch park cohort 14 15-16

PTA scheikunde Belgisch park cohort 14 15-16 Het examenprogramma scheikunde is vernieuwd. In 2013 is in 4 HAVO met dat nieuwe examenprogramma scheikunde gestart. De methode Chemie Overal 4 e editie is geschreven voor dit nieuwe examenprogramma. Toegestaan

Nadere informatie

Concept Schouwkalender

Concept Schouwkalender Concept Schouwkalender Gebaseerd op overzicht beheerpakketten ANLB versie 1.3, 15 februari 2015 Toelichting: Op basis van deze (voorbeeld) schouwkalender kan het moment van de veldcontroles worden bepaald.

Nadere informatie

Examen VMBO-BB. landbouw-breed CSPE BB. gedurende 235 minuten. Bij dit examen horen een bijlage, uitwerkbijlagen en digitale bestanden.

Examen VMBO-BB. landbouw-breed CSPE BB. gedurende 235 minuten. Bij dit examen horen een bijlage, uitwerkbijlagen en digitale bestanden. Examen VMBO-BB 2011 gedurende 235 minuten landbouw-breed CSPE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Bij dit examen horen een bijlage, uitwerkbijlagen en digitale bestanden. Dit examen bestaat uit 14 opdrachten.

Nadere informatie

Stadswerken. Dierverzorgen. Foto: Hans Kraaijkamp. Informatieblad en handleiding. Groep 5 t/m 8. www.utrecht.nl/nmc

Stadswerken. Dierverzorgen. Foto: Hans Kraaijkamp. Informatieblad en handleiding. Groep 5 t/m 8. www.utrecht.nl/nmc Stadswerken Dierverzorgen Foto: Hans Kraaijkamp www.utrecht.nl/nmc Informatieblad en handleiding Groep 5 t/m 8 Dierverzorgen Met je laarzen aan in het stro staan, een konijntje voorzichtig uit zijn hok

Nadere informatie

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790 Auteur Christien van der Zwart Laatst gewijzigd 23 April 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/60790 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 3

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 3 landbouw en natuurlijke omgeving 2011 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 3 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

Nadere informatie

Welkom. Importeur voor Nederland en Vlaanderen

Welkom. Importeur voor Nederland en Vlaanderen Welkom Importeur voor Nederland en Vlaanderen Väderstad Visie: Väderstad bouwt hoogwaardige machines voor de moderne grootschalige akkerbouw. En het mogelijk maken om zeer effectief te kunnen werken. De

Nadere informatie

Biotechnologie vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Biotechnologie vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 20 December 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73574 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Namen medewerkers -> Beschrijving taken. Bijlage 1 Voorbeeld Takenschema I

Namen medewerkers -> Beschrijving taken. Bijlage 1 Voorbeeld Takenschema I Bijlage 1 Voorbeeld Takenschema I Bedrijf:... Locatie:... Datum:... Versie:... Namen medewerkers -> Beschrijving taken PPO glastuinbouw Hoofdverantwoordelijk X Verantwoordelijk indien de hoofdverantwoordelijke

Nadere informatie

Oosterwold informatiebijeenkomst

Oosterwold informatiebijeenkomst Roy Michielsen Oosterwold informatiebijeenkomst - 1 - Inhoud Wie is ERF Teeltcyclus en belang van de bodem Voedselveiligheid Afspraken Contact - 2 - ERF: van bioland tot stadsrand Afkorting voor Exploitatie

Nadere informatie