Duurzaam Wonen. Wijkraadpleging Noordoost 2009/2010. Utrecht, juli 2010 Drs. D. van der Veen, Labyrinth. In opdracht van wijkraad Noordoost

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaam Wonen. Wijkraadpleging Noordoost 2009/2010. Utrecht, juli 2010 Drs. D. van der Veen, Labyrinth. In opdracht van wijkraad Noordoost"

Transcriptie

1 Duurzaam Wonen Wijkraadpleging Noordoost 2009/2010 Utrecht, juli 2010 Drs. D. van der Veen, Labyrinth In opdracht van wijkraad Noordoost

2 2

3 Utrecht, juli 2010 Deze wijkraadpleging is uitgevoerd in opdracht van en in samenwerking met wijkraad Noordoost. Wijkraad Noordoost Postbus RJ UTRECHT E: W: Labyrinth Onderzoek & Advies Ondiep Zuidzijde BW UTRECHT T: (030) E: W: Alle rechten voorbehouden Niets uit deze uitgave mag - door iemand anders dan de opdrachtgever - worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming. 3

4 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 4 SAMENVATTING... 5 BEWONERSONDERZOEK... 5 WIJKBIJEENKOMST... 6 CONCLUSIE INLEIDING... 8 AANLEIDING EN DOEL VAN HET ONDERZOEK... 8 ONDERZOEKSSTAPPEN... 8 STAP 1: WEBSITE... 8 STAP 2: ONLINE BEWONERSONDERZOEK... 9 STAP 3: WIJKBIJEENKOMST LEESWIJZER UITKOMSTEN BEWONERSONDERZOEK KLIMAATVERANDERING ZELF IN ACTIE KOMEN GEZAMENLIJK DUURZAAM WONEN UITKOMSTEN WIJKBIJEENKOMST PRESENTATIE DUURZAME WIJKINITIATIEVEN TAFELDISCUSSIES OVERIGE WIJKINITIATIEVEN BIJLAGE 1: OPMERKINGEN BEWONERSONDERZOEK BIJLAGE 2: NOTULEN WIJKBIJEENKOMST TAFEL TAFEL TAFEL TAFEL TAFEL 5:

5 Samenvatting In de wijkraadpleging van 2009/2010 heeft de wijkraad het thema Duurzaam Wonen centraal gesteld. De wijkraad heeft zich met dit onderzoek ten doel gesteld om bewoners te informeren over het belang en de mogelijkheden van duurzaam wonen en om (op kleine schaal) te inventariseren hoe bewoners hierover denken en wat zij momenteel zelf ondernemen. Daarnaast moet het onderzoek duidelijk maken of er onder wijkbewoners bereidheid bestaat om gezamenlijk duurzaamheidsinitiatieven op te zetten en wat de (on)mogelijkheden hierbij zijn. Ook moet blijken hoe belangrijk de regierol vanuit de gemeente is en welke gemeentelijke ondersteuning wenselijk is om (gezamenlijke) duurzame projecten te laten slagen. Om de beoogde doelstellingen te bereiken, zijn de wijkraadplegingen van 2009 en 2010 gecombineerd. In deze periode heeft Labyrinth een informatieve website ontwikkeld over duurzaam wonen (www.wijkraadnoordoost.nl/duurzaamwijkhuis), is een online bewonersonderzoek uitgevoerd en heeft een wijkbijeenkomst plaatsgevonden, waar met ruim 50 bewoners werd nagedacht over de mogelijkheden om gezamenlijk duurzame initiatieven op touw te zetten. Hieronder vindt u de belangrijkste uitkomsten van het online bewonersonderzoek en de wijkbijeenkomst. Bewonersonderzoek De uitkomsten van het online bewonersonderzoek zijn gebaseerd op de antwoorden van 100 wijkbewoners die affiniteit hebben met het thema duurzaam wonen. Het gaat hierbij om bewoners die hoog zijn opgeleid, veelal werken (relatief veel zelfstandige ondernemers) en om relatief veel respondenten van midden veertig tot midden vijftig. Voor deze bewonersgroep geldt het volgende: Een meerderheid maakt zich veel zorgen over mondiale klimaatveranderingen en driekwart is van mening dat menselijk handelen op zijn minst behoorlijke invloed heeft op dit proces. Een ruime meerderheid vindt dat huishoudens meer gebruik zouden moeten maken van duurzame energie en de respondenten zijn daar in grote mate ook zelf toe bereid. Er zijn een drietal thema s waarbinnen respondenten de meeste besparingen realiseren: o Isolatie: vooral de grotere investeringen dubbel glas, vloerisolatie en dakisolatie; o Verlichting: het gebruiken van spaar- en led-lampen en bewust minder verlichten; o Verwarming: vooral gedragsveranderingen m.b.t. minder stoken. Het milieu (91%) is de belangrijkste motivatie om zuinig met energie om te gaan, maar ook voordelen voor de eigen portemonnee spelen mee (54%). Respondenten zijn goed op de hoogte van de mogelijkheden om thuis energie te besparen, maar over de subsidiemogelijkheden voor duurzame investeringen bestaat veel minder duidelijkheid. De helft zou zeker in een duurzame buurt willen wonen waar bewoners gezamenlijk bezig zijn met duurzaam wonen, een derde zou dit misschien wel willen. Een ruime meerderheid denkt dat wonen in zo n buurt ook een positieve invloed heeft op de saamhorigheid en leefbaarheid van de buurt. 38% is bereid om samen met buurtbewoners duurzaamheidsinitiatieven op touw te zetten, bijna de helft is hier misschien toe bereid. Er is dus potentie, hoewel er nog enige terughoudendheid bestaat bij een grote groep. Gezamenlijk groene energie opwekken, gezamenlijk isoleren en gezamenlijk groene energie inkopen, zijn volgens de respondenten 5

6 interessante initiatieven op dit gebied. Wijkbijeenkomst Tijdens de wijkbijeenkomst die op 1 juni 2010 over het thema duurzaam wonen werd georganiseerd, stonden drie vragen centraal: 1. Wat doen bewoners nu op het gebied van duurzaam wonen? 2. Wat zou je samen (met buurtbewoners) op dit gebied kunnen doen en waar moet je hierbij op letten? 3. Hoe zou de gemeente Utrecht dit kunnen ondersteunen of welke (andere) acties op het gebied van duurzaam wonen zou de gemeente moeten nemen? Tijdens de bijeenkomst werd aan vijf tafels gediscussieerd over deze vragen. Het bleek dat een breed scala aan gedragsveranderingen en (kleine) duurzame investeringen nu al plaatsvindt onder bewoners die affiniteit hebben met het thema duurzaam wonen. De aanwezigen waren het er over eens dat er nog veel meer mogelijk is en dat gezamenlijke initiatieven een grote kans bieden om kostenefficiënter en op grotere schaal duurzame maatregelen te realiseren. De belangrijkste constateringen en overwegingen t.a.v. het gezamenlijk opzetten van duurzaamheidsinitiatieven zijn de volgende: Om een project op buurtniveau te laten slagen heb je voortrekkers nodig die niet snel opgeven. Het is namelijk een langdurig proces met als grote uitdaging het bij elkaar brengen van mensen. Bewoners moeten voorbeelden zien om geïnspireerd te worden en (gezamenlijk) iets op te pakken. Een interessante mogelijkheid is samenwerking tussen bewoners die in eenzelfde type woning wonen. Een energieadvies (EPA) kan zo worden gekopieerd en buren kunnen gezamenlijk subsidies aanvragen en kostenefficiënt aannemers inhuren. Zoek bij het uitvoeren van een gezamenlijk initiatief naar lokale aannemers. Aannemers hoeven dan de wijk niet uit en dit scheelt verkeer op de weg. Daarnaast kunnen aannemers lokale kennis opbouwen, waardoor ze precies weten wat waar aan energiezuinige maatregelen mogelijk is. Lokale aannemers moeten wel gestimuleerd worden om zelf subsidiemogelijkheden mee te nemen in hun offerte. Een databank op buurtniveau met hierin bestaande initiatieven en deskundigheid kan het voor bewoners makkelijker maken om elkaar te vinden. De voormalige milieupunten zouden ontwikkeld kunnen worden tot (fysieke) steunpunten duurzaamheid op wijkniveau. Hier kunnen bewoners met al hun vragen over duurzaam wonen terecht. Ook zou je van hieruit bewoners uit dezelfde buurt aan elkaar kunnen koppelen en van de juiste kennis voorzien om succesvol samen initiatieven op te pakken. Het oprichten van coöperaties tussen buurtbewoners kan leiden tot een sterke positie van buurtbewoners en ook kan hier lokale kennis gebundeld worden. Opgedane kennis in een wijk of buurt kan worden gedeeld met andere wijken. Zo hoeft niet iedere buurt of wijk het wiel opnieuw uit te vinden. 6

7 Met betrekking tot ondersteuning of stimulerende maatregelen vanuit de gemeente komen een aantal interessante voorstellen naar voren: De gemeente zou een voortrekkersrol moeten nemen bij alles wat over duurzaamheid gaat. Zo zouden overheidsgebouwen als eerste energieneutraal moeten worden en zouden er zonnepanelen op scholen of (andere) (semi-)overheidsgebouwen moeten komen. Ontwikkel de voormalige milieupunten door tot (fysieke) steunpunten duurzaamheid op wijkniveau (eventueel in samenwerking met het wijkbureau) waar bewoners met al hun vragen terecht kunnen (bij een energiecoördinator of energieloket) en van waaruit gezamenlijke initiatieven ondersteund worden. Aan deze steunpunten zou een wijkforum gekoppeld kunnen worden, waar bewoners ervaringen kunnen delen en elkaar kunnen vinden om gezamenlijk initiatieven op te pakken. De gemeente moet helpen bij het bekend maken van voorbeeldprojecten ( best practices ) om zo bewoners te stimuleren dit voorbeeld (gezamenlijk) na te volgen. Ook zouden (gemeentelijke) subsidiemogelijkheden voor duurzame initiatieven overzichtelijk aan de burger gepresenteerd moeten worden. Maak ook duidelijk wat op termijn de financiële consequenties zijn als je geen duurzame maatregelen neemt. De gemeentelijke webpagina Utrecht creëert nieuwe energie zou hiervoor uitgebreid kunnen worden. Het komt erop neer dat je als gemeente moet zorgen dat ook burgers gebruik kunnen maken van de aanwezige deskundigheid. De gemeente zou bij renovaties en nieuwbouwprojecten direct strengere duurzaamheidseisen moeten stellen. Bij renovaties kun je dan denken aan duurzame isolatiemaatregelen, bij nieuwbouw moet het gaan om klimaatneutraal wonen. De gemeente moet aan alle kanten duurzaam wonen stimuleren en het belang hiervan benadrukken. Dit sluit ook aan bij haar eigen beleid (CO2-neutraal in 2030). Belangrijk hierbij is om ook verhuurders aan te sporen energiezuinige maatregelen toe te passen. Nu worden zij hier niet toe gestimuleerd, omdat de energiekosten door de huurder worden betaald. Conclusie De conclusie is dat er momenteel een kleine basis is van duurzame wijkinitiatieven, maar dat er onder (energiebewuste) bewoners zeker potentie aanwezig is om dit uit te breiden. Hiervoor moet echter nog meer bewustzijn worden gecreëerd en moet beter inzichtelijk worden gemaakt wat de (on)mogelijkheden van duurzame initiatieven zijn. Hier zou ook de gemeente Utrecht een belangrijke faciliterende rol in moeten spelen. Bovenstaande overwegingen en voorstellen kunnen de basis vormen voor het advies dat de wijkraad aan het college van B&W gaat geven. Hierbij zal de wijkraad vooral moeten ingaan op de rol van de gemeente m.b.t. het stimuleren van (gezamenlijke) duurzaamheidsinitiatieven in de wijk. 7

8 1. Inleiding Aanleiding en doel van het onderzoek De wijkraad van Utrecht Noordoost heeft in 2008 een wijkraadpleging uitgevoerd met als thema de toekomst van de wijk. Hierin kwam naar voren dat bewoners kiezen voor kleinschaligheid en leefbaarheid in de wijk en niet voor economische groei met meer woningen, verkeer, etc. In de wijkraadpleging van 2009/2010 bouwt de wijkraad voort op deze duidelijke keuze door het thema Duurzaam Wonen centraal te stellen. Labyrinth Onderzoek & Advies is gevraagd de wijkraadpleging uit te voeren. Het thema duurzaam wonen past uitstekend binnen de gemeentelijke doelstelling om in 2030 in iedere wijk van Utrecht CO2-neutraal te zijn. CO2-neutraal wonen betekent dat het energiegebruik in en om de woning niet zorgt voor een toename van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer. De wijkraad heeft zich met dit onderzoek drie zaken ten doel gesteld: 1. Wijkbewoners informeren over het belang van duurzaam wonen en de mogelijkheden hiertoe ( olievlekwerking : bestaande initiatieven boven water halen, zodat geïnteresseerden deze kunnen overnemen); 2. Inventariseren hoe bewoners op dit moment denken over duurzaam wonen en wat zij hier zelf aan doen; 3. Duidelijk maken of er onder wijkbewoners bereidheid bestaat om gezamenlijk duurzaamheidsinitiatieven op te zetten en wat de (on)mogelijkheden hierbij zijn. Ook moet blijken hoe belangrijk de regierol vanuit de gemeente is en welke gemeentelijke ondersteuning wenselijk is om (gezamenlijke) duurzame projecten te laten slagen. Onderzoeksstappen Om de beoogde doelstellingen te bereiken, zijn de wijkraadplegingen van 2009 en 2010 gecombineerd. In deze periode hebben een drietal onderzoeksstappen plaatsgevonden: 1. De ontwikkeling van een informatieve website over duurzaam wonen (doelstelling 1); 2. Het uitvoeren van een online bewonersonderzoek (doelstelling 2 en in mindere mate 3). De nadruk binnen de wijkraadpleging ligt echter op de eerste en derde stap (en dus ook op de eerste en derde doelstelling); het online onderzoek vormt een interessante aanvulling en goede input voor de wijkbijeenkomst (stap 3); 3. Het organiseren van een wijkbijeenkomst over duurzaam wonen (doelstelling 1 en 3). De uitkomsten van de stappen 2 en 3 zijn in deze rapportage weergegeven. Stap 1: Website Labyrinth heeft in samenwerking met Plato-webdesign het duurzame wijkhuis ontwikkeld. Dit wijkhuis is te raadplegen op Het wijkhuis heeft als doel om de burger van Utrecht Noordoost te informeren over het belang en mogelijkheden van duurzaam wonen. Op de site worden onder meer slimme energietips gegeven en komen bewoners zelf in een aantal filmpjes aan het woord. Ook vindt u hier een reportage over Het Groene Dak, een ecologische buurt in Voordorp waar bewoners bewust met energie omgaan. 8

9 In december 2009 is de website online gegaan en heeft tot nu toe steeds een redelijk bezoekersaantal gehad. De website is gepromoot d.m.v. een aan geïnteresseerden uit vorige wijkraadplegingen, aankondigingen in wijkkrantjes, via de website van de wijkraad en ook heeft de wijkraad in haar eigen netwerk ruchtbaarheid gegeven aan het bestaan van het duurzame wijkhuis. In mei 2010 heeft een flyeractie plaatsgevonden op een aantal drukke punten in de wijk (onder meer bij winkelcentrum De Gaard en bij de winkels aan de Merelstraat). Hier hebben op een tweetal zaterdagen interviewers van Labyrinth de website en de wijkbijeenkomst gepromoot. Het wijkhuis is tevens gebruikt als aankondiging voor het onlineonderzoek (stap 2) en de wijkbijeenkomst over duurzaam wonen (stap 3). Stap 2: Online bewonersonderzoek In deze wijkraadpleging ligt de nadruk op de eerste en derde doelstelling; toch is het ook belangrijk om een indruk te krijgen hoe bewoners zelf denken over duurzaam wonen en wat zij momenteel op dit gebied ondernemen. Het online onderzoek dat hiertoe ontwikkeld is, geeft tevens een eerste inzicht in de bereidheid van bewoners om gezamenlijk initiatieven op touw te zetten. Tot slot heeft dit onderzoek input geboden voor de wijkbijeenkomst die Labyrinth in een later stadium van het onderzoek heeft georganiseerd. Het bewonersonderzoek is net als het duurzame wijkhuis begin december 2009 online gegaan en is via een link op deze website te bezoeken geweest. Daarnaast is het onderzoek gepromoot d.m.v. een uitnodiging aan geïnteresseerden uit vorige wijkraadplegingen en hebben een aantal aankondigingen in diverse wijkkrantjes gestaan. Op 10 juni 2010 is het onderzoek afgesloten en hadden precies 100 respondenten de vragenlijst op internet ingevuld. Al met al geeft het onlineonderzoek een goed beeld van wat er leeft bij bewoners die betrokken zijn bij het thema duurzaam wonen. De respondenten van het onderzoek zijn afkomstig uit alle delen van de wijk Noordoost. Bijna evenveel mannen als vrouwen hebben deelgenomen en de gemiddelde leeftijd is 47 jaar. Wat opvalt, is dat er relatief veel deelnemers van midden-40 tot midden-50 zijn. Daarnaast is 9 op de 10 hoog opgeleid (Noordoost is ook een relatief hoog opgeleide wijk) en 80% is werkend, waarvan een aanzienlijk deel (ruim een kwart) als zelfstandig ondernemer. Ongeveer 10% van de respondenten is met pensioen. Het onderzoek beoogt geen representativiteit voor de gehele wijk, maar geeft wel een beeld van wat er leeft bij bewoners die affiniteit hebben met het thema duurzaam wonen 1. De achtergrondgegevens van de respondenten (hoog opgeleid, veelal werkend, 1 Dat de respondenten zich betrokken voelen bij het thema duurzaam wonen blijkt ook uit het feit dat ruim driekwart op de hoogte gehouden wil worden van het vervolg van het onderzoek. In vergelijking met andere 9

10 relatief veel zelfstandig ondernemers, veel respondenten van midden 40 tot midden 50) geven een indicatie van het type bewoner dat zich vooral met dit thema bezighoudt. Stap 3: Wijkbijeenkomst Op 1 juni 2010 heeft de wijkraad samen met Labyrinth een wijkbijeenkomst georganiseerd om te komen tot een verdieping van het thema. Het doel was om bewoners te informeren over bestaande initiatieven in de wijk, om samen met bewoners te bekijken welke duurzame initiatieven er momenteel leven, welke van deze (of andere) initiatieven zich lenen voor een gezamenlijke aanpak en welke ondersteuning vanuit de gemeente wenselijk is. Op deze bijeenkomst moest het thema duurzaam wonen nader geconcretiseerd worden en moest een aanzet gegeven worden om gezamenlijke initiatieven tussen buurtbewoners of met een hele buurt meer op de agenda te krijgen. De bijeenkomst was voor velen inderdaad inspirerend. Op de bijeenkomst waren ruim 50 bewoners (waarvan een aantal wijkraadsleden) in goede sfeer bijeen gekomen. Allereerst presenteerde Labyrinth de uitkomsten van het online bewonersonderzoek en vervolgens kwamen vertegenwoordigers van drie interessante wijkinitiatieven in Noordoost aan het woord: Energieteam Voordorp, project Van Swindenstraat en Nova-Zembla. Hun duurzame initiatieven waarbij verschillende buurtbewoners betrokken zijn, vormden een goede inspiratie om in kleine groepen verder na te denken over initiatieven die zich lenen voor een gezamenlijke aanpak. Mede op basis van deze bijeenkomst zal de wijkraad aanbevelingen doen aan de gemeente om beter faciliterend op te treden om zo (gezamenlijk) duurzaam wonen in Noordoost te stimuleren. Leeswijzer Deze rapportage start met een samenvatting van de belangrijkste uitkomsten van het onlineonderzoek en de wijkbijeenkomst. Na de inleiding (hoofdstuk 1) worden in het tweede hoofdstuk de uitkomsten van het bewonersonderzoek gepresenteerd en in het derde hoofdstuk volgt een overzicht van het verloop van de wijkbijeenkomst. In bijlage 1 zijn vervolgens interessante suggesties van respondenten van het bewonersonderzoek opgenomen. In bijlage 2 vindt u tot slot de notulen van de tafeldiscussies, die zijn gemaakt tijdens de wijkbijeenkomst van 1 juni onderzoeken die Labyrinth uitvoert, is dit een hoog percentage. 10

11 2. Uitkomsten bewonersonderzoek In dit hoofdstuk zullen we eerst stilstaan bij de zorgen die respondenten hebben over mondiale klimaatveranderingen en welke invloed de mens volgens hen hierop heeft. In de tweede paragraaf staat het zelf in actie komen centraal: hoe belangrijk vinden respondenten het om zuiniger met energie om te gaan, zijn ze bekend met de mogelijkheden hiertoe en welke acties nemen zij momenteel zelf? In de laatste paragraaf wordt tot slot ingegaan op de bereidheid om samen met buurtbewoners duurzame initiatieven op touw te zetten. Klimaatverandering Het mondiale klimaat lijkt aan verandering onderhevig. Steeds vaker klinken geluiden over (mogelijke) zeespiegelstijgingen, verdroging en vernatting, extremere temperaturen en zo meer. Klimaatverandering zou ook gevolgen kunnen hebben voor het leven van mensen op aarde. Een meerderheid van alle respondenten maakt zich behoorlijke zorgen over klimaatverandering, 17% maakt zich zelfs heel veel zorgen. Slechts een klein percentage (13%) maakt zich weinig tot geen zorgen. Klimaatverandering is dus een belangrijk thema onder de respondenten. Dit is weergegeven in figuur 1: Figuur 1: In hoeverre maakt u zich zorgen over mondiale klimaatveranderingen? (n=100) 50% 40% 30% 20% 10% 0% 17% 41% 29% 13% Heel veel zorgen Behoorlijke zorgen Enige zorgen Weinig tot geen zorgen Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2010 Foto van een kolencentrale waarmee niet-duurzame energie wordt opgewekt. 11

12 Driekwart van de respondenten is van mening dat menselijk handelen op zijn minst behoorlijke invloed heeft op het proces van klimaatverandering. De helft van deze groep gaat zelfs uit van heel veel invloed. Dit is weergegeven in figuur 2: Figuur 2: Welke invloed denkt u dat menselijk handelen (energieverbruik) heeft op mondiale klimaatveranderingen? (n=100) 50% 40% 30% 20% 10% 0% 37% 39% 18% Heel veel invloed Behoorlijke invloed Enige invloed Weinig tot geen invloed 5% Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2010 In het Milieubeleidsplan van de gemeente Utrecht (2004) laat de gemeente de ambitie horen om in 2030 CO2-neutraal te zijn, onder meer op het gebied van wonen. CO2-neutraal wonen betekent dat het energiegebruik in en om de woning niet zorgt voor een toename van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer. Het broeikaseffect zal dan in ieder geval niet verder versterkt worden, omdat op grote schaal duurzame energie zal worden toegepast. De overgrote meerderheid van de respondenten (81%) vindt deze ambitie van de gemeente heel goed. Slechts 5% vindt de ambitie niet goed, waarbij sommige respondenten melden dat met het huidige ingrijpen van de gemeente deze ambitie nooit gehaald gaat worden. In figuur 3 is de mening van respondenten over de CO2-neutrale ambitie weergegeven: Figuur 3: Wat vindt u van de ambitie van de gemeente Utrecht om in 2030 in alle woonwijken (waaronder Utrecht Noordoost) volledig CO2-neutraal te zijn? (n=100) 81% 14% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Heel goed Redelijk Niet (zo) goed Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies,

13 Zelf in actie komen We hebben in de vorige paragraaf gezien dat de respondenten zich zorgen maken over klimaatverandering en de mens hier voor een groot deel voor verantwoordelijk houden. In het verlengde hiervan vinden 9 van de 10 respondenten het (zeer) belangrijk dat huishoudens meer gebruik gaan maken van duurzame energie. Dit is weergegeven in figuur 4: Figuur 4: In hoeverre vindt u het belangrijk dat huishoudens meer gebruik gaan maken van duurzame of groene energie ( groene stroom )? (n=99) 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 63% 25% Zeer belangrijk Belangrijk Een beetje belangrijk Niet of nauwelijks belangrijk 4% 8% Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2010 Belangrijk is ook de vraag in hoeverre de respondenten ook zelf bereid zijn om thuis zuiniger met energie om te gaan. De helft van alle respondenten blijkt hiertoe bereid, maar geeft aan er nu al goed op te letten. Bijna 40% is hier ook toe bereid en geeft aan dat het inderdaad zuiniger kan. Slechts 12% is niet bereid om thuis zuiniger met energie om te gaan, vooral omdat deze respondenten van mening zijn hier al voldoende op te letten. Maar de meeste respondenten erkennen dat er bij hun nog energiewinst te behalen is en zijn ook bereidheid om zuiniger te leven. Dit is weergegeven in figuur 5: Figuur 5: Bent u persoonlijk bereid om zuiniger met energie om te gaan, in en om uw huis? (n=100) 10% 2% Daar ben ik toe bereid, want het kan zuiniger 39% Daar ben ik toe bereid, ook al let ik er nu al op 49% Daar ben ik niet toe bereid, want ik let er al voldoende op Daar ben ik niet toe bereid, ook al kan het zuiniger Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies,

14 Het is interessant om te bezien welke motivaties bestaan om thuis zuiniger met energie om te gaan. Voor bijna alle respondenten (91%) is het milieu de belangrijkste reden om dit te doen. Voor iets meer dan de helft is daarnaast de eigen portemonnee een goede motivatie, want met energie besparen, bespaar je doorgaans ook op je eigen portemonnee. Een aantal respondenten noemt nog een andere reden om zuinig met energie om te gaan: het willen zijn tot een voorbeeld voor anderen, bijvoorbeeld voor hun kinderen. In figuur 6 zijn de belangrijkste motivaties weergegeven: Figuur 6: Wat zijn of zouden voor u de redenen zijn om thuis zuiniger met energie om te gaan? (n=100) Milieu 91% Portemonnee 54% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2010 Bijna 60% van alle respondenten is redelijk op de hoogte van de bestaande besparingsmogelijkheden thuis, een kwart is zelfs erg goed op de hoogte. Dit zijn hoge cijfers in vergelijking met de bekendheid van subsidiemogelijkheden voor duurzame investeringen. Slechts 4% is hier goed van op de hoogte en een derde is redelijk op de hoogte. Bijna 30% is niet of nauwelijks op de hoogte. De respondenten kennen dus wel de bestaande mogelijkheden, maar de weg naar subsidies is veel minder bekend. Dit is weergegeven in figuur 7: Figuur 7: In hoeverre bent u op de hoogte van a) bestaande besparingsmogelijkheden thuis en b) van subsidiemogelijkheden voor duurzame investeringen? (n=100) 70% 60% 50% 58% 40% 30% 20% 10% 0% 24% 4% 33% 35% 17% 1% 29% Erg goed op de hoogte Redelijk op de hoogte Een beetje op de hoogte Niet op nauwelijks op de hoogte Besparingsmogelijkheden thuis Subsidiemogelijkheden voor investeringen Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies,

15 We hebben dus gezien dat respondenten het belangrijk vinden om zuinig(er) met energie om te gaan, maar welke concrete acties nemen zij momenteel op het gebied van duurzaam wonen? Iedere respondent heeft een vijftal maatregelen kunnen noemen die hij zelf al genomen heeft of momenteel neemt. Een drietal thema s waarbinnen respondenten besparingen realiseren, springen er uit: isolatie, verlichting en verwarming. 1. Isolatie: Het gaat hierbij vooral om grotere investeringen: dubbel glas, vloerisolatie en dakisolatie. Ook kleinere investeringen worden af en toe genoemd, zoals het aanbrengen van tochtstrippen of folie achter de radiatoren; 2. Verlichting: Meestal gaat het om het gebruik van spaarlampen of led-lampen (kleinere investeringen). Daarnaast zijn veel respondenten bewust bezig met hun gedrag: eerder lichten uit doen en kamers waar je niet bent niet verlichten; 3. Verwarming: Bij dit thema gaat het in hoofdzaak om gedragsverandering: minder stoken door de verwarming lager te zetten, verwarming eerder uit doen en alleen de plaatsen verwarmen waar mensen zijn. Daarnaast gaat het ook om warmer aankleden thuis en deuren en ramen dichthouden om zo warmte niet verloren te laten gaan. Het gebruik van een hoogrendementsketel wordt ook af en toe genoemd (maar zeker niet door een meerderheid van de respondenten). Grasdak van gemeenschapshuis in Het Groene Dak, Voordorp. Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2009 Naast bovengenoemde investeringen worden op kleinere schaal ook genoemd het gebruik van zonnepanelen en de inkoop van groene stroom. Toch gaat het maar om een beperkt aantal respondenten dat zich hiermee bezighoudt. Tot slot zijn er nog diverse gedragsveranderingen die niet op grote schaal in de antwoorden terugkomen, maar wel geregeld genoemd worden: Water besparen in de douche: Korter/minder douchen, aanschaf waterbesparende douchekop/toilet; Water besparen vaatwasser/wasmachine: Apparaten alleen vol laten draaien of op lagere temperatuur wassen; (Sluip)verbruik elektra tegengaan: Laders uit stopcontact halen, apparaten uitzetten i.p.v. stand-by, aanschaf van zuinigere apparaten; Bewust omgaan met voedsel: Consuminderen (zodat minder voedsel geproduceerd hoeft te worden), thuis minder afval produceren. Tot slot zijn er ook respondenten die aangeven geen auto te hebben of hier heel selectief gebruik van maken. Eigenlijk valt dit thema buiten de scope van dit onderzoek. Vervoerskeuze is breder dan duurzaam wonen, maar past wel binnen het thema duurzaam leven. 15

16 Gezamenlijk duurzaam wonen In Nederland komen steeds meer ecologische woonwijken of worden oudere wijken gerenoveerd, waarbij duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt is. In veel van dit soort projecten wordt in en om het huis gebruik gemaakt van duurzame materialen en worden energiebesparende maatregelen toegepast. Ook bewoners worden vaak actief betrokken in deze projecten en werken soms samen in het verhogen van de duurzaamheid. Van alle respondenten geeft iets meer dan de helft aan zelf zeker in zo n duurzame buurt te willen wonen, waar bewoners gezamenlijk bezig zijn met duurzaam wonen. Nog eens 35% zou dit misschien wel willen, slechts 11% staat hier niet positief tegenover. Dit is weergegeven in figuur 8: Figuur 8: Zou u in een duurzame buurt willen wonen, waar bewoners gezamenlijk bezig zijn met duurzaam wonen (dit kan ook in uw huidige buurt zijn)? (n=97) 11% 35% 54% Ja zeker Misschien wel Liever niet Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2010 Een ruime meerderheid van de respondenten (84%) denkt dat wonen in een duurzame buurt ook een positieve invloed kan hebben op de saamhorigheid en leefbaarheid in de buurt. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het elkaar makkelijker aanspreken op gedrag, elkaar helpen met klusjes of een keer de auto delen. Hoe respondenten over deze mogelijke gevolgen van wonen in een duurzame wijk denken, is weergegeven in figuur 9: Figuur 9: Denkt u dat wonen in een duurzame buurt een positieve invloed heeft op de saamhorigheid en leefbaarheid in de buurt? (n=87) 50% 40% 30% 20% 39% 45% 10% 0% 10% Ja zeker Waarschijnlijk wel Waarschijnlijk niet Zeker niet 6% Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies,

17 Aan de respondenten is gevraagd of zij samen met andere buurtbewoners bepaalde duurzaamheidsinitiatieven zouden willen opzetten. 38% is hier direct toe bereid, maar de grootste groep (45%) zegt misschien wel. Er is dus nog sprake van een zekere terughoudendheid, hoewel dit antwoord wel potentie uitstraalt. Slechts 17% zegt op voorhand dit niet te willen. Dit is weergegeven in figuur 10: Figuur 10: Zou u bereid zijn om met medebewoners uit uw buurt (vrijblijvend) bepaalde duurzaamheidsinitiatieven op touw te zetten? (n=98) 50% 40% 30% 20% 38% 45% 10% 0% 17% Ja Misschien wel Nee Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2010 Aan de (potentieel) geïnteresseerde bewoners zijn vier initiatieven voorgelegd die samen met buurtbewoners ondernomen kunnen worden. Drie van de vier initiatieven blijken erg interessant voor respondenten. Gezamenlijk groene energie opwekken gaat aan kop (58%), gevolgd door gezamenlijk isoleren (54%) en gezamenlijk groene energie inkopen (44%). Het gezamenlijk inkopen van zuinige verwarmingsketels is wat minder interessant, wellicht omdat een deel van de respondenten al zo n ketel in gebruik heeft. Bij het gezamenlijk opwekken van energie wordt gedacht aan het plaatsen van zonnepanelen of het opwekken van aardwarmte. Bij gezamenlijk isoleren denken respondenten bijvoorbeeld aan het aanleggen van gras- of sedumdaken. De interesse van respondenten in gezamenlijke initiatieven is weergegeven in figuur 11: Figuur 11: Welk initiatief zou dan uw interesse hebben? (n=85)* Gezamenlijk groene energie opwekken Gezamenlijk isoleren 54% 58% Gezamenlijk groene energie inkopen 44% Gezamenlijk zuinige verwarmingsketels inkopen 24% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies, 2010 * Deze vraag is alleen gesteld aan de respondenten die in figuur 10 ja of misschien wel hebben geantwoord. 17

18 3. Uitkomsten wijkbijeenkomst Op 1 juni 2010 organiseerde de wijkraad samen met Labyrinth een wijkbijeenkomst over het thema duurzaam wonen. Deze bijeenkomst was bedoeld als verdieping op het thema, waarbij allereerst vertegenwoordigers van een aantal duurzame initiatieven uit de wijk hun kennis met bewoners deelden. Op deze manier werden bewoners geïnspireerd om ook zelf stappen te ondernemen richting duurzame wijkinitiatieven (de eerste doelstelling van de wijkraadpleging). Na deze presentaties gingen bewoners met elkaar in gesprek. Sprekers van de volgende wijkinitiatieven gaven een presentatie: Presentatie duurzame wijkinitiatieven Energieteam Voordorp (Transition Towns): Een aantal Voordorpers is enthousiast bezig met het thema duurzaamheid in de wijk. Dit initiatief heet Voordorp op Eigen Kracht en maakt onderdeel uit van de beweging Transition Towns (www.transitiontowns.nl). Tijdens de avonden die tot nu toe georganiseerd zijn, is met steeds meer buurtbewoners gepraat en zijn ideeën uitgewisseld om Voordorp duurzamer en minder afhankelijk van fossiele brandstoffen te maken. Er is niet alleen gepraat, maar er zijn ook concrete plannen gemaakt. Zo is recentelijk het Energieteam Voordorp gestart. Dit is een klein groepje bewoners, maar als bewoners van de wijk willen zij initiatieven ontwikkelen om samen met andere bewoners het energie verbruik in de wijk te verminderen en eigen energie opwekking te stimuleren. Ze willen beginnen met het opzetten van een databank van bewoners die ervaring hebben met energiebesparende en energieopwekkende maatregelen en die bereid zijn hun kennis te delen met andere bewoners in Voordorp Project Van Swindenstraat: In de Van Swindenstraat is in januari 2010 een initiatiefgroep gestart. Het doel is om te kijken hoe bewoners actief betrokken kunnen worden bij het energieneutraal maken van woonhuizen (bouwjaar ) en het verhogen van de leefbaarheid in de straat. Concrete doelstellingen zijn het aanpakken van vloerisolatie, aanleg van sedumdaken, gezamenlijk inkopen van groene energie en zonnepanelen en het maken van een groenplan voor de straat. Doelstellingen voor de langere termijn zijn het introduceren van windenergie, en het ontkoppelen van hemelwaterafvoer. Energieteam Nova-Zembla: In de Nova-Zembla buurt heeft een groep bewoners de handen ineen geslagen en zich aangemeld voor een EPA (Energie Prestatie Advies). Op basis hiervan kan voor verschillende onderdelen een gezamenlijke inkooptraject worden opgestart. Hiermee bespaar je uiteindelijk op je energienota en draag je bij aan een beter milieu. De organisatie is in handen van het E-team van de Nova-Zemblabuurt. Tafeldiscussies Na de presentaties van bovenstaande wijkinitiatieven en de uitkomsten van het onlinebewonersonderzoek, werd afgesloten met een interactief gedeelte. Hierbij werd aan vijf tafels onder leiding van een tafelvoorzitter van Labyrinth nagedacht over drie vragen: 1. Wat doen bewoners nu op het gebied van duurzaam wonen? 2. Wat zou je samen (met buurtbewoners) op dit gebied kunnen doen en waar moet je hierbij 18

19 op letten? 3. Hoe zou de gemeente Utrecht dit kunnen ondersteunen of welke (andere) acties op het gebied van duurzaam wonen zou de gemeente moeten nemen? Deze vragen zijn gekoppeld aan de derde doelstelling van de wijkraadpleging (onderzoeken of er onder wijkbewoners bereidheid bestaat om gezamenlijk duurzaamheidsinitiatieven op te zetten en welke gemeentelijke ondersteuning hierbij wenselijk is). De aanwezige bewoners (en een aantal raadsleden) toonden zich betrokken bij het thema en er bestond motivatie om samen met buurtbewoners (meer) gezamenlijke initiatieven te ontwikkelen. Verschillende interessante mogelijkheden werden besproken, waarvan er hier een drietal kort uitgelicht worden: Gluren bij de buren is de naam van een kunstroute in Tuindorp. Maak er gluren bij de buren van m.b.t. energiebesparende maatregelen die buurtbewoners getroffen hebben. Zo kun je kennis en ervaring delen. Met de hele straat een energie plan van aanpak (EPA) laten opstellen door een bedrijf. Dit drukt de kosten per huishouden en de energiebesparende maatregelen die hieruit volgen kunnen op grotere schaal (bijvoorbeeld in een hele straat) worden toegepast. Het vergelijken van energierekeningen/-verbruik per vergelijkbare woning, waardoor bewustwording van het (hoge) energiegebruik ontstaat. Vervolgens werd nagedacht over de (on)mogelijkheden van het uitvoeren van dergelijke gezamenlijke initiatieven en de wenselijke ondersteuning vanuit de gemeente. Een aantal belangrijke constateringen werden gedaan: Om een project op buurtniveau te laten slagen heb je voortrekkers nodig die niet snel opgeven. Het is namelijk een langdurig proces met als grote uitdaging het bij elkaar brengen van mensen. Bewoners moeten voorbeelden zien om geïnspireerd te worden en (gezamenlijk) iets op te pakken. Een databank op buurtniveau met hierin bestaande initiatieven en deskundigheid kan het voor bewoners makkelijker maken om elkaar te vinden. De gemeente moet aan alle kanten duurzaam wonen stimuleren en het belang hiervan benadrukken. Dit sluit ook aan bij haar eigen beleid (CO2-neutraal in 2030). De voormalige milieupunten zouden ontwikkeld kunnen worden tot (fysieke) steunpunten duurzaamheid op wijkniveau (eventueel in samenwerking met het wijkbureau). Hier moeten bewoners met al hun vragen terecht kunnen (bij een energiecoördinator of energieloket) en van hieruit kunnen gezamenlijke initiatieven ondersteund worden. Aan deze steunpunten zou een wijkforum gekoppeld kunnen worden, waar bewoners ervaringen kunnen delen en elkaar kunnen vinden om gezamenlijk initiatieven op te pakken. De gemeente moet helpen bij het bekend maken van voorbeeldprojecten ( best practices ) om zo bewoners te stimuleren dit voorbeeld (gezamenlijk) na te volgen. Ook zouden (gemeentelijke) subsidiemogelijkheden voor duurzame initiatieven overzichtelijk aan de burger gepresenteerd moeten worden. De gemeente zou ook duidelijk moeten maken wat op termijn de financiële consequenties zijn als je geen duurzame maatregelen neemt. Het komt erop neer dat je als gemeente moet zorgen dat ook burgers gebruik kunnen maken van de aanwezige deskundigheid. 19

20 De conclusie is dat er momenteel een kleine basis is van duurzame wijkinitiatieven, maar dat er onder (energiebewuste) bewoners zeker potentie aanwezig is om dit uit te breiden. Hiervoor moet echter nog meer bewustzijn worden gecreëerd en moet beter inzichtelijk worden gemaakt wat de (on)mogelijkheden van duurzame initiatieven zijn. Hier zou ook de gemeente een belangrijke faciliterende rol in moeten spelen. Het volledige overzicht van alles wat aan de tafels is besproken, vindt u in de tweede bijlage. In de samenvatting voorin deze rapportage vindt u een handig overzicht van de belangrijkste uitkomsten van de tafeldiscussies. Hieronder een impressie van de wijkbijeenkomst van 1 juni 2010: Bron: Labyrinth Onderzoek & Advies,

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

Bewonerspanel Energie

Bewonerspanel Energie Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Energie Novemberpeiling 2014: Energie De gemeente Utrecht ondersteunt bewoners, bedrijven

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

Rapportage Energiezuinige Woningen

Rapportage Energiezuinige Woningen Rapportage Energiezuinige Woningen Start peiling : 21 mei 2013 Einde peiling : 3 juni 2013 Aantal uitnodigingen tot deelname : circa 150 Aantal deelnemers peiling : 58 Respons : circa 30% Amersfoort, juli

Nadere informatie

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jaap Barink Telefoonnummer : (0570) 693369 Mail : j.barink@deventer.nl 2 Introductie Team Kennis en Verkenning

Nadere informatie

duurzaamheid en energiebesparing

duurzaamheid en energiebesparing Hofpanel Resultaten peiling 16: 1 duurzaamheid en energiebesparing februari 2013 1. Inleiding Vanaf 13 december 2012 tot en met 6 januari 2013 konden leden van het Hofpanel het burgerpanel van de gemeente

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Achtergrond bij onderzoek In het onderzoek is gebruik gemaakt van een aselecte steekproef van 1.038 huishoudens. Deze steekproef

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Advies BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid. Portaal Utrecht. mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum

Advies BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid. Portaal Utrecht. mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 1 BAG Duurzaamheid en betaalbaarheid Portaal Utrecht 1 mei 2012 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en centrum Inleiding Op 4 april jongstleden is een groep van veertien huurders van Portaal

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie!

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! voorbeeld van mogelijke besparingen Een huishouden is jaarlijks zo n q 2.000 kwijt aan gas en licht. En daar kunt u tot wel 30% op besparen. Dat begint

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje ENERGIE Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje Zoek meer informatie op de computer en bekijk filmpjes over het onderwerp (achterin deze lesbrief staan websites en links voor filmpjes) Overleg

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Klimaatverandering

Hoofdstuk 15. Klimaatverandering Hoofdstuk 15. Klimaatverandering Samenvatting Acht op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Qua belangrijkheid staat het onderwerp klimaatverandering

Nadere informatie

Onderzoek Milieubewust 2011 (personeel)

Onderzoek Milieubewust 2011 (personeel) Onderzoek Milieubewust 2011 (personeel) Gepubliceerd van 06.07.2011 tot 20.07.2011 197 respondenten 83 antwoorden (83 uniek) 42% responsepercentage 1 Bewust met water omgaan 54,2 % 45 2 Biologische consumptiegoederen

Nadere informatie

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016,

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Beste, Bedankt voor het invu llen van de Energiescan. Voor u ligt het adviesrapport. Op basis

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

2013, peiling 2 juli 2013

2013, peiling 2 juli 2013 resultaten 2013, peiling 2 juli 2013 Van 14 mei tot en met 26 mei 2013 is een peiling onder het HengeloPanel gehouden. Van de 2.715 panelleden die waren uitgenodigd, hebben 1.615 leden de vragenlijst ingevuld.

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Advies Energiebesparing

Advies Energiebesparing Advies April 2015 2 1 Advies in hoofdlijnen Het advies 1. Waarom doen huurders wel of niet mee aan energiebesparende en -opwekkende maatregelen. 2. Hoe zijn huurders te verleiden tot energiebesparende

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

BURGERPANEL CAPELLE OVER

BURGERPANEL CAPELLE OVER BURGERPANEL CAPELLE OVER duurzaamheid Mei 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 14 e peiling met het burgerpanel van Gemeente Capelle aan den IJssel. Deze peiling ging over duurzaamheid.

Nadere informatie

Bewonerspanel. Peiling. Energie,, september 2011. Tweederde stroom van Eneco. Bijna kwart heeft groen gas én groene stroom

Bewonerspanel. Peiling. Energie,, september 2011. Tweederde stroom van Eneco. Bijna kwart heeft groen gas én groene stroom Bewonerspanel Peiling Energie,, september 2011 Het Programma Utrechtse Energie wil door energiebesparing en het opwekken van duurzame energie de uitstoot van CO2 in de stad in 2020 met tenminste 30% verminderen.

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Mening inwoners over energiebesparing en duurzame energie Omnibusonderzoek 2011. Gemeente s-hertogenbosch

Mening inwoners over energiebesparing en duurzame energie Omnibusonderzoek 2011. Gemeente s-hertogenbosch Mening inwoners over energiebesparing en duurzame energie Omnibusonderzoek 2011 Gemeente s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek&Statistiek Januari 2012 Samenvatting In het Omnibusonderzoek van 2011 onder bewoners

Nadere informatie

Meer maatwerk in het energieadvies

Meer maatwerk in het energieadvies Meer maatwerk in het energieadvies Notitie Tweede Kamerfractie Cynthia Ortega-Martijn 1 december 2010 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 1. Zet gemeenten in 4 2. Toon meer pakketten 5 3. Isolatieinformatie 6 4.

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Energieavond Hilversum Kerkelanden, Zeverijn en Rode Dorp 17 mei 2016 Wat kunt u verwachten Hilverzon & Kerkelanden Leeft! Ambitie gemeente Hilversum Wie is

Nadere informatie

33% 67% 5% 17% 46% 15% 17% ALLE RESULTATEN KLANTPEILING ENERGIEZUINIG WONEN NOVEMBER 2015. 1. Wat is uw geslacht? 2. Wat is uw leeftijd?

33% 67% 5% 17% 46% 15% 17% ALLE RESULTATEN KLANTPEILING ENERGIEZUINIG WONEN NOVEMBER 2015. 1. Wat is uw geslacht? 2. Wat is uw leeftijd? ALLE RESULTATEN KLANTPEILING ENERGIEZUINIG WONEN NOVEMBER 2015 1. Wat is uw geslacht? 33% 67% man vrouw 2. Wat is uw leeftijd? 46% 5% 17% 15% 17% 18 tot 30 jaar 31 tot 40 jaar 41 tot 50 jaar 51 tot 60

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Bewonerspanel Energie

Bewonerspanel Energie Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Energie Een derde van geïnformeerde panelleden treft energiemaatregelen Zeven op de tien (69%)

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

BURGERPANEL HUIZEN PEILING 1 2015 MILIEU

BURGERPANEL HUIZEN PEILING 1 2015 MILIEU BURGERPANEL HUIZEN PEILING 1 2015 MILIEU Gemeente Huizen Januari/februari 2015 Colofon Uitgave: Research 2Evolve Tesselschadelaan 15A 1217 LG Hilversum Tel: (035) 623 27 89 info@research2evolve.nl www.research2evolve.nl

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Duurzaam wonen februari 2012

Resultaten onderzoek Duurzaam wonen februari 2012 Digitaal panel Ymere Resultaten onderzoek Duurzaam wonen februari 2012 4 maart 2012 Reactie van de milieucoördinator van Ymere, Paul Tuijp: Het onderzoek laat duidelijk zien dat de leden van het klantenpanel

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

Naar een duurzaam Hyperion. Bouwen als een. Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen van de boom

Naar een duurzaam Hyperion. Bouwen als een. Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen van de boom Bouwen als een boom Materialen en Energie Stadskantoor in Venlo gebouwd volgens Cradle to Cradle principes Wortels zijn de fundering Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen

Nadere informatie

Checklist verduurzaming sportverenigingen (tennis etc.)

Checklist verduurzaming sportverenigingen (tennis etc.) Checklist verduurzaming sportverenigingen (tennis etc.) Dit is een voorbeeld van een checklist van een tennisvereniging met 10 kunstgrasbanen en een kantine met kleedruimten. De checklist heeft betrekking

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen Hier vergelijk je de verschillende producten van de verschillende energieleveranciers. Zo kun je zien wat

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Actief bezig met de I-CE!

Actief bezig met de I-CE! Actief bezig met de I-CE! Speciaal voor dorpshuizen heeft inrg een aantal leuke tips en weetjes over energiebesparing verzameld! In deze mail geeft inrg een aantal tips en weetjes over de I-CE die onlangs

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Slim besparen, doe je samen!

Slim besparen, doe je samen! Slim besparen, doe je samen! Welkom Programma: 1. Opening, voorzitter dorpsraad Marco Hesp 2. Buurkracht, Patricia Vinclair 3. Buurtscan/Buurtadvies, Jaap Stel Kies Groen Licht Pauze 4. Uitleg duurzaam

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen OMNIBUSENQUETE 2012 Deelrapport: energiebesparende maatregelen Mei 2014 Samenstelling rapport: Enquête-organisatie: In opdracht van: Marielle Bartels,

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

EAS-presentatie bij de Fatih moskee

EAS-presentatie bij de Fatih moskee Erik Peerlkamp, voorzitter Gerrit Vledder, secretaris 1 Energie Actief Soest Wie/wat: -groep vrijwilligers uit Soest -bevorderen duurzaamheid in Soest -mensen mondiger maken/laten begrijpen -laten nadenken

Nadere informatie

Energie besparen in uw huis

Energie besparen in uw huis > www.vrom.nl Energie besparen in uw huis Met energiepremie en EPA-advies Energie besparen in uw huis Een comfortabel huis en toch een lagere energierekening? Dat kan prima als u energiebesparende maatregelen

Nadere informatie

Fruitbuurt-Noord: Uitslag draagvlakmeting deelgebied 3 November 2014

Fruitbuurt-Noord: Uitslag draagvlakmeting deelgebied 3 November 2014 Fruitbuurt-Noord: Uitslag draagvlakmeting deelgebied 3 November 2014 Utrecht, november 2014 Derk Berends, MSc M. Vellekoop Dit rapport is geschreven in opdracht van Mitros Utrecht: 2014, Labyrinth Onderzoek

Nadere informatie

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken 2 Een huis kopen? Een nieuwe woning, een nieuwe start. Misschien hebt u al wat op het oog of bent u nog aan het rondkijken. Hoe dan ook

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225 andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer slaapkamer bespaar E 40 bad- en wasruimte bespaar E 120 woonkamer bespaar E 225 keuken bespaar E 100 Woonkamer Graadje lager Zet uw verwarming eens een graadje

Nadere informatie

nergiebespaar Concept

nergiebespaar Concept nergiebespaar Concept Totaalpakket - Warmtepomp Zonneboiler CV-ketel Iets meer investeren, veel meer besparen: Zeer hoge energiebesparing! Zeer hoge subsidie! Zeer veel comfort! Waarom duurzaam? Drie redenen

Nadere informatie

De Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer Milieu

De Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer Milieu De Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer Milieu Vanaf 16 mei staat de Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer milieu op www.nibud.nl en www.milieucentraal.nl als service voor de site bezoeker.

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Ruinerwold. Energie Neutraal. // Energiescan. Ruinerwold Energie Neutraal. Toelichting

Ruinerwold. Energie Neutraal. // Energiescan. Ruinerwold Energie Neutraal. Toelichting Ruinerwold Energie Neutraal // Energiescan Ruinerwold Energie Neutraal Toelichting De energiescan is zo opgezet dat er voor een minimum aan kosten, een advies gegeven kan worden, geheel afgestemd op de

Nadere informatie

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten Een huis kopen? Een slim moment om aan energie te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten Een nieuwe woning, een nieuwe start. Misschien hebt u al wat op het oog of bent u nog aan het rondkijken.

Nadere informatie

dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN!

dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN! dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN! STREEF ZELF NAAR NUL OP UW ENERGIEREKENING! Zou het niet geweldig zijn om geen energierekening meer te hebben? Of om die rekening in ieder geval drastisch

Nadere informatie

Energiebesparing begint hier!

Energiebesparing begint hier! Energiebesparing begint hier! Zoetermeer, 17 juli 2014 Lou Lit & Pim Halkes 4 HOME 2 Thermografie, Lekkage onderzoek en Energiebesparing advies. Doelstelling: - Terugdringen Co2 uitstoot - Lagere energienota

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

Rapport Wat vinden Nederlanders van de Nul op de Meter woningen? PR-onderzoek in opdracht van Eneco

Rapport Wat vinden Nederlanders van de Nul op de Meter woningen? PR-onderzoek in opdracht van Eneco Rapport Wat vinden Nederlanders van de Nul op de Meter woningen? PR-onderzoek in opdracht van Eneco Project: 15083773 Datum: 22 december 2015 Inhoudsopgave 2 Onderzoeksopzet 4 Conclusies 6 Belangrijkste

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden Opdrachtgever: BEPROMA Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 1 Inleiding In opdracht van BEPROMA heeft BEPROMA een uitgevoerd in en aan het

Nadere informatie

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Sander Niessing 11 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/76953 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter.

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Stap voor stap gaan we er doorheen. 1 We beginnen bij de woonlasten.

Nadere informatie

CO2-Reductieplan. Klaver Infratechniek B.V. Techniek voor en door de mens. Versie 1.1 28 november 2011

CO2-Reductieplan. Klaver Infratechniek B.V. Techniek voor en door de mens. Versie 1.1 28 november 2011 CO2-Reductieplan Klaver Infratechniek B.V. Versie 1.1 28 november 2011 Techniek voor en door de mens Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Energie en CO2 Reductie scope 1... 4 1.1 Wagenpark en brandstof... 4

Nadere informatie

Heel Rhenen duurzaam!

Heel Rhenen duurzaam! Zaterdag 21 mei 2016 Heel Rhenen duurzaam! Op zaterdag 21 mei houden wij samen de tweede duurzame dag in de gemeente Rhenen. In en om het Huis van de gemeente is dan weer de duurzame markt. Hier vindt

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

2. Energieverbruik in huishouden Groene stroom: Meer dan de helft van de respondenten maakt gebruik van Groene Stroom (53%).

2. Energieverbruik in huishouden Groene stroom: Meer dan de helft van de respondenten maakt gebruik van Groene Stroom (53%). Respons Van 6 tot en met 12 november 2007 is aan de leden van het PON-Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Energiebesparing. Het Brabants Dagblad is medeorganisator van de jaarlijkse Warandelezing

Nadere informatie

De consumenten beoordeelden de concepten met een rapportcijfer en noemden één woord/term per concept dat bleef hangen. Zie hieronder de uitkomsten.

De consumenten beoordeelden de concepten met een rapportcijfer en noemden één woord/term per concept dat bleef hangen. Zie hieronder de uitkomsten. UITKOMSTEN WONINGPANEL DE VOORSPRONG: Woningpanel De Voorsprong > Inleiding Tijdens De Voorsprong 2013 vroeg Energiesprong een woningpanel de verschillende concepten te beoordelen. De groep van 33 consumenten,

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Wonen in een energieneutrale woning

Wonen in een energieneutrale woning Wonen in een energieneutrale woning Als u kiest voor een huurwoning in Plantsoensingel Noord, kiest u voor een energieneutrale woning. Dat betekent dat uw energielasten een stuk lager zullen zijn dan u

Nadere informatie

Bijlage bij schriftelijke vraag nr. 841 van Joke Schauvliege - Gendergerelateerde resultaten uit de REG-enquête 2008

Bijlage bij schriftelijke vraag nr. 841 van Joke Schauvliege - Gendergerelateerde resultaten uit de REG-enquête 2008 Bijlage bij schriftelijke vraag nr. 841 van Joke Schauvliege - Gendergerelateerde resultaten uit de REG-enquête 2008 In het face-to-face onderzoek uitgevoerd in maart en april 2008, werden in totaal 1.026

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden College Onderwerp Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden OORJV004 Collegevoorstel Inleiding In Oudheusden ontwikkelt Woonveste samen met de gemeente Heusden het plan Castellum. Er worden

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting Energiezuinig wonen GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting 1)Waarom energie besparen? 2)Hoe kunt u energie besparen? 3)En de volgende stap! 1) Het klimaat verandert!

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011 Visie op voedsel WAT KAN IK IK DOEN? Cursus Permacultuur organiseren in Castricum en zelf meedoen Seizoenbewuster kopen Zinvolle planten in de tuin en beter

Nadere informatie

RAPPORT BURGERPANEL HUIZEN PEILING 2 2013 BURGERPARTICIPATIE GEMEENTE HUIZEN SEPTEMBER 2013

RAPPORT BURGERPANEL HUIZEN PEILING 2 2013 BURGERPARTICIPATIE GEMEENTE HUIZEN SEPTEMBER 2013 RAPPORT BURGERPANEL HUIZEN PEILING 2 2013 BURGERPARTICIPATIE GEMEENTE HUIZEN SEPTEMBER 2013 Colofon Uitgave: Research 2Evolve Tesselschadelaan 15A 1217 LG Hilversum Tel: (035) 623 27 89 info@research2evolve.nl

Nadere informatie