1. De uitdagingen waarvoor we staan

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1. De uitdagingen waarvoor we staan"

Transcriptie

1 Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor we staan en / in transitie 2. Denken over transities Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent 3. En wat met cultuur? 4. Bestaande transitienetwerken en cultuur Sessie Duurzaamheidstransities, iets voor culturo s? forum 27 mei 2013, Kortrijk DO: goed leven binnen grenzen VS België 1. De uitdagingen waarvoor we staan Cuba Kwaliteitsvol leven binnen de draagkracht van de aarde en sociaal rechtvaardig Peru

2 Interpretaties van de D.O.-uitdaging Vier strategieën voor duurzaamheid Dematerialisatie en eco-efficiëntie: Factor 4 tot 10, meer doen met minder Herverdeling en compensatie: Herverdeling wint aan belang in begrensde wereld Matigheid en selectieve consumptie: hoge levenskwaliteit met minder materiële consumptie Inbedding en inperking markten: Nieuw evenwicht markten, publieke diensten, collectieve voorziening, zelfvoorziening Uit: Hopwood (2005) Transities zijn onvermijdbaar geworden Wereldwijde maatschappelijke evoluties leiden autonoom tot diepgaande verandering draagkracht ontwikkeling instabiliteit 2. Denken over transities Niet of maar op welke manier en welk beeld Transitiewerk op een snijpunt: doorheen die turbulente ontwikkelingen structuren, instituties en handelen naar meer duurzaamheid oriënteren. Enkele belangrijke kenmerken van deze context: Onzekere kennis Ambivalente doelstellingen Verdeelde macht

3 Opbouw van transitietheorie 1. Hoe krijg je greep op D.O. en D.O.-beleid? 2. Concentreer je op maatschappelijke systemen en tracht die te verduurzamen 3. Hoe? Door diepgaande veranderingen van de regimes van die systemen. M.a.w. de dominante structuren, praktijken, beleid, technologie, manieren van denken moeten radicaal wijzigen. 4. Wanneer veranderen regimes? Er openen zich mogelijkheden als de druk vanuit het landschap sterk is, als de interne contradicties van het regime toenemen, als uitdagende niches aanwezig zijn. Toenemende structurering van activiteiten in lokale praktijken Landschap Sociotechnisch regime Niches Markten, gebruikersvoorkeuren Industrie Beleid Dynamisch multi-level perspectief Wetenschap Landschapsontwikkelingen oefenen druk uit op het regime Technologie Het regime is dynamisch stabiel. Kleine netwerken van actoren steunen innovaties op basis van verwachtingen en visies. Belang van leerprocessen De nieuwe configuratie breekt door, gebruikmakend van windows of opportunity. Tijd Opbouw van transitietheorie 1. Hoe krijg je greep op D.O. en D.O.-beleid? 2. Concentreer je op maatschappelijke systemen en tracht die te verduurzamen 3. Hoe? Door diepgaande veranderingen van de regimes van die systemen. M.a.w. de dominante structuren, praktijken, beleid, technologie, manieren van denken moeten wijzigen. 4. Wanneer veranderen regimes? Er openen zich mogelijkheden als de druk vanuit het landschap sterk is, als de interne contradicties van het regime toenemen, als uitdagende niches aanwezig zijn. 5. Wat zijn de kenmerken van zo n transities? Multi-level, -fase, -actor, - domein. Transities kenmerken zich door grote complexiteit en onzekerheid van ontwikkelingen. 3. En wat met cultuur? Een uitnodiging tot gesprek

4 Toenemende structurering van activiteiten in lokale praktijken Landschap Sociotechnisch regime Niches Markten, gebruikersvoorkeuren Industrie Beleid Waar zit cultuur in dit beeld? Wetenschap Technologie Invulling cultuur : Wereldbeelden, waarden Denkpatronen Normaliteit, routines, praktijken uitingen, als reflectie van of reflectie op : regimebevestigend of -doorbrekend? Tijd Over de positie en de rol van cultuur 1. Impact door thematiek, inhoud: waarover? 2. Impact door benadering, vorm: hoe? 3. Impact door bedrijfsvoering De rechttoe rechtaan optie: duurzaamheid in de bedrijfsvoering ( eco-efficiëntie en verder) Energiegebruik, mobiliteit, voeding, aankoopbeleid, watergebruik Ook: personeelsbeleid Belangrijk voor daling van de impact, voorbeeldfunctie voor publiek, leerproces bij personeel Over de positie en de rol van cultuur (2) De uitdagende optie: duurzaamheid en transitie aankaarten via inhoud en vorm Cruciaal in duurzaamheidstransities: nieuwe vormen van normaliteit, nieuwe opvattingen over relatie maatschappij-economie-technologie-natuur, nieuwe beelden over goed leven Wat doen cultuur en cultuuruitingen? Betekenis geven aan de wereld Nadenken over, verduidelijken van, confronteren met de werkelijkheid Verbeelden van andere werkelijkheid, nieuwe verhalen uitproberen Moet cultuur regimedoorbrekend zijn? Kunnen maatschappelijke uitdagingen de cultuursector koud laten? Geen gedachtenpolitie, maar ook niet de illusie van artistieke vrijheid Op zoek naar conclusies We zitten op een moeilijk kruispunt in onze geschiedenis. Een oriëntatie van wereldwijde evoluties naar DO is noodzakelijk. Vanzelf zal dat niet gaan. Een transitie gaat in tegen gevestigde belangen en ingegroeide gewoontes. Het DO-kader opent een discussieruimte om na te denken over fundamentele oriëntaties: levenskwaliteit, ecologische draagkracht, rechtvaardigheid, democratische organisatie Er zijn dus meerdere toekomsten mogelijk. DO is een politiek-maatschappelijk zoekproces, waar individuele en collectieve keuzes verschil kunnen maken. kan regimebevestigend of regimedoorbrekend zijn: Impact door thematiek, inhoud: waarover? Impact door benadering, vorm: hoe? Impact door bedrijfsvoering

5 Uitsmijter: er waren meerdere hedens mogelijk Dematerialisatie en eco-efficiëntie: Herverdeling en compensatie: Matigheid en selectieve consumptie: Inbedding markten:

Maken transities de wereld duurzamer?

Maken transities de wereld duurzamer? Maken transities de wereld duurzamer? Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent www.cdo.ugent.be Benelux conferentie 2014 Leren in Transitie 18 november 2014 Gent 1. Denken over

Nadere informatie

onderzoek in transitie?

onderzoek in transitie? Transitieonderzoek: onderzoek in transitie? Erik Paredis (UGent) Yves De Weerdt (VITO) Frank Nevens (VITO) Opstartworkshop INTRAP 31 mei 2012, Leuven www.steunpunttrado.be Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSTRANSITIES: WELKE ROL VOOR GEDRAGSSTURENDE BELASTINGEN? Kris Bachus 16 september 2014 www.steunpunttrado.be Inhoud 1. Waarom transities? 2. Systeemdenken 3. Multilevelperspectief (MLP) 4.

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent www.steunpunttrado.be Omschrijving van het onderzoek Bijdrage

Nadere informatie

Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0

Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0 Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0 Notitie voor noodzaak Donald van den Akker September 2011 Deze notitie is geschreven als onderdeel van een opdracht van AgentschapNL, i.h.k.v. het Innovatieprogramma Klimaatneutrale

Nadere informatie

Hoe vitaal is de Zuidvleugel?

Hoe vitaal is de Zuidvleugel? Hoe vitaal is de Zuidvleugel? Symposium Naar een schone en vitale Zuidvleugel Henri L.F. de Groot Vrije Universiteit en Ecorys NEI Opzet Positionering van de regio (naar tijd en plaats) De grote recessie

Nadere informatie

Basiscursus Natuur- en Milieueducatie NME in een wereld in verandering

Basiscursus Natuur- en Milieueducatie NME in een wereld in verandering Basiscursus Natuur- en Milieueducatie NME in een wereld in verandering Opdracht Neem 10 minuten de tijd om, samen met je tafelgenoten, na te denken over je eigen beroepspraktijk. Welke belangrijke maatschappelijke

Nadere informatie

Socio-technische systeeminnovaties en transities: van theoretische inzichten naar beleidsvertaling

Socio-technische systeeminnovaties en transities: van theoretische inzichten naar beleidsvertaling Socio-technische systeeminnovaties en transities: van theoretische inzichten naar beleidsvertaling Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent Steunpunt Duurzame Ontwikkeling Mei

Nadere informatie

14 Vlaanderen in transitie?

14 Vlaanderen in transitie? milieuverkenning 2030 345 14 Vlaanderen in transitie? Erik Paredis, Centrum voor Duurzame Ontwikkeling, UGent Erika Vander Putten, Fre Maes, mira-team, vmm Jan Larosse, Afdeling Ondernemen en Innoveren,

Nadere informatie

Loont kiezen voor Cleantech innovatie?

Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Investeren in Cleantech biedt de mogelijkheid om economische meerwaarde te creëren in combinatie met milieuvoordelen. Een Cleantech productiemodel dient in staat

Nadere informatie

Gesprekken zonder einde

Gesprekken zonder einde Gesprekken zonder einde sociale media vanuit interactieperspectief Nijmegen, 2 oktober 2010 Noelle Aarts, Universiteit van Amsterdam Wageningen Universiteit Enkele cijfers 82 % van alle dertigers in Amerika

Nadere informatie

VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg. een populair recept

VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg. een populair recept VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg een populair recept een maatschappelijk probleem add some learning opgelost! deze bijdrage een perspectief

Nadere informatie

Visie op de optimale inzet van kennis voor de samenleving. André van der Zande, DG RIVM

Visie op de optimale inzet van kennis voor de samenleving. André van der Zande, DG RIVM Visie op de optimale inzet van kennis voor de samenleving André van der Zande, DG RIVM Inhoud 1. Sociaal robuuste kennis 2. Triple Helix en policy window van Kingdon 3. Casus Volksgezondheid Toekomst Verkenning

Nadere informatie

Publieke verantwoording van de O&O-fondsen. Marc van der Meer 25 maart 2015 Den Haag, Wispa/ VNO-NCW

Publieke verantwoording van de O&O-fondsen. Marc van der Meer 25 maart 2015 Den Haag, Wispa/ VNO-NCW Publieke verantwoording van de O&O-fondsen Marc van der Meer 25 maart 2015 Den Haag, Wispa/ VNO-NCW Een nieuw (Dutch) Design van flexibel én zeker werk Ton Wilthagen, Evert Verhulp, Linde Gonggrijp, Ronald

Nadere informatie

MIRA AMS 2012 Topicrapport. duurzaam landbouwen voedingssysteem in Vlaanderen: een systeemanalyse

MIRA AMS 2012 Topicrapport. duurzaam landbouwen voedingssysteem in Vlaanderen: een systeemanalyse MIRA AMS 2012 Topicrapport TranSITIe naar een duurzaam landbouwen voedingssysteem in Vlaanderen: een systeemanalyse Transitie naar een duurzaam landbouw- en voedingssysteem in Vlaanderen: een systeemanalyse

Nadere informatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Barend van Heusden SLO-Conferentie Wetenschap en technologie bij de zaakvakken Utrecht, 16 april 2015 2 Inleiding Wat hebben wetenschap, techniek en wereldoriëntatie

Nadere informatie

Spitsmijden 1; Bijdragen aan Transities naar Duurzame Mobiliteit Teije Gorris, Transumo 24 november 2008

Spitsmijden 1; Bijdragen aan Transities naar Duurzame Mobiliteit Teije Gorris, Transumo 24 november 2008 Spitsmijden 1; Bijdragen aan Transities naar Duurzame Mobiliteit Teije Gorris, Transumo 24 november 2008 Inhoud Doel presentatie Resultaten Spitsmijden 1 Transumo Van Spitsmijden 1 naar Spitsmijden 2x

Nadere informatie

In het oog van de orkaan: waar staat u?

In het oog van de orkaan: waar staat u? In het oog van de orkaan: waar staat u? Jan Rotmans, RDM-campus 28 november 2012 www.twitter.com/janrotmans !!"#!$#%#&!&'#(!'&!)*+,#-.!%/&!%#-/&+#-'&0!!!!!1//-!'&!##&!%#-/&+#-'&0!%/&!)*+,#-.#&!!!!!!!!!!2#-1/&!3#-4/0#&!

Nadere informatie

Ervaringen vanuit de Pedagogische Begeleidingsdienst Stad Gent. Pedagogisch coachen

Ervaringen vanuit de Pedagogische Begeleidingsdienst Stad Gent. Pedagogisch coachen Ervaringen vanuit de Pedagogische Begeleidingsdienst Stad Gent Pedagogisch coachen Een lange weg 1975 : werken in kinderopvang 1979: project pedagogisch werken in kinderopvang (1990 : interactie-academie

Nadere informatie

DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur

DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur Aard van de opleidingen: academiserende opleidingen en verwante universitaire opleidingen VLIR VLHORA procesbegeleider: Conny Devolder

Nadere informatie

Omgeving in transitie van beleid naar politiek van de ruimte. Prof. dr. Derk Loorbach, Den Bosch, 12-05-2016

Omgeving in transitie van beleid naar politiek van de ruimte. Prof. dr. Derk Loorbach, Den Bosch, 12-05-2016 Omgeving in transitie van beleid naar politiek van de ruimte Prof. dr. Derk Loorbach, Den Bosch, 12-05-2016 Kernpunten We worden in toenemende mate geconfronteerd met grote maatschappelijke transities

Nadere informatie

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Bedrijven in transitie Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Kernboodschappen 1. De wereld is in transitie en dat vraagt om radicale koerswijziging 2. Bedrijven zijn in toenemende mate leidend in transities 3.

Nadere informatie

Educatie voor Duurzame Ontwikkeling: kansen voor het sociaal werk?

Educatie voor Duurzame Ontwikkeling: kansen voor het sociaal werk? Educatie voor Duurzame Ontwikkeling: kansen voor het sociaal werk? Boekvoorstelling Een veerkrachtige samenleving Leuven 6 oktober 2010 Educatie en sociaal werk 2005-2014: VN-decennium van Educatie voor

Nadere informatie

GENT IN TRANSITIE?! Zoektocht naar duurzame vormen van stedelijke ontwikkeling

GENT IN TRANSITIE?! Zoektocht naar duurzame vormen van stedelijke ontwikkeling GENT IN TRANSITIE?! Zoektocht naar duurzame vormen van stedelijke ontwikkeling Sophie Devolder Onderzoekslijn Steden in Transitie Steunpunt TRADO CDO - UGent Vandaag bouwen aan morgen 01 Vergelijkend evaluatiekader

Nadere informatie

Initiatieven richting duurzame ontwikkeling ondergrond succesvoller met Grondslagen voor Governance

Initiatieven richting duurzame ontwikkeling ondergrond succesvoller met Grondslagen voor Governance Behavioural and Societal Sciences Van Mourik Broekmanweg 6 2628 XE Delft Postbus 49 2600 AA Delft TNO-rapport TNO 2013 R10274 Initiatieven richting duurzame ontwikkeling ondergrond succesvoller met Grondslagen

Nadere informatie

Gevestigde belangen in energie en transport innovaties. Prof. dr. Marko Hekkert

Gevestigde belangen in energie en transport innovaties. Prof. dr. Marko Hekkert Copernicus Institute of Sustainable Development Gevestigde belangen in energie en transport innovaties Prof. dr. Marko Hekkert Transitie = institutionele strijd Nieuwe paradigma s Nieuwe wet en regelgeving

Nadere informatie

Over duurzaamheid en transitie in de kunsten. Steven Vromman, Greentrack Gent

Over duurzaamheid en transitie in de kunsten. Steven Vromman, Greentrack Gent Over duurzaamheid en transitie in de kunsten Steven Vromman, Greentrack Gent ontstaan - Werkgroep ecopodia (2008) - Project jonge sla (2010-2012) - Voortrekkers in Gent - Vooruit, BAM, Vieze Gasten, Timelab

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Oplossingsgericht en waarderend coachen.

Oplossingsgericht en waarderend coachen. Oplossingsgericht en waarderend coachen. Coaching is die vorm van professionele begeleiding waarbij de coach als gelijkwaardige partner de cliënt ondersteunt bij het behalen van zelfgekozen doelen. Oplossingsgericht

Nadere informatie

Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie

Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie Jan Rotmans 9 november 2012 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Kantelperiode periode

Nadere informatie

Pleidooi voor een genuanceerde kijk op transitie

Pleidooi voor een genuanceerde kijk op transitie Pleidooi voor een genuanceerde kijk op transitie FORUM Erik Paredis Wie een beetje geïnteresseerd is in het verhaal van duurzame ontwikkeling 1, kan tegenwoordig niet meer om het begrip transitie heen.

Nadere informatie

REISGEWOONTEN TOEN EN NU

REISGEWOONTEN TOEN EN NU REISGEWOONTEN TOEN EN NU Zoekschema Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer

Nadere informatie

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede

Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede Filip Coussee & Griet Roets Vakgroep Sociale Agogiek, Universiteit Gent 28 juni 2011 Wat is het probleem? Jeugdwerk en culturele

Nadere informatie

CONGRES DURF2020. ICC Gent. april DURF2020. Dinsdag. van 9 tot 17 uur

CONGRES DURF2020. ICC Gent. april DURF2020. Dinsdag. van 9 tot 17 uur CONGRES DURF2020 Je eigen leven, daar gaan we voor! DURF2020 Dinsdag 28 april van 9 tot 17 uur Congres van en voor mensen met een beperking en hun omgeving. Voor mensen die mee hun stem willen laten horen

Nadere informatie

Corrosie, Waardebehoud & Duurzaamheid in de bebouwde omgeving Kennisplatform Oppervlaktetechnologie

Corrosie, Waardebehoud & Duurzaamheid in de bebouwde omgeving Kennisplatform Oppervlaktetechnologie Corrosie, Waardebehoud & Duurzaamheid in de bebouwde omgeving Kennisplatform Oppervlaktetechnologie Ing. Arjan de Bruin Inhoud Trends in de bebouwde omgeving Wat betekent dit voor Industrieel Oppervlaktebehandelend

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51 Inhoud Woord vooraf 11 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13 1.1 Een definitie van de psychologie 14 1.2 Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis 16 1.2.1 Verschillen in het verzamelen

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Publieksforum: 30 burgers in dialoog over genetische tests

Publieksforum: 30 burgers in dialoog over genetische tests Z I T H E T I N MIJN GENEN? Publieksforum: 30 burgers in dialoog over genetische tests BELGIË 2003 Wetenschap en samenleving dagen elkaar uit Citaten uit het colloquium Testen van mensen, georganiseerd

Nadere informatie

MEI 2014 COMMUNITYMAGAZINE VAN DE UGENT DROOM EN DAAD. De duurzaamheidsvisie van de UGent

MEI 2014 COMMUNITYMAGAZINE VAN DE UGENT DROOM EN DAAD. De duurzaamheidsvisie van de UGent MEI 2014 01 COMMUNITYMAGAZINE VAN DE UGENT DROOM EN DAAD De duurzaamheidsvisie van de UGent Universiteit Gent heeft duurzaamheidsvisie Als eerste Belgische universiteit keurde de UGent een duurzaamheidsvisie

Nadere informatie

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Inhoud Mijn overtuigingen 2 Mijn prioriteiten 3 Bakens voor morgen 8 Laten we samen aan Europa bouwen 1 Mijn overtuigingen Mijn overtuigingen Een Europa,

Nadere informatie

Innovatie HR. Innovatie. Modewoord of toverstaf InspiHRe 19 oktober 2015

Innovatie HR. Innovatie. Modewoord of toverstaf InspiHRe 19 oktober 2015 Innovatie HR Modewoord of toverstaf InspiHRe 19 oktober 2015 1 Innovatie Wat is innovatie? Product Proces Instrumenten Conventies In onze wereld veelal de term Sociale innovatie: d.i. is vernieuwing van

Nadere informatie

Puzzelen aan innovatie. Minisymposium Gehandicapten zorg VGZ 1 juni 2016, Unieplaza Culemborg Jord Neuteboom - jord@viatore.nl www.viatore.

Puzzelen aan innovatie. Minisymposium Gehandicapten zorg VGZ 1 juni 2016, Unieplaza Culemborg Jord Neuteboom - jord@viatore.nl www.viatore. Puzzelen aan innovatie Minisymposium Gehandicapten zorg VGZ 1 juni 2016, Unieplaza Culemborg Jord Neuteboom - jord@viatore.nl www.viatore.nl Opties op de toekomst. met stukjes morgen ONDUURZAAMHEID in

Nadere informatie

Werk maken van Educatie voor Duurzame Ontwikkeling (EDO) ifjkbq lîéêäéö=ïéêâöêçéé=çåçéêïáàë=c=kjb NU=à~åì~êá=OMNM=J _çâêáàâ=

Werk maken van Educatie voor Duurzame Ontwikkeling (EDO) ifjkbq lîéêäéö=ïéêâöêçéé=çåçéêïáàë=c=kjb NU=à~åì~êá=OMNM=J _çâêáàâ= Werk maken van Educatie voor Duurzame Ontwikkeling (EDO) ifjkbq lîéêäéö=ïéêâöêçéé=çåçéêïáàë=c=kjb NU=à~åì~êá=OMNM=J _çâêáàâ= NME uitgedaagd 2005-2014 = VN-decennium van Educatie voor Duurzame Ontwikkeling

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderhoudt middels de organisaties Kerk in Actie (KiA) en ICCO Alliantie contacten met partners in Brazilië. Deze studie verkent de onderhandelingen

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Duurzaamheidsverklaring

Duurzaamheidsverklaring DUURZAAMHEIDSVERKLARING Ondergetekende: [Naam Leverancier en rechtsvorm [ ], statutair gevestigd te [plaats], aan de [straat, nummer en postcode] (KvK ), hierna te noemen Leverancier, hierbij rechtsgeldig

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit: de rol van niches bij een transitie

Duurzame mobiliteit: de rol van niches bij een transitie Duurzame mobiliteit: de rol van niches bij een transitie Een onderzoek naar de factoren die van invloed zijn op de bijdrage van niches aan een transitie 2011 Auteur: Universiteit: Ing. R.P.H. Opstals Radboud

Nadere informatie

Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid

Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid Erik Paredis en Thomas Block Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid Meer dan een schijnbeweging? Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid MEER DAN EEN SCHIJNBEWEGING? Erik Paredis en Thomas Block 1

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 00) VOOR DE DERDE GRAAD AANSLUITING BIJ DE VAKKEN De ethische matri aardrijkskunde biologie ecologie economie

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Kruispunten tussen (maatschappelijk verantwoord) ondernemen en het (jeugd)welzijnswerk 25 november 2011 Prof. Dr. Aimé Heene Universiteit Gent Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

Het is niet meer wat het geweest is. Tijd voor actie!

Het is niet meer wat het geweest is. Tijd voor actie! Conferentie Cultuureducatie West-Brabant Het is niet meer wat het geweest is. Tijd voor actie! De begrippen kunst, cultuur en schoonheid Verder met cultuureducatie Mathieu Weggeman, Roosendaal, 17 juni

Nadere informatie

Cursus volgen of lerend werken?

Cursus volgen of lerend werken? Cursus volgen of lerend werken? Trends & tips uit de gemeentelijke praktijk Ellen Grooteman 28 mei 2015 https://twitter.com/egrooteman nieuwe rol gemeenten Transitieproces veranderen van het stelsel, de

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Recht. Alternatieven voor recht

Hoofdstuk 1: Recht. Alternatieven voor recht Hoofdstuk 1: Recht Alternatieven voor recht Recht is zoals al gezegd een instrument om de maatschappij te ordenen. Alles is recht, kan een bepaalde houding zijn (die dan nog eens intrinsiek op alles toepasbaar

Nadere informatie

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Onze ambitie ZLTO wil toonaangevend zijn in het creëren én realiseren van het perspectief van ondernemers

Nadere informatie

Leren in Transitie. Flor Avelino @FlorAvelino avelino@drift.eur.nl. 17 november 2014, Gent, Beneluxconferentie

Leren in Transitie. Flor Avelino @FlorAvelino avelino@drift.eur.nl. 17 november 2014, Gent, Beneluxconferentie Leren in Transitie Flor Avelino @FlorAvelino avelino@drift.eur.nl 17 november 2014, Gent, Beneluxconferentie www.drift.eur.nl www.transitiepraktijk.nl www.transitionsnetwork.org www.ksinetwork.nl ACTIEONDERZOEK

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJSONDERZOEK SAMEN ONDERZOEKEND LEREN. José van Loo

PASSEND ONDERWIJSONDERZOEK SAMEN ONDERZOEKEND LEREN. José van Loo PASSEND ONDERWIJSONDERZOEK SAMEN ONDERZOEKEND LEREN José van Loo CNV Schoolleiders 6 november 2014 Onderzoek? Onderzoekende houding Onderzoeksmatig leiderschap Onderzoekende schoolcultuur Onderzoekende

Nadere informatie

Nieuwe en oude beleidsparadigma s

Nieuwe en oude beleidsparadigma s Nieuwe en oude beleidsparadigma s Bea Cantillon Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck, Universiteit Antwerpen Gent, 6 juni 2012 Zorgmodellen doorheen de geschiedenis 19de eeuw : liefdadigheid 20ste

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Het eindexamen (februari 2007) Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Duurzaamheid vertalen in zichtbare, haalbare stappen/binnen het kader van een mobiliserende toekomstvisie

Duurzaamheid vertalen in zichtbare, haalbare stappen/binnen het kader van een mobiliserende toekomstvisie KRACHTLIJNEN UIT DE VOORTRAJECT KRACHTLIJN 1: DUURZAAMHEID VERRUIMEN EN CONCRETISEREN Integratie people, planet, profit (en participatie) Vrijwel iedereen pleit ervoor om het concept duurzaamheid te verruimen.

Nadere informatie

KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS

KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS Veelzijdig sterk onderwijs Het Edison College, het Gymnasium Apeldoorn en de Koninklijke Scholengemeenschap (KSG) zijn verenigd in AVOO. Onze scholen bieden goed onderwijs

Nadere informatie

6 Geestelijke gezondheidszorg in het licht van zingeving en spiritualiteit

6 Geestelijke gezondheidszorg in het licht van zingeving en spiritualiteit Inhoud Inleiding 11 Zingeving versus maakbaarheid 13 Zingeving: een vast item in diverse contexten 15 Zingeving in de GGZ 16 Zingeving versus objectiviteitseisen in de GGZ 17 Zingeving als item in personeelsmanagement

Nadere informatie

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Tijdschema Inleiding Anje (15 minuten) Praktijk casus Anja (10

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Communiceren en Improviseren. Omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie W.M.A.

Communiceren en Improviseren. Omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie W.M.A. Communiceren en Improviseren. Omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie W.M.A. ter Haar Samenvatting In dit proefschrift is de aard en het

Nadere informatie

Uitkomststuring in de Wmo

Uitkomststuring in de Wmo Uitkomststuring in de Wmo workshop symposium de Menselijke Maat - Arcon 25 November 2013 Lucienne Berenschot Leo van der Geest Inleiding NYFER doet onderzoek naar de mogelijkheden om uitkomststuring te

Nadere informatie

Dankwoord 11 Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19

Dankwoord 11 Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19 Dankwoord 11 Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19 Makers en doeners 21 De verschillen tussen wetenschap, vormgeving en kunst 22 Het scheppingsproces als eenheid 23 Materiële werkelijkheid

Nadere informatie

Vertrouwen in de toekomst

Vertrouwen in de toekomst Vertrouwen in de toekomst Geachte leden van de Raad van Toezicht, beste collega s, Een paar dagen geleden had ik een eerste pizzasessie, een ontmoeting met een klein gezelschap betrokken studenten op de

Nadere informatie

Naar een verdere onderbouwing van het Vlaamse beleid voor duurzaamheidstransities

Naar een verdere onderbouwing van het Vlaamse beleid voor duurzaamheidstransities Naar een verdere onderbouwing van het Vlaamse beleid voor duurzaamheidstransities Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent Juni 2010 Working Paper n 19 Deze paper werd geschreven

Nadere informatie

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 Vier Trends rond Regio Zwolle Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 1. Waar verdienen we ons geld? In de Stad (maar ga niet te makkelijk uit van trends) Aan de ene kant Dynamiek

Nadere informatie

FSE in de Brandweer over mor en

FSE in de Brandweer over mor en FSE in de Brandweer over mor en Ricardo Weewer NVBR Projectgroep Strategische Reis Derde Nationale Congres Fire Safety Engineering 9 en 10 juni 2010 Programma Intro: Nieuwe visie brandweer over morgen

Nadere informatie

Economisch optimisme

Economisch optimisme Mindmap scenario A Economische groei belangrijker dan belangen van toekomstige generaties Weinig overheidsregulering, kans op monopolies Bedrijven aan de macht m.n. multinationals Weersbeïnvloeding in

Nadere informatie

WAAROM WE BETER STOPPEN MET VERLINTEN. oswald devisch universiteit hasselt

WAAROM WE BETER STOPPEN MET VERLINTEN. oswald devisch universiteit hasselt WAAROM WE BETER STOPPEN MET VERLINTEN oswald devisch universiteit hasselt Lintbebouwing verwijst naar wegen waarlangs een aaneengesloten lint van bebouwde percelen zijn gelegen die aan de achterzijde grenzen

Nadere informatie

Nieuwe tijden ander sociaal werk. Hans Boutellier Conferentie Wmo-werkplaatsen Utrecht 10 oktober 2014

Nieuwe tijden ander sociaal werk. Hans Boutellier Conferentie Wmo-werkplaatsen Utrecht 10 oktober 2014 Nieuwe tijden ander sociaal werk Hans Boutellier Conferentie Wmo-werkplaatsen Utrecht 10 oktober 2014 Inhoud van het verhaal Nieuwe tijden - complexiteit De improvisatiemaatschappij Sociaal domein - Meer

Nadere informatie

Cultuur als motor voor transitie naar een rechtvaardige duurzaamheid 1

Cultuur als motor voor transitie naar een rechtvaardige duurzaamheid 1 Cultuur als motor voor transitie naar een rechtvaardige duurzaamheid 1 Nikol Wellens, VTi steunpunt voor de podiumkunsten Crisis? Informatie en de tekenen van ecologische, sociale en economische crisis

Nadere informatie

Wetenschapscommunicatie en/of democratisch debat? Pieter Maeseele

Wetenschapscommunicatie en/of democratisch debat? Pieter Maeseele Wetenschapscommunicatie en/of democratisch debat? Pieter Maeseele Wie ben ik? Communicatiewetenschappen UA Media, Wetenschap & Democratie Media & Democratie - Evalueren van mate waarin media bijdragen

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Gebruikers en smart grids

Gebruikers en smart grids Gebruikers en smart grids KIvI NIRIA 23 Juni Gorinchem Geert Verbong Inhoud Belofte van Smart Grids: de actieve gebruiker Verschillende rollen Homo economicus De groene consument Nieuwe diensten De lastige

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Inleiding. Aanpak visie op leren

Plan van Aanpak. Inleiding. Aanpak visie op leren Plan van Aanpak Van Jos Kessels, Manon Ruijters, Dorine Wesel Datum 12 augustus 2015 Onderwerp Aanpak visie op leren Inleiding Natuurlijk zijn onze uitgangspunten op verschillende manieren om te zetten

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Marjoleine Hanegraaf (NMI bv) & Frans van Alebeek (PPO-AGV), december 2013 Het benutten van bodembiodiversiteit vraagt om vakmanschap van de teler. Er is

Nadere informatie

Gelijktijdige Waardecreatie en Derde Generatie Kwaliteitsmanagement. NNK, 8 oktober 2013

Gelijktijdige Waardecreatie en Derde Generatie Kwaliteitsmanagement. NNK, 8 oktober 2013 Gelijktijdige Waardecreatie en Derde Generatie Kwaliteitsmanagement De maatschappelijke variant van Zero defects? NNK, 8 oktober 2013 Programma voor de avond Gelijktijdige waardecreatie en derde generatie

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

De middagen van het recht van het directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele Rechten en Vrijheden

De middagen van het recht van het directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele Rechten en Vrijheden De middagen van het recht van het directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele Rechten en Vrijheden o Praktische informatie Waar? Wanneer? FOD Justitie Waterloolaan 115 1000 Brussel Vrijdag 24 april 2015

Nadere informatie

Jongeren en diversiteit in gezinsvormen. Kim Bastaits, Universiteit Antwerpen

Jongeren en diversiteit in gezinsvormen. Kim Bastaits, Universiteit Antwerpen Jongeren en diversiteit in gezinsvormen Kim Bastaits, Universiteit Antwerpen In welke gezinnen groeien kinderen op? Kinderen geboren buiten huwelijk Bron: FOD Economie 4 Scheiding: belangrijke transitie

Nadere informatie

VERSLAGEN WORKSHOPS SYMPOSIUM 6A 19 april 2012

VERSLAGEN WORKSHOPS SYMPOSIUM 6A 19 april 2012 VERSLAGEN WORKSHOPS SYMPOSIUM 6A 19 april 2012 Verslag workshop 6A Duurzaam personeelsbeleid 1 Verslag Workshop 6A: Maatschappelijke verantwoordelijkheid van de instelling Dé prioriteit is het personeel,

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Adaptief beheer van everzwijnen. 11/05/2012 Jim Casaer & Thomas Scheppers

Adaptief beheer van everzwijnen. 11/05/2012 Jim Casaer & Thomas Scheppers Adaptief beheer van everzwijnen 11/05/2012 Jim Casaer & Thomas Scheppers Adaptief beheer?? Maatwerk Onzekerheden Participatief overleg ~ belanghebbenden Monitoring Doelstellingen, indicatoren Leren door

Nadere informatie

MVO Forum Duurzaam aankopen en ketenbeheer. 17 December 2012

MVO Forum Duurzaam aankopen en ketenbeheer. 17 December 2012 MVO Forum Duurzaam aankopen en ketenbeheer 17 December 2012 Waarom duurzaam ketenbeheer? Waarom duurzaam ketenbeheer? Enkele belangrijke noties Erkenning van zijn eigen maatchappelijke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Basistraject lokaal jeugdbeleid

Basistraject lokaal jeugdbeleid Basistraject lokaal jeugdbeleid Inhoud en competenties per basismodule Basismodule Ruimte op 23 september en 23 oktoberi 2014 (Brussel) Kinderen en jongeren mogen er zijn en ruimte innemen, letterlijk:

Nadere informatie

WACHTKOSTEN EN DE. Dr. Wim Marneffe Universiteit Hasselt 1 maart 2012

WACHTKOSTEN EN DE. Dr. Wim Marneffe Universiteit Hasselt 1 maart 2012 WACHTKOSTEN EN DE DIENSTENRICHTLIJN Dr. Wim Marneffe Universiteit Hasselt 1 maart 2012 Overzicht presentatie Inleiding Europese Dienstenrichtlijn: Algemeen Vergunningen Wachtkosten: Wat? Hoe meten? Economische

Nadere informatie

Over hypes, innovaties en leren. EOS evenement Energie in Beweging 4 juni 2007 Geert Verbong

Over hypes, innovaties en leren. EOS evenement Energie in Beweging 4 juni 2007 Geert Verbong Over hypes, innovaties en leren EOS evenement Energie in Beweging 4 juni 2007 Geert Verbong Trends: Toename wereldbevolking Grote toename industriële productie Dreigende uitputting van grondstoffen Problemen

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 200) VOOR DE EERSTE GRAAD 2 2 AANSLUITING BIJ DE VAKKEN aardrijkskunde biologie sociaal-economische initiatie

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

REPUBLIEK DER ZEVEN VERENIGDE NEDERLANDEN 1515-1648

REPUBLIEK DER ZEVEN VERENIGDE NEDERLANDEN 1515-1648 REPUBLIEK DER ZEVEN VERENIGDE NEDERLANDEN 1515-1648 DOCENTENHANDLEIDING BOVENBOUW HAVO/VWO EINDEXAMENRONDLEIDING Eindexamenrondleiding geschiedenis Amsterdam museum Korte informatie Onderwerp: Historische

Nadere informatie

De leraar en de gedragsproblemen. onderzoek. Workshop De Rebound Connectie. Kees van der Wolf

De leraar en de gedragsproblemen. onderzoek. Workshop De Rebound Connectie. Kees van der Wolf De leraar en de gedragsproblemen informatie over onderzoek Workshop De Rebound Connectie Kees van der Wolf Ecologisch en transactioneel perspectief Gedragsprobleem niet alleen een probleem van de leerling

Nadere informatie

Stipendium. Anne Vaandrager

Stipendium. Anne Vaandrager Stipendium Anne Vaandrager Introductie Afwijken van de norm Tegenwoordig kunnen we door middel van technologie radicaal ingrijpen op het ontwerp van ons lichaam. De centrale positie van de mens als maatstaaf

Nadere informatie