Inhoud vormingsbrochure

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud vormingsbrochure"

Transcriptie

1 vormingsbrochure

2 Inhoud vormingsbrochure A OPVOEDEN ALGEMEEN 4 A/001 Opvoeden van generatie op generatie 4 A/002 Opvoeden tussen koesteren en kaderen 4 A/003 Wat kinderen nodig hebben 5 A/004 Mindful opvoeden, het kan 5 A/005 Luister nu eens naar mij! 5 A/006 Verdriet en rouw 6 A/007 Seksueel gedrag van kinderen 6 A/008 Vegetarisch (op)voeden 6 A/009 Een bijzondere relatie, grootouders en kleinkinderen 7 A/010 Ouderpraatgroep Ou-ki 7 A/011 Kind is koning? B OPVOEDEN BABY S EN PEUTERS 8 B/001 Een baby op komst, heel wat verandert 8 B/002 Zingen, zo leuk voor de baby 8 B/003 Ook vaders hebben kinderen 9 B/004 Hechting, een natuurlijk proces 9 B/005 Reageren op signalen 9 B/006 Opvoedingsvragen: eten, slapen, spelen 9 B/007 Babymassage 10 B/008 Een baby troosten, hoe doe je dat? 10 B/009 Vermoeiend, als slapen niet lukt 10 B/010 Blij, bang, boos bij baby s 10 B/011 Blij, bang, boos bij peuters en kleuters 11 B/012 Rollen, kruipen, lopen 11 B/013 Van Bumba tot Bumbo: verantwoord of niet? 11 B/014 Taalstimulatie 11 B/015 Babygebaren 12 B/016 Alles over het potje 12 B/017 Een eigen willetje 12 B/018 Tussen schoot en school 13 B/019 Help, een bijter in de groep! 13 B/020 Tijd voor wennen KO 13 B/021 Aan tafel 14 B/022 Leefgroepenstructuur KO 14 B/023 Optimaal pedagogisch klimaat KO C OPVOEDEN 3-12 jaar 15 C/001 Groot worden doen ze vanzelf, luisteren niet altijd 15 C/002 Mijn kind en de school 15 C/003 Naar school met healthy lunchbox 16 C/004 Sociaal vaardig? 16 C/005 Bouwen aan zelfvertrouwen 16 C/006 Assertiviteit en weerbaarheid 17 C/007 Kinderen en seks op het internet 17 C/008 Communicatie met en participatie van kinderen 17 C/009 Praten met kinderen, hoe doe je dat? 18 C/010 Filosoferen met kinderen KO = kan enkel door kinderopvang aangevraagd worden 18 C/011 Moeilijke eters 18 C/012 Stress bij kinderen 18 C/013 Moeilijk hanteerbaar gedrag KO 19 C/014 Tieners een plaats geven in de buitenschoolse opvang KO D OPVOEDEN JONGEREN D/001 Een puber in huis: hoe communiceer je er mee? 20 D/002 Tieners op vrijersvoeten 20 D/003 Kies keurig 21 D/004 Mag de deur even op een kier? 21 D/005 Uitgaan, experimenteren en vrienden 21 D/006 Drugs, alcohol en andere kicks 22 D/007 De jongeren van Generation Why 22 D/008 Wie ben ik? Wat wil ik? Wat heb ik? E CREATIVITEIT, SPELEN EN BELEVEN 23 E/001 Creatief denken BABY S EN PEUTERS 23 E/002 Zintuiglijk activeren 23 E/003 Het geheim achter regenmakers E/004 De architectuur van het snoezelen 24 E/005 Voorlezen met een boekje in een hoekje 24 E/006 Kribbel krabbel 24 E/007 Een wereldontdekkingsreis via muziek 25 E/008 Puur in de natuur 25 E/009 Do-si-la-sol 25 E/010 Lange liedjes duren niet zo kort 25 E/011 Peuterdans KLEUTERS EN LAGERE SCHOOL KINDEREN 26 E/012 Inkleding en themawerking 26 E/013 Welkom in Spelgië 26 E/014 Het land hier ver vandaan, over vertellen 26 E/015 Vertelmaterialen maken 27 E/016 Tekenen met kinderen 27 E/017 Recycleerhelden 27 E/018 K(l)eurig poppenspel voor elke dag 28 E/019 Poppenspel vervolgtrajecten 28 E/020 Showtime! 28 E/021 Liefde voor muziek 28 E/022 Naar buiten KO 29 E/023 Speels boetseren 29 E/024 RecyKleer 29 E/025 Adrenalinespelen 29 E/026 Relaxatie 2

3 F OMGAAN MET DIVERSITEIT 30 F/001 Jij bent jij en ik ben ik 30 F/002 Ook kinderen hebben vooroordelen KO 30 F/003 Inclusieve kinderopvang: wie, wat, waarom en hoe? KO 31 F/004 Inclusieve kinderopvang: samen met ouders KO 31 F/005 Inclusieve kinderopvang: kind met de andere kinderen KO 31 F/006 Het verhaal van (thuis)taal 32 F/007 Pesten, help t de wereld uit! 32 F/008 Omgaan met gezinnen die in armoede leven 32 F/009 Leven bij apart wonende ouders 32 F/010 Opvoeden in een eenoudergezin 33 F/011 Mijn kleinkind woont in twee huizen 33 F/012 Eerste hechting bij adoptie L WORKSHOPS VOOR KINDEREN EN OUDERS 43 L/001 Relaxatie bij kinderen 43 L/002 Speels boetseren 43 L/003 Vertellen 43 L/004 Recycleerhelden 44 L/005 Tekenen en grappige figuurtjes ontwerpen 44 L/006 Junior Chef 44 L/007 Mjam, veggiehapjes 44 L/008 Veggiechef 45 L/009 Kijk, ik kan fietsen zonder steunwielen 45 L/010 Slapstick 45 L/011 Poppenpraat 45 L/012 Trommelbos G PEDAGOGISCHE INSPIRATIEBRONNEN: REGGIO EMILIA EN EMMI PIKLER 34 G/001 Een inspirerende pedagogiek uit Reggio Emilia 34 G/002 Ruimte en materialen als pedagoog voor kinderen 35 G/003 Pedagogisch documenteren: wat, hoe en waarom? 35 G/004 Spelkoffers maken 35 G/005 Inspiratie uit de Emmi Pikler Pedagogiek H SAMEN MET OUDERS 36 H/001 Samenwerken met ouders: waarom, wat en hoe KO 36 H/002 Vaardig communiceren met ouders KO 36 H/003 Ouderparticipatie in jouw opvang KO 36 H/004 Omgaan met vragen van ouders I SPEL- EN ONTMOETINGSPLAATS VOOR KINDEREN EN OUDERS 37 I/001 Spel- en ontmoetingsplaats: het concept 37 I/002 Inspirerend werkbezoek 37 I/003 Ontmoeting tot stand brengen, een rol apart 38 I/004 Introductie in pedagogisch documenteren 38 I/005 De inrichting van de ruimte 38 I/006 Ontmoetingsfunctie in de kinderopvang KO J SAMENWERKEN IN TEAM 39 J/001 Een team lerend in beweging 39 J/002 Team onder de loep 40 J/003 Communicatie in team 40 J/004 Verschillen en toch goed samenwerken 40 J/005 Verschillende generaties in één team: een eye-opener K DRAAGKRACHT 41 K/001 Communiceren, dat doe je voortdurend 41 K/002 Evenwicht tussen lusten en lasten 41 K/003 Stressbehendigheid 42 K/004 Moet het altijd perfect zijn? 42 K/005 In de juiste versnelling 42 K/006 Over de grens gaan KO M WERKEN AAN KWALITEIT VOOR TEAMS 46 M/001 Intervisie 46 M/002 WANDA: als er geen standaardoplossing is VOOR LEIDINGGEVENDEN 46 M/003 Start tot WANDA 47 M/004 De sociale functie van kinderopvang KO 47 M/005 De pedagogische functie van kinderopvang KO 47 M/006 Creatief in themawerking KO 48 M/007 Van droom tot plan 48 M/008 Supervisie kwaliteitszorg KO 48 M/009 Zelfevaluatie KO 49 M/010 Werken met het BinK competentieprofiel KO 49 M/011 De box voor bazen als inspiratie voor je competentiebeleid 49 M/012 Nieuwe medewerkers selecteren doe je zo! KO Training in gedragsgericht interview 50 M/013 Coachen van een team 50 M/014 Speels reflecteren in het kader van zelfsturing KO 50 M/015 Beleid voeren rond seksualiteit en lichamelijke integriteit KO 50 M/016 Werken met de map Bouwen aan je eigen draagkracht KO N MAATWERK 51 N/001 Werkbegeleiding 51 N/002 Team in moeilijkheden 51 N/003 Samen werken aan kwaliteit 52 N/004 Coaching 52 N/005 Advies O TRAJECTEN kinderopvang 53 O/001 Communicatie en participatie met kinderen 53 O/002 Communicatie en participatie met ouders 53 O/003 Creatief denken en doen 54 O/004 Omgaan met diversiteit 54 O/005 Inclusieve kinderopvang 55 O/006 Onderzoeken om te weten: inspiratie uit Reggio Emilia 55 O/007 Zelfevaluatie 55 O/008 Zelfreflectie in het kader van zelfsturing KO = kan enkel door kinderopvang aangevraagd worden 3

4 Opvoeden algemeen Opvoeden algemeen Opvoeden van generatie op generatie Elke generatie legt in de opvoeding van kinderen, andere accenten. Weet je tot welke generatie jij behoort, welke generatie jou heeft opgevoed of wat jij meegeeft aan je kinderen? Deze vorming maakt het je duidelijk en zorgt meteen voor heel wat eyeopeners over opvoeden van generatie op generatie. We kijken naar wat elke generatie zo uniek maakt, maar ook naar de waarden en normen die elke generatie meekreeg van haar opvoeders en meegeeft aan haar kinderen. Meteen wordt duidelijk hoe een generatiekloof ontstaat en op welke manier je positief kan omgaan met generatieverschillen. Miet Timmers A/001 Opvoeden algemeen Opvoeden tussen koesteren en kaderen Hoe kan je een kind duidelijk maken dat een bepaald gedrag niet gewenst is? En hoe kan je tegelijk het kind positief blijven benaderen? Grenzen stellen doe je niet door vooral afkeurend en afbrekend te reageren. Dat helpt kinderen niet, integendeel. Het ontmoedigt hen en kan hun zelfbeeld een deuk geven. In deze vorming geven we aan ouders en professionele opvoeders handvatten om stil te staan bij de manier waarop ze reageren op gedrag van kinderen. Hoe opvoeders reageren en hoe kinderen zich gedragen en voelen werken immers sterk op elkaar in. Zo lokt negatief gedrag vaak negatief gedrag uit en moedigt positief gedrag vaak positief gedrag aan. Vaardig worden in grenzen stellen vanuit positief opvoeden, daar gaat deze vorming over. Lut Celie Julie Breemersch Gwendolyn Van Cauwelaert A/002 Opvoeden algemeen Wat kinderen nodig hebben Over de behoefte aan een plek, contact, steun, bescherming en begrenzing. Kinderen opvoeden, kinderen begeleiden in hun groeiproces, dat is niet altijd even gemakkelijk. Elk kind is anders. Elk kind heeft een eigen karakter, eigen mogelijkheden, beperkingen en zijn voorgeschiedenis. Gelukkig zijn er een aantal stelregels die houvast bieden en bruikbaar zijn in alle opvoedingssituaties, zowel thuis als in groep. Alle kinderen hebben nood aan een plek, aan contact, aan steun, bescherming en begrenzing. Deze vijf principes, geïnspireerd op theorie van Al Pesso, gebruiken volwassenen vaak onbewust in de omgang met baby, peuter... tot en met puber. Wij zetten ze in deze vorming op een rijtje en staan stil bij wanneer, hoe en waarom opvoeders ze kunnen gebruiken. Ingrid Cafmeyer A/003 4

5 Opvoeden algemeen Mindful opvoeden, het kan Mindful opvoeden betekent: Op een aandachtige manier met een kind aanwezig zijn in het hier en nu, met een vriendelijke, milde houding. Mindfulness helpt ons om op een andere manier te kijken naar het gedrag van kinderen, in een samenleving waarin vaak meer aandacht is voor doen dan voor zijn. Wat zijn de effecten van de opvoeding die ik geef en hoe kan ik bewuste aandacht in die opvoeding brengen? Hoe kan ik mijn eigen kennis over opvoeden aanboren? Hoe kan ik het dagelijks opvoeden laten opborrelen uit mezelf? En hoe kan ik goed omgaan met dagelijkse stress en overbelasting? We werken met voorbeelden en situaties die de deelnemers aanbrengen. We oefenen in het toepassen van mindfulness. Itam vzw A/004 Opvoeden algemeen Luister nu eens naar mij! Hoe kan je kinderen beter leren begrijpen? Hun gekraste ziel, hun ontploffingen, ontembare emoties of hun apathisch gedrag? Hoe kan je emotionele woekering en achtergebleven pijn of ondergesneeuwde gevoelens zien? Kinderen geven signalen, zij tonen dat er iets niet lukt. Een kind zet zijn geladen gevoelswereld om in gedrag! Milan verwoest Eva s blokkentoren en gooit de blokken in het rond. De pasgeboren baby verstoort de rust in huis en het oudere broertje begint prompt stoelgang te smeren. Deze vorming gaat over de signalen die kinderen geven, over hun beleving en hun taal. Van onlust over kleine kwetsuren tot groot verlies. We gaan op zoek naar mogelijkheden om gedrag te begrijpen en om kinderen te helpen om hun grote gevoelens constructief te veruiterlijken. Lut Celie Julie Breemersch Gwendolyn Van Cauwelaert A/005 Opvoeden algemeen Verdriet en rouw Ook kinderen kennen verlies en afscheid, ook zij worden geconfronteerd met loslaten, scheiden en doodgaan. Het verdriet van kinderen is even reëel en intens als bij volwassenen. Maar kinderen hanteren verlies en verdriet op een bijzondere manier: ze plaatsen blije en droeve momenten mooi naast elkaar en ze ontwikkelen een aparte vorm van spiritualiteit. Beter dan verlieservaringen van kinderen weg te duwen en dood te zwijgen, geven we ze een plaats in het dagelijkse leven. Daartoe moeten we enkele vragen beantwoorden. Herkennen wij hun verdriet? Hoe denken zij over doodgaan? Wat zijn hun signalen? Hoe gaan we om met afscheidsmomenten? We bekijken hoe we kinderen best kunnen ondersteunen en vinden mogelijkheden om emoties eigen aan verlies, een plaats te geven. Claudine Crommar Maika Luyssaert Hilde Van Durme A/006 5

6 Opvoeden algemeen Seksueel gedrag van kinderen Kinderen komen regelmatig in aanraking met seksualiteit. Op internet, op TV... Ze spelen doktertje, ze worden verliefd, ze kussen, ze praten erover... Dit is perfect normaal. Betekent dit dan dat je kinderen hun gang maar moet laten gaan? In geen geval. Je kan kinderen aanleren welk seksueel gedrag oké is en welk seksueel gedrag minder oké of grensoverschrijdend is. In deze vorming gaan we eerst in op de seksuele ontwikkeling van kinderen. Welk gedrag kunnen we op welke leeftijd verwachten? We maken ook kennis met het Vlaggensysteem. Dit systeem maakt gebruik van zes criteria voor gezond seksueel gedrag. De criteria kunnen helpen om seksueel gedrag van kinderen goed in te schatten en er gepast op te reageren. Opvoeden algemeen Vegetarisch (op)voeden Donderdag veggiedag! In heel wat gezinnen maar ook in de kinderopvang of op school staat regelmatig een vegetarische maaltijd op het menu. Of overweegt men om hiermee te starten. Hoe kan je op een gezonde, lekkere en goede manier vegetarisch koken, ook voor baby s en jonge kinderen? In deze vorming geven we basisinformatie over een gezond vegetarisch voedingspatroon. We bekijken welke voedingsstoffen kinderen, klein en groot, nodig hebben en wat vegetarische alternatieven zijn voor vlees. We bespreken de vegetarische voedingsdriehoek, we maken kennis met een waaier aan vegetarische producten en doen inspiratie op voor het samenstellen van lekkere gezonde maaltijden zonder vlees. We benaderen het thema niet enkel theoretisch. Foto s, voelzakjes en de echte producten komen aan bod. Jef Scheirlinck Fien Lannoye A/007 Marijke Ameye A/008 Opvoeden algemeen Een bijzondere relatie, grootouders en kleinkinderen Kleinkinderen spelen een belangrijke rol in het leven van grootouders. En ook omgekeerd. Oma en opa zijn vaak een unieke vertrouwenspersoon voor hun kleinkinderen. Soms nemen grootouders een deel van de dagelijkse kinderopvang op zich of zorgen ze voor opvang tijdens de weekends. Soms nemen ze de kleinkinderen mee op uitstap of betrekken ze hen bij karweitjes. De relatie grootouder en kleinkind kent vele gezichten en is bijzonder. In deze vorming staan we stil bij de betekenis die het hebben van kleinkinderen heeft. Wat betekent grootouder worden/grootouder zijn voor jou? Hoe kan je de relatie met je kleinkinderen positief en warm beleven? Wat heb je hen als grootouder te bieden? Wat kan je van hen leren? Hoe stel je grenzen en hoe sluit je wel/niet aan bij de opvoeding door de ouders? Claudine Crommar Hilde Van Durme A/009 6

7 Opvoeden algemeen Ouderpraatgroep Ou-ki Als mama of papa zit je vaak met vragen over de kinderen: alledaagse en minder alledaagse vragen, soms kleine en dan weer grote vragen. Vragen hebben is normaal, zeker als het over je kind gaat. Zindelijk worden, eten en slapen, driftbuien, de komst van een broertje of zusje, je relatie met de kinderopvang of de school... het zijn allemaal onderwerpen waarrond je twijfels kan hebben of bezorgd kan zijn. Hierover spreken en van gedachten wisselen met andere ouders kan deugd doen, leerrijk zijn en kan je een duwtje in de rug geven. In deze praatgroep wordt het gezamenlijk uitwisselen over opvoeden begeleid door een psycholoog van Ou-ki vzw: iemand die luistert, vragen stelt en samen met de deelnemers zoekt naar betekenis en aanpak. Het aanbod richt zich tot een vaste groep ouders met kinderen tussen 0 en 6 jaar. Het bestaat uit één, twee of drie sessies die elk ongeveer 2 uur duren. Trees Traversier Jasmine Luycx Tom Verhaeghe A/010 Opvoeden algemeen Kind is koning? Actief luisteren naar kinderen, hen respecteren als persoon en rekening houden met wat zij voelen, verlangen en willen heeft de laatste jaren meer en meer ingang gevonden in de opvoeding. Dat is een goede evolutie, daarover zijn we het met zijn allen eens. Maar soms wordt deze manier van omgaan met kinderen wel eens begrepen als kinderen altijd en overal hun zin geven en involgen. En dat kan uiteraard de bedoeling niet zijn. Maar hoe doe je dat je kind begrijpen en begrenzen, tegelijk? Als ouder of opvoeder weet je het soms niet meer en je kan je zeer onzeker voelen. In deze vorming proberen we ouders en opvoeders te gidsen in deze wandeling op een dunne koord! Claudine Crommar Hilde Van Durme A/011 7

8 Opvoeden baby s en peuters Opvoeden baby s en peuters Een baby op komst, heel wat verandert Zwanger zijn is heel bijzonder en spannend. Je arts geeft je de nodige informatie, maar ongetwijfeld zit je nog met veel vragen en soms ook angsten. Wat met wisselende emoties? Hoe beïnvloedt de zwangerschap onze partnerrelatie? Kan ik al een band opbouwen met de baby in de buik? Hoe bereid ik me voor op het eerste contact met mijn baby? En soms is de komst van een baby ook de komst van een broer of zus. De andere kinderen kunnen hier wel eens moeite mee hebben en tijdelijk uit balans zijn. In deze vorming brengen we geen rozengeur en maneschijn verhaal maar geven we informatie waar je echt iets aan hebt. De deelnemers hebben de mogelijkheid om hun ervaringen uit te wisselen. Claudine Crommar Hilde Van Durme Jasmine Luycx B/001 Opvoeden baby s en peuters Zingen, zo leuk voor de baby Na 24 weken zwangerschap is het gehoor van een baby al volgroeid. Hij hoort de wereld rond zijn mama en kan deze geluiden ook onthouden! De stem van mama klinkt vertrouwd en geeft een pasgeboren baby een veilig en geborgen gevoel. Onderzoek toont aan dat baby s meer reacties geven op mama s zangstem dan haar spreekstem. Van nature gaat elk op een heel muzikale manier om met pasgeboren baby s: je spreekt met een hogere stem, je wiegt het zachtjes heen en weer, je neuriet of zingt voor het kindje. Maar heel wat jonge ouders voelen zich hier onzeker over. Via oefeningen en liedjes verdiepen we de muzikale wereld van het ongeboren en pasgeboren kind. Het contact en de band met de baby staan centraal. Opvoeden baby s en peuters Ook vaders hebben kinderen Is ouderschap ook voor vaders? Laten we hopen van wel. In de eerste plaats voor de vaders zelf. Maar ook voor de moeders. En vooral voor de kinderen. Ben je vader in spé of net vader geworden, dan is deze vorming misschien iets voor jou. Waarschijnlijk heb je heel wat vragen, bedenkingen en misschien wel bezorgdheden over je nieuwe levenssituatie en rol. En misschien heb je zin om hierover uit te wisselen met andere vaders. In deze vorming laten we ons inspireren door het Boek voor vaders. We geven je handvatten en inzichten om met een goede dosis zelfzekerheid je nieuwe rol op te nemen en de band met je baby stilaan op te bouwen. Griet Plettinx B/002 Claudine Crommar B/003 8

9 Opvoeden baby s en peuters Hechting, een natuurlijk proces Hechting gaat over de basisveiligheid en geborgenheid die een jong kind nodig heeft om de wereld te kunnen gaan verkennen. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is hechting tussen ouder/andere opvoeder en kind geen alles-of-niets moment. Het is een proces dat zich voltrekt in de eerste levensjaren en gekenmerkt wordt door wederzijdse communicatie en door het zoeken naar een evenwicht tussen vasthouden en loslaten. Het hechtingsproces volgt een natuurlijk ritme. In deze vorming staan we stil bij het verloop van het natuurlijk proces dat hechting is, bij eventuele moeilijkheden die ouder/ andere opvoeder en kind samen onderweg kunnen tegenkomen en hoe daar kan mee omgegaan worden. Jasmine Luycx B/004 Opvoeden baby s en peuters Reageren op signalen Meteen na de geboorte hebben ouders contact met de baby. Ook omgekeerd heeft de baby contact met de ouders. En dat werkt: de meeste ouders/andere opvoeders en kinderen hebben vanaf het begin een natuurlijke manier van communiceren. Door goed te kijken naar de subtiele signalen van de baby kan een volwassene de baby begrijpen en gepast reageren. Zo wordt een vertrouwensband opgebouwd en wordt de basis gelegd voor het welbevinden en zelfbewustheid van het jonge kind. We gebruiken videobeelden, foto s en oefeningen die tonen hoe we aan de baby duidelijk kunnen laten weten dat we zijn signalen zien en begrijpen. Lies Pauwels Steve Lapére B/005 Opvoeden baby s en peuters Opvoedingsvragen: eten, slapen, spelen We bekijken de dagelijkse opvoedingssituaties in het licht van positief opvoeden. Hoe kan ik een kind steeds positief blijven aanmoedigen? Welke regels en afspraken maak ik? Hoe kan ik meer structuur voorzien? Wat kan en wat niet, waar en hoe trek ik grenzen? Wat kan een kind op welke leeftijd? En wat kan de betekenis zijn van moeilijk gedrag in een welbepaalde situatie? We zoeken samen naar praktische handvatten en naar hoe we kinderen dagelijks kunnen stimuleren, op een positieve manier. Maika Luyssaert Nele Van Hulle Jolien Laridaen Heidi Deboosere Karolien Van der Linden Lien Capelle B/006 Opvoeden baby s en peuters Babymassage Kijken en luisteren dat kunnen we goed. Maar contact hebben door te voelen, dat hebben we vaak minder in de vingers. Nochtans is voelen één van de belangrijkste zintuigen voor baby s en jonge kinderen. Voelen is van belang om met de omgeving in contact te komen. En door het voelen en zachte aanrakingen wordt ook de motorische ontwikkeling van de baby gestimuleerd. De motoriek hangt immers samen met contact nemen, voelen, zien, horen, willen en durven. In deze vorming tonen we je hoe te masseren en laten we je ervaren welk tactiel contact leuk kan zijn voor jou en de baby. De deelnemers zorgen voor losse kledij en brengen een pop en een zitmatje mee. Nina Vens Els Proost B/007 9

10 Opvoeden baby s en peuters Een baby troosten, hoe doe je dat? Als jonge kinderen huilen dan communiceren ze met anderen, willen ze iets zeggen. Maar wat de betekenis van het huilen is, kan zeer verschillend zijn. Een huilende baby laat niemand onbewogen en roept bij de volwassene vaak een breed scala aan emoties op. Emoties die niet zelden herinneren aan de eigen kindertijd. Hoe kan je een huilende baby de aandacht geven die hij vraagt? Welke soorten huilen, verdriet en angst kunnen we onderscheiden. En vooral ook: hoe kan je troosten? Want troosten is het middel bij uitstek om ervoor te zorgen dat de baby zich veilig, geborgen en begrepen voelt! Claudine Crommar Hilde Van Durme B/008 Opvoeden baby s en peuters Vermoeiend, als slapen niet lukt Een baby neemt soms de dag voor de nacht. Of hij slaapt enkel in op de arm of doet alleen maar heel korte dutjes. Een peuter slaapt soms moeilijk in of hij wordt midden in de nacht wakker en heeft geen zin meer om verder te slapen. En een iets ouder kind wil soms helemaal niet naar bed, en is meester in het eindeloos rekken van het slaapritueel. Slaapproblemen bij jonge kinderen uiten zich op verschillende manieren. We bespreken wat mogelijke oorzaken en eventuele oplossingen kunnen zijn. Want goed slapen is voor een jong kind heel erg belangrijk, ook voor de ontwikkeling van de hersenen. In deze vorming lichten we de mysterieuze sluier van de slaap even op, om zo de (nacht)rust van een kind te bevorderen. Claudine Crommar Hilde Van Durme Heidi Deboosere B/009 Opvoeden baby s en peuters Blij, bang, boos bij baby s Het psychisch leven van een baby is rijk en boeiend. Vanaf het begin voelt, ruikt, proeft, hoort en ziet de baby al een heleboel. En hij laat dit graag weten aan de buitenwereld: kirren en kraaien van plezier, huilen bij verdriet en honger,... Soms kan je die signalen moeilijk interpreteren en wil je weten wat de baby denkt en voelt. In deze vorming maak je kennis met de gevoelswereld van een baby, vanaf de eerste levensdagen. We brengen de relatie tussen de baby en zijn ouder(s), grootouder(s) en de kinderopvang in verband met zijn emotionele, motorische en intellectuele ontwikkeling. We staan ook stil bij dagelijkse opvoedingsvragen. Claudine Crommar Hilde Van Durme B/010 Opvoeden baby s en peuters Blij, bang, boos bij peuters en kleuters Een peuter of kleuter kan soms onverklaarbaar boos worden. Of groot verdriet hebben. Soms is hij heel gehecht aan een knuffel of kruipt hij op je schoot weg, in een vreemde omgeving. Andere keren lacht hij uitbundig of loopt hij uitzinnig van vreugde heen en weer. Volwassenen kunnen bepaalde gedragingen niet altijd begrijpen. Wees nu eens flink!, Je moet toch niet boos zijn?, Ga maar met de andere kindjes spelen. In deze vorming bespreken we de psychische en emotionele ontwikkeling van kinderen tot 6 jaar. We werken met voorbeelden die de deelnemers aanbrengen. Zodoende leren we jonge kinderen goed begrijpen, en er beter mee omgaan. Claudine Crommar Hilde Van Durme B/011 10

11 Opvoeden baby s en peuters Rollen, kruipen, lopen Kinderen bewegen voortdurend! Ze kruipen, lopen, klimmen, klauteren, rollen, sluipen, gooien. In deze vorming krijg je informatie over de spontane motorische ontwikkeling van jonge kinderen en zicht op mogelijke knelpunten in die ontwikkeling. We bekijken hoe je een kind motorische groeikansen kan geven zonder te forceren. We tonen hoe je een leefruimte zo kan inrichten dat ze uitnodigt tot exploreren en spelen. We onderzoeken de invloed van spel en speelgoed op de motorische ontwikkeling. Opvoeden baby s en peuters Van Bumba tot Bumbo: verantwoord of niet? Het eerste levensjaar van een baby zit vol met nieuwe motorische ervaringen: rollen, sluipen, kruipen, staan, stappen. En de markt speelt daar gretig op in. Er is een overvloed aan motorisch spelmateriaal te koop. In deze vorming evalueren we samen het bestaand aanbod en proberen we een kader te geven om speelgoed al dan niet te labelen als verantwoord. Vrij snel zal blijken dat er geen dure aankopen nodig zijn om een baby motorisch te stimuleren. Nina Vens Els Proost Bart Declercq B/012 Bart Declercq B/013 Opvoeden baby s en peuters Taalstimulatie Bij de overgang van baby naar peuter is de taalontwikkeling één van de meest opvallende veranderingen. Het begrijpen van taal en het spreken nemen snel toe. Jonge kinderen hebben taal nodig om hun gevoelens, gedachten en wensen uit te drukken en met anderen te communiceren. Ouders, maar ook onthaalouders, kindbegeleiders en leerkrachten spelen een belangrijke rol in het stimuleren van die taalontwikkeling. Een gericht taalaanbod kan de woordenschat verrijken, de gesproken taal stimuleren en er bovenal voor zorgen dat jonge kinderen volop plezier kunnen beleven aan taal. Tijdens deze vorming nemen we de deelnemers mee in de wondere wereld van de taal. We geven tips en adviezen en staan ook stil bij meertaligheid. Heidi Deboosere Nathalie Houfflijn B/014 Opvoeden baby s en peuters Babygebaren Vooraleer baby s echt kunnen praten, begrijpen ze al een heleboel woorden. Vanuit die simpele vaststelling ontstond babygebaren. Een methode waarbij baby s kunnen tonen wat ze nodig hebben, wat ze zien, wat er in hen omgaat. Met gebaren die net zo makkelijk zijn als dag zwaaien. Het is een eenvoudige en praktische manier van communiceren die ook de taalontwikkeling en het zelfbewustzijn bevordert. Maar het is vooral leuk om samen met je baby te doen. In een eerste sessie gaat het over het wat en waarom van babygebaren, over hoe het in praktijk werkt. Met foto s en filmpjes en ruimte voor nieuwsgierige vragen over babygebaren thuis en in de kinderopvang. In een extra sessie kunnen we een aantal gebaren aanleren, oefenen en opnieuw ingaan op zeer concrete, praktische vragen om zelf met babygebaren aan de slag te gaan. Liesbeth Lambert B/015 11

12 Opvoeden baby s en peuters Alles over het potje Je kan wachten tot een kind aangeeft dat hij/zij komaf wil maken met luiers en liever op het potje gaat. Maar je kan ook zelf met de zogenaamde potjestraining beginnen. Wat je ook kiest, het kind moet er klaar voor zijn. Maar hoe weet je dat? Staat er een minimumen maximumleeftijd op? Hoe merk je dat een peuter weet wanneer hij/zij moet plassen? Hij/zij moet hiervoor een beetje meewerken. Maar wat als het eigen willetje zich vooral manifesteert op potjesvlak? Deze en alle andere vragen over bedplassen, over aanmoedigingen en beloningen op het potje, wel of geen luier aanhouden, emoties rond kaka en pipi,... komen aan bod. Elke De Bruyne Jolien Laridaen Marjan Claes B/016 Opvoeden baby s en peuters Een eigen willetje De peuter ontwikkelt een eigen wil en zijn/haar karakter krijgt duidelijk vorm. De peuter wordt met andere woorden een zelfstandig persoon. Vandaar dat hij/zij alles zelf wil doen, de grens aftasten tussen ik en jij en heuse driftbuien krijgt wanneer hem/haar iets niet zint. De leeftijdsfase van 1 tot 3 jaar wordt daarom soms aangeduid met de koppigheidsfase. In deze vorming bespreken we met de deelnemers waar en wanneer de driftbuien van een peuter zich voordoen. We overlopen dagelijkse momenten van eten, slapen, spelen. We bekijken hoe je grenzen kan stellen en driftbuien kan milderen, zonder de groei naar autonomie te belemmeren. Ida Dom Steve Lapére Résy De Meulder Bart Moens Nele Van Hulle Isa Deschuyteneer Heidi Deboosere Karolien Van der Linden B/017 Opvoeden baby s en peuters Tussen schoot en school De baby wordt peuter en zet zijn eerste stapjes in de wereld. Een wereld die hij zo graag wil ontdekken door overal aan te peuteren. Een wereld die bestaat uit zoveel verschillende mensen. Hoe kunnen wij een peuter daarin ondersteunen? Hoe kan hij/ zij vol vertrouwen op verkenning gaan, zonder dat de wereld een boze wereld wordt? En al die regels tussen mensen: hoe leert hij/zij dat? Wat is allemaal nodig om groot te worden, om uit de luiers te geraken? En wat beleef je dan als volwassene? In deze vorming bespreken we alle aspecten die verband houden met de overgang van schoot naar school. Een boeiende en grote ontwikkelingssprong naar zelfstandigheid. Claudine Crommar Hilde Van Durme B/018 12

13 Opvoeden baby s en peuters Help, een bijter in de groep! Bijten of gebeten worden? Het overkomt heel wat baby s en peuters. Als er bijtgedrag plaatsvindt dan zit de emotie gegarandeerd zeer hoog. En dit niet alleen bij de jonge kinderen zelf maar ook bij hun ouders en andere opvoeders. Waarom bijt een kind een ander kind of een volwassene? Wat wil het hiermee zeggen? Bij heel jonge kinderen heeft bijtgedrag dikwijls meer te maken met liefde dan met agressie. En als peuters en kleuters bijten dan gaat het vaak over frustratie, kwaadheid of het onvermogen om zich staande te houden in een groep met leeftijdsgenootjes. Hoe kan je als volwassene daar het best op reageren? Hoe kan je een jong kind helpen om op een andere manier zijn/ haar gevoelens uit te drukken? We bieden in deze vorming een kader aan om bijtgedrag te kunnen begrijpen en om er zo goed als mogelijk op te reageren. Claudine Crommar Hilde Van Durme B/019 Opvoeden baby s en peuters Tijd voor wennen De stap zetten van thuis naar de kinderopvang betekent loslaten, verantwoordelijkheid delen en vertrouwen opbouwen. Het is een overgang die bij elke baby en zijn ouders ingrijpende emoties oproept. Het zorgvuldig voorbereiden en begeleiden van deze situatie door tijd te nemen voor het wennen, helpt. In deze vorming belichten we het belang van een goede wenprocedure. Op wenmomenten kan de baby in de veilige armen van mama en/of papa kennismaken met de andere kinderen, de begeleiders, het andere bedje en andere geuren en geluiden. De begeleiders op hun beurt kunnen door observatie en open vragen de gewoonten van de baby en de ouders leren kennen. Wennen is samen zoeken naar afstemming tussen thuis en de opvang. Het zorgt ervoor dat baby en ouders een veilige plek vinden in een nieuwe omgeving, letterlijk en figuurlijk. En ook in de kinderopvang zelf, bij de overgang van de ene leefgroep naar de andere, is wennen zinvol en noodzakelijk. Karen Van Nuffel B/020 ENKEL VOOR KINDEROPVANG Opvoeden baby s en peuters Aan tafel Mama, wat eten we vandaag? Papa, wanneer eten we? Voor kinderen zijn dit veel gestelde vragen. Maar ook voor ouders, onthaalouders en andere opvoeders zijn dit gewichtige vragen. Hoe vaak breken we ons hoofd over wat we op tafel gaan zetten? Eten is belangrijk. Het beïnvloedt onze gezondheid en levert de nodige energie om te groeien, bewegen, spelen, leren, leven. Het structureert onze dag en betekent gezellig samen zijn en bijpraten. Deze vorming gaat over gezond, lekker én gezellig eten met kinderen. De voedingsdriehoek afgestemd op kinderen komt aan bod. Ook de sociale aspecten van tafelen worden besproken. Wat kan je bijvoorbeeld doen als een kind niet wil eten en zelfs niet wil proeven? Charlotte Matton Caroline Vandoninck B/021 13

14 Opvoeden baby s en peuters Leefgroepenstructuur Groot en klein samen. Steeds meer opvangvoorzieningen kiezen voor semi-verticale of verticale groepen. Zowel voor kinderen, ouders als begeleiders bieden deze groepsindelingen heel wat voordelen. Zo kunnen kinderen leren van hun oudere groepsgenoten, wordt het contact met ouders constanter en wordt de job van de begeleider flexibeler. In deze vorming staan we stil bij de voordelen die de verschillende groepsvormen met zich meebrengen. Natuurlijk zijn er aan elke indeling ook knelpunten en moeilijkheden verbonden. Samen met de groep gaan we op zoek naar manieren om deze op te vangen. We zetten noodzakelijke aandachtspunten over ruimte, activiteiten en dagindeling op een rijtje. Fien Lannoye B/022 ENKEL VOOR KINDEROPVANG Opvoeden baby s en peuters Optimaal pedagogisch klimaat De basiskwaliteit in het pedagogisch omgaan met kinderen, daar gaat deze vorming over. Hoe kunnen we in de kinderopvang onze aanpak afstemmen op elk individueel kind? Hoe kunnen we het ritme van elk kind volgen en toch voldoende structuur bieden? En hoe kunnen we de zelfstandigheid van jonge kinderen stimuleren en hen de nodige bewegingsvrijheid geven? We zoomen in op dagelijkse situaties waarin deze pedagogische criteria concreet worden gemaakt, zoals eten, slapen, verzorging en spelen. We nodigen de deelnemers uit om actief te oefenen en hun praktijkervaringen in te brengen en uit te wisselen. Fien Lannoye B/023 ENKEL VOOR KINDEROPVANG 14

15 Opvoeden 3-12 jaar Opvoeden 3-12 jaar Groot worden doen ze vanzelf, luisteren niet altijd Opvoeden doe je elke dag opnieuw en is niet altijd even makkelijk. Soms weet je wel hoe je best omgaat met bepaalde situaties, maar heb je het moeilijk om het vol te houden. Of je kind laat je de muren oplopen. In deze vorming hebben we aandacht voor koppige kinderen, kinderen die slaan, bijten en vechten, maar ook voor de stille en flinke kinderen. Hoe kan ik mijn kind aanmoedigen? Hoe kan ik prettig blijven omgaan met mijn kind in moeilijke situaties? Welke regels en afspraken maak ik met mijn kinderen? Hoe kan ik meer structuur voorzien? Wat kan en wat niet, waar en hoe trek ik mijn grenzen? Wat kan een kind op welke leeftijd? En wat betekent lastig gedrag in een bepaalde situatie? Als we beter begrijpen hoe kinderen denken en leren, kunnen we hen ook makkelijker ondersteunen. We bekijken hoe kinderen zich goed kunnen voelen, zonder dat ze altijd hun zin krijgen. Steve Lapére Résy De Meulder Bart Moens Nele Van Hulle Jolien Laridaen Heidi Deboosere Karolien Van der Linden C/001 Opvoeden 3-12 jaar Mijn kind en de school De school speelt een zeer belangrijke rol in het leven van kinderen maar ook van de ouders. De school is een plaats waar kinderen heel veel tijd doorbrengen: waar ze leren, ontwikkelen, vriendjes maken en de wereld rondom ontdekken. Naar school gaan en schoolwerk maken is meestal leuk. Maar het kan ook soms een bron van stress zijn. Wat als je kind elke dag opnieuw treuzelt met huiswerk? Wat met een schoolrapport vol negatieve opmerkingen? Wat als je kind bang is om naar school te gaan en letterlijk ziek wordt? En heeft je kind ook nog tijd om te spelen? In deze vorming geven we handvatten om je kind te steunen zodat hij/zij goed kan omgaan met de prestatiedruk op school. Want school moet plezant blijven. Liesbeth Lambert C/002 Opvoeden 3-12 jaar Naar school met healthy lunchbox De tijd dat de lunch bestond uit boterhammen met salami in aluminiumfolie en een chocoladereep of suikerwafel, is lang voorbij. Lekker, gezond en gevarieerd is het nieuwe motto. De banale boterham maakt stilaan plaats voor een gezonder alternatief. Denken we maar aan fruit, volkorenbroodjes met kaas en groentjes, soep, huisgemaakt gebak, yoghurt, slaatjes en noem maar op. Want willen niet alle ouders frisse en gezonde kinderen? In deze vorming geven we tips en inspiratie om de klassieke brooddoos van je kind om te toveren tot een lekkere, gezonde en kleurrijke lunchbox. Charlotte Matton C/003 15

16 Opvoeden 3-12 jaar Sociaal Vaardig? Erbij horen in de groep van leeftijdsgenootjes is ontzettend belangrijk in het leven van kinderen. Kinderen die sociaal vaardig zijn, zijn populair. Maar zij die moeite hebben met het leggen van sociaal contact kunnen in een situatie komen waarin ze zich afgewezen of buitengesloten voelen. En dit kan voor heel wat problemen zorgen. Sociale vaardigheden zijn nodig om met andere kinderen te kunnen spelen, om vrienden te maken, om erbij te horen en om met verschillende mensen op een gepaste en prettige manier te kunnen omgaan. In deze vorming bespreken we de sociale ontwikkeling van lagere school kinderen en de plaats die sociale vaardigheden hierin hebben. We geven ook tips om kinderen te ondersteunen in hun sociaal functioneren met leeftijdsgenoten. Ida Dom Lies Ledegen C/004 Opvoeden 3-12 jaar Bouwen aan zelfvertrouwen Elke ouder wil graag dat zijn/haar kind sterk in het leven staat, assertief en sociaal vaardig is. Sommige kinderen lijken dit van nature te hebben. Anderen voelen zich onzeker, twijfelen makkelijk aan zichzelf of laten zich vaak door anderen overtroeven. Hoe kunnen we kinderen ondersteunen en aanmoedigen om op te komen voor zichzelf? Hoe kan je een gezond zelfbeeld en een goede communicatieve vaardigheid ondersteunen? Je kan je kind bepaalde ervaringen laten opdoen, je kan aanmoedigen en bevestigen en je moet ook grenzen aangeven. In de manier waarop je dit doet, geef je onbewust ook boodschappen mee. Mag je kind zichzelf waardevol vinden? Mag het zijn wie het is, ook al vind jij dat soms lastig? Mag het fouten maken en zelf problemen leren oplossen? Met voorbeelden en praktische tips bekijken we hoe we hier aan kunnen werken. Steve Lapére Résy De Meulder C/005 Opvoeden 3-12 jaar Assertiviteit en weerbaarheid Assertiviteit is op een gepaste manier opkomen voor je persoonlijke belangen en uitdrukking geven aan je eigen gevoelens, gedachten en wensen. Voor kinderen en jongeren kan de druk hoog zijn om vlot contacten te leggen, om aangenaam te zijn en te doen wat anderen verwachten. Het is niet altijd gemakkelijk om jezelf te blijven en op te komen voor je eigen ideeën, zonder te twijfelen aan jezelf en zonder de ander aan te vallen. In deze vorming bespreken we hoe je kinderen kunt stimuleren om weerbaar te zijn, om een assertieve houding aan te nemen. Kan je thuis, in de kinderopvang of op school iets doen om kinderen te leren opkomen voor zichzelf in een veilige, bekende omgeving? En hoe bewust ben je van je eigen assertiviteit? Steve Lapére Résy De Meulder Bart Moens C/006 16

17 Opvoeden 3-12 jaar Kinderen en seks op het internet Kinderen zijn gretige gebruikers van het internet en komen er hoe dan ook in contact met seks en porno. Dikwijls zonder dat ze dat zelf willen. Denk maar aan de jongen die poesjes intikt in een zoekmachine. Of aan het meisje dat in een chatbox plots de vraag krijgt of ze al eens een penis gezien heeft. In welke mate is dit contact schadelijk voor kinderen, hoe gaan ze er mee om en zijn er ook voordelen aan verbonden? We bespreken enkele onderzoeksgegevens en maken kennis met materiaal dat je kan helpen kinderen bewust te maken van de mogelijkheden en gevaren van het internet. Dit programma is ontwikkeld door Sensoa. Bart Degryse Saartje Smedts C/007 Opvoeden 3-12 jaar Communicatie met en participatie van kinderen Kinderen hebben een eigen denk-, gevoel- en beleefwereld en willen dat dit gezien wordt. Luisteren naar kinderen is daartoe bijzonder interessant en waardevol. Dit vereist van de volwassene enkele specifieke vaardigheden. Welke vaardigheden moet je in de vingers krijgen? Met welke thema s komen kinderen op je af? Hoe ga je om met specifieke vragen van kinderen? Hoe kunnen kinderen meer impact hebben op het reilen en zeilen thuis of in de opvang? We vertrekken van een krachtig zelfbeeld van kinderen. We geven zicht op vaardigheden in het communiceren met en het participeren van kinderen. We leren methodieken aan om kinderen goed te observeren en plannen te maken die rekening houden met wat zij zelf aangeven. Isabelle Desegher C/008 Opvoeden 3-12 jaar Praten met kinderen, hoe doe je dat? Begrijpen is de eerste en cruciale stap. Begrijpen van achterliggende gevoelens en van reacties van kinderen. Wat is de functie van basisemoties? Wat vertellen kinderen ons? Hoe kunnen we echt contact maken met een kind? Hoe kunnen we gevoelens van kinderen begrijpen? Je leert een aantal communicatievaardigheden aan die makkelijk hanteerbaar zijn in je contact met kinderen tot twaalf jaar. Ze zijn erop gericht om de achterliggende gevoelens en reacties van het kind beter te begrijpen. De training is praktijkgericht. Er wordt in kleine groepjes geoefend met de eigen thuis- en/of werksituatie als uitgangspunt. Ida Dom Lies Ledegen C/009 17

18 Opvoeden 3-12 jaar Filosoferen met kinderen Zijn kikkers echt? Zijn mensen altijd lief voor elkaar? Begrijpen we alle woorden? Zijn gevangenen ook vrij? Hoe mooi is kunst? Zijn sommige vrienden ook vijanden? Bestaan er lieve monsters? Kunnen bloemen ook gelukkig zijn? Thema s om te filosoferen met kinderen zijn eindeloos. In deze vorming bieden we geen antwoorden op dergelijke vragen, maar stellen we een leuke werkwijze voor om met kinderen te onderzoeken en te filosoferen. Isabelle Desegher Eef Cornelissen Alex Klijn C/010 Opvoeden 3-12 jaar Moeilijke eters Eten is belangrijk. We houden allemaal van lekker koken, gezellig tafelen, feesten en genieten. Vaak wordt eten ook geassocieerd met een rustmoment en met ontmoeting. Als een kind problemen heeft met eten, kan dat samengaan met heel wat emotie, ongemak of conflict. De eetsituatie ontaardt soms in een strijd. En ouders of andere opvoeders maken zich dan zorgen. Problemen met eten kunnen heel verschillend zijn: kinderen die niets lusten, kinderen die geen groenten en/of fruit eten, kinderen die teveel of te weinig eten, overgewicht,... Hoe ga je daar best mee om? Kan je eetproblemen voorkomen? En hoe kan je eten stimuleren zonder te forceren? In de vorming worden casussen besproken en tips aangereikt om kinderen te motiveren en te stimuleren in hun eetgedrag. Charlotte Matton Heidi Deboosere C/011 Opvoeden 3-12 jaar Stress bij kinderen Jonge kinderen hebben heel wat te doen en leven vaak even snel als volwassenen: school, vriendjes, familie, hobby s,... Dit geeft soms stress en dan is het normaal dat kinderen boos, hangerig, huilerig zijn,... Wanneer je de indruk hebt dat stress bij een kind te zwaar gaat wegen dan is het belangrijk om te begrijpen vanwaar dit komt. Van buiten uit, door teveel activiteiten, veranderingen, (wereld)nieuws, zorgen van volwassenen of andere externe oorzaken? Of van binnen uit, omdat het kind zichzelf druk oplegt? Stress begrijpen helpt om oplossingen te zoeken. In deze vorming verkennen we dit thema met inbreng van de deelnemers. Hendrik Gaublomme C/012 Opvoeden 3-12 jaar Moeilijk hanteerbaar gedrag In de buitenschoolse opvang stellen kinderen soms gedrag waar begeleiders geen raad mee weten. In deze vorming zoeken we naar vaardigheden die begeleiders kunnen inzetten om met dit gedrag om te gaan. We vertrekken vanuit een positieve kijk en een positieve benadering van kinderen. Hoe kunnen we een klimaat scheppen dat zoveel mogelijk een negatieve sfeer en straffen vermijdt? Hoe kunnen we zorgen voor een goede structuur, duidelijke regels en afspraken...? We staan stil bij het belang van sociale vaardigheden bij kinderen en het kunnen uiten van gevoelens. Samen zoeken we hoe we deze pedagogische principes kunnen gebruiken in de buitenschoolse kinderopvang. Fien Lannoye C/013 ENKEL VOOR KINDEROPVANG 18

19 Opvoeden 3-12 jaar Tieners een plaats geven in de buitenschoolse opvang Hoe kan je ervoor zorgen dat ook tieners zich goed voelen en een plek hebben in de buitenschoolse kinderopvang? Tieners vinden vaak dat ze niet langer thuis horen in een kinderlijke opvang. Ze hebben hun eigen gedachtekronkels, eigen taaltje, eigen humor, eigen verlangens en eigen behoeften. Maar tegelijk gedragen ze zich soms ook nog als jonge kinderen met grillen en hevige uitbarstingen. In dit programma proberen we een brede kijk weer te geven over het omgaan met de groep oudste kinderen in de kinderopvang. We wisselen tips uit om als kindbegeleider deze tieners op een goede manier aan te spreken op hun eigenheid en gepaste activiteiten aan te bieden, zodat de opvang toch ook een leuke pauze kan zijn in de dagelijkse routine. Fien Lannoye C/014 ENKEL VOOR KINDEROPVANG 19

20 Opvoeden jongeren 12+ Opvoeden jongeren 12+ Een puber in huis, hoe communiceer je er mee? Pubers (en soms ook hun ouders) maken vaak een stormachtige periode door. Er gebeurt en er verandert veel. Meestal komen afspraken die al jaren werken, terug op losse schroeven te staan. Je wordt dan geconfronteerd met eindeloze discussies over helpen in het huishouden, kledij, uitgaan, geld, studiegedrag en schoolresultaten, de omgang met vrienden... Pubers zijn meester in het verleggen van grenzen. Dat vraagt van ouders extra onderhandelingsvaardigheden. Tijdens deze vorming krijg je informatie die kan helpen om efficiënter met pubers te communiceren. Naast een theoretisch kader is er ook ruimte om situaties aan te brengen en hierover uit te wisselen. Steve Lapére Lief Cuyvers Bart Moens Heidi Deboosere D/001 Opvoeden jongeren 12+ Tieners op vrijersvoeten Verliefde tieners! Hoe ga je hiermee om? Hoe maak je niet alleen het aan- en afmaken met hun lief bespreekbaar maar ook de emoties die daarbij horen: angst, onzekerheid, liefdesverdriet? Kan je anders reageren dan met enkele clichés? Zoals ander en beter! Of er zwemmen nog zoveel vissen in de zee. En wat met de eerste keer? Wat kan en wat kan niet voor jou? En vooral: hoe bespreek je zoiets met je verliefde puber? Praten over relaties krijgt een andere kleur als je je eigen verleden, waarden en normen niet wegcijfert en op een ongedwongen manier kunt uitwisselen, eerder dan uitvragen. In de vorming maken we gebruik van een educatief spel met stellingen en opdrachten. Dit programma is ontwikkeld door Sensoa. Bart Degryse Ludwina Degryse Saartje Smedts D/002 Opvoeden jongeren 12+ Kies Keurig Jongeren krijgen te maken met heel wat situaties waarin ze verondersteld worden om een persoonlijke keuze te maken. En dat kan behoorlijk lastig zijn want kiezen is winnen maar soms ook verliezen. Silke twijfelt bij elke beslissing die ze moet nemen, gaande van het kiezen van de juiste sneakers tot wat ze die dag wil doen. Abdel heeft geen flauw idee over de studierichting die hij wil volgen. Kenny maakt zelden zelf een keuze maar laat zich leiden door wat zijn vrienden willen. Hoe kan je als volwassene je kind, kleinkind of leerling ondersteunen bij het maken van de gepaste keuze? Hoe kan je hem/haar dat welgekomen duwtje in de rug geven? In deze interactieve workshop leer je om een puber te begrijpen en te ondersteunen in zijn keuzes. We belichten ondermeer 7 verschillende keuzestijlen en bieden concrete handvatten om aan de slag te gaan met de jongere. Op een speelse manier krijg je ook de kans om ervaringen en bedenkingen uit te wisselen met de andere deelnemers. Ruth Vandekerkhove D/003 20

Vormingskalender Samen bouwen aan kinderkansen

Vormingskalender Samen bouwen aan kinderkansen skalender Samen bouwen aan kinderkansen Februari 2016 Hechting, een natuurlijk proces zaterdag 6 februari 2016 van 9u tot 12u Professionelen, vrijwilligers en Taalstimulatie maandag 15 februari 2016 van

Nadere informatie

OPVOEDEN VANDAAG PROGRAMMA

OPVOEDEN VANDAAG PROGRAMMA OPVOEDEN VANDAAG PROGRAMMA 2013 INTRODUCTIE Alle vaders, moeders, toekomstige ouders, grootouders en andere opvoedingsverantwoordelijken hebben vragen over opvoeden. Kleine en grote vragen. VCOK wil iets

Nadere informatie

VORMING OVER OPVOEDEN BABY S EN PEUTERS

VORMING OVER OPVOEDEN BABY S EN PEUTERS VORMING OVER OPVOEDEN BABY S EN PEUTERS AANBOD 2008-2009 Praktische informatie Wat? Het aanbod bestaat uit vormingssessies, lezingen en vormingsreeksen. Een vormingssessie is kort en interactief en geeft

Nadere informatie

Over peuters en kleuters

Over peuters en kleuters Over peuters en kleuters Even terugdenken aan onze eigen puberteit Stemmingswisselingen Boos worden om niets Ruzie maken over niets Met de deuren slaan voor aandacht Experimenteergedrag Grenzen af tasten

Nadere informatie

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen I.V.psychotherapeut Verliescounselor 0478/90.91.98 Onze Maatschappij Veranderingen... Onze Maatschappij Complexere maatschappij: Complexere nesten Nesten

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Kind-In-Zicht Inhoudsopgave Inleiding Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Als je een tiener en tussen 9 en 12 jaar bent Als je een puber en tussen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby?

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby? Slaapwel Slaapwel baby Net zoals volwassenen slapen ook niet alle kinderen even gemakkelijk of regelmatig. In deze brochure vind je meer informatie over goede slaapgewoontes en krijg je tips voor een gezonde

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Vormingskalender. 2015 september - december

Vormingskalender. 2015 september - december Vormingskalender 2015 september - december VOORWOORD Beste ouder, opvoeder, professional, In Groot-Aalst bieden verschillende organisaties infomomenten aan over opvoedingsthema s. In dit overzicht zijn

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Observatielijst Groepsfunctioneren

Observatielijst Groepsfunctioneren Observatielijst Groepsfunctioneren Toelichting De Observatielijst Groepsfunctioneren is verdeeld in twee leeftijdscategorieën: kinderen tot 1,5 jaar en kinderen ouder dan 1,5 jaar. Met de lijst wordt de

Nadere informatie

Wennen in kinderopvang

Wennen in kinderopvang Wennen in kinderopvang Wennen - WAT Kind, ouder en begeleider(s) leren elkaar kennen voordat het kind alleen en voor een lange periode in de opvang blijft. De start van de opvang wordt geleidelijk opgebouwd.

Nadere informatie

KLEINE MENSEN GROTE WENSEN

KLEINE MENSEN GROTE WENSEN KLEINE MENSEN GROTE WENSEN Voor de betere kinderopvang DOOR DE OGEN VAN KINDEREN Dit boekje laat je kinderopvang zien door de ogen van kinderen. Een praktische gids voor iedereen die nadenkt over de opvang

Nadere informatie

Veiligheid en welbevinden. Hoofdstuk 1

Veiligheid en welbevinden. Hoofdstuk 1 30 Veiligheid en welbevinden Kees (8) en Lennart (7) zitten in de klimboom. Kees geeft Lennart een speels duwtje en Lennart geeft een duwtje terug. Ze lachen allebei. Maar toch kijkt Lennart even om naar

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

Eten, slapen & zindelijk worden

Eten, slapen & zindelijk worden Eten, slapen & zindelijk worden Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien,

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje Wiekslag Speciaal Vanuit het kamertje Uw dochter van vijf vraagt hoe baby's in een buik komen. Uw zoontje van vier laat trots zijn stijve piemeltje zien. Uw 9-jarige moet er ineens niet meer aan denken

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan. Kid@home

Pedagogisch beleidsplan. Kid@home Pedagogisch beleidsplan Kid@home Pedagogisch beleidsplan Inhoud: 1. Inleiding 2. Pedagogische visie 3. Verzorging 4. Emotionele veiligheid 5. Persoonlijke competenties 6. Sociale competenties 7. Normen

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid Op REIS met Kids2b Kids2b Kids2b is zeer verheugd dat u uw kind aan ons toevertrouwd. Wij begrijpen dat het voor S I E R u als ouder een grote stap is om een deel van de zorg en opvoeding van uw kind te

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Opzet van de lezing Welkom Inleiding Theorie, tips en adviezen over opvoeden

Nadere informatie

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit Pubers opvoeden Pubers opvoeden De puberteit is de ontwikkelingsfase tussen 10 en 18 jaar. Maar die puberteit is er natuurlijk niet opeens. Vanaf ongeveer 9 jaar kan je al merken dat kinderen beginnen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie opdracht 1, module 2, les 7 Vriendschappen Vriendjes spelen een belangrijke rol in het leven van een kind. Kinderen spelen met elkaar en maken plezier. En vriendjes leren van elkaar.

Nadere informatie

Gastouderbureau MijnGastouderopvang

Gastouderbureau MijnGastouderopvang Hoe gaat het met mijn gast- of oppaskind? Gastouderbureau MijnGastouderopvang Observatielijst voor de ontwikkeling van kinderen in de gastouderopvang Iedere gastouder kent 'haar' gastkind na tijdje behoorlijk

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten GEEF ZE DE VIJF! SKS Alles Kids De wereld om ons heen verandert. Ook in de kinderopvang zijn nieuwe ontwikkelingen aan de orde van de dag. SKS Alles Kids biedt al jaren kinderopvang en loopt voorop als

Nadere informatie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie Samen de Wereld Kleuren Pedagogische visie 2 SWK-Kinderopvang Samen de Wereld Kleuren Samen de Wereld Kleuren SWK-Kinderopvang: Samen de Wereld Kleuren Onze kinderopvangorganisaties hebben aandacht voor

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Seksuele vorming: gave (op-)gave

Seksuele vorming: gave (op-)gave Seksuele vorming: gave (op-)gave De Wegwijzer Oosterwolde, 28 januari 2016 Mieneke Aalberts-Vergunst Programma Introductie Stellingen De wereld om ons heen Onze opvoeding Seksualiteit Het Bijbelse beeld

Nadere informatie

vormingsbrochure 2013

vormingsbrochure 2013 vormingsbrochure 2013 Inhoud vormingsbrochure 2013 omgaan met kinderen 3 13/A01 Communicatie met en participatie van kinderen 3 13/A02 Positief omgaan met kinderen 3 13/A03 Wat kinderen nodig hebben 3

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Introductie Introductie Het pedagogisch beleid van de tussenschoolse opvang SKN s Eetclub biedt een kader dat de overblijfkrachten en de coördinatoren tussenschoolse

Nadere informatie

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Pedagogisch Beleidsplan 1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Een veilige en vertrouwde omgeving is de basis van waaruit een kind zich kan gaan ontwikkelen. Het is dus belangrijk dat

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ:

COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ: COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ: NESTEN KRIJGEN DEUKEN OUDERLIJKE STRESS: WEINIG TIJD OM TE COMMUNICEREN. WE GROEIEN UIT ELKAAR EMOTIONELE STRESS: VEEL VERLIESERVARINGEN Even reflecteren naar eigen handelen. Heb

Nadere informatie

Als je het niet meer ziet zitten...

Als je het niet meer ziet zitten... Infobrochure Als je het niet meer ziet zitten... Omgaan met een huilende baby mensen zorgen voor mensen Inhoud Als je het niet meer ziet zitten...4 Huilen...5 Als huilen een probleem is...6 Voeden...6

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 Nieuwsbrief www.intenzcoaching.nl / info@intenzcoaching.nl / T:0623552198 Wilma Versteegen Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 In deze nieuwsbrief: Avond ouderpraat in Januari.

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Toolkit. Mijn kind wil een kind. Kinderen, waar kies ik voor?

Toolkit. Mijn kind wil een kind. Kinderen, waar kies ik voor? Toolkit Kinderen, waar kies ik voor? Mijn kind wil een kind Informatiefolder voor ouders van mensen met een verstandelijke beperking en een kinderwens 2 Vraag een willekeurige persoon wat voor hem belangrijk

Nadere informatie

Lesbrief bij Ouders in het wild. Liesbeth Groenhuijsen

Lesbrief bij Ouders in het wild. Liesbeth Groenhuijsen Lesbrief bij Ouders in het wild Liesbeth Groenhuijsen Voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema s in het

Nadere informatie

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat VERZORGING Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat voor ouders met een baby tot 3 maanden 2 Waarom huilt een baby? Alle baby s huilen en dat is een gezonde zaak. Het is normaal. Huilen hoort bij de ontwikkeling

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

Bewust en zorgzaam werken in de kinderopvang.

Bewust en zorgzaam werken in de kinderopvang. Bewust en zorgzaam werken in de kinderopvang. Volledig jezelf ervaren, het geluk, de liefde en de vrijheid. Zonder oordeel, zonder veroordeling. zodat, jij kan zijn wie je wil zijn geen beperking, alleen

Nadere informatie

Verkorte versie van de pedagogische visie en beleid van Happy Kids kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang.

Verkorte versie van de pedagogische visie en beleid van Happy Kids kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang. Verkorte versie van de pedagogische visie en beleid van Happy Kids kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang. Kinderen worden beschermd en gekoesterd door hun ouder(s) of verzorgers. Daar wordt de basis

Nadere informatie

Bouwsteen 5: ik en de jobinhoud Waar ben ik goed in? Wat boeit me?

Bouwsteen 5: ik en de jobinhoud Waar ben ik goed in? Wat boeit me? Bouwsteen 5: ik en de jobinhoud Waar ben ik goed in? Wat boeit me? Een onthaalouder heeft verschillende rollen. Hij/zij is: een verzorger van jonge kinderen, een professionele opvoeder, een opvoedingspartner

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

AVONDEN & VORMINGSREEKSEN OVER OPVOEDEN

AVONDEN & VORMINGSREEKSEN OVER OPVOEDEN AVONDEN & VORMINGSREEKSEN OVER OPVOEDEN AANBOD 2010 Praktische informatie Wat? Het aanbod bestaat uit avonden/dagdelen en uit reeksen. Een avond/dagdeel duurt 2,5 à 3 uur en is interactief. Het laat deelnemers

Nadere informatie

Welkom bij Op Stoom. Pedagogische visie. Lieve actieve medewerkers

Welkom bij Op Stoom. Pedagogische visie. Lieve actieve medewerkers Welkom bij Op Stoom Kwaliteit en service zijn belangrijke kenmerken van Op Stoom zodat ouders hun kinderen met een gerust hart achterlaten bij de medewerkers. We bieden liefdevolle zorg en inspiratie aan

Nadere informatie

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs Overzicht algemene fiches Lopke 3 de kleuterklas: algemene fiche

Nadere informatie

Wenbeleid Kinderopvang/BSO Het Kinderparadijs

Wenbeleid Kinderopvang/BSO Het Kinderparadijs Wenbeleid Kinderopvang/BSO Het Kinderparadijs Kinderdagverblijf/BSO Het Kinderparadijs 1 januari 2016 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. De eerste kennismaking... 5 3. Het afscheid... 7 4. De gehele periode van

Nadere informatie

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht Naam: Locatie: Groep: Groeibericht pagina 2 Inleiding Opgroeien, opvoeden en ontwikkelen gaat bij ieder kind met vallen en opstaan. In de moderne kinderopvang nemen we een deel van de opvoeding van uw

Nadere informatie

Beste ouders/verzorgers,

Beste ouders/verzorgers, INTAKEFORMULIER Parel 9 t/m 12 School Alex Beste ouders/verzorgers, Dit intakeformulier is bedoeld om die informatie te verkrijgen die wij nodig hebben om nieuwe kleuters zo goed mogelijk op te vangen

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Inhoud Verkorte matrix ontwikkelingsmijlpalen -

Inhoud Verkorte matrix ontwikkelingsmijlpalen - Catalogus volwassenen West Brabant West Matrix Domein Criteria Verwijsmodel Ontwikkelingstaken Bronnen Handboek Deltamethode; versie 2008 Inhoud Verkorte matrix ontwikkelingsmijlpalen - Ontwikkelingsmijlpalen

Nadere informatie

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen MEE & de Wering Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen 1 Weerbaarheid & sociale vaardigheden Voor kinderen van 9 12 jaar (basisschool) Het hoofddoel van de cursus Ho, tot hier en niet verder! is het bevorderen

Nadere informatie

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Echtscheiding en kinderen Kinderen zien het gezin waarin zij zijn grootgebracht vaak als een eenheid die er altijd was

Nadere informatie

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot.

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Rouw van naastbestaanden van personen met dementie Gerke VERTHRIEST Een pluim voor jou, mantelzorger! We staan stil bij: - Rouwen als iemand nog niet dood

Nadere informatie

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje speciaal bedoeld voor de kraamvader Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje voor de aanstaande vader. Tijdschriften, boeken en internet staan vol informatie over de bevalling en de tijd erna,

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen Aan tafel! Aan tafel Als ouder heb je een grote invloed op de eetgewoonten van je kind. Kinderen leren in de eerste plaats eten wat ze hun ouders zien eten en doen jouw eetgedrag na. En dat start al bij

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderdagverblijf de Harlekijn

Pedagogisch beleid Kinderdagverblijf de Harlekijn 1 Inhoud Inleiding... 3 Visie Kinderdagverblijf de Harlekijn... 4 Een gevoel van emotionele veiligheid en geborgenheid bieden... 5 Veiligheid en geborgenheid... 5 Persoonlijke competentie... 7 Ieder kind

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Pedagogische werkwijze KDV De Torenmolen, versie november 2015 Selma Schalkwijk, locatiemanager

Pedagogische werkwijze KDV De Torenmolen, versie november 2015 Selma Schalkwijk, locatiemanager Omvang van het kinderdagverblijf en de samenstelling van de en Er kunnen maximaal 16 kinderen per dag worden opgevangen op kinderdagverblijf De Torenmolen. De samenstelling van de en Naam van de Maximaal

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis Les 10: Hoe zeg ik nee Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten het verschil tussen prettige en onprettige situaties en kunnen deze herkennen. Kinderen weten dat ze onprettige aanrakingen mogen weigeren.

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Relationele vorming De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Programma Introductie relationele- en seksuele vorming Inventarisatie van vragen De seksuele ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat VERZORGING Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat voor ouders met een baby tot 3 maanden Waarom huilt een baby? Alle baby s huilen en dat is een gezonde zaak. Het is normaal. Huilen hoort bij de ontwikkeling

Nadere informatie

BESTE OUDER, HET GLAZEN HUIS OP SCHEPELWEYEN

BESTE OUDER, HET GLAZEN HUIS OP SCHEPELWEYEN 07-01-2016 Nr. 9 BESTE OUDER, Inmiddels ligt de Kerstvakantie achter ons, een vakantie vol feestdagen, waarin saamhorigheid en er voor elkaar zijn, belangrijke begrippen zijn. Nu zijn wij, vol goede moed

Nadere informatie

OMGAAN MET WAT IS ANGST? BANG ZIJN IS OK! 23/02/2015 KINDERANGSTEN

OMGAAN MET WAT IS ANGST? BANG ZIJN IS OK! 23/02/2015 KINDERANGSTEN OMGAAN MET KINDERANGSTEN Brainstorm: Angsten bij kinderen An Coetsiers Kinderpsycholoog/gedragstherapeut www.depraatdoos.be Hannah, 3 jaar Anouk, 10 jaar BANG ZIJN IS OK! WAT IS ANGST? Is een normaal verschijnsel

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in LINDA AMMERLAAN KINDERVOEDINGSCOACH Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik hoe lastig het is om in deze tijd je kinderen gezond te laten opgroeien.

Nadere informatie

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776 Versie 20 september 2010 Activiteitenprogramma VVE KDV De Huiskamer BV 1 Verdere professionalisering VVE activiteiten Kinderdagverblijf De Huiskamer is een zelfstandig en onafhankelijk kinderdagverblijf

Nadere informatie

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Elke ouder is blij als er geen luiers meer op het boodschappenlijstje staan. Het betekent

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie