Workshop Gevaarlijke stoffen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Workshop Gevaarlijke stoffen"

Transcriptie

1 Workshop Gevaarlijke stoffen Workshop Gevaarlijke stoffen Februari

2 Workshop Gevaarlijke Stoffen Informatiemateriaal Gevaarlijke stoffen in Nederland In Nederland zijn ongeveer verschillende gevaarlijke stoffen in omloop. Uit een onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) blijkt dat in een derde van de bedrijven gewerkt wordt met gevaarlijke stoffen. Eén op de vier werknemers werkt met gevaarlijke stoffen. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat normale en regelmatige blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk leidt tot 1850 sterfgevallen per jaar. Hier vallen de ongevallen met gevaarlijke stoffen buiten. Er is geen compleet en goed beeld van andere effecten van blootstelling aan gevaarlijke stoffen, zoals ziekte, verminderde vruchtbaarheid en allergieën (die vaak leiden tot het wijzigen van beroep). Samengevat zijn er veel mensen die blootgesteld worden aan gevaarlijke stoffen. De consequenties van die blootstelling kunnen bovendien ingrijpend zijn. Reden om in het bedrijf aandacht te schenken aan gevaarlijke stoffen. Voorbeelden van huidaandoeningen veroorzaakt door het werken met epoxy s. 2

3 Het herkennen van gevaarlijke stoffen: verpakt Voor het herkennen van gevaarlijke stoffen, maken we onderscheid in verpakte en onverpakte producten. Een leverancier is verplicht op het etiket van een product aan te geven of het gaat om een gevaarlijke stof. Dit gebeurt door middel van een gevaarssymbool op de verpakking. Als u wilt weten of een product gevaarlijk is, dan kunt u voor verpakte producten dus eenvoudigweg op het etiket kijken. Hieronder volgen de symbolen met hun betekenis: Corrosief of bijtend (C) Ontvlambaar (F) of licht ontvlambaar (F + ) Explosief (E) 3

4 Oxiderend (O) Vergiftig (T) of Zeer vergiftig (T + ) Schadelijk (Xn) of Irriterend (Xi) De betekenis van een gevaarssymbool is vrij algemeen (brandbaar, bijtend, explosief, etc.). Op het etiket kunt u daarom aanvullende informatie vinden in de zogenaamde R-zinnen. De R staat voor risico. De R-zinnen bestaan uit een nummer en worden gevolgd door een uitleg. Twee voorbeelden: R20 betekent bijvoorbeeld: schadelijk bij inademing R35: veroorzaakt ernstige brandwonden Overigens vermeldt het etiket naast R-zinnen ook S-zinnen (safety of veiligheidszinnen). De S-zinnen geven weer welke beschermende maatregelen genomen moeten worden bij het werken met het product. De leverancier heeft nog een verplichting: hij is verplicht een veiligheids informatie blad (bij sommigen misschien bekend als Material Safety Data Sheet, MSDS) te leveren als u daarom vraagt. In een veiligheidsinformatie blad vindt u nog meer gedetailleerde informatie over de samenstelling van het product, de risico s en de maatregelen die u kunt nemen om schade aan de gezondheid te voorkomen. Soms worden producten uit de originele verpakking gehaald en overgegoten of overgedaan in bijvoorbeeld jerrycans, blikken, emmers. Dan is er geen etiket. In dat geval kunt u via de originele verpakking nog wel achterhalen wat de gevaren van het product zijn. 4

5 Samenvattend kunt u op verschillende manieren achterhalen of een verpakt product schadelijk is voor de gezondheid en om wat voor schade het gaat: 1. Het gevaarssymbool op het etiket; 2. De R-zinnen op het etiket; 3. De veiligheids informatie bladen; Bij opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen worden gedeeltelijk andere symbolen en uitdrukkingen gebruikt. Hierover is informatie opgenomen in de bijlage. 5

6 Herkennen van gevaarlijke stoffen: Onverpakt Niet alle gevaarlijke stoffen zijn voorzien van een etiket. Soms komen stoffen vrij tijdens het werk, dan hebben ze geen verpakking en dus geen etiket. Enkele voorbeelden zijn: - Houtstof dat vrijkomt bij het bewerken van hout - (Kwarts)stof dat vrijkomt bij het bewerken van beton, natuursteen, etc. - Dieseluitlaatgassen van generatoren, vrachtwagens, andere transportmiddelen - Dampen die vrijkomen bij het solderen of lassen Stoffen die vrijkomen tijdens het werk kunnen slecht zijn voor de gezondheid. Hoe kunt u nu achterhalen of u te maken heeft met een gevaarlijke stof? Dat kan onder andere door informatie in te winnen bij uw arbodienst, de branche vereniging, op internet en in de risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E). N.B. Bij het herkennen van gevaarlijke stoffen gebruiken mensen vaak hun neus. Helaas is dat meestal geen goede richtlijn. Sommige stoffen stinken, maar zijn niet schadelijk voor de gezondheid. Andersom geldt dat sommige stoffen schadelijk zijn lang voordat je ze kunt ruiken (bijvoorbeeld koolmonoxide). Hoogte van blootstelling Bij het werken met gevaarlijke stoffen kan er schade optreden aan de gezondheid. Wat voor soort schade en hoeveel schade optreedt, is afhankelijk van de gevaarscategorie, maar ook van de hoogte van de blootstelling. Met andere woorden: niet alleen het gevaar van de stof is van belang, maar ook de hoeveelheid van de stof die het lichaam binnen komt. Sommige stoffen hebben geen drempelwaarde. Dit wil zeggen dat ook heel lage blootstelling kan leiden tot een gezondheidsschade. U kunt hierbij denken aan asbest: één vezel is voldoende om later kanker te ontwikkelen. Grenswaarden De twee elementen, gevaar en dosis, zijn verwerkt in grenswaarden. Voor een aantal stoffen zijn er grenswaarden vastgesteld, de zogenaamde MAC-waarden (Maximaal Aanvaarde Concentratie). Deze geven aan wat de concentratie van de stof in de in te ademen lucht maximaal mag zijn. Er zijn twee eenheden: milligram per m 3 en parts per million (PPM). Sommige grenswaarden gelden voor 8 uur. Er wordt geen gezondheidsschade verwacht als iemand een arbeidsleven lang (40 jaar lang, 8 uur per dag, 5 dagen in de week) bloot gesteld wordt aan concentraties onder de grenswaarde. 6

7 Andere grenswaarden gelden voor kortere perioden: gemiddeld mag de concentratie stof in de in te ademen lucht niet boven de 8 uurs-waarde uitkomen, én kortstondig mag het niet boven de 15 minuten grenswaarde of (in sommige gevallen) de piekwaarden (MAC-Ceiling) uitkomen. Let op: 1. Er zijn veel grenswaarden geschrapt. Het is de bedoeling dat het bedrijfsleven zelf nieuwe grenswaarden maakt. 2. MAC-waarden zijn gedeeltelijk gebaseerd op gezondheidskundige waarden, maar ook op wat technisch haalbaar is. Het is soms een compromis. 3. Grenswaarden gelden voor de doorsnee gezonde mens. Er wordt geen rekening gehouden met bijzondere groepen (bijvoorbeeld kinderen en zwangeren) of bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld zwaar werk en warmte). 4. Grenswaarden gelden voor opname in het lichaam door ademhaling. Voor huidblootstelling zijn geen (nauwelijks) grenswaarden. Opmerkingen: Sommige stoffen worden opgenomen door de huid; Bij warme werkomstandigheden kan de opname door de huid groter zijn (door betere doorbloeding en het openstaan van de poriën); Bij fysiek zwaar werk is de opname door de huid groter (zie hierboven), maar ook door inademing (hoger ademminuutvolume; hijgen); Bij zwangerschap kan de opname via de huid (door een betere doorbloeding) en door inademen (hoger ademminuutvolume) groter zijn dan normaal. Maatregelen De blootstelling aan gevaarlijke stoffen kunt u verlagen door beheersmaatregelen te nemen. In de Arbowet wordt aangegeven dat u in principe moet streven naar een maatregel zo dicht mogelijk bij de bron (de arbeidshygiënische strategie). Alleen als dat niet mogelijk is, kunt u door het aanpassen van de werkplek (bijvoorbeeld ventilatie en afzuiging) de blootstelling proberen te verminderen. Is ook dit niet mogelijk, dan kunt u proberen het werk anders te organiseren. Als al het andere niet mogelijk is, kunt u gebruik maken van persoonlijke beschermingsmiddelen. Samenvattend in volgorde van voorkeur: 1. Bronmaatregelen; 2. Werkplek aanpassen; 3. Werk anders organiseren; 4. Persoonlijke beschermingsmiddelen. Met een bronmaatregel wordt bedoeld dat technische of organisatorische maatregelen genomen worden, waardoor geen of minder gevaarlijke stoffen gebruikt worden. Voorbeelden: - Oplosmiddelhoudende verf (lijm, inkt) vervangen door oplosmiddelvrije verf (lijm, inkt); - Gipsblokken knippen in plaats van zagen, waardoor minder stof vrij komt; - Gesloten systemen voor afwasmiddel, inkten etc, zodat niet wordt overgeheveld. 7

8 Voorbeelden werkplek aanpassen - Gereedschap en machines die aangesloten zijn op stofzuigers of afzuiginstallaties o afzuiging op uitlaatpijpen in garages; o slijptol met afzuiging; - Puntafzuiging bij laswerkzaamheden; - Werken in een zuurkast. Werk anders organiseren - Niet vegen, maar stofzuigen; - Dit kan door de werkzaamheden zo af te stemmen dat mensen niet aanwezig zijn bij stoffige werkzaamheden van collega s; - Werkroulatie. Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn de kapjes, filterbussen, veiligheidsbrillen, gelaatsmaskers, handschoenen die blootstelling moeten beperken. Het kiezen van het juiste type middel is belangrijk. Stofkapjes houden geen damp tegen en katoenen handschoenen beschermen niet tegen oplosmiddelen. Wet- en regelgeving Welke verplichtingen zijn er vanuit de Arbowet als het gaat om gevaarlijke stoffen: Een gevaarlijke stoffen register. Alle producten met een gevaarssymbool moeten opgenomen worden in een register (verplichting vanuit de wet milieugevaarlijke stoffen). De verdiepende inventarisatie gevaarlijke stoffen. Wanneer gewerkt wordt met gevaarlijke stoffen moet in de RI&E een verdiepende inventarisatie gevaarlijke stoffen worden uitgevoerd. Hierin moet informatie opgenomen worden over de aard, mate en duur van de blootstelling. Voorlichting over gevaarlijke stoffen. Het beperken van blootstelling volgens de arbeidshygiënische strategie. Niet overschrijden van grenswaarden. Een Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO). Voor bepaalde stoffen is het verplicht om regelmatig een gezondheidskundige check te ondergaan (asbest, lood). Voor andere stoffen kan het zo zijn dat op basis van de RI&E wordt besloten dat er een risico is dat door middel van een PAGO gecontroleerd kan worden (longonderzoek, huidonderzoek). In dat geval moet het onderzoek aangeboden worden aan de werknemer. De werknemer is niet verplicht het te ondergaan. In de wet Milieubeheer is de opslag van gevaarlijke stoffen geregeld. Vroeger waren de richtlijnen vastgelegd in CPR 15. Tegenwoordig is dit PGS 15. In de praktijk wordt er geleidelijk overgegaan van CPR naar PGS. Het besluit externe veiligheid (BEVI) richt zich op de invloed die de opslag van en het werken met gevaarlijke stoffen kan hebben op de omgeving. 8

9 Hulp- en informatiemiddelen Er zijn diverse informatiebronnen en hulpmiddelen beschikbaar die kunnen helpen om te voldoen aan de wet- en regelgeving. Binnen VASt zijn diverse informatiebladen gemaakt en producten ontwikkeld (www.vast.szw.nl): Eén van de onder VASt ontwikkelde instrumenten is De Stoffenmanager. Dit is een instrument waarmee de ondernemer een aantal wettelijke verplichtingen op het gebied van gevaarlijke stoffen kan invullen. Er is één generieke versie ontwikkeld die bruikbaar is voor alle branches. Daarnaast zijn een aantal branches bezig met een branchespecifieke versie. De Stoffenmanager kan gebruikt worden voor: De verdiepende inventarisatie gevaarlijke stoffen (ook wel RI&E gevaarlijke stoffen genoemd). Hierin wordt de blootstelling aan gevaarlijke stof beoordeeld en vertaald in een score groen, oranje of rood. Een register gevaarlijke stoffen. Het maken van instructiekaarten voor werknemers. Het controleren van de opslag gevaarlijke stoffen (voldoet het aan de regelgeving). Voor meer informatie zie: PIMEX (Picture Mix Exposure) is een instrument voor visualisatie van blootstelling aan gevaarlijke stoffen (en geluid). Het software-instrument koppelt video-opnames van werksituaties aan een visuele weergave van meetgegevens. Een bedrijf zou met PIMEX opnames kunnen maken in het bedrijf, zodat bedrijfsspecifieke videofilmpjes ontstaan. Een andere mogelijkheid is dat een bedrijf bij de voorlichting aan werknemers gebruik maakt van de videofilmpjes die onder VASt ontwikkeld zijn en (gratis) beschikbaar zijn op de website van SZW (www.vast.szw.nl). Overige interessante websites: (wordt arboportaal.nl met stoffenportaal) Ook op andere sites op internet is informatie te krijgen over arbeidsomstandigheden en specifiek het werken met gevaarlijke stoffen. Als u informatie zoekt, kunt u het beste beginnen bij de website van de branchevereniging. Ook kunt u via zoekmachines, zoals google soms informatie verkrijgen. Leveranciers van stoffen en van beheersmaatregelen kunnen ook informatie geven over risico s en beheersmaatregelen. Vraag ook collega bedrijven! 9

Gevaarlijke stoffen. Weet waarmee je werkt! Informatie voor de werknemer

Gevaarlijke stoffen. Weet waarmee je werkt! Informatie voor de werknemer Gevaarlijke stoffen Weet waarmee je werkt! Informatie voor de werknemer Weet jij of je met gevaarlijke stoffen werkt? Als een product gevaarlijk is voor je gezondheid of onveilig is, dan is het etiket

Nadere informatie

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven FNV Bondgenoten Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven Gevaarssymbolen op grond van de Europese regelgeving R-zinnen voor de voortplanting giftige stoffen R 46 R

Nadere informatie

Toolbox. Gevaarlijke stoffen

Toolbox. Gevaarlijke stoffen Toolbox Gevaarlijke stoffen Stichting Arbouw 2009. Alle rechten voorbehouden Hoe herken je een gevaarlijke stof? Gevaarlijke stoffen herken je aan het etiket: gevaarsymbolen; R-zinnen; S-zinnen. 2 Gevaarsymbolen

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen. Weet waarmee je werkt! Informatie voor werkgevers

Gevaarlijke stoffen. Weet waarmee je werkt! Informatie voor werkgevers Gevaarlijke stoffen Weet waarmee je werkt! Informatie voor werkgevers Tijdens het werk krijgt u te maken met gevaarlijke stoffen in bouwmaterialen en bouwproducten, zoals verf, lijm, cement en kit. Ook

Nadere informatie

Schadelijke producten algemeen

Schadelijke producten algemeen Schadelijke producten algemeen Wat zijn schadelijke producten? Wat zijn de gevolgen van werken met schadelijke producten? Welke factoren zijn van invloed op de schadelijkheid? Wat zegt de wet? Wat kunnen

Nadere informatie

Tekst bij de sheets: Toolbox Gevaarlijke stoffen

Tekst bij de sheets: Toolbox Gevaarlijke stoffen Tekst bij de sheets: Toolbox Gevaarlijke stoffen In onderstaande tabel is aangegeven welke sheets er zijn. Sheet Korte omschrijving 1 Toolbox Gevaarlijke stoffen 2 Hoe herken je een gevaarlijke stof? 3

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

arboregelgeving Informatiebron Arbo-aspecten bij het gebruiken van biomassa voor energie-opwekking arbowet

arboregelgeving Informatiebron Arbo-aspecten bij het gebruiken van biomassa voor energie-opwekking arbowet Informatiebron Arbo-aspecten bij het gebruiken van biomassa voor energie-opwekking arbo-regelgeving Arbowet De regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet,

Nadere informatie

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen Voorlichting & Training Gevaarlijke Stoffen Inleiding Introductie Leerdoelen Definities Blootstellingstandaard Besmetting & gezondheidseffecten Identificaties en etiketten Persoonlijke beschermingsmiddelen

Nadere informatie

Algemene. laboratoriumveiligheid

Algemene. laboratoriumveiligheid Algemene Universiteit laboratoriumveiligheid Marc Fluttert Arbo en Milieudienst W&N Arbo- en Milieudienst (AMD), Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen 1 Inhoud 1. Algemene regels op een lab 2.

Nadere informatie

Kwartstof in de lucht (mg/m2) Tot ca. 15 (= 200 x teveel!)

Kwartstof in de lucht (mg/m2) Tot ca. 15 (= 200 x teveel!) Stof in de bouw Iedereen die in de bouw werkt komt in aanraking met stof. Op iedere bouwplaats is stof aanwezig, want het komt vrij bij allerlei bewerkingen. Van iedere twee bouwvakkers heeft er een last

Nadere informatie

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering DATUM: 20.03.2009 Wettelijk verplichte gevaarsetikettering In bepaalde gevallen verplicht de wet fabrikanten om gevaarsinformatie te verstrekken (gevaarssymbolen en de bijbehorende risico- en veiligheidszinnen)

Nadere informatie

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde?

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Paulien Oosterveld, arbeidshygiënist Veiligheid, Gezondheid en Milieu Universiteit Leiden en LUMC Doel presentatie Volgende vragen beantwoorden: Hoe is de

Nadere informatie

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

FNV Bondgenoten Chemische industrie. Maak uw werkplek babyproof!

FNV Bondgenoten Chemische industrie. Maak uw werkplek babyproof! FNV Bondgenoten Chemische industrie Maak uw werkplek babyproof! Werken met chemische stoffen kan, zoals dat netjes heet, schadelijk zijn voor de voortplanting. Bedoeld wordt dat het verwekken van kinderen

Nadere informatie

NVvA symposium, 22 maart 2007. Ton Spee. Arbouw, Amsterdam

NVvA symposium, 22 maart 2007. Ton Spee. Arbouw, Amsterdam NVvA symposium, 22 maart 2007 Ton Spee Arbouw, Amsterdam 1 Achtergrond Blootstelling via de luchtwegen: blootstellingsroutes Begrippen Voorbeelden Werking in de praktijk Huidblootstelling Stoffenmanager

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Algemene laboratoriumveiligheid Eerstejaarsintroductie BFW, LS&T, MS&T

Algemene laboratoriumveiligheid Eerstejaarsintroductie BFW, LS&T, MS&T Algemene laboratoriumveiligheid Eerstejaarsintroductie BFW, LS&T, MS&T Marc Fluttert September 2014 Arbo & Milieu Dienst W&N Inhoud 1. Algemene regels op een lab 2. Zelf risico inschatten 3. Maatregelen

Nadere informatie

Kinderwens, zwanger en stoffen op het werk

Kinderwens, zwanger en stoffen op het werk Kinderwens, zwanger en stoffen op het werk Met het programma Versterking Arbeidsomstandighedenbeleid Stoffen (VASt) wil het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de periode 2003-2007 ondernemers

Nadere informatie

Samenvatting Advies normering piekblootstelling oplosmiddelen 1

Samenvatting Advies normering piekblootstelling oplosmiddelen 1 Commissie Arbeidsomstandigheden Samenvatting Advies normering piekblootstelling oplosmiddelen 1 Kern van het advies De Commissie Arbeidsomstandigheden van de Sociaal-Economische Raad (SER) heeft in een

Nadere informatie

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen Laatste update: 11 maart 2003 Volgens het 'Besluit verpakking en aanduiding milieugevaarlijke stoffen', behorende bij

Nadere informatie

Checklist Gezondheidsklachten door fijnstof

Checklist Gezondheidsklachten door fijnstof Checklist Gezondheidsklachten door fijnstof Bij werkzaamheden zoals het verwijderen van oud riet, slijpen, hakken, zagen van hout en vegen komt fijnstof vrij. Fijnstof kan ingeademd worden en in de longen

Nadere informatie

... Think safety! Werken met. Gevaarlijke stoffen. VGM Algemeen. Milieu. Gezondheid. Veiligheid

... Think safety! Werken met. Gevaarlijke stoffen. VGM Algemeen. Milieu. Gezondheid. Veiligheid Werken met VGM Algemeen Milieu Gezondheid Veiligheid 1 Werken met Denk aan veiligheid- altijd en overal Bij werkzaamheden aan gesloten installaties en systemen zijn strikte procedures van kracht. Er bestaat

Nadere informatie

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten)

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) en S-zinnen isk & Safety zinnen (isico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) Voor etikettering van stoffen die op de werkplek woren gebruikt verwijst de Arbowet naar het 'Besluit verpakking en aanduiding

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst!

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Veilig verzorgen van kleinkinderen Dominotheorie Ongevallen

Nadere informatie

Veilig werken met schadelijke chemische producten. Kwartsstof: stofvrij werken. 5 september 2015, Dag van de Preventiemedewerker

Veilig werken met schadelijke chemische producten. Kwartsstof: stofvrij werken. 5 september 2015, Dag van de Preventiemedewerker Kwartsstof: stofvrij werken Veilig werken met schadelijke chemische producten 5 september 2015, Dag van de Preventiemedewerker Evelyn Tjoe Nij, arbeidshygiënist 1 Onderwerpen kwartsstof stofvrij werken

Nadere informatie

HOUTSTOF EN UW GEZONDHEID ALGEMEEN

HOUTSTOF EN UW GEZONDHEID ALGEMEEN HOUTSTOF EN UW GEZONDHEID ALGEMEEN Bij de bewerking van hout komt bijna onvermijdelijk houtstof vrij. Blootstelling aan houtstof, met name inademing, brengt risico's voor de gezondheid met zich mee. Houtstof

Nadere informatie

Checklist: Gezondheidsklachten door fijnstof

Checklist: Gezondheidsklachten door fijnstof Checklist: Gezondheidsklachten door fijnstof Fijnstof komt vrij tijdens het schuren en frezen. De fijnstof kan via de huid en de inademing in je lichaam terechtkomen en op den duur onder andere kanker

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit stappenplan kunt u contact opnemen met:

Voor meer informatie over dit stappenplan kunt u contact opnemen met: Voor meer informatie over dit stappenplan kunt u contact opnemen met: Centrum GBW Johan van Oldenbarneveltlaan 9, 2582 NE Den Haag Telefoon 070 355 25 02, Fax 070 355 83 99 E-mail centrum@gbw.nl, Internet

Nadere informatie

> < Veel voorkomende gevaarlijke stoffen. Voorbeelden van gevaarlijke stoffen

> < Veel voorkomende gevaarlijke stoffen. Voorbeelden van gevaarlijke stoffen Voorbeelden van gevaarlijke stoffen Er zijn verschillende soorten gevaarlijke stoffen, met elk hun specifieke schadelijke effecten. Voorbeelden zijn: organische oplosmiddelen cyclische verbindingen zware

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

6.10 Gevaarlijke stoffen

6.10 Gevaarlijke stoffen 6.10 Gevaarlijke stoffen Wordt er in uw bedrijf met gevaarlijke stoffen gewerkt? Veel werkgevers en werknemers blijven het antwoord op deze vraag schuldig. In de bouw wordt op vrij grote schaal met stoffen

Nadere informatie

Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen

Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen Gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen In Nederland werkt één op de drie bedrijven met gevaarlijke stoffen. Daarbij worden werknemers voor

Nadere informatie

Zeer licht ontvlambaar

Zeer licht ontvlambaar Blauwzuurgas (HCN) Algemene gegevens CAS nr: 74-90-8 EU-etikettering: R-zinnen: 12-26-50/53 S-zinnen: (1/2), 7/9-16-36/37-38-45-60-61 Zeer licht ontvlambaar Zeer giftig Milieugevaarlijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord:

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen. Informatie voor professionele gebruikers van stoffen

REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen. Informatie voor professionele gebruikers van stoffen REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor professionele gebruikers van stoffen REACH: Nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor professionele gebruikers van stoffen 02 Wat

Nadere informatie

Bedrijventerreinen en veilig werken met gevaarlijke stoffen

Bedrijventerreinen en veilig werken met gevaarlijke stoffen Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Bedrijventerreinen en veilig werken met gevaarlijke stoffen In veel bedrijven komen medewerkers in aanraking met gevaarlijke stoffen, zoals oplosmiddelen,

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen PREVENTIEMAATREGELEN

Gevaarlijke stoffen PREVENTIEMAATREGELEN (ook producten met gevaarlijke eigenschappen genoemd) zijn terug te vinden in alledaagse producten zoals schoonmaakmiddelen en verf. We zijn er zo aan gewend geraakt dat we er niet meer bij stilstaan dat

Nadere informatie

Algemene laboratoriumveiligheid Eerstejaarsintroductie BFW, LS&T, MS&T

Algemene laboratoriumveiligheid Eerstejaarsintroductie BFW, LS&T, MS&T Algemene laboratoriumveiligheid Eerstejaarsintroductie BFW, LS&T, MS&T Marjolijne Samwel-Luijt September 2015 Arbo & Milieu Dienst W&N Inhoud 1. Algemene regels op een lab 2. Risico s chemicaliën bepalen

Nadere informatie

FNV Bondgenoten Metaalindustrie. Maak uw werkplek babyproof!

FNV Bondgenoten Metaalindustrie. Maak uw werkplek babyproof! FNV Bondgenoten Metaalindustrie Maak uw werkplek babyproof! Werken met chemische stoffen kan, zoals dat netjes heet, schadelijk zijn voor de voortplanting. Bedoeld wordt dat het verwekken van kinderen

Nadere informatie

Naam bedrijf/opdrachtgever: Functie/opdrachtnaam: Korte functieomschrijving: Mag ook als bijlage worden toegevoegd

Naam bedrijf/opdrachtgever: Functie/opdrachtnaam: Korte functieomschrijving: Mag ook als bijlage worden toegevoegd Blad : 1 van 5 ABU Arbochecklist - Productie Naam bedrijf/opdrachtgever: Ingevuld door: Datum: dd-mm-jjjj Functie/opdrachtnaam: Korte functieomschrijving: Mag ook als bijlage worden toegevoegd 1 Je moet

Nadere informatie

Blootstelling Gevaarlijke stoffen. Tips voor implementatie

Blootstelling Gevaarlijke stoffen. Tips voor implementatie Blootstelling Gevaarlijke stoffen Tips voor implementatie René Bekman (RAH / RHVK) 31 maart 2015 NVVK congres Veiligheid? Zoek het ff zelf uit! Veel geluk! Citaat: Grote chemische bedrijven, zoals Fuji

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Industriële gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

Voorkom risico s op kanker door stoffen op het werk

Voorkom risico s op kanker door stoffen op het werk Voorkom risico s op kanker door stoffen op het werk Met het programma Versterking Arbeidsomstandighedenbeleid Stoffen (VASt) wil het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de periode 2003-2007

Nadere informatie

* 19% * 21% -4- Wat is de minimale zuurstofconcentratie in de lucht waarbij gewerkt mag worden?

* 19% * 21% -4- Wat is de minimale zuurstofconcentratie in de lucht waarbij gewerkt mag worden? * 19% * 21% -4- Wat is de minimale zuurstofconcentratie in de lucht waarbij gewerkt mag worden? -4- Hoeveel zuurstof zit er bij normale omstandigheden in de lucht? * Afvalverwerking * Gezondheidszorg *

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over bericht ziekte oud-medewerkers vanwege blootstelling aan giftige stoffen

Antwoorden op vragen over bericht ziekte oud-medewerkers vanwege blootstelling aan giftige stoffen Ministerie van Defensie > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Dental Stoffenmanager

Gebruikershandleiding Dental Stoffenmanager Gebruikershandleiding Dental Stoffenmanager Hoe werkt de Dental Stoffenmanager: U kunt de Dental Stoffenmanager op drie manieren gebruiken. 1. Algemene informatie bekijken In het onderdeel Informatie bekijken

Nadere informatie

Arbochecklist Produktie/Technisch/Logistiek

Arbochecklist Produktie/Technisch/Logistiek Arbochecklist Produktie/Technisch/Logistiek Naam flexwerker : Naam bedrijf/opdrachtgever : Ingevuld door : Functie/opdrachtnaam : Datum : 1 Je moet in het bezit zijn van geldige veiligheidsdiploma s/certificaten:

Nadere informatie

Checklijst Werkplek kankervrij: ACRYLAMIDE

Checklijst Werkplek kankervrij: ACRYLAMIDE Toelichting op de Checklijst Werkplek Kankervrij In de ongeharde basisvorm is acrylamide (AA), bij inademing of aanraking met de huid, kankerverwekkend voor de mens. AA is naast kankerverwekkend ook nog

Nadere informatie

Gevaarlijke producten

Gevaarlijke producten Welkom Gevaarlijke producten Basisvorming preventie & bescherming Gemeenschappelijke preventiedienst Lesgever: Karen Brems Wat is een gevaarlijk product? Gevaarlijke producten in scholen Blootstelling

Nadere informatie

Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever

Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever Kwartsstof te lijf Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever Kwartsstof te lijf! Bijna iedereen in de bouw heeft te maken met stof. Bij bouwwerkzaamheden komt nu eenmaal

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

GS-RI-01. productinfo. Gebruik. veiligheidsinstructie. artikel Risico / gevaar leverancier gebruiksaanwijzing. Voor het verwijderen van theeaanslag.

GS-RI-01. productinfo. Gebruik. veiligheidsinstructie. artikel Risico / gevaar leverancier gebruiksaanwijzing. Voor het verwijderen van theeaanslag. GEVAARLIJKE STOFFEN - Risico-inventarisatie 1 Bleekmiddel Bij mengen met andere schoonmaakmiddelen kunnen er giftige gassen ontstaan Solid Med Veroorzaakt ernstige brandwonden Van Hoeckel Ecolab Voor het

Nadere informatie

Signalisatie door borden en pictogrammen. De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html

Signalisatie door borden en pictogrammen. De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html Signalisatie door borden en pictogrammen De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html Brandbestrijdingsborden Borden in verband met het brandbestrijdingsmaterieel hebben

Nadere informatie

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch Algemene gegevens CAS nr: 50-00-0 EU-etikettering: R-zinnen: 23/24/25-34-40-43 S-zinnen: (1/2)-26-36/37/39-45-51 giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR H: 351-331-311-301-314-335-317 acuut toxisch doelorgaan

Nadere informatie

Checklijst Werkplek kankervrij: Dieselrook

Checklijst Werkplek kankervrij: Dieselrook Toelichting op de Checklist Werkplek Kankervrij In veel bedrijven komt tijdens werkzaamheden dieselrook vrij bij het werken met machines en apparaten die draaien op diesel. Met een duur woord heet dit

Nadere informatie

KOZIJNEN STELLEN. Stelt u de gezondheid. Arbouw voor gezond en veilig werken

KOZIJNEN STELLEN. Stelt u de gezondheid. Arbouw voor gezond en veilig werken KOZIJNEN STELLEN Stelt u de gezondheid van uw werknemers voorop? Arbouw voor gezond en veilig werken Het handmatig stellen van kozijnen is zwaar werk: zwaar tillen, dragen, langdurig geknield of gebukt

Nadere informatie

maart 2008 BENZEEN VGWM Gezondheid Veiligheid Welzijn A WAY OF LIVING Standaards voor professionals, wees alert!

maart 2008 BENZEEN VGWM Gezondheid Veiligheid Welzijn A WAY OF LIVING Standaards voor professionals, wees alert! maart 2008 VGWM A WAY OF LIVING Veiligheid Gezondheid Welzijn Milieu VGWM Standaards voor professionals, wees alert! Werk veilig of werk niet Voor werkzaamheden aan gesloten installaties en systemen zijn,

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING 4.1 GEVAARLIJKE STOFFEN HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING Tijdens de scheikundelessen zullen jullie zelf vaak met stoffen werken die gevaarlijk kunnen zijn. Om goed en veilig met deze stoffen (chemicaliën) om

Nadere informatie

Zorg dat de ventilatie aanstaat en werkt. Werk zorgvuldig en schoon. Gebruik speciale werkkleding en een speciale ruimte om de kleding op te bergen.

Zorg dat de ventilatie aanstaat en werkt. Werk zorgvuldig en schoon. Gebruik speciale werkkleding en een speciale ruimte om de kleding op te bergen. Zorg dat de ventilatie aanstaat en werkt. Werk zorgvuldig en schoon. Gebruik speciale werkkleding en een speciale ruimte om de kleding op te bergen. Neem de werkkleding nooit mee naar huis. Gebruik persoonlijke

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Distributeurs U moet een stof of mengsel dat als gevaarlijk is ingedeeld etiketteren en verpakken volgens de eisen van EU-GHS. Daarbij kunt u de indeling gebruiken

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Informatie voor distributeurs U moet een stof of mengsel dat als gevaarlijk is ingedeeld etiketteren en verpakken volgens de eisen van EU-GHS. Daarbij kunt u de

Nadere informatie

HSE guidelines. januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines. januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS HSE guidelines H januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger!

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger! Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak Zo werk je prettiger! Vooraf Schoonmakers werken dagelijks met allerlei schoonmaak- en onderhoudsmiddelen. Hierin zitten stoffen die schadelijk kunnen zijn

Nadere informatie

ToolboxKwartsstof. voor gezond en veilig werken

ToolboxKwartsstof. voor gezond en veilig werken ToolboxKwartsstof Inhoud toolbox Kwartsstof Wat is stof? Wat gebeurt er als je teveel stof inademt? Wat is teveel? Wat kun je hiertegen doen? 2 Wat is stof? Alle deeltjes die in de lucht rondzweven Stof

Nadere informatie

Met een goede implementatie van het 4-stappenplan kan REACH u niet verrassen

Met een goede implementatie van het 4-stappenplan kan REACH u niet verrassen Risicobeoordeling van gevaarlijke stoffen op het werk Met een goede implementatie van het 4-stappenplan kan REACH u niet verrassen NVvA Symposium Scheveningen, 13 april 2016 Stan de Poot Onderwerpen Beoordeling

Nadere informatie

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid. Algemene gegevens CAS nr: 7803-51-2 EU-etikettering: R-zinnen: 12, 17, 26, 34, 50 S-zinnen: (1/2), 28, 36/37, 45, 61, 63 licht ontvlambaar zeer giftig milieugevaarlijk CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

Toelichting RI&E Vragenlijst

Toelichting RI&E Vragenlijst Toelichting RI&E Vragenlijst Op de volgende pagina s wordt nader ingegaan op de vragenlijst in deel 3. Er worden een aantal belangrijke aspecten van de RI&E uitgewerkt, aangevuld met aanwijzingen waar

Nadere informatie

Opslag Gevaarlijke stoffen

Opslag Gevaarlijke stoffen Opslag Gevaarlijke stoffen CPR / PGS Wet of richtlijn? Inhoudsopgave Inleiding Wetgeving CPR naar PGS Wijzigingen Etikettering & verpakkingscategorieën Ondergrenzen Diverse bepalingen Stappenplan Tot Inleiding

Nadere informatie

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety.

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety. - en S-zinnen -zinnen zijn internationaal gestandaardiseerde risicobeschrijvingen die (indien van toepassing) dienen te worden aangebracht op verpakkingen van stoffen die bepaalde risico s met zich meebrengen.

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Vergunningverleners Een vergunningaanvraag mag niet in strijd zijn met EU-GHS. Het is daarom van belang dat u de bepalingen van EU-GHS kent en begrijpt. EU-GHS

Nadere informatie

Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer

Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer Kwartsstof te lijf Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer Kwartsstof te lijf! Bijna iedereen in de bouw heeft

Nadere informatie

... Think safety! Werken met. Gevaarlijke stoffen. VGM Algemeen. Milieu. Gezondheid. Veiligheid

... Think safety! Werken met. Gevaarlijke stoffen. VGM Algemeen. Milieu. Gezondheid. Veiligheid ... Think safety! Werken met VGM Algemeen Milieu Gezondheid Veiligheid 1 Werken met Gasunie is een van de grootste gasinfrastructuurbedrijven in Europa. Veiligheid heeft binnen ons bedrijf de hoogste prioriteit;

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Professionele gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1 Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap/onderneming Naam van produkt: H.A.C. Hospital Antiseptic Concentrate Data Sheet Nummer: HHC 2. 1. 1 Irriterend

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen. pathogene resp. allergene eigenschappen

Gevaarlijke stoffen. pathogene resp. allergene eigenschappen Gevaarlijke stoffen M. Gevaarlijke stoffen - Registratie 1. Het risico Inleiding Binnen diverse ruimten zoals onderzoek- en onderwijslaboratoria, opslagruimten, distributiecentra, technische ruimten en

Nadere informatie

Kozijnenmonteur. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen. Informatie voor de werknemer

Kozijnenmonteur. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen. Informatie voor de werknemer Kozijnenmonteur Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen Informatie voor de werknemer Zwaar werk Bij het handmatig stellen van kozijnen moet

Nadere informatie

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Philippe Vigneron Studiedienst Algemene Centrale Inleiding Chemische producten zijn alomtegenwoordig en we komen er allemaal mee in

Nadere informatie

Stofvrij werken in de bouw

Stofvrij werken in de bouw Stofvrij werken in de bouw 1. Stof in de bouw Beton, cellenbeton, metselbaksteen, kalkzandsteen en diverse soorten natuursteen bevatten een hoog gehalte kwarts. Kwarts op zich is niet gevaarlijk voor de

Nadere informatie

Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Versie 11/2012

Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Versie 11/2012 1. IDENTIFICATIE Productnaam: Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Toepassing: Industrieel gebruik Gecombineerd ijzerfosfateer- en ontvettingsproduct voor sproei- en hogedruktoepassingen Importeur en

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Frank Rijshouwer Hogere Veiligheidskundige 20 juni 2006 1 Arbowetgeving Arbeidsomstandighedenwet Arbeidsomstandighedenbesluit Arbeidsomstandighedenregeling Arbo-

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Chauffeur. De belangrijkste risico's voor de chauffeur zijn: Lawaai Onveiligheid Trillingen

Chauffeur. De belangrijkste risico's voor de chauffeur zijn: Lawaai Onveiligheid Trillingen Chauffeur Onder de verzamelnaam chauffeur valt ook de chauffeur-monteur. De chauffeur heeft door zijn werk onder andere kans op een verkeersongeval en het ontwikkelen van gehoorschade door lawaai. Verder

Nadere informatie

HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS H HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Stoffenmanager, een tool voor Risico Identificatie en Evaluatie (RIE) en blootstellingscenario's

Stoffenmanager, een tool voor Risico Identificatie en Evaluatie (RIE) en blootstellingscenario's Stoffenmanager, een tool voor Risico Identificatie en Evaluatie (RIE) en blootstellingscenario's esds van mengsels van stoffen. Verplichtingen van de downstream gebruiker 8 mei 2015 Steven Verpaele, MSc

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen.

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. GEMEENSCHAPPELIJKE PREVENTIEDIENST Gevaarlijke stoffen - etikettering De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. Op 31 december 2008 is de Verordening

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stof: het sluimerende gevaar in de agrarische sector

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stof: het sluimerende gevaar in de agrarische sector Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Stof: het sluimerende gevaar in de agrarische sector STOF: het sluimerende gevaar in de agrarische sector Stof komt overal voor, iedereen komt er dagelijks

Nadere informatie

Veiligheids- en gezondheidsrisico s in de garage- en carrosseriesector

Veiligheids- en gezondheidsrisico s in de garage- en carrosseriesector Veiligheids- en gezondheidsrisico s in de garage- en carrosseriesector Educam Lokeren 16-17/11/2011 Ing. L. GUILLEMYN Toezicht op het Welzijn op het Werk Waarom deze opleiding? Campagnes door TWW in de

Nadere informatie

Evenementcode: proefexamen

Evenementcode: proefexamen Dit proefexamen VCA is uitsluitend bestemd voor opleidingsdoeleinden en heeft als doel om de kandidaat kennis te laten maken met de wijze van examineren. De vragen worden één keer per jaar gecontroleerd

Nadere informatie

Schadelijk geluid. Informatie voor werknemers en werkgevers

Schadelijk geluid. Informatie voor werknemers en werkgevers Schadelijk geluid Informatie voor werknemers en werkgevers Werken met machines of werken aan de kant van de snelweg of het spoor kan schadelijk zijn voor het gehoor. Als werknemers langdurig aan hard geluid

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Classificatie volgens 67/548/EEC of 1999/45/EC bijlage I

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Classificatie volgens 67/548/EEC of 1999/45/EC bijlage I SECTIE 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie Productnaam: Innogel B450 1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van het mengsel en ontraden

Nadere informatie

Korte functieomschrijving (mag ook als bijlage worden toegevoegd):

Korte functieomschrijving (mag ook als bijlage worden toegevoegd): In te vullen door bedrijf / opdrachtgever. Naam bedrijf/opdrachtgever: 1/6 Ingevuld door: Datum (dd-mm-jjjj): Functie/opdrachtnaam: Korte functieomschrijving (mag ook als bijlage worden toegevoegd): Het

Nadere informatie