Vulva: lichen sclerose en andere (veel voorkomende) afwijkingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vulva: lichen sclerose en andere (veel voorkomende) afwijkingen"

Transcriptie

1 Vulva: lichen sclerose en andere (veel voorkomende) afwijkingen Disclosure (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Bedrijfsnamen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie, namelijk 1

2 Irene van der Avoort Gynaecoloog Ikazia sinds 1 juni 2014 Opleidingtot gynaecoloogin Radboudumc(Nijmegen) en Catharinaziekenhuis(Eindhoven) Promotie-onderzoek/ arts vulvapoli Radboudumc Molecular and clinical aspects of vulvar (pre-)malignancies Inhoud/ onderwerpen Lichen sclerose Lichen ruber planus Candida vulvitis Condylomata acuminata Hydradenitis suppurativa Morbus Paget Oncogenese van vulvacarcinoom: Usual VIN / Differentiated VIN Bijzondere vormen van vulvacarcinoom: melanoom, basaalcelcarcinoom Vulvair vestibulitis syndroom Lichen simplex 2

3 Dokter ik heb zo n jeuk!!!! Lichen ruber planus Morbus Paget Lichen sclerose Candida vulvitis Dokterikhebzo njeuken het zieterzoraaruit. Verstrijkingvan labia minora Fusie van capuchon clitoris Figure of 8 Lichenificatie Krabeffecten Ecchymosen 3

4 Lichen Sclerose Komtvoorop alleleeftijkdenmet piekbij. bij oudere vrouwen en prepuberale meisjes Typischeklachten: jeuk, branderigheid/pijn, veranderingvan anatomie Lichen sclerosus(et atroficans) Incidentie onbekend Maligne potentie ong 2-5% Jaarlijkse controle geadviseerd Lichen Sclerose Behandeling: corticosteroïden klasse 4 Dermovate icm neutrale zalf (bv20% vaselinein CMG zalf) Testosteron obsoleet OK alleen voor secundaire problemen Bij twijfel biopteren! 4

5 Lichen Sclerose geen / weinig atypie dieper gelegen, bandvormig ontstekingsinfiltraat hyaliene/ oedemateuzezone onder een dunne, afgeplatte epidermis 9 79 jaar, licht dementerend, veel jeuk, diarree Casus 5

6 Extramammaire morbus Paget Gemiddelde leeftijd 65 (vrijwel nooit voor 50 e ) Zeldzaam; incidentie onbekend (dit jaar 1 in Ikazia) Epidermis geïnfiltreerd met (tumor)cellen met een adenoïde differentiatie, afkomstig van apocriene zweetklieren of stamcellen In 25% is er een geassocieerd dieper gelegen adnexaal apocrien carcinoom Soms andere geassocieerde tumoren: carcinomen van de klieren van Bartholin, urethra, blaas, vagina, cervix, endometrium Bij genitale lokalisatie wordt in 4-25%van de patiënten een carcinoom elders gevonden, bij perianale lokalisatie wordt bij 25-35% een colorectaal carcinoom gevonden. 6

7 Behandeling morbus Paget Excisievan de laesie in toto, met een marge van 1-2 cm, klinisch lastig vast te stellen (PA vrijwel altijd krappe of niet vrije snijvlakken) Radiotherapie Aldara(imiquimod) in studie-verband R/ Efudix(5-fluorouracil) Beloop Casus M Paget Coloscopie: geen afwijkingen X-mamma: geen afwijkingen Bij navraag diarree obv extreem veel snoepen Behandeling: ruime lokale excisie, snijranden niet vrij (dagbehandeling met wondverpleegkundige thuis) Jeukklachten verdwenen, zichtbare laesie ook Follow up dmv controle 1-2x/jaar 7

8 Het jeukt, en het past allemaal niet meer dokter. Erosieve rode afwijking m.n. vagina-slijmvlies en slijmvlies vulva Soms portioniet meer a vue tgv adhaesies Soms architectuurverlies zoals bij lichen sclerose Precieze incidentie onbekend: totale ziektebeel(incl huid, romp etc) zou 1-2% zijn Lichen(ruber) planus Behandeling = Symptoomverlichting: Dermovate Indifferente creme Lidocaine Functionaliteit Pelottes Maligne potentie: mogelijk verhoogd 8

9 Lichen(ruber) planus Wickhamse Striae: witte lijnen in de mond Soms ook jeukend Dokter het jeukt, en ik heb witte afscheiding Brokkelige witte fluor! Patiënte met LS! 9

10 Vulvaire candida infectie Meest voorkomende oorzaak van vulvaire/vaginale jeuk Relatief onschuldig Vaak na antibioticakuur preventie dmv behandeling Zelfzorg(Canesten vrij verkrijgbaar) Soms cyclus gerelateerd Bijhardnekkige/ chronischecandida: onderhoudsdosering(bv fluconazol oraal) resistentie-bepaling op de kweek Soms ook huid/slijmvliezen of liezen geinfecteerd Behandeling aanpassen aan vorm van infectie Patiënte met LS! Vulvaire candida infectie Patiënte met LS! 10

11 Lichen simplex (chronicus) Behandeling Lichen simplex (chronicus) Klasse 3 corticosteroid Lichte teerzalf Doorbreken van jeuk-krab cyclus(soms incl psycholoog, antihistaminica) 11

12 Doktererzit eenbult/ bultjes Lichen sclerose Lichen ruber planus Candida vulvitis Condylomata acuminata Hydradenitis suppurativa Bartholinitis Morbus Paget Oncogenesevan vulvacarcinoom: Usual VIN / Differentiated VIN Bijzonderevormenvan vulvacarcinoom: melanoom, basaalcelcarcinoom Vulvair vestibulitis syndroom Doktererzit eenbult/ bultjes Condylomata acuminata Hydradenitis suppurativa Bartholinitis Oncogenesevan vulvacarcinoom: Usual VIN / Differentiated VIN Bijzonderevormenvan vulvacarcinoom: melanoom, basaalcelcarcinoom 12

13 Is het dan kanker?? Oncogenesevan vulvacarcinoom: Usual VIN / Differentiated VIN Bijzonderevormenvan vulvacarcinoom: melanoom, basaalcelcarcinoom Condylomata acuminata Chirurgisch Electrocoagulatie Trichloorazijnzuur Laserevaporatie Cryotherapie Imiquimod Podyfylline (Wartec/ Condylline) 13

14 Condylomata acuminata Veroorzaakt door HPV6 & HPV11 (bescherming via Gardasil vaccin) Gemakkelijke re-infectie van partners Condooms beschermen onvoldoende Gevaar voor pasgeborene? Perinatale transmissie via het geboortekanaal is zeldzaam, maar mogelijk. Hierdoor kunnen bij het kind larynxpapillomenontstaan. De kans op juveniele thrachealepappilomatoseis te klein om een sectio te rechtvaardigen. Condylomata acuminata: podofylline Podofyllotoxineis het werkzame bestanddeel van podofylline(hars) Wartec/Condyline = podofylotoxine Het remt de metafase van delende cellen, Resorptie: gering na lokale toepassing Uit waarnemingen bij de mens zijn aanwijzingen verkregen dat podofylline schadelijk kan zijn voor de vrucht. Dergelijke waarnemingen zijn niet gemeld bij behandeling met podofyllotoxine. Aangezien podofyllotoxine echter een mitoseremmer is, dient het niet te worden gebruikt tijdens zwangerschap en lactatie 14

15 Hydradenitis suppurativa chronische ontsteking van de follikels(haartalgklier complex) in met name de okselsen liezen(of perianaal, pubisregio, submammair, nek, oren, borst, rug, flank) Comedonenen pustels, somssamenkomendin transversale gangen en tunnels, leidend tot ontstoken cysten, abcessen, fistels, en pijnlijke erythemateuze zwellingen. Soms spontaan ontlastend Waarschijnlijkeontstaanswijze: door obstructievan de uitvoergang van het haartalgklier complex door een hoornprop, gevolgd door ruptuur van de afvoergang (en dus niet apocrien van zweetklier ) Hydradenitis suppurativa 15

16 Hydradenitis suppurativa Predisponerendefactoren: roken, overgewicht, familiaal, zweten, warmte, broeien(in lichaamsplooien), mechanischebelasting(knellendekleding, schurendekleding, beweging, bepaaldehobby's zoalswielrennen, paardrijden) Verschillende ernst/ vormen(solitair/ gering vs zeer ernstig en uitgebreid) Behandeling afhankelijk van type patient: medicamenteus of chirurgisch (excisie/ deroofing) Hydradenitis suppurativa Therapie: Algemene maatregelen: stoppen met roken, afvallen, zacht droog ondergoed zonder schurende elastieken randen, goede locale hygiëne toepassen. R/ Hibiscrub of Betadine scrub, antiseptische zeep(b.v. Unicura). R/ eventueel lokale antibiotica zoals genoemd bij acne (Dalacin-T, erytromycine applicatievloeistof), of fucidine crème 3 dd. R/ lokale anti-acne medicatie zoals crème of 5% acidum salicylatum in cremor lanettei FNA. R/ onderhoudsdosering antibiotica Bij inflammatoire component: soms TNF alfa blockers 16

17 Incidentie vulvacarcinoom (alle vormen) #vulvacarcinomen cijfers IKNL, (2014) Plaveiselcelcarcinoom 17

18 Oncogenese vulvacarcinoom High-risk HPV Normaal Usual VIN Vulvair PCC Lichen Sclerose Differentiated VIN Vulvair PCC?? Nomenclatuur vulva-afwijkingen Oude nomenclatuur Nieuwe nomenclatuur VIN I Geen premaligniteit VIN II/III (M. Bowen) Usual VIN (uvin) VIN simplex well differentiatedvin DifferentiatedVIN (dvin) 18

19 Usual VIN Variatie in presentatievormen Unifocaal vs multifocaal Wratachtig, rood/wit/bruin Over het algemeen bij vrouwen <60 jaar HPV gerelateerd: dus denk ook aancervix / anus! Usual VIN para-en hyperkeratose mitosen door alle cellagen proliferatie en sterk atypische cellen in alle delen van epidermis inflammatoire band tot aan epidermis 38 19

20 Usual VIN Behandeling: laserevaporatie Imiquimod excisie expectatief Malignepotentie: laag, 3%-5,7% Niet geregistreerd voor uvin Aldara/ Imiquimod Welbehandelingvan 1e keuze in richtlijn NVOG Intensievebehandelingmet vervelendebijwerkingvan pijn en griepverschijnselen 20

21 Laserevaporatie Differentiated VIN 21

22 differentiated VIN diepe retelijsten mitosen in de onderste cellaag normale uitrijping met geringe kernatypie in onderste deel van epidermis hyperkeratose/ hyperplasie inflammatoire band tot aan epidermis vaak naast plaveiselcelcarcinoom moeilijk te onderscheiden van hyperplasie Differentiated VIN Meest waarschijnlijke voorloper HPVnegatieve vulvacarcinoom Lastige diagnose, zowel PA als klinisch m.n. bijouderevrouwen, vaakmet LS Behandeling: chirurgisch!! (soms al (micro-)invasief carcinoom Maligne potentie: groter dan uvin 22

23 Incidentie dvin/uvin/ vulvacarc Leeftijdsspecifieke incidentie 23

24 Kansop kankerbijuvinvsleeftijd Vulvacarcinoom Behandeling Derde lijns zorg: oncologisch centrum In principe chirurgie: als unifocaal: excisie met sentinel node Zonodig postoperatieve radiotherapie Primair radiotherapie al dan niet in combinatie met chemotherapie en evt. nadien OK bij grote tumoren en te verwachten morbiditeit van OK Zelden chemotherapie 24

25 Diagnostiek Biopt, bij voorkeur stansbiopt In principe van elk afwijkend gebied een bioptvoor diagnostiek; daarna definitieve behandelplan Streven naar incisiebiopt en bij voorkeur GEEN excisiebiopt ivm uiteindelijke behandeling Basaalcelcarcinoom 2% van de vulvaire maligniteiten metastaseren zelden ruime locale excisie voldoende 20% recidiefkans 25

26 Melanoom van de vulva Metastaseert ook hematogeen! Behandeling chirurgisch Prognose veel slechter dan plaveiselcel carcinoom: 5-jaars overleving 35% (ook veel slechter dan cutaan melanoom bij de vrouw) Melanoom van de vulva 26

27 Vulvair vestibulitis syndroom Vaginisme / onmogelijkheid tot coitus / te nauw klein Uitwendig en inwendig geen anatomische afwijkingen Opvallend hoge spanning bekkenbodem Introitussoms wat rood/geirriteerd(pijnlijk bij aanraking wattenstok) Nieuwe nomenclatuur van ISSVD: Lokalized provoked vulvodynia Oorzaak meestal niet meer aanwezig (neg seks ervaring, schimmelinfectie), maar cyclus van pijn / angst ontstaan Komt vaker voor bij perfectionischevrouwen, andere chronische pijnklachten, meestal op jonge leeftijd Vulvair vestibulitis syndroom Behandelopties: Bekkenfysiotherapie Gedragstherapie Operatief verwijderen van geirriteerdedeel ingang 27

28 Dank voor jullie aandacht! 28

aandoeningen van de vulva

aandoeningen van de vulva aandoeningen van de vulva Inhoud 1 Klachten 3 2 Hoe ziet de vulva eruit? 3 3 Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog 4 4 Aandoeningen van de vulva en mogelijke behandelingen 4 4.1 Allergie 4 4.2 Infecties

Nadere informatie

Aandoeningen van de vulva

Aandoeningen van de vulva Gynaecologie Aandoeningen van de vulva Algemene informatie Aandoeningen van de Vulva Inhoudsopgave Paginanummer Inleiding Hoe ziet de vulva eruit? Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog Aandoeningen

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING NVOG Nederlandse Vereniging voor PATIËNTENVOORLICHTING Aandoeningen van de Vulva 2002 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor deze folder berusten bij de Nederlandse Vereniging voor (NVOG) in

Nadere informatie

GYNAECOLOGIE. Aandoeningen van de Vulva

GYNAECOLOGIE. Aandoeningen van de Vulva GYNAECOLOGIE Aandoeningen van de Vulva Aandoeningen van de Vulva Klachten van de vulva komen op alle leeftijden voor, zowel bij jonge meisjes als bij oudere vrouwen. In deze folder vindt u informatie over

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Aandoeningen van de vulva

Patiënteninformatie. Aandoeningen van de vulva Aandoeningen van de vulva Patiënteninformatie Aandoeningen van de vulva Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Hoe ziet de vulva eruit 3 Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog 4 Aandoeningen van de vulva en mogelijke

Nadere informatie

Aandoeningen van de vulva. Aandoeningen en mogelijke behandelingen

Aandoeningen van de vulva. Aandoeningen en mogelijke behandelingen Aandoeningen van de vulva Aandoeningen en mogelijke behandelingen 2 Inhoud Inleiding 4 Hoe ziet de vulva eruit 5 Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog 6 Aandoeningen van de vulva en mogelijke behandelingen

Nadere informatie

Deel 2. Kanker van de vulva

Deel 2. Kanker van de vulva . Kanker van de vulva Inhoud Wat is kanker van de vulva? 1 Aantallen 2 Het ontstaan van kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 3 Onderzoek 4 Behandeling 4 Mogelijke bijwerkingen en complicaties van de behandelingen

Nadere informatie

aandoeningen van de vulva

aandoeningen van de vulva aandoeningen van de vulva 2 Inhoud Inleiding 4 1 Hoe ziet de vulva er uit 4 2 Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog 5 3 Aandoeningen van de vulva en mogelijke behandelingen 5 3.1 Allergie 5 3.2 Infecties

Nadere informatie

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling Huidkanker Melanoom Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom Diagnostiek en behandeling Is het huidkanker? Welke huidkanker? Hoe wordt de diagnose gesteld? Verhaal Hoe lang bestaat de afwijking? Verandering?

Nadere informatie

Hoe ziet de vulva er uit? 2 3

Hoe ziet de vulva er uit? 2 3 De vulva is de huid rond de schede en bestaat uit de grote, buitenste en de kleine, binnenste schaamlippen en de clitoris. Klachten van de vulva komen op alle leeftijden voor, zowel bij jonge meisjes als

Nadere informatie

INTRA EPITHELIALE NEOPLASIEËN VAN DE VULVA (VIN) Landelijke richtlijn. Versie 2 (d.d. 24-11-2009)

INTRA EPITHELIALE NEOPLASIEËN VAN DE VULVA (VIN) Landelijke richtlijn. Versie 2 (d.d. 24-11-2009) 1 2 3 4 INTRA EPITHELIALE NEOPLASIEËN VAN DE VULVA (VIN) Landelijke richtlijn Versie 2 (d.d. 24-11-2009) 5 1 6 7 8 Regio: Vereniging van Integrale Kankercentra Datum Goedkeuring: 24 november 2009 Methodiek:

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vulvakanker

Patiënteninformatie. Vulvakanker Vulvakanker Patiënteninformatie Vulvakanker Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Wat is kanker van de vulva 1.2 Bij wie komt kanker van de vulva voor 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 4 Wat zijn

Nadere informatie

Intra-epitheliale neoplasieen van de vulva (VIN)

Intra-epitheliale neoplasieen van de vulva (VIN) Intra-epitheliale neoplasieen van de vulva (VIN) Landelijke richtlijn, Versie: 1.2 Datum Goedkeuring: 02-10-2004 Methodiek: Consensus based Verantwoording: Wergroep Oncologische Gynaecologie (WOG) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aandoeningen aan de vulva (schaamlippen en clitoris)

Aandoeningen aan de vulva (schaamlippen en clitoris) Aandoeningen aan de vulva (schaamlippen en clitoris) De tekst van deze folder is gebaseerd op de tekst van de brochure Aandoeningen aan de Vulva van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

Nadere informatie

Analyse en behandeling bij verdenking op maligniteit bij de oudste ouderen

Analyse en behandeling bij verdenking op maligniteit bij de oudste ouderen Dr. M.E. Hamaker Klinisch geriater mhamaker@diakhuis.nl Analyse en behandeling bij verdenking op maligniteit bij de oudste ouderen Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Huidafwijkingen bij stoma s. Ronald Houwing Dermatoloog Deventer Ziekenhuis

Huidafwijkingen bij stoma s. Ronald Houwing Dermatoloog Deventer Ziekenhuis Huidafwijkingen bij stoma s Ronald Houwing Dermatoloog Deventer Ziekenhuis Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor deze bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus

Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Patiëntenversie behorend bij de multidisciplinaire richtlijn Anogenitale Lichen Sclerosus dd 2012 (www.huidarts.info) 1 Inhoud INLEIDING...

Nadere informatie

Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog

Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog Humaan papilloma virus (Anogenitale) wratten Pre-maligniteiten: CIN = Cervicale intraepitheliale neoplasie VIN = Vulvaire intraepitheliale

Nadere informatie

Eerste bezoek aan de gynaecoloog

Eerste bezoek aan de gynaecoloog Eerste bezoek aan de gynaecoloog Afdeling gynaecologie Eerste bezoek aan de gynaecoloog U heeft binnenkort in Medisch Centrum Alkmaar (MCA) een afspraak met een gynaecoloog. U komt voor het eerst. In deze

Nadere informatie

Hidradenitis Suppurativa

Hidradenitis Suppurativa 1/5 Plastische Chirurgie Hidradenitis Suppurativa Inleiding Hidranenitis Suppurativa is een voortdurend terugkerende ontsteking van de zweetklieren, vooral de zweetklieren in de oksels en de liezen. Synoniem

Nadere informatie

Hoofd-hals kanker epidemiologie, etiologie, symptomatologie en diagnostiek

Hoofd-hals kanker epidemiologie, etiologie, symptomatologie en diagnostiek Hoofd-hals kanker epidemiologie, etiologie, symptomatologie en diagnostiek M. Lacko KNO-arts/Hoofd-hals oncoloog Oncologie symposium, Maastricht 21 mei 2015 Indeling presentatie 1. Incidentie en epidemiologie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Kanker van de vulva. Informatie over de behandeling van kanker van de huid rondom de schede

Patiënteninformatie. Kanker van de vulva. Informatie over de behandeling van kanker van de huid rondom de schede Patiënteninformatie Kanker van de vulva Informatie over de behandeling van kanker van de huid rondom de schede Inhoudsopgave Pagina Wat is kanker van de vulva? 4 Bij wie komt kanker van de vulva voor?

Nadere informatie

Biopteren in de eerste lijn. Christiane Hebeda mmv Enny Beverdam dermatologen, locatie Hengelo en Almelo

Biopteren in de eerste lijn. Christiane Hebeda mmv Enny Beverdam dermatologen, locatie Hengelo en Almelo Biopteren in de eerste lijn. Christiane Hebeda mmv Enny Beverdam dermatologen, locatie Hengelo en Almelo Wat gaan we doen? -techniek van het biopteren -plaats van het biopt in het stappenplan werkwijze

Nadere informatie

Gynaecologie/Dermatologie Aandoeningen van de vulva

Gynaecologie/Dermatologie Aandoeningen van de vulva Gynaecologie/Dermatologie Aandoeningen van de vulva Inhoud 1 Inleiding 2 Aandoeningen aan de vulva Vulvaire jeuk Constitutioneel eczeem Vaginale afscheiding (fluor vaginalis) Vulvodynie Atrofische vulvitis

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Huidkanker ExpertiseCentrum

Patiënteninformatie. Huidkanker ExpertiseCentrum Patiënteninformatie Huidkanker ExpertiseCentrum Inhoudsopgave Pagina Huidkanker: Onze zorg 4 Huidkanker komt veel voor 4 Topteam Dermatologie Tergooi 4 UV-licht en huidkanker 5 Wat is huidkanker? 5 Actinische

Nadere informatie

Het eerste consult bij de gynaecoloog

Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste bezoek aan de gynaecoloog begint met een gesprek g waarin u uw klacht vertelt en de gynaecoloog u vragen stelt. Hierna volgt zo nodig een uitwendig en/of

Nadere informatie

Een melanoom, wat nu?

Een melanoom, wat nu? Een melanoom, wat nu? Aanvullende diagnostiek Is er op gericht om aan te tonen dat er sprake is van gelokaliseerde ziekte Gelokaliseerde ziekte = een primair melanoom met ten hoogste satelliet-, intransit-

Nadere informatie

Behandelen van acne inversa met deroofing

Behandelen van acne inversa met deroofing Behandelen van acne inversa met deroofing Inleiding In deze folder leest u wat deroofing is, hoe u zich kunt voorbereiden op de behandeling en waar u na de behandeling rekening mee moet houden. U heeft

Nadere informatie

Lichen planus. Dermatologie. Beter voor elkaar

Lichen planus. Dermatologie. Beter voor elkaar Lichen planus Dermatologie Beter voor elkaar Lichen planus Wat is lichen planus? Lichen planus, ook wel lichen ruber planus genoemd, is een ontstekingsreactie van de huid en de slijmvliezen. Zowel mannen

Nadere informatie

Wat zijn de klachten bij hydradenitis?

Wat zijn de klachten bij hydradenitis? Zweetklieroperatie Wat is een hydradenitis? Een hydradenitis is een zweetklierontsteking. Over het gehele lichaam bevinden zich zweetklieren, die een rol spelen bij het transpireren of zweten. Dit zijn

Nadere informatie

Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013

Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013 Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013 Opbouw voordracht Introductie Facts and Figures Medische gevolgen Psychosociale gevolgen

Nadere informatie

HIDRADENITIS SUPPURATIVA (ACNE INVERSA, ACNE ECTOPICA) WAT BETEKENT HIDRADENITIS SUPPURATIVA?

HIDRADENITIS SUPPURATIVA (ACNE INVERSA, ACNE ECTOPICA) WAT BETEKENT HIDRADENITIS SUPPURATIVA? HIDRADENITIS SUPPURATIVA (ACNE INVERSA, ACNE ECTOPICA) WAT BETEKENT HIDRADENITIS SUPPURATIVA? Hidradenitis suppurativa, ook wel acne inversa of acne ectopica genoemd, is een chronische ontsteking van de

Nadere informatie

Terugkerende aanvallen

Terugkerende aanvallen Genitale herpes Herpes genitalis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa), die wordt veroorzaakt door een virus. Dit virus zorgt voor een pijnlijke infectie van de huid en de slijmvliezen in en rond

Nadere informatie

Gynaecologie. Vulvakanker

Gynaecologie. Vulvakanker Gynaecologie Vulvakanker Deze brochure wordt u aangeboden door de afdeling Gynaecologie/Verloskunde. Wij vinden het belangrijk dat patiënten goede voorlichting krijgen. De belangrijkste voorlichting vindt

Nadere informatie

Kanker van de schaamlippen

Kanker van de schaamlippen Kanker van de schaamlippen Vulvacarcinoom Deze informatiebrochure is bestemd voor vrouwen met kanker van de schaamlippen en voor de mensen in hun omgeving. We geven u een antwoord op volgende vragen: Wat

Nadere informatie

Hfdst 2: Epidermale tumoren van de huid

Hfdst 2: Epidermale tumoren van de huid Hfdst 2: Epidermale tumoren van de huid 1. Indeling Goedaardige epidermale tumoren: geen R/ nodig verruca vulgaris verruca seborrhoica keratoacanthoom: wel R/ nodig Premaligne huidafwijkingen: als niet

Nadere informatie

Huidletsels door immuunsuppressieve behandeling en zonblootstelling

Huidletsels door immuunsuppressieve behandeling en zonblootstelling Huidletsels door immuunsuppressieve behandeling en zonblootstelling Hoe opsporen en behandelen? Prof. Dr Katia Ongenae Kliniek voor Huidziekten Universitair Ziekenhuis Gent Huidletsels door immuunsuppressieve

Nadere informatie

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6 Vaginale schimmelinfectie WAT IS EEN VAGINALE SCHIMMELINFECTIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Anogenitale Lichen Sclerosus. Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus

Anogenitale Lichen Sclerosus. Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Inhoud Inleiding... 3 Hoe ziet Lichen Sclerosus eruit en wat zijn de klachten?... 3 Is Lichen Sclerosus besmettelijk?... 3 Waardoor wordt

Nadere informatie

Hidradenitis suppurativa

Hidradenitis suppurativa Hidradenitis suppurativa 1. Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan hidradenitis suppurativa in het ETZ TweeSteden of het ETZ Waalwijk. In deze folder leest u informatie over de operatie en krijgt

Nadere informatie

Zweetklierontsteking

Zweetklierontsteking Afdeling: Onderwerp: Chirurgie 1 Inleiding Deze folder geeft u informatie over ontsteking van een zweetklier (hydradenitis) en de behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary VII Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary naar Algemeen 538 Epidemiologie 538 1. Screening 538 2. Diagnostiek 538 2.1 Anamnese

Nadere informatie

Wat zijn de verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen Lichen sclerosus Wat is lichen sclerosus Lichen sclerosus is een (goedaardige) huidaandoening, waarbij de huid langzaam zijn elasticiteit verliest. Hierdoor voelt deze vast en strak aan en wordt wit van

Nadere informatie

zweetklieroperatie of hydradenitis

zweetklieroperatie of hydradenitis zweetklieroperatie of hydradenitis waarom deze folder? Bij u is een hydradenitis (ontsteking van het haarzakje of huidkliertje) vastgesteld. In deze folder leest u meer over de aandoening en de behandelingsmogelijkheden.

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia

Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia Palveiselcelcarcinomen in Fanconi anemia A G P100 B M E F C ub L P24 I D2 UBE2T USP1 ub I ub D2 BRCA1 D1/BRCA2 N/PALB2 J/BRIP1 BRCA1 FA core complex (upstream) downstream Courtesy Johan de Winter and Hans

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN

NVOG Voorlichtingsbrochure LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN NVOG Voorlichtingsbrochure LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN 1. Inleiding 2. Typische symptomen van Lichen Sclerosus 3. Onderzoek van het kind 4. Wat kan de onderzoekende arts

Nadere informatie

Mondziekten; Doelstellingen. een nascholingsprogramma voor tandartsen

Mondziekten; Doelstellingen. een nascholingsprogramma voor tandartsen Mondziekten; een nascholingsprogramma voor tandartsen iqual programma NMT, Eindhoven, 2013 Doelstellingen Bekend zijn met de gangbare en ook minder vaak voorkomende afwijkingen van het mondslijmvlies Op

Nadere informatie

Erythematosquameuze laesies De 11 belangrijkste differentiaal diagnosen Dr. Michael Florack, dermatoloog PROVOKE P = plaats R = rangschikking O = omvang V = vorm O = omtrek K = kleur E = efflorescentie

Nadere informatie

GYNAECOLOGIE. Lichen sclerosus

GYNAECOLOGIE. Lichen sclerosus GYNAECOLOGIE Lichen sclerosus Lichen sclerosus Lichen sclerosus (LS) is een goedaardige huidaandoening. De aangedane huid wordt langzaam minder elastisch. Daardoor voelt de huid strak aan en wordt wittig

Nadere informatie

Cardiologie. Pericarditis. Ontsteking van het hartzakje

Cardiologie. Pericarditis. Ontsteking van het hartzakje Cardiologie Pericarditis Ontsteking van het hartzakje Inleiding U bent onder behandeling van een cardioloog van het Lievensberg ziekenhuis omdat er bij u een pericarditis is geconstateerd. Uw arts heeft

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Vulvaire intra-epitheliale neoplasie (VIN) is een relatief weinig voorkomende afwijking aan de schaamlippen met vaak een langdurig beloop en recidiverend karakter. VIN is een voorstadium

Nadere informatie

Lichen Planus. Leven met Lichen Planus

Lichen Planus. Leven met Lichen Planus Lichen Planus Leven met Lichen Planus Inhoud Inleiding... 3 Welke vormen van Lichen Planus bestaan er?... 3 Hoe ziet Lichen Planus eruit en wat zijn de klachten?... 3 Is Lichen Planus besmettelijk?...

Nadere informatie

Herpes genitalis en condylomata acuminata: kennistoets

Herpes genitalis en condylomata acuminata: kennistoets 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M82 Het soa-consult van december 2004. Met behulp van de kunnen de deelnemers hun kennis van de onderwerpen herpes genitalis en condylomata acuminata

Nadere informatie

Peri-anale fistel (Fistel bij de anus)

Peri-anale fistel (Fistel bij de anus) Peri-anale fistel (Fistel bij de anus) Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en oorzaak van een peri-anale fistel (fistel bij de anus) en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden.

Nadere informatie

kankeren seksualiteit: eenlastigduo?

kankeren seksualiteit: eenlastigduo? kankeren seksualiteit: eenlastigduo? C.M. Bax arts-seksuoloog NVVS IJsselland Duodagen, 7-8 april 2016 Disclosure sheet Vereniging Medische Staf (Disclosureslide voor sprekers op nascholingsbijeenkomsten

Nadere informatie

Workshop diagnostiek en herkenning van eczeem; smeren hoe doe je dat? Ronald Frank, dermatoloog Gordon Slabbers, kinderarts Bernhoven

Workshop diagnostiek en herkenning van eczeem; smeren hoe doe je dat? Ronald Frank, dermatoloog Gordon Slabbers, kinderarts Bernhoven Workshop diagnostiek en herkenning van eczeem; smeren hoe doe je dat? Ronald Frank, dermatoloog Gordon Slabbers, kinderarts Bernhoven Het kinderallergie team: KNO- arts Kinderallergoloog Dermatoloog Kinderarts

Nadere informatie

Onderzoek hoofd hals en slijmvliesafwijkingen in de mond. Workshop MKA chirurgie Gerald J. Springer

Onderzoek hoofd hals en slijmvliesafwijkingen in de mond. Workshop MKA chirurgie Gerald J. Springer Onderzoek hoofd hals en slijmvliesafwijkingen in de mond Workshop MKA chirurgie Gerald J. Springer Team MKA chirurgie Kaakchirurgen: Theo Brouwer Johan Jansma Rutger Schepers Gerald Springer Poli MKA chirurgie

Nadere informatie

Disclosure belangen sprekers

Disclosure belangen sprekers Disclosure belangen sprekers Francien van Nederveen, patholoog PAL Dordrecht Mariette Schoofs, internist-endocrinoloog Albert Event, Albert Schweizer ziekenhuis, 19 maart 2014 (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Marion Zimmerman Verpleegkundig specialist longkanker Onderwerpen Tki s, Immunotherpie, voor wie? Bijwerkingen

Nadere informatie

Basaalcelcarcinoom, Basalioom, Ulcus Rodens, Romphuidcarcinoom

Basaalcelcarcinoom, Basalioom, Ulcus Rodens, Romphuidcarcinoom Basaalcelcarcinoom, Basalioom, Ulcus Rodens, Romphuidcarcinoom Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende soort kanker bij de mens. Het ontstaat meestal op veelvuldig

Nadere informatie

BASAALCELCARCINOOM Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom?

BASAALCELCARCINOOM Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Basaalcelcarcinoom BASAALCELCARCINOOM Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van (huid)- kanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan in de onderste

Nadere informatie

Baarmoederkanker. Roy Kruitwagen MUMC +

Baarmoederkanker. Roy Kruitwagen MUMC + Roy Kruitwagen MUMC + Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven GEEN Bedrijfsnamen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Acne. Sommige vormen van acné ontstaan door uitwendige factoren

Acne. Sommige vormen van acné ontstaan door uitwendige factoren Acne Hoe ontstaat het Acné wordt veroorzaakt door een ontsteking van de talgklierfollikel. Bij het ontstaan van acné spelen verschillende factoren een rol. In de meeste gevallen begint acné in de puberteit,

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Acne vulgaris: Diagnostiek en behandeling. Acne vulgaris: Diagnostiek en behandeling. 1. Toelichting

Verdiepingsmodule. Acne vulgaris: Diagnostiek en behandeling. Acne vulgaris: Diagnostiek en behandeling. 1. Toelichting Acne vulgaris: Diagnostiek en behandeling 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van mei 2007 (tweede herziening) Acne is een aandoening die gemakkelijk gediagnosticeerd kan worden

Nadere informatie

Vaginale hygiëne. Wat zijn vaginale klachten?

Vaginale hygiëne. Wat zijn vaginale klachten? Vaginale hygiëne Vaginale hygiëne De vagina is een kwetsbaar lichaamsdeel. Ze is gevoelig voor vocht, warmte en knellende kleding. Deze folder geeft je beknopte informatie over goede hygiënische verzorging

Nadere informatie

Vaginale afscheiding. Polikliniek Gynaecologie (TZA)

Vaginale afscheiding. Polikliniek Gynaecologie (TZA) Vaginale afscheiding Polikliniek Gynaecologie (TZA) Inleiding U bent door uw huisarts verwezen vanwege vaginale afscheiding. Vaak heeft uw huisarts al een behandeling ingezet, een inwendig onderzoek gedaan

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu Neuroblastoom Wat is een neuroblastoom? Een neuroblastoom is een kwaadaardig kankergezwel (tumor) wat ontstaan is uit een bepaald type zenuwweefsel. Dit zenuwweefsel wordt het sympathische zenuwstelsel

Nadere informatie

Dr. P.X.J.M. Bouckaert en prof. dr. G.G.M. Essed. Prof. dr. G.G.M. Essed en prof. dr. J. Van Damme. Dr. S. Bartholomeeusen en prof. dr. J.

Dr. P.X.J.M. Bouckaert en prof. dr. G.G.M. Essed. Prof. dr. G.G.M. Essed en prof. dr. J. Van Damme. Dr. S. Bartholomeeusen en prof. dr. J. XI I Algemene beschouwingen 1 Anatomie en fysiologie van de voortplantingsorganen....................... 3 Dr. P.X.J.M. Bouckaert en prof. dr. G.G.M. Essed 1.1 Inleiding.............................................................................

Nadere informatie

Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Behandeling door de plastisch chirurg. Slingeland Ziekenhuis

Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Behandeling door de plastisch chirurg. Slingeland Ziekenhuis Plastische Chirurgie Basaalcelcarcinoom i Patiënteninformatie Behandeling door de plastisch chirurg Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw arts heeft bij u een basaalcelcarcinoom geconstateerd. In deze folder

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE BIJ ALGEMEEN

ACHTERGRONDINFORMATIE BIJ ALGEMEEN Bijlage bij richtlijn Plaveiselcelcarcinoom, hoofdstuk Algemeen ACHTERGRONDINFORMATIE BIJ ALGEMEEN Voorkomen Na het basaalcelcarcinoom is het PCC bij blanken het meest voorkomende (10-15%) kwaadaardige

Nadere informatie

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom Melanoom Wat is een melanoom In de huid bevinden zich talrijke pigmentcellen (melanocyten). Wanneer deze pigmentcellen ongeremd gaan groeien en daardoor een agressief groeiende tumor ontstaat, spreekt

Nadere informatie

Atopisch eczeem Wat is atopisch eczeem? Hoe ontstaat atopisch eczeem?

Atopisch eczeem Wat is atopisch eczeem? Hoe ontstaat atopisch eczeem? Atopisch eczeem Wat is atopisch eczeem? Atopisch eczeem, ook wel constitutioneel eczeem genoemd, is een veel voorkomende huidaandoening die behoort tot het atopiesyndroom. Bij dit syndroom ontstaan ontstekingsreacties

Nadere informatie

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie Bij u is de volgende huidaandoening geconstateerd: Basaalcelcarcinoom Actinische keratose Ziekte van Bowen Met deze folder willen wij u informeren over fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom, actinische

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg Borstcentrum Bernhoven Yvonne Paquay Chirurg Klachten van de borst? Verwijzing naar het borstcentrum voor analyse en zonodig behandeling 2 3 4 Verwijsredenen: > Knobbeltje voelbaar > BOBZ (de bus) > Controle

Nadere informatie

BIJSLUITER. CLOBETASOLPROPIONAAT 0,05% SALICYLZUUR 5% en 10% crème

BIJSLUITER. CLOBETASOLPROPIONAAT 0,05% SALICYLZUUR 5% en 10% crème BIJSLUITER CLOBETASOLPROPIONAAT 0,05% SALICYLZUUR 5% en 10% crème Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

AIN 1: Alleen de oppervlakkige slijmvlieslaag bevat afwijkende cellen. AIN 1 wordt laaggradige AIN genoemd.

AIN 1: Alleen de oppervlakkige slijmvlieslaag bevat afwijkende cellen. AIN 1 wordt laaggradige AIN genoemd. Controle op Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Patiënten informatie folder U bent gevraagd voor controle op AIN. Wat is AIN? Met AIN (Anale Intraepitheliale Neoplasie) wordt een verandering bedoeld

Nadere informatie

Zweetklieroperatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Zweetklieroperatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Zweetklieroperatie Uw arts heeft bij u een ontsteking aan uw zweetklier geconstateerd. Binnenkort wordt u hieraan geopereerd. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Hidradenitis

Nadere informatie

Behandeling van een anale fissuur Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Behandeling van een anale fissuur Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Behandeling van een anale fissuur Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Jan 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over de behandeling van een anale fissuur. Een anale

Nadere informatie

Pijn bij het vrijen 1

Pijn bij het vrijen 1 Pijn bij het vrijen 1 Wat is het? Pijn bij het vrijen is een klacht die voornamelijk bij vrouwen voorkomt. Meestal gaat het om pijn bij de geslachtsgemeenschap, maar ook andere manieren van vrijen kunnen

Nadere informatie

INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 januari 2014 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 januari 2014 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE GYNAECOLOGIE 2014 januari 2014 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Deze Interline gaat over de volgende werkafspraken: - Subfertiliteit (herzien) -

Nadere informatie

ja, tot diarree over is (nee bij toxine) uren tot enkele weken 1 tot 4 dagen van 1 dag vóór tot 6 dagen na het begin van de ziekteverschijnselen

ja, tot diarree over is (nee bij toxine) uren tot enkele weken 1 tot 4 dagen van 1 dag vóór tot 6 dagen na het begin van de ziekteverschijnselen INFECTIEZIEKTESCHEMA VOOR OUDERS Algemeen: een kind dat zich ziek voelt (koorts, hangerig, geen eetlust) behoort thuis te blijven Ziekte Ziekteverschijnselen Incubatietijd Besmettelijk? Wering school Risicogroepen

Nadere informatie

Knobbels en Bobbels. tumor = zwelling cancer = kreeft/ krab. Hoe ontstaat een tumor?

Knobbels en Bobbels. tumor = zwelling cancer = kreeft/ krab. Hoe ontstaat een tumor? Knobbels en Bobbels tumor = zwelling cancer = kreeft/ krab Gerald van den Top Universiteitskliniek voor Paarden Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht Hoe ontstaat een tumor? de reparatie straling

Nadere informatie

Anuscarcinoom. Landelijke richtlijn, Versie: 1.1. Datum Goedkeuring: 27-08-2003 Methodiek: Consensus based Verantwoording: LW GE-tumoren

Anuscarcinoom. Landelijke richtlijn, Versie: 1.1. Datum Goedkeuring: 27-08-2003 Methodiek: Consensus based Verantwoording: LW GE-tumoren Anuscarcinoom Landelijke richtlijn, Versie: 1.1 Datum Goedkeuring: 27-08-2003 Methodiek: Consensus based Verantwoording: LW GE-tumoren Inhoudsopgave Algemeen...1 Screening...2 Diagnostiek...3 Medisch technisch...3

Nadere informatie

BASAALCELCARCINOOM 303

BASAALCELCARCINOOM 303 BASAALCELCARCINOOM 303 Inleiding De dermatoloog heeft bij u een basaalcelcarcinoom (basalioom) geconstateerd. In deze folder staat meer informatie over een basaalcelcarcinoom en de behandelmogelijkheden.

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen Herpes genitalis, condylomata acuminata en ander ongemak: een diaserie 1. Toelichting 1 Dit onderwijsmateriaal is gebaseerd op de NHG-Standaard van december 2004. Herpes genitalis heeft in de opeenvolgende

Nadere informatie

H.C. Wisgerhof 6 oktober 2008 Den Haag. J.N. Bouwes Bavinck 13 november 2010 Apeldoorn

H.C. Wisgerhof 6 oktober 2008 Den Haag. J.N. Bouwes Bavinck 13 november 2010 Apeldoorn Huidproblematiek bij nierpatiënten H.C. Wisgerhof 6 oktober 2008 Den Haag J.N. Bouwes Bavinck 13 november 2010 Apeldoorn Huidproblematiek bij nierpatiënten H.C. Wisgerhof 6 oktober 2008 Den Haag J.N. Bouwes

Nadere informatie

Seborr hoïsch ecze em

Seborr hoïsch ecze em Seborrhoïsch eczeem Wat is seborrhoïsch eczeem Seborrhoïsch eczeem is een huidaandoening die wordt gekenmerkt door roodheid en schilfering, die vooral voorkomt in het gezicht en op het behaarde hoofd.

Nadere informatie

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom?

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Basaalcelcarcinoom Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan

Nadere informatie

Hildegard Buijl Verpleegkundig Consulent WIS ErasmusMC/Daniel den Hoed. Wondverzorging Incontinentie Stomazorg

Hildegard Buijl Verpleegkundig Consulent WIS ErasmusMC/Daniel den Hoed. Wondverzorging Incontinentie Stomazorg Hildegard Buijl Verpleegkundig Consulent WIS ErasmusMC/Daniel den Hoed Wondverzorging Incontinentie Stomazorg Doel van deze les Onderscheid kunnen maken tussen een oncologisch ulcus en een oncologische

Nadere informatie

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Wat zijn de verschijnselen?

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Wat zijn de verschijnselen? BASAALCELCARCINOOM Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan

Nadere informatie

Zweetklieroperatie. Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie maart 2015 pavo 0315

Zweetklieroperatie. Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie maart 2015 pavo 0315 Zweetklieroperatie Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie maart 2015 pavo 0315 Inleiding U heeft een afspraak op de polikliniek Chirurgie omdat u een zweetklierontsteking heeft. In deze folder

Nadere informatie

WORKSHOP. Naevi & Traumatische wonden

WORKSHOP. Naevi & Traumatische wonden EduStitch 2015 Gelicenseerd aan Huisartsenpraktijk Mangard WORKSHOP 2 februari 2015 Naevi & Traumatische wonden Annette Mangard Inhoud ACHTERGROND INFO KLINISCHE SITUATIES INSTRUCTIEVIDEO S Naevus ANAMNESE/LICHAMELIJK

Nadere informatie

HPV nu en in de toekomst. Nynke de Boer Magda van Oven Britt van Etten Debruijn Jorien Helder-Woolderink

HPV nu en in de toekomst. Nynke de Boer Magda van Oven Britt van Etten Debruijn Jorien Helder-Woolderink HPV nu en in de toekomst Nynke de Boer Magda van Oven Britt van Etten Debruijn Jorien Helder-Woolderink 15000 HPV HPV2 HPV4 HPV6 HPV11 High risk HPV (hr-hpv) Hr HPV 80 % van alle vrouwen maakt eens

Nadere informatie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Annemie Rutten Medische Oncologie AZ St. Augustinus Maligne melanoma 10% van alle huidkankers, maar meest agressieve. Incidentie van maligne melanoma neemt

Nadere informatie

Pluis en niet pluis! Pluis: goedaardige tumoren. Ouderdomswratten. Neurofibroom. Cysten 31-1-2014. Verruca seborrhoica

Pluis en niet pluis! Pluis: goedaardige tumoren. Ouderdomswratten. Neurofibroom. Cysten 31-1-2014. Verruca seborrhoica Pluis en niet pluis! Pluis: goedaardige tumoren Ouderdomswratten Cysten Lipoom Neurofibroom Moedervlekken Johan Toonstra NGS congres Arnhem 1 febr. 2014 Ouderdomswratten Verruca seborrhoica Verruca seborrhoica

Nadere informatie

Maligne neoplasmata van de huid

Maligne neoplasmata van de huid Maligne neoplasmata van de huid Dermato-oncologie Prof. Dr. Neumann Normale residentcellen in de huid Keratinocyten (90%) Epitheelcellen in adnexen Melanocyten Langerhanscellen Merkelcellen Indeling neoplasmata

Nadere informatie