BURGERSCHAP. Juridische dienstverlening. Cursusjaar Semester 1-3. M. Alma, S. den Braber, I. van der Veen, H. van Zijderveld. Naam.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BURGERSCHAP. Juridische dienstverlening. Cursusjaar 2014-2015. Semester 1-3. M. Alma, S. den Braber, I. van der Veen, H. van Zijderveld. Naam."

Transcriptie

1 Naam Klas BURGERSCHAP Opleiding Juridische dienstverlening Cursusjaar Semester 1-3 Schrijvers M. Alma, S. den Braber, I. van der Veen, H. van Zijderveld MBO College Zuid Europaboulevard PC Amsterdam

2 Inleiding: Het vak Loopbaan en Burgerschap wordt in semester 1, 2 en 3 gegeven. Het onderdeel Burgerschap staat voor 2 lesuren per week in het rooster, het onderdeel Loopbaan is o.a. ondergebracht in het vak BPV-voorbereiding. Bij het onderdeel Burgerschap komen de volgende onderwerpen aan bod: - Sociaal-maatschappelijk burgerschap - Politiek burgerschap - Economisch burgerschap - Vitaal burgerschap - Wereldburgerschap In deze reader vind je het lesprogramma en informatie over de toetsstof en de beoordeling. Neem elke les je boeken en een schrift mee. Succes! 1

3 Doel lesprogramma: Kwalificatie-eisen loopbaan en burgerschap in het mbo, studiejaar Burgerschap 1.1 De politiek-juridische dimensie De politiek-juridische dimensie betreft de bereidheid en het vermogen om deel te nemen aan politieke besluitvorming. Hierbij gaat het om de participatie in formele zin (stemmen bij officiële verkiezingen) en meer (inter)actieve vormen van betrokkenheid bij besluitvorming op verschillende politieke niveaus (Europees, landelijk, regionaal, gemeentelijk, buurt). Maar ook om actuele, meer op issues gerichte vormen van politieke participatie, zoals duurzaamheid, veiligheid, internationalisering, ondernemerschap, interculturaliteit en levensbeschouwing. Hiervoor is nodig dat een student inzicht heeft in de onderwerpen die voor hem van belang zijn en waarover politieke besluiten worden genomen, in de verschillende meningen en opvattingen die erover bestaan en in de verschillende belangen die daarbij een rol spelen. De student (h)erkent de basiswaarden van onze samenleving, leert omgaan met waardendilemma s en hanteert de basiswaarden als richtlijn en uitgangspunt in zijn meningsvorming en bij zijn handelen. De student heeft kennis over en inzicht in de volgende onderwerpen die bij de politiekjuridische dimensie aan bod komen: de kenmerken en het functioneren van een parlementaire democratie, de rechtsstaat en het rechtssysteem, de rol van de overheid, de belangrijkste politieke stromingen en hun maatschappelijke agenda s, de rol en de invloed op de politieke besluitvorming van belangengroeperingen en maatschappelijke organisaties, de invloed van de Europese Unie op het Nederlandse overheidsbeleid en daarmee op de Nederlandse samenleving, en de rol en de invloed van de (massa)media. Leerdoelen: A. Prestatie-indicatoren De burger kan aangereikte informatie over maatschappelijke verschijnselen/vraagstukken verwerken en interpreteren op basis van vakinhoudelijke kennis. De burger bepaalt zijn eigen mening over een politiek onderwerp dat voor hem relevant is op basis van verzamelde informatie en houdt daarbij rekening met zijn eigen belangen en belangen van anderen. De burger kan een standpunt formuleren met betrekking tot een concreet maatschappelijk vraagstuk en dit standpunt onderbouwen met argumenten. De burger kan vanuit de verschillende benaderingswijzen1 van een maatschappelijk vraagstuk vragen stellen over door hem verzamelde of aan hem aangeboden informatie. De student herkent aspecten van de verschillende benaderingswijzen in maatschappelijke verschijnselen. De burger is op de hoogte van de wettelijke procedures en richtlijnen voor besluitvorming en beleidsbeïnvloeding en houdt hiermee rekening wanneer hij activiteiten onderneemt om invloed uit te oefenen op besluitvorming. B. Kennisbasis De burger heeft kennis over, en inzicht in: De (belangrijkste Nederlandse) politieke stromingen en hun maatschappelijke agenda s. Het functioneren van een parlementaire democratie. De kenmerken een parlementaire democratie, een rechtsstaat en een constitutionele monarchie. De taken van regering en parlement en de verhouding tussen beide organen. De rol van de overheid in de samenleving. De wijze waarop overheidsbeleid tot stand komt. 2

4 De invloed van de Europese Unie op het Nederlandse overheidsbeleid en daarmee op de Nederlandse samenleving. Discussies over de rol en het functioneren van de Europese Unie. De rol van de gemeente en het gemeentebestuur. De functies van de massamedia voor democratische besluitvorming. De rol en invloed van ambtenaren. De kenmerken van politieke partijen. De knelpunten in het functioneren van het politieke besluitvormingsproces en voorstellen voor verbeteringen. De mate waarin en de manier waarop individuele burgers en belangen- of pressiegroepen de politieke besluitvorming kunnen beïnvloeden. 1.2 De economische dimensie De economische dimensie is in twee deelgebieden uitgesplitst en heeft betrekking op - de bereidheid en het vermogen om een bijdrage te leveren aan het arbeidsproces en aan de arbeidsgemeenschap waar men deel van uitmaakt; - de bereidheid en het vermogen om op adequate en verantwoorde wijze als consument deel te nemen aan de maatschappij. Hierbij gaat het om het adequaat functioneren op de arbeidsmarkt en binnen een bedrijf en om het verantwoord handelen op de consumptiemarkt. Voor het adequaat functioneren op de arbeidsmarkt en binnen een bedrijf is nodig dat een student zich algemeen aanvaarde regels en standaard (bedrijfs)procedures eigen maakt en zich daaraan houdt. De student kent de rechten en plichten van de beroepsbeoefenaar en stelt zich collegiaal op. Voor het functioneren als kritisch consument is nodig dat een student weet hoe hij informatie over producten en diensten kan verzamelen om een weloverwogen keuze te kunnen maken. Hij heeft inzicht in zijn eigen wensen in relatie met zijn financiële speelruimte. En het is nodig dat hij bij de aanschaf van producten en diensten afwegingen kan maken met betrekking tot maatschappelijke belangen zoals duurzaamheid en gezondheidsaspecten. De student heeft kennis over en inzicht in de volgende onderwerpen die bij de economische dimensie aan bod komen: de maatschappelijke functies en waardering van arbeid, de factoren die van invloed zijn op de bedrijfscultuur, de arbeidsverhoudingen in Nederland, de rol en de invloed van branche- of vakorganisaties, de rol van de overheid op het gebied van arbeid, de verzorgingsstaat en de consumentenmarkt, de belangrijkste principes van budgettering, kenmerken van duurzame consumptie en productie, de rol en de invloed van consumentenorganisaties, de invloed van de media op het bestedingspatroon van consumenten. Leerdoelen: A. Prestatie-indicatoren De werknemer gedraagt zich verantwoordelijk bij het uitvoeren van het werk. De werknemer kan gebruik maken van zijn rechten als werknemer en houdt zich aan procedures zoals vastgelegd in (wettelijke) voorschriften. De werknemer neemt als daar aanleiding voor is- initiatieven in vertegenwoordigende organen van werknemers om belangen van de werknemers veilig te stellen. De werknemer kan omgaan met collega s met verschillende achtergronden, met verschillende functies en uit verschillende sectoren. De werknemer kan een maatschappelijk vraagstuk, bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsverhoudingen of sociale zekerheid, vanuit de sociaal- economische benaderingswijze analyseren. De werknemer neemt de tijd om regels en standaard (bedrijfs)procedures te leren kennen en handelt ernaar. 3

5 De werknemer geeft aan wanneer de werkzaamheden of het gedrag in de arbeidsorganisatie algemeen geaccepteerde (persoonlijke en maatschappelijke) waarden en normen overschrijdt. B. Kennisbasis De werknemer heeft kennis over, en inzicht in: De maatschappelijke functies en waardering van arbeid. Factoren die van invloed zijn op de cultuur van een bedrijf. De rol van de overheid op het gebied van arbeid en de verzorgingsstaat. Voorbeelden van overheidsregels op het gebied van arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en medezeggenschap. De gevolgen van arbeidsverdeling voor (onder meer) de sociale ongelijkheid. De arbeidsverhoudingen in Nederland. De oorzaken en gevolgen van veranderingen op de arbeidsmarkt. De oorzaken en gevolgen van werkloosheid en van een overspannen arbeidsmarkt. De gevolgen mechanisering, automatisering en informatisering voor de werkgelegenheid en voor de inhoud en kwaliteit van het werk. De relatief slechte positie van enkele groepen op de arbeidsmarkt en mogelijke maatregelen ter verbetering van deze positie. Leerdoelen: Kritisch consument. A. Prestatie-indicatoren De consument verzamelt voldoende informatie over producten en diensten en gebruikt hiervoor verschillende bronnen, zodat hij voldoende gegevens heeft om een weloverwogen keuze te kunnen maken, rekening houdend met zijn eigen belangen en maatschappelijke belangen zoals milieuoverwegingen. De consument controleert gegevens over producten door ze met elkaar te vergelijken op prijs en kwaliteit zodat hij een weloverwogen keuze kan maken. De consument kan vanuit een kritische houding zijn koopgedrag bepalen. De consument kan de rol van media en reclame analyseren bij marketing van producten. De consument heeft voldoende inzicht in de grote lijnen van de eigen financiële situatie, ook op de langere termijn. B. Kennisbasis De consument heeft kennis over, en inzicht in: Het optreden van de overheid op de consumentenmarkt, bijvoorbeeld door middel van belastingen en wettelijke voorschriften. De kenmerken van duurzaamheid en van een duurzame samenleving. De wijze waarop het gedrag van consumenten en producenten al dan niet bijdraagt aan een duurzame samenleving. De kenmerken van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De invloed van de media op het bestedingspatroon van consumenten, en de rol van reclame daarbij. De invloed van peergroups op het bestedingspatroon van consumenten. De invloed van de overheid op het bestedingspatroon van de bevolking. De invloed van sociale ongelijkheid op bestedingspatronen (ook in mondiaal opzicht). De belangrijkste principes van budgetteren. 1.3 De sociaal-maatschappelijke dimensie De sociaal-maatschappelijke dimensie heeft betrekking op de bereidheid en het vermogen om deel uit te maken van de gemeenschap en daar een actieve bijdrage aan te leveren. 4

6 Het gaat hier om het adequaat functioneren in de eigen woon- en leefomgeving, in zorgsituaties en in de school; om de acceptatie van verschillen en culturele verscheidenheid. Om adequaat te kunnen functioneren in de sociale omgeving is het nodig dat de student de aspecten van breed geaccepteerde sociale omgangsvormen kent en deze kan toepassen in verschillende situaties. De student heeft inzicht in de kenmerken van verschillende culturen. In zijn opvattingen en gedrag toont hij respect voor culturele verscheidenheid. De student heeft kennis over en inzicht in de volgende onderwerpen die bij de sociaalmaatschappelijke dimensie aan bod komen: de grondrechten en plichten in Nederland, kenmerken van de verschillende (sub)culturen in Nederland, kenmerken van en oorzaken van spanningen tussen verschillende (sub)culturen en bevolkingsgroepen in Nederland, kenmerken van ethisch en integer handelen, en het doel en de invloed van sociale en professionele netwerken. Leerdoelen: A. Prestatie-indicatoren De burger heeft in de openbare ruimte en bij het deelnemen aan sociaal-culturele activiteiten begrip voor andere standpunten en gewoonten. De burger spreekt anderen aan op gedrag dat algemeen geaccepteerde maatschappelijke normen overschrijdt, daarbij zijn eigen veiligheid in acht nemend. De burger gedraagt zich in de openbare ruimte volgens algemeen geldende normen. De burger herkent crimineel gedrag en weet hoe daar tegen opgetreden kan worden. De burger heeft respect voor de grondrechten van anderen. De burger kan de opvattingen en het gedrag van zichzelf en anderen relateren aan (verschillen in) socialisatie, (sub- of dominante) cultuur, maatschappelijke positie, opleidingsniveau, etc. De burger kan de opvattingen en het gedrag van zichzelf en anderen relateren aan maatschappelijke ontwikkelingen (toename of afname van sociale cohesie, toename of afname van ongelijkheid, integratie of polarisatie, etc.) B. Kennisbasis De burger heeft kennis over, en inzicht in: De functies en beginselen van de rechtsstaat. (een aantal) Grondrechten en plichten die inwoners van Nederland hebben. Rechtspraak De aard en omvang van criminaliteit als maatschappelijk probleem. De oorzaken en gevolgen van criminaliteit. Mogelijke beleidsmaatregelen van de overheid ter bestrijding en preventie van criminaliteit. De vraag waarom mensen geneigd zijn zich af te zetten tegen leden van andere groepen. De oorzaken en gevolgen van discriminatie. De oorzaken en motieven voor de komst van de belangrijkste etnische groepen naar Nederland. Discussies over de vraag in hoeverre er binnen (de wetgeving van) een samenleving ruimte moet zijn voor waarden, normen of gewoonten van (sub)culturen die in een spanningsverhouding staan met die van de dominante cultuur. Het ontstaan van (nieuwe) maatschappelijke vraagstukken door de aanwezigheid van groepen met (zeer) verschillende normen en waarden. Culturele en sociaal-economische oorzaken voor spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen. 1.4 De dimensie vitaal burgerschap De dimensie vitaal burgerschap heeft betrekking op de bereidheid en het vermogen om te reflecteren op de eigen leefstijl en zorg te dragen voor de eigen vitaliteit als burger en werknemer. 5

7 Hierbij gaat het om de zorg voor de eigen vitaliteit en fitheid. Daarbij is een belangrijke taak om de juiste afstemming te vinden tussen werken, zorgen (voor jezelf en voor anderen), leren en ontspannen. De student heeft kennis over en inzicht in de volgende onderwerpen die bij de dimensie vitaal burgerschap aan bod komen: de kenmerken van een gezonde leefwijze waaronder de nationale norm gezond bewegen en de aard, plaats en organisatie van gezondheidsbevorderende activiteiten in de samenleving en het arbeidsproces. Om zorg te kunnen dragen voor de eigen gezondheid is het nodig dat de student zich bewust is van zijn eigen leefstijl, gezondheidsrisico s van leefstijl en werk in kan schatten, op basis daarvan verantwoorde keuzes kan maken en activiteiten onderneemt die bijdragen aan een gezonde leefstijl. Het gaat naast bewegen en sport ook om aspecten als voeding, roken, alcohol, drugs en seksualiteit. 6

8 Planning van de activiteiten: SEMESTER 1 Week Onderwerp Huiswerk voor deze les 1: 18-8 INTRODUCTIE INTRODUCTIE 2: 25-8 Thema: Burgerschap Hoofdstuk 1+2: p Uit het werkboek: p : 1-9 Thema: Rechten p Hoofdstuk 1+2: p : 8-9 Thema: Cultuur en identiteit p Hoofdstuk 1: p :15-9 Hoofdstuk 2: p p : 22-9 Hoofdstuk 3: p p : 29-9 S.O. Tekstboek p Thema: De Nederlandse p samenleving Hoofdstuk 1: p : 6-10 Hoofdstuk 2: p p : HERFSTVAKANTIE HERFSTVAKANTIE 10: Hoofdstuk 3: p p : Uitloopweek Uitloopweek 12: 3-11 TOETSWEEK TOETSWEEK 13: Periode 2 Schriftelijke toets over tekstboek p alle gemaakte opdrachten en aantekeningen Thema: Veiligheid en criminaliteit Hoofdstuk 1: p Uit het werkboek: p : Hoofdstuk 2 + 3: p p : Thema: Communicatie en massamedia Hoofdstuk 1: p p : 1-12 Hoofdstuk 2 + 3: p p : 8-12 S.O. Tekstboek p Thema: Democratie en p rechtsstaat Hoofdstuk 1: p : Hoofdstuk 2: p p : KERSTVAKANTIE KERSTVAKANTIE 21: 5-1 Hoofdstuk 3: p p :12-1 TOETSWEEK TOETSWEEK Schriftelijke toets over tekstboek p alle gemaakte opdrachten en aantekeningen 23: 19-1 Bufferweek Bufferweek 7

9 SEMESTER 2 Week Onderwerp Huiswerk voor deze les 24: 26-1 Periode 3 Thema: Verkiezingen p Hoofdstuk 1: p : 2-2 Hoofdstuk 2: p p : 9-2 Hoofdstuk 3: p p : 16-2 Thema: Het bestuur van p Nederland Hoofdstuk 1: p : 23-2 VOORJAARSVAKANTIE VOORJAARSVAKANTIE 29: 24-2 Hoofdstuk 2: p p : 2-3 Hoofdstuk 3: p p : 9-3 S.O. Tekstboek p Thema: De rechtspraak Hoofdstuk 1: p p : 16-3 Hoofdstuk 2: p p : 23-3 Hoofdstuk 3: p : 30-3 TOETSWEEK TOETSWEEK Schriftelijke toets over tekstboek p alle gemaakte opdrachten en aantekeningen 35: 6-4 Periode 4 Thema: Nederland en de wereld Hoofdstuk 1: p : 13-4 Hoofdstuk 2: p : 20-4 Thema: Levensbeschouwing Hoofdstuk 1: p :27-4 Hoofdstuk 1: p p p :4-5 MEIVAKANTIE MEIVAKANTIE 40: 11-5 S.O. Tekstboek p Thema: Een gezonde leefstijl Hoofdstuk 1-3: p : 18-5 Thema: Zorg en de samenleving Hoofdstuk 1-3: p : 25-5 Thema: Relaties en seksualiteit Hoofdstuk 1-3: p : 1-6 TOETSWEEK Schriftelijke toets over tekstboek p alle gemaakte opdrachten en aantekeningen INLEVEREN FILMOPDRACHT p p p TOETSWEEK INLEVEREN FILMOPDRACHT 8

10 SEMESTER 3 Week Onderwerp Huiswerk voor deze les 1 Thema: Werk en de samenleving Hoofdstuk 1: p p Hoofdstuk 2: p p Hoofdstuk 3: p p Thema: Werken p Hoofdstuk 1: p Hoofdstuk 2: p p Hoofdstuk 3: p p S.O. Tekstboek p Thema: Kritisch consumeren Hoofdstuk 1: p p Hoofdstuk 2: p p Hoofdstuk 3: p p TOETSWEEK Schriftelijke toets over tekstboek p alle gemaakte opdrachten en aantekeningen TOETSWEEK 9

11 Eindopdracht Vitaal Burgerschap Filmopdracht; In deze periode krijg je naast een s.o. de opdracht in een groep van 3-5 personen een korte documentaire film te maken over een onderwerp dat past binnen het thema Vitaal Burgerschap. Aan het einde van de periode laat je de film zien aan je klasgenoten. Vereisten aan de film; Duur minuten Minimaal 1 interview met een expert m.b.t. je onderwerp (mag evt. een telefonisch interview zijn). Je kiest in overleg met je docent een van de onderstaande vragen als onderwerp. Onderwerpen; - Hoe gezond zijn appels eigenlijk? - Hoe groot is de kans dat je een SOA oploopt? - Wat is er nu precies zo slecht aan roken? - Hoe veel beweging is voor een mens nog gezond? - Hoe reinigt mineraalwater je lichaam dan eigenlijk? - Waarom is een broodje kroket eigenlijk gezonder dan een broodje kaas? - Hoe komt het dat wilde dieren nooit overgewicht hebben? - Waarom leven hongerende katten langer dan een kat die netjes iedere dag zijn eten krijgt? - Wat is nu eigenlijk TE dik? - Hoe komt het dat veel mbo ers diep in de schulden zitten? - Als een drug niet verslavend is het dan nog wel een drug? - In hoeverre zijn verslavingen aangeboren? - Waarom willen gokverslaafden eigenlijk niet winnen? - Hoe gezond is het eten in de kantine? - Waarom moeten coffeeshops van de politiek uit de buurt van scholen verdwijnen? - Wat wordt er bedoeld als er gezegd wordt dat de maatschappij seksualiseert? Of eventueel een andere vraag in overleg met de docent. De filmopdracht wordt vooral inhoudelijk beoordeeld. 10

12 Bronnen en Hulpmiddelen: Methode: - Schokland 3.0. Uitgeverij Deviant. Handboek. - Schokland 3.0. Uitgeverij deviant. Werkboek niveau 3-4. Overzicht toetsen Toetsinhoud Vorm Tijdstip Weging Politiek S.O. 1x Politiek Voortgangstoets Toetsweek 3x Sociaal-cultureel S.O. 1x Sociaal-cultureel Voortgangstoets Toetsweek 3x Vitaal S.O. 1x Vitaal Filmopdracht 3x Economisch S.O. 1x Economisch Voortgangstoets Toetsweek 3x Beoordeling Het s.o. wordt gemaakt tijdens de les en kan niet herkanst worden. Het cijfer van de voortgangstoets telt 3x mee, deze voortgangstoets kan onder voorbehoud wel herkanst worden in de herkansingsweek. Het s.o. cijfer telt alleen mee als dit een positieve uitwerking op het eindcijfer heeft. Weging: S.O. 1x + voortgangstoets 3x Voorbeeld:1- cijfer S.O. = 6.0 cijfer voortgangstoets =7.0 Rapportcijfer =7.0 Voorbeeld:2- cijfer S.O. = 8.0 cijfer voortgangstoets =7.0 Rapportcijfer =7.3 11

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Methode Schokland 3.0 van Deviant. De methode is ontwikkeld conform het vernieuwde brondocument 'Loopbaan en burgerschap in het mbo'. 2013-2014 team Horeca

Nadere informatie

Kaderstellend document Loopbaan & Burgerschap Wellantcollege mbo 2012 2013

Kaderstellend document Loopbaan & Burgerschap Wellantcollege mbo 2012 2013 Kaderstellend document Loopbaan & Burgerschap Wellantcollege mbo 2012 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Kwalificatie eisen... 2 3. Inspanningseisen deelnemer... 2 4. Onderwijs en afronding... 3 5.

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument L&B - Opleidingen Bakkerij en Patisserie - Uitvoerend Bakker 2 BBL / BOL 2012-2014 95747 22181

Verantwoordingsdocument L&B - Opleidingen Bakkerij en Patisserie - Uitvoerend Bakker 2 BBL / BOL 2012-2014 95747 22181 erantwoordingsdocument L&B - Opleidingen Bakkerij en Patisserie - Naam opleiding niv leerweg cohort crebo Domein nummer Uitvoerend Bakker 2 BBL / BOL 2012-2014 95747 22181 Zelfstandig Werkend Banketbakker

Nadere informatie

Advies burgerschapscompetenties in het MBO

Advies burgerschapscompetenties in het MBO Advies burgerschapscompetenties in het MBO In deze notitie leest u het advies van de Nederlandse Vereniging van Leraren Maatschappijleer (NVLM) over de verdere ontwikkeling van de burgerschapscompetenties

Nadere informatie

De rechtsstaat en het rechtssysteem. Bepaal jij wat goed voor me is? In de problemen Stelen en helen Geschiedeniscanon Mijn buurt Op de vlucht

De rechtsstaat en het rechtssysteem. Bepaal jij wat goed voor me is? In de problemen Stelen en helen Geschiedeniscanon Mijn buurt Op de vlucht Overzicht dimensies en kerndoelen Dimensie Politiek-juridische dimensie: het betreft de bereidheid en het vermogen om deel te nemen aan politieke besluitvorming. Kerndoelen - de deelnemer heeft kennis

Nadere informatie

Project Dimensie Kerndoelen Competenties

Project Dimensie Kerndoelen Competenties Overzicht per project: dimensies, kerndoelen en competenties Project Dimensie Kerndoelen Competenties Afspraak is afspraak Bepaal jij wat goed voor me is? het vermogen om een bijdrage te leveren aan het

Nadere informatie

Kaderdocument Loopbaan en Burgerschap Colofon

Kaderdocument Loopbaan en Burgerschap Colofon Kaderdocument Loopbaan en Burgerschap Colofon Uitgave : MBO Amersfoort Vastgesteld College van Bestuur : 3 april 2013 Kenmerk CvB vastgesteld : 20130157/CvB Afkomstig van : afdeling O&O Inhoudsopgave Inleiding...

Nadere informatie

Notitie burgerschapscompetenties in het MBO. Inleiding

Notitie burgerschapscompetenties in het MBO. Inleiding Notitie burgerschapscompetenties in het MBO Inleiding In juni 2009 kwam de MBO Raad op verzoek van staatssecretaris Van Bijsterveldt met een advies over Leren, Loopbaan en Burgerschap (LLB). Een herziene

Nadere informatie

Onderwijsinstelling Nimeto Utrecht. Exameninstelling Savantis. Kaderdocument Loopbaan en Burgerschap KD 2013-2014 KD 2014-2015

Onderwijsinstelling Nimeto Utrecht. Exameninstelling Savantis. Kaderdocument Loopbaan en Burgerschap KD 2013-2014 KD 2014-2015 Onderwijsinstelling Nimeto Utrecht Exameninstelling Savantis Kaderdocument Loopbaan en Burgerschap KD 2013-2014 KD 2014-2015 1 INHOUD Voorwoord... 3 Kwalificatie-eisen... 4 Inspanningsverplichting en resultaatverplichting...

Nadere informatie

Loopbaan en burgerschap 2011 Verantwoording voor de inrichting van het Onderwijs en de Examinering

Loopbaan en burgerschap 2011 Verantwoording voor de inrichting van het Onderwijs en de Examinering Loopbaan en burgerschap 2011 Verantwoording voor de inrichting van het Onderwijs en de Examinering Zoomvliet College, Roosendaal Augustus 2011 Inleiding en aanleiding Het mbo kent een drievoudige kwalificering:

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16 Dit is een gecombineerd PTA voor twee vakken: voor maatschappijleer 1 (basis, behorend tot het gemeenschappelijk deel van het vakkenpakket) en voor maatschappijleer 2 (verdieping, behorend tot de sectorvakken

Nadere informatie

Examendocument Behorend bij de BEWIJSMAP. Loopbaan en Burgerschap. Cohort 2014. Opleiding Verpleegkunde. Crebonummer 95520.

Examendocument Behorend bij de BEWIJSMAP. Loopbaan en Burgerschap. Cohort 2014. Opleiding Verpleegkunde. Crebonummer 95520. Examendocument Behorend bij de BEWIJSMAP Loopbaan en Burgerschap Cohort 2014 Opleiding Verpleegkunde Crebonummer 95520 Leerweg BOL/BBL Dimensies Loopbaan en Burgerschap Loopbaan Politiek-juridisch Economisch

Nadere informatie

De burger aan het woord! Examen Nederlands Spreken-Gesprekken voeren 2F

De burger aan het woord! Examen Nederlands Spreken-Gesprekken voeren 2F De burger aan het woord! Examen Nederlands Spreken-Gesprekken voeren 2F Inhoudsopgave Informatie voor alle betrokkenen 2 Examenboekje voor de kandidaat 3 Informatie voor de toetsleider 6 Informatie voor

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Portfolio Loopbaan en burgerschap

Portfolio Loopbaan en burgerschap Portfolio Loopbaan en burgerschap Helpende Z&W versneld ROC Mondriaan, School voor Zorg en Welzijn, Leiden Inleiding De onderwerpen Loopbaan en burgerschap worden meegewogen voor het behalen van jouw diploma.

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Handboek Examinering Praktijkonderwijs Schooljaar 2014-2015

Handboek Examinering Praktijkonderwijs Schooljaar 2014-2015 Handboek Examinering Blz. 0 Handboek Examinering Praktijkonderwijs Schooljaar 2014-2015 1. Voorwoord Voor je ligt het examenhandboek voor de opleiding Praktijkonderwijs en Entree. Je zit op dit moment

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (het CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Prestatie-indicator. aanwezigheid bij bijeenkomsten, arbeidstijden Schriftelijke en mondelinge taalvaardigheid Ethisch en integer handelen

Prestatie-indicator. aanwezigheid bij bijeenkomsten, arbeidstijden Schriftelijke en mondelinge taalvaardigheid Ethisch en integer handelen Voorbeelduitwerking kerntaak 4 Kerntaak 4: 4 Functioneert als werknemer in een arbeidsorganisatie. Werkproces 4.1: Gedraagt zich als verantwoord werknemer bij het uitvoeren van het werk. Omschrijving:

Nadere informatie

kwaliteiten en motieven

kwaliteiten en motieven Project Kerntaken Werkprocessen Competenties Afspraak is afspraak Stuurt de eigen loopbaan Functioneert als werknemer in een arbeidsorganisatie Reflecteert op eigen kwaliteiten en motieven Gedraagt zich

Nadere informatie

Leren, loopbaan en burgerschap

Leren, loopbaan en burgerschap Leren, loopbaan en burgerschap Een kleine vooruitblik 28-05-2008 (c) CINOP en SLO 1 Leren Kerntaak 1: Benoemt de eigen ontwikkeling en kiest middelen en wegen om daarbij passende leerdoelen te bereiken

Nadere informatie

Maatschappijleer in kernvragen en -concepten

Maatschappijleer in kernvragen en -concepten Maatschappijleer in kernvragen en -concepten Deel I Kennis van de benaderingswijzen, het formele object Politiek-juridische concepten Kernvraag 1: Welke basisconcepten kent de politiek-juridische benaderingswijze?

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

GOED BEZIG BURGERSCHAPSLEREN THEMA 1

GOED BEZIG BURGERSCHAPSLEREN THEMA 1 Goed bezig GOED BEZIG BURGERSCHAPSLEREN THEMA 1 In deze module houd jij je bezig met de vraag waarom mensen werken en wat ze doen om in hun levensonderhoud te voorzien. Je krijgt informatie over de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl Aansluiting Nieuwsservice bij curriculum Bijlage bij Handleiding Nieuwsservice Voortgezet Onderwijs is een uitgave van Nieuws in de klas. Deze bijlage hoort bij de Handleiding Nieuwsservice Voortgezet

Nadere informatie

Mens en maatschappij inhouden (PO-vmbo)

Mens en maatschappij inhouden (PO-vmbo) Ms maatschappij inhoud (PO-vmbo) Sector kerndoel primair onderwijs kerndoel onderbouw vmbo bovbouw examehed vmbo bovbouw bb examehed bb vmbo kb/gl/tl examehed Vakkern 1. Communicatie 37: zich te gedrag

Nadere informatie

Economie, Wet- en Regelgeving

Economie, Wet- en Regelgeving Economie, Wet- en VRAAG: Hoe is de aansluiting van de DGS-leerstof Economie, Wet- en op de CKS gerealiseerd? Bronnen: S LL&B S Kwalificatiedossiers Ondernemen/Managen C Kerntaak 4: Onderneemt/Managet Werkprocessen:

Nadere informatie

Nederlands. Burgerschap voor AG. M.C. Arnold-Klaarhamer

Nederlands. Burgerschap voor AG. M.C. Arnold-Klaarhamer Nederlands Nederlands Burgerschap voor AG M.C. Arnold-Klaarhamer Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 Ó Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij, 2008 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

GOED BEZIG BURGERSCHAPSLEREN HOOFDSTUK 1

GOED BEZIG BURGERSCHAPSLEREN HOOFDSTUK 1 Goed bezig GOED BEZIG BURGERSCHAPSLEREN HOOFDSTUK 1 Een samenleving kan alleen functioneren als er sprake is van een zekere welvaart. Die welvaart is er niet vanzelf, maar moet - letterlijk - worden opgebouwd.

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

Aansluiting Student Company op de generieke onderdelen

Aansluiting Student Company op de generieke onderdelen Aansluiting Student Company op de generieke onderdelen Elke kwalificatie kent naast (beroepsgerichte) specifieke kwalificatieonderdelen ook generieke kwalificatieonderdelen, namelijk Nederlandse taal,

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

2. Uitvoeren van organisatie- en professiegebonden taken. Oordeel voldoende / onvoldoende * Instelling: Fase: 1 2 3*

2. Uitvoeren van organisatie- en professiegebonden taken. Oordeel voldoende / onvoldoende * Instelling: Fase: 1 2 3* Competentiekaart verzorgende IG (de eisen ten aanzien van loopbaan en de burgerschapsdimensies zijn in de kaart verwerkt, behalve de politiek-juridische dimensie die geheel op school wordt behandeld) Competentiekaart

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren BPV

Beoordelingsformulieren BPV Beoordelingsformulieren BPV ROC Mondriaan School voor Economie Financiële en Secretariële opleidingen Locatie Brasserskade (Delft) Beoordelingsformulieren Basisjaar van de 3 jarige opleiding BBL DSMA Cohort

Nadere informatie

Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij)

Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij) Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Mens & Maatschappij 2x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij) Promotie

Nadere informatie

Discussiestuk Onderwijs over Europa en Europese politiek in het VO en het MBO

Discussiestuk Onderwijs over Europa en Europese politiek in het VO en het MBO Geef de Europese realiteit een plek in het onderwijscurriculum van het Voorgezet Onderwijs en Middelbaar Beroepsonderwijs! Discussiestuk Onderwijs over Europa en Europese politiek in het VO en het MBO

Nadere informatie

Economie, Wet- en Regelgeving

Economie, Wet- en Regelgeving Economie, Wet- en VRAAG: Hoe is de aansluiting van de DGS-leerstof Economie, Wet- en op de CKS gerealiseerd? Bronnen: S LL&B S Kwalificatiedossiers Ondernemen/Managen C Kerntaak 4: Onderneemt/Managet Werkprocessen:.9

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het

Nadere informatie

Handboek Examinering Praktijkschool Grotius College Delft*

Handboek Examinering Praktijkschool Grotius College Delft* Handboek Examinering Praktijkschool Grotius College Delft* Schooljaar 2013-2014 * Gebaseerd op handboek Examinering Praktijkonderwijs 6 Haagse scholen 2009/2010 Handboek Examinering versie Grotius College

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument LLB Wellantcollege

Verantwoordingsdocument LLB Wellantcollege Verantwoordingsdocument LLB Wellantcollege Opgesteld door: Sectorwerkgroep LLB Status: definitief Datum: januari 2010 Versie: 1.3 1 Deel A: Algemeen In deel A staat beschreven hoe Wellantcollege omgaat

Nadere informatie

LOOPBAAN & BURGERSCHAP 2013-2014

LOOPBAAN & BURGERSCHAP 2013-2014 LOOPBAAN & BURGERSCHAP 2013-2014 Wat is L & B? L & B staat voor Loopbaan en Burgerschap en is een onderdeel van je opleiding dat zich richt op jou als mens in de maatschappij. L & B richt zich op alle

Nadere informatie

STUDIEHANDLEDIG REKENEN

STUDIEHANDLEDIG REKENEN Naam Klas STUDIEHANDLEDIG REKENEN Opleiding Opleiding: Juridische Dienstverlening Cursusjaar: 2013-2014 Semester: 3 Schrijvers: M. Chaar / F. el Maaliti MBO College Zuid Europaboulevard 13 1079 PC Amsterdam

Nadere informatie

Opleiden voor een gezonde start van de carrière?!

Opleiden voor een gezonde start van de carrière?! Opleiden voor een gezonde start van de carrière?! Hoeveel studenten in het mbo ontbijten niet? Hoeveel studenten in het mbo ontbijten niet? Maatschappelijke urgentie Maatschappelijke urgentie Overgewicht

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

Vaardighedenhiërarchie Blauwdruk

Vaardighedenhiërarchie Blauwdruk CREBOTRAJECT Medewerker ICT Algemene informatie Crebotraject Gebaseerd op de blauwdruk 95060 Medewerker ICT 1.0 versie: Ontwerper: Hans van Rheenen Ontwerpdatum: 03-07-2012 Versie: 1.3 Domein: Techniek

Nadere informatie

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo)

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden Kernen 1. Burgerschap 36: hoofdzak de Nederlandse

Nadere informatie

PTA MAVO 2011-2013. Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens

PTA MAVO 2011-2013. Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens PTA MAVO 2011-2013 Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens Dit PTA bestaat bevat het verplichte vak maatschappijleer 1 (mavo 3 / mavo 4 voor instromers uit havo 3) en het keuze examenvak

Nadere informatie

Het gaat om de volgende formulieren: Beroepshouding Tussenbeoordeling. Beroepshouding Eindbeoordeling. Eindresultaat BPV. Werkprocesformulieren

Het gaat om de volgende formulieren: Beroepshouding Tussenbeoordeling. Beroepshouding Eindbeoordeling. Eindresultaat BPV. Werkprocesformulieren Formulieren BPV Opleidingen Economie Administratieve en Secretariële opleidingen Locaties Brasserskade (Delft) en Aspacialaan (Den Haag) Secretaresse (95380) niveau 3, BBL cohort 2013 Alle beoordelingsformulieren

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

BONDERWIJS workshops. >> een overzicht van alle workshops van CNV Vakmensen. Vakmensen

BONDERWIJS workshops. >> een overzicht van alle workshops van CNV Vakmensen. Vakmensen BONDERWIJS workshops >> een overzicht van alle workshops van CNV Vakmensen Vakmensen BONDERWIJS workshops 4 Bonderwijs workshops Vakmensen colofon Dit is een uitgave van CNV Vakmensen Tiberdreef 4 3561

Nadere informatie

reflectieopdrachten en door middel van het toepassen van het analysemodel in praktijkcases.

reflectieopdrachten en door middel van het toepassen van het analysemodel in praktijkcases. Toelichting vooraf Een van onze auteurs, Pierre Winkler, heeft op verzoek van de landelijke kenniskring ethiek in het mbo, een lezing gehouden over plaats en vormgeving van ethiek in SLB, Burgerschap en

Nadere informatie

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst)

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Kerndoelen 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een

Nadere informatie

Spring Werkboek 1 - speciaal voor niveau 1 en 2!

Spring Werkboek 1 - speciaal voor niveau 1 en 2! Spring Lesbrief 10 Werkboeken Spring Werkboek 1 - speciaal voor niveau 1 en 2! Geïntegreerde lessen zonder computer Spring zoals ik gewend was Maatwerk in een handomdraai Voorbeelden van Spring Werkboek

Nadere informatie

92715 Examenplan Lakspuiter

92715 Examenplan Lakspuiter Opleidingsduur : 2 jaar Cohort : 2012 Niveau : 2 KD Medewerker industriële lakverwerking : 2012 92715 Examenplan Lakspuiter Periode van examen/ Toetsingsdatum: : Is altijd lexibel (). De student geeft

Nadere informatie

Leren, Loopbaan & Burgerschap. Geel Rood & Blauw Kunst&cultuuractiviteiten

Leren, Loopbaan & Burgerschap. Geel Rood & Blauw Kunst&cultuuractiviteiten Leren, Loopbaan & Burgerschap Geel Rood & Blauw Kunst&cultuuractiviteiten Leven is.leren, loopbaan en burgerschap! Vanaf je geboorte leer je. Elke ervaring is leren. Je leert zo langzamerhand jezelf kennen.

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl11 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Opleiding Rechten AO BE 028 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming

Nadere informatie

Leerplanschema. Helpende zorg/ welzijn

Leerplanschema. Helpende zorg/ welzijn Leerplanschema Helpende zorg/ welzijn BBL-traject 2009-2010 Thema Basiszorg 10 weken LLB Kerntaak 1 Benoemt de eigen ontwikkeling en kiest middelen en wegen om daarbij passende leerdoelen te bereiken Werkproces

Nadere informatie

STUDIEHANDLEDIG REKENEN

STUDIEHANDLEDIG REKENEN Naam Klas STUDIEHANDLEDIG REKENEN Opleiding Opleiding: Juridische Dienstverlening Cursusjaar: 2013-2014 Semester: 3 Schrijvers: M. Chaar / F. el Maaliti/ C. van Buul MBO College Zuid Europaboulevard 13

Nadere informatie

Accordering concept crebotraject/voorgesorteerd keuzetraject* domeindirectie Naam en handtekening Domeindirectie:

Accordering concept crebotraject/voorgesorteerd keuzetraject* domeindirectie Naam en handtekening Domeindirectie: CREBOTRAJECT ICT Beheerder Algemene informatie Crebotraject Gebaseerd op de blauwdruk Netwerkbeheerder 95323 versie: Ontwerper: Hans van Rheenen Ontwerpdatum: 26-06-2012 Versie: 1.7 Domein: Techniek &

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Gedurende de opleiding werken de studenten in de praktijk aan praktijkopdrachten. Een schooljaar

Nadere informatie

Assessment MVO-competenties

Assessment MVO-competenties Assessment MVO-competenties Competenties en beoordelingsformulieren behorend bij het boek MVO en Duurzaam Ondernemen. 1 Gegevens deelnemer Opleiding Jaar Naam begeleidend docent/beoordelaar 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment Groep BBL1 Mens & Maatschappij Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 3 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten. Verdieping op de basisdoelen

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen

Maatschappijwetenschappen Maatschappijwetenschappen Staatsexamen havo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving eindtermen...4

Nadere informatie

Assistent en maatschappij

Assistent en maatschappij Assistent en maatschappij Assistent en maatschappij Burgerschap voor AG B. van Abshoven W. van Grootheest T. Verhoeven Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 2008 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam eten in het MBO De school is dé plek om jongeren bewust te maken van gezond en duurzaam eten. Gezonde

Nadere informatie

Burgerschapsvorming op CCZ

Burgerschapsvorming op CCZ Burgerschapsvorming op CCZ Visie Een groot deel van alle leerlingen in het voortgezet onderwijs zit op het VMBO. Jonge mensen met verschillende achtergronden, capaciteiten, culturen en leerstijlen. Zij

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie () Opleiding Maatschappijoriëntatie - Rechten en plichten 028 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 18 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

WIE GOED ONTMOET DISCUSSIELES OVER EEN MAATSCHAPPELIJK DILEMMA DAT GEPAARD GAAT MET DIEPE HERSENSTIMULATIE

WIE GOED ONTMOET DISCUSSIELES OVER EEN MAATSCHAPPELIJK DILEMMA DAT GEPAARD GAAT MET DIEPE HERSENSTIMULATIE WIE GOED ONTMOET DISCUSSIELES OVER EEN MAATSCHAPPELIJK DILEMMA DAT GEPAARD GAAT MET DIEPE HERSENSTIMULATIE 1 INLEIDING Ontwikkelingen in wetenschap en techniek leiden soms tot maatschappelijke vraagstukken

Nadere informatie

9 Toets A PO Pluriforme samenleving Inleveren week 46 10% nee

9 Toets A PO Pluriforme samenleving Inleveren week 46 10% nee 2015-2016 Naam vak Maatschappijleer Niveau Mavo geldend voor klas 9 9 Toets A PO Pluriforme samenleving Inleveren week 46 10% nee 9 Toets B Toets Pluriforme samenleving + Criminaliteit 9/trim2/TW2B 20%

Nadere informatie

Pro: Visie, missie en het curriculum

Pro: Visie, missie en het curriculum Pro: Visie, missie en het curriculum Wat is goed praktijkonderwijs, en welke rol speelt het curriculum PrO daarbij? Inhoud Inleiding 1. Missie 2. Visie 3. Leerproces 4. Doelen en inhouden 5. Domeinen,

Nadere informatie

Schokland 3.0 Werkboek burgerschap voor niveau 2 van het mbo

Schokland 3.0 Werkboek burgerschap voor niveau 2 van het mbo Schokland 3.0 Werkboek burgerschap voor niveau 2 van het mbo JAN VERWIJLEN PETRI BENSCHOP SANDER HEEBELS HANNEKE SCHOTTERT MARIA STOOP Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm,

Nadere informatie

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets A. LEER EN TOETSPLAN Onderwerp: Kiezen Kerndoel(en): 40 De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties 46 De leerling leert in de eigen omgeving effecten te herkennen

Nadere informatie

Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4

Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4 Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4 De mbo-opleiding secretaresse niveau 3 / management assistent niveau 4 is bedoeld voor secretaresses en management assistenten die geen mbo-diploma

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II BEOORDELINGSMODEL Vraag Antwoord Scores Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING 1 C 2 maximumscore 2 Surinamers en Antillianen/Arubanen 1 gegeven

Nadere informatie

Het gaat om de volgende formulieren: Beroepshouding Tussenbeoordeling. Beroepshouding Eindbeoordeling. Eindresultaat BPV. Werkprocesformulieren

Het gaat om de volgende formulieren: Beroepshouding Tussenbeoordeling. Beroepshouding Eindbeoordeling. Eindresultaat BPV. Werkprocesformulieren Formulieren BPV Opleidingen Economie Financiële en Secretariële opleidingen Locatie Brasserskade (Delft) Directiesecretaresse / Managementassistent (95391),niveau 4 BBL Cohort 2013 Alle beoordelingsformulieren

Nadere informatie

Leren, Loopbaan en Burgerschap. April 2007

Leren, Loopbaan en Burgerschap. April 2007 Leren, Loopbaan en Burgerschap April 2007 0 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Leren en loopbaan: de blik op ontwikkeling...5 3. Burgerschap...5 4. Overzicht van kerntaken van het document Leren, Loopbaan

Nadere informatie

Blokkendoos KSE. Leergebied Maatschappijleer. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Blokkendoos KSE

Blokkendoos KSE. Leergebied Maatschappijleer. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Blokkendoos KSE Blokkendoos KSE Leergebied Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie Blokkendoos KSE Blokkendoos KSE Leergebied Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie Blokkendoos KSE Versie 3 Enschede, juni 2001 Verantwoording

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 2015-2017. Vak : Natuur- en scheikunde 1 (NASK-1)

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 2015-2017. Vak : Natuur- en scheikunde 1 (NASK-1) PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 2015-2017 Vak : Natuur- en scheikunde 1 (NASK-1) Inleiding Voor het vak Nask1 gebruiken we de methode NOVA: Natuur/Scheikunde 1 KGT (Malmberg). Deze methode bestaat

Nadere informatie

Loopbaan en burgerschap in het mbo

Loopbaan en burgerschap in het mbo Loopbaan en burgerschap in het mbo 000800-MBO burgerschap.indd 1 17-05-10 15:59:59 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 1.1 Leeswijzer 5 2 Achtergronden en begripsomschrijving 5 2.1 Begripsomschrijving burgerschap

Nadere informatie

Reglement Diploma Praktijkonderwijs, Regio Haaglanden. Inhoudsopgave reglement

Reglement Diploma Praktijkonderwijs, Regio Haaglanden. Inhoudsopgave reglement Inhoudsopgave reglement Reglement Diploma Praktijkonderwijs, Regio Haaglanden. 1. Algemeen 2. Begrippen 3. Totstandkoming en wijziging 4. Publicatie 5. Eisen 6. Commissie Examinering PrO den Haag 7. Beroepsmogelijkheid

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

Maatschappijleer. Staatsexamen havo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur)

Maatschappijleer. Staatsexamen havo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur) Maatschappijleer Staatsexamen havo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen... 3 Het examenprogramma... 3 Beschrijving eindtermen... 3

Nadere informatie

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Gezond en duurzaam voedsel Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam voedsel in het mbo Werken aan gezondheid op school loont. Het draagt bij aan betere schoolprestaties,

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Het werken aan en en de relatie daarvan met de voortgangsrapportage Gedurende de verdiepingsfase

Nadere informatie

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmatige dagbesteding worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie

Nadere informatie

Competenties. Overzicht

Competenties. Overzicht Competenties Competenties voor het vmbo zijn nog niet ontwikkeld. Deze hieronder genoemde competenties zijn samen met docenten en bedrijfsleven afgeleid van de competenties die zijn opgesteld voor het

Nadere informatie

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Inleiding Dit Wellant visiedocument beschrijft de algemene visie van Wellantcollege t.a.v.

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt Bernardusschool - Cognitiestroom, uitstroomprofiel arbeidsmarkt Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmarkt worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie Op de Cognitiestroom van de

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 1 BBL en KBL Bohemen, Kijkduin, Statenkwartier cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1 BBL en KBL Bohemen, Kijkduin, Statenkwartier cohort 14-15-16 Inleiding PTA maatschappijleer BBL en KBL Bohemen, Kijkduin, Statenkwartier cohort 4-5-6 (gemeenschappelijk deel) kent slechts een schoolexamen. wordt in de beroepsgerichte leerwegen afgenomen in het vierde

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600); tijd van regenten en vorsten (1600 1848). 40. De leerling leert

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II Opgave 1 Armoede en werk 1 Het proefschrift bespreekt de effecten van het door twee achtereenvolgende kabinetten-kok gevoerde werkgelegenheidsbeleid. / De titel van het proefschrift heeft betrekking op

Nadere informatie

kempelscan K1-fase Eerste semester

kempelscan K1-fase Eerste semester kempelscan K1-fase Eerste semester Kempelscan K1-fase eerste semester 1/6 Didactische competentie Kern 3.1 Didactisch competent Adaptief omgaan met leerlijnen De student bereidt systematisch lessen/leeractiviteiten

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie