Verpleegkundige zorg aan neuromusculaire patienten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verpleegkundige zorg aan neuromusculaire patienten"

Transcriptie

1 Verpleegkundige zorg aan neuromusculaire patienten Ineke Ras-van den Berg consulent Continentie/Wond/Pegsonde Polikliniek Sophia Revalidatie Den Haag Nienke de Goeijen nurse practitioner neuromusculaire ziekten UMCUtrecht

2 Werkgroep neuromusculaire aandoeningen ongeveer 10 leden verschillende functies verschillende instellingen groei

3 Opzet inleiding neuromusculaire aandoeningen bespreken belangrijke algemene aandachtspunten in de zorg in ziekenhuis en revalidatiecentrum

4 inleiding spierziekten epidemiologie diversiteit erfelijk/verworven klachten en symptomen duur, wijze van ontstaan, variatie, beloop familie

5 vervolg inleiding indeling aandoeningen van motor neuronen aandoeningen van perifere zenuwen aandoeningen van neuromusculaire overgang aandoeningen van de spieren

6 indeling aandoening van motor neuronen 1 ALS progressieve spinale spieratrofie (PSMA)

7 aandoeningen van perifere zenuwen 2 CIAP CIDP diabetische neuropathie Guillain Barré syndroom MMN HMSN

8 aandoening van de neuromusculaire overgang 3 Myasthenia gravis Lambert Eaton myastheen syndroom

9 Myasthenia gravis Wie was de bekendste patient met myasthenia gravis?

10

11 aandoeningen van de spieren 4 spierdystrofie (Duchenne) myotone dystrofie polymyositis krampen e.c.i.

12 Aspecten in de zorg mobiliteit/activiteit In acute fase alles mag wat kan, niets moet. In herstelfase training op geleide van klachten Bij Guillain Barré pijngrens niet forceren, niet door uitputtingsgrens gaan, niet overbelasten maar ook niet onderbelasten

13 Aspecten in de zorg ademhalingsproblematiek bij nmz Verminderde ademhalingsfunctie/respiratoire insufficiëntie als gevolg van: diafragmazwakte spierzwakte thoraxspieren, intercostale spieren, buikspieren

14 Ademhaling

15

16 Ademhalingsfunctie Ademhalingsfrequentie (!>30/minuut) Polsfrequentie Tellen op 1 uitademing Peakflowmeter Vitale capaciteit Saturatiemeting Observatie gebruik hulpademhalingsspieren Houdingsverandering diafragmazwakte Hoestkracht Bloedgas - arteriëel - capillair

17 Verminderde ademhalingsfunctie/ respiratoire insufficiëntie Acuut/subacuut - daling VC (meer dan 12-20ml/kg, peakflow, tellen - saturatiedaling - in latere fase afwijkende pco2 - Anaesthesist tijdig in consult! Chronisch - normale saturatie - vaak lage vitale capaciteit - afwijkende pco2 en actueel bicarbonaat - cave toediening O2 Klinische diagnose ondersteund door bloedgasanalyse

18 Behandeling Non-invasieve beademing - bij snel en langzaam progressieve nma; - myasthenia gravis, Guillain Barre, ALS Invasieve beademing - bij snel en langzaam progressieve nma - tijdelijk bij bv. MG, GB - chronisch bij Duchenne, ALS

19

20 Slikproblemen als gevolg van zwakte spieren in mond/larynx/pharynxgebied risico op aspiratie!! tijdelijk of blijvend neussonde/peg/prg bij ALS PEG-plaatsing gerelateerd aan ademhalingsfunctie overmatige speekselvloed

21 Signaleren slikproblemen duur van maaltijd selectie voedingsprodukten hoesten tijdens eten/drinken gewichtsverlies

22 Belangrijke thema s in de klinische / poliklinische revalidatiezorg Mobiliteit: fase passief bewegen fase actief bewegen herstel fase mobiliseren in stoel zwachtelen benen

23 Activiteiten dagelijks leven ADL: let op bij wassen aankleden op subluxaties goed ondersteunen i.v.m. zwakke spieren goed schoeisel aan i.v.m. Voorkomen spitsstand multidisciplinair teamleden vp/ergo/ft: houding bed / rolstoel

24 Huid / decubitus preventie goed matras conditie huid onderhoud huid / verzorging gladde onderlaag goed zitkussen p.m. let op uitdrogen / vocht toedienen

25 Obstipatie intake defaecatie patroon voeding intake vocht intake defaecatie observatielijst zonodig x foto buikoverzicht reguleren defaecatie

26 Continentie problematiek / hulpmiddelen residumeting met behulp van bladderscan intermitterend katheteriseren indien nodig uribaq noodtoilet absorberend materiaal wasbaar materiaal condoom katheters laxantia per os klysma s ballonspuit anaal tampons

27 Mantelzorg / thuiszorg VSN richtlijn goede uitleg over ziektebeeld meelopen multidisciplinair team fases bespreken uitleg aandacht / gevoelens belasting / overbelasting signaleren

28 Hulpmiddelen letterbord prisma spiegel bel aanpassing communicatie apparatuur

29 Verlies van seksualiteit en intimiteit

30 Kenmerken van de ziekte ALS maar bij andere nma afhankelijkheid verlies identiteit status zelfvertrouwen imago van image verlies van aantrekkelijkheid

31 Duidelijke veranderingen in libido verlangen > intimiteit problemen niet uiten verlies van aantrekkelijkheid

32 Serieuze complicaties verlies seksualiteit en intimiteit te weinig aandacht kwaliteit van leven bespreekbaar maken tips professional: invoelend / voorzichtig hulpmiddelen

Neuromusculaire zorg in Nederland

Neuromusculaire zorg in Nederland Martha Huvenaars, verpleegkundige neuromusculaire ziekten, polikliniek NNG, UMC Nijmegen St Radboud Drs. Nienke de Goeijen, nurse practitioner neuromusculaire ziekten, UMC Utrecht Neuromusculaire zorg

Nadere informatie

REGLEMENT SCHOLARSHIP 2015. Stichting het Prinses Beatrix Spierfonds

REGLEMENT SCHOLARSHIP 2015. Stichting het Prinses Beatrix Spierfonds REGLEMENT SCHOLARSHIP 2015 Stichting het Prinses Beatrix Spierfonds Algemeen De scholarships zijn er op gericht om jonge onderzoekers-in-spe (studenten) te interesseren voor onderzoek dat onder de doelstellingen

Nadere informatie

Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen

Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen Deze folder is voor iedereen die meer wil weten over spierziekten en de behandelmogelijkheden bij de divisie kinder- en

Nadere informatie

Thuisbeademing kinderen Indicatie en organisatie in Nederland. 12 oktober 2007 Dr. NAM Cobben, longarts-intensivist

Thuisbeademing kinderen Indicatie en organisatie in Nederland. 12 oktober 2007 Dr. NAM Cobben, longarts-intensivist Thuisbeademing kinderen Indicatie en organisatie in Nederland 12 oktober 2007 Dr. NAM Cobben, longarts-intensivist Thuisbeademing Situatie, waarin de patiënt chronisch of chronisch intermitterende ademhalingsondersteuning

Nadere informatie

Welkom. Palliatieve zorg en ALS en MS 4 november 2014. Guus Meeuwis De weg

Welkom. Palliatieve zorg en ALS en MS 4 november 2014. Guus Meeuwis De weg Palliatieve zorg en ALS en MS 4 november 2014 Welkom Lied Guus Meeuwis, De Weg Verschil tussen ALS en MS Door Nienke de Goeijen Wat is ALS en casus? Door Nienke de Goeijen PAUZE Wat is MS en casus? Door

Nadere informatie

Vragenlijst Poliklinische revalidatie volwassenen met een spierziekte

Vragenlijst Poliklinische revalidatie volwassenen met een spierziekte Vragenlijst Poliklinische revalidatie volwassenen met een spierziekte Toelichting bij de vragenlijst Doelgroep en doel van het onderzoek De VSN gaat de komende periode haar website vernieuwen. Op deze

Nadere informatie

ALS team REVALIDATIE. Revalidatie bij ALS en PSMA. Inleiding

ALS team REVALIDATIE. Revalidatie bij ALS en PSMA. Inleiding REVALIDATIE ALS team Revalidatie bij ALS en PSMA Inleiding ALS en PSMA zijn ziekten die niet vaak voorkomen. Het zijn spierziekten (neuromusculaire aandoeningen), die leiden tot het onvoldoende of niet

Nadere informatie

Slikproblemen bij NMA/ALS. Nicole Frielink, logopedist

Slikproblemen bij NMA/ALS. Nicole Frielink, logopedist Slikproblemen bij NMA/ALS Nicole Frielink, logopedist Inhoud Normale slik Slikproblemen en beïnvloedende factoren Specifieke slikproblemen bij NMA/ALS Rol logopedist Slikken: Het geheel van gedrags-, sensorische

Nadere informatie

ALS Centrum Nederland

ALS Centrum Nederland ALS Centrum Nederland In deze brochure vertellen wij over ALS (amyotrofische laterale sclerose) en over ALS Centrum Nederland. Wij spreken over ALS maar bedoelen dan ook PSMA (progressieve spinale musculaire

Nadere informatie

Vereniging Spierziekten Nederland

Vereniging Spierziekten Nederland HET GUILLAIN-BARRE SYNDROOM Vereniging Spierziekten Nederland INLEIDING Deze folder bestaat uit twee delen. In het eerste deel vindt u beknopte informatie over het Guillain Barré Syndroom. In het tweede

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS)

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) VOOR DE FYSIOTHERAPEUT Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) in de fase van herstel Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011) Voor

Nadere informatie

Voedingsinterventie bij spierziekten

Voedingsinterventie bij spierziekten Post HBO cursus Accreditatie voor diëtisten (8 punten) is aangevraagd bij de StADAP. Schrijf u nu in op www.pitactief.nl Voedingsinterventie bij spierziekten ook in de periferie Donderdag 4 juni 2009 NDC

Nadere informatie

Behandeling bij ALS en PSMA

Behandeling bij ALS en PSMA Behandeling bij ALS en PSMA Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is ALS en PMSA? 3 Wat kunt u verwachten van het ALS/PSMA-team? 3 Uw vragen 6 Notities 7 Colofon Redactie: polikliniek revalidatie

Nadere informatie

Spierziekten en arbeid

Spierziekten en arbeid Spierziekten en arbeid Samenwerking patiënt - bedrijfsarts werkt! Raymond van Boven, bedrijfsarts Anja Horemans, patiëntenvereniging Spierziekten Nederland Disclosure belangen Raymond van Boven en Anja

Nadere informatie

Scholingsbijeenkomst. Samen sterk in de zorg na een beroerte

Scholingsbijeenkomst. Samen sterk in de zorg na een beroerte Scholingsbijeenkomst Samen sterk in de zorg na een beroerte Programma scholingsbijeenkomst 1. Welkom, inleiding 2. Simulatiespel Heb ik een probleem dan? 3. Lezing Lange termijn gevolgen CVA voor patiënt

Nadere informatie

Coby Wijnen diëtist VSN

Coby Wijnen diëtist VSN netwerk diëtisten voor spierziekten Coby Wijnen diëtist VSN voeding bij polyneuropathie algemeen specifieke aandachtspunten vragen Liesbeth Verbruggen diëtist Tefa-Portanje voeding groei en onderhoud weerstand

Nadere informatie

Ergotherapie en NMA. Invulling van de les ALS PLS PSMA. Prognose ALS. Ergotherapie 21-11-2014

Ergotherapie en NMA. Invulling van de les ALS PLS PSMA. Prognose ALS. Ergotherapie 21-11-2014 Ergotherapie en NMA Yolanda van den Elzen RadboudUMC Revalidatie, afdeling ergotherapie Invulling van de les ALS Ergotherapie bij ALS in het RadboudUMC Casus Frans Vragen Situatie bespreking Waar willen

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS)

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) VOOR DE FYSIOTHERAPEUT Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) na opname in het ziekenhuis Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011)

Nadere informatie

Syndroom van Guillain- Barré

Syndroom van Guillain- Barré Syndroom van Guillain- Barré SYNDROOM VAN GUILLAIN-BARRÉ Het Guillain-Barré Syndroom (GBS) is een polyneuropathie (zenuwaandoening). Acute inflammatoire polyneuropathie, is de medische naam voor deze ziekte

Nadere informatie

Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Ponsplaatje

Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Ponsplaatje Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Ponsplaatje Geboortedatum: M / V Adres: Woonplaats: Telnr : Zorgverzekeraar: Verzekeringsnr: BSN : Datum overplaatsing: Van : afd: Naar : Contactpersonen van de patiënt

Nadere informatie

Vragenlijst Poliklinische revalidatie kinderen met een spierziekte

Vragenlijst Poliklinische revalidatie kinderen met een spierziekte Vragenlijst Poliklinische revalidatie kinderen met een spierziekte Def versie 23 januari 2012 Toelichting bij de vragenlijst Doelgroep en doel van het onderzoek De VSN gaat de komende periode haar website

Nadere informatie

Amyotrofische Laterale Sclerose Wat is het en wat moet je ermee op de IC?

Amyotrofische Laterale Sclerose Wat is het en wat moet je ermee op de IC? Amyotrofische Laterale Sclerose Wat is het en wat moet je ermee op de IC? Mathieu van der Jagt Neuroloog-intensivist IC volwassenen m.vanderjagt@erasmusmc.nl Amyotrofische lateraalsclerose (ALS) Presentatie

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Neuromusculaire aandoeningen

Libra R&A locatie Leijpark. Neuromusculaire aandoeningen Libra R&A locatie Leijpark Neuromusculaire aandoeningen Deze folder is bedoeld voor mensen met een neuromusculaire aandoening die daarvoor poliklinisch behandeld worden bij Libra Revalidatie & Audiologie

Nadere informatie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Revalideren op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Inleiding U revalideert in de Sint Maartenskliniek of u gaat binnenkort revalideren in de Sint Maartenskliniek op de Patiënteneenheid (PE) Dwarslaesie. Tijdens

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij COPD

Palliatieve zorg bij COPD Palliatieve zorg bij COPD Joke Hes Longverpleegkundige Palliatieve zorg bij COPD 26/06/2014 Joke Hes Inhoud presentatie Welkom Wat is COPD Wanneer is er sprake van palliatieve zorg bij COPD Ziektelast

Nadere informatie

IC- bespreking. Myasthenia gravis. Bernard Fikkers, 25 maart 2015

IC- bespreking. Myasthenia gravis. Bernard Fikkers, 25 maart 2015 IC- bespreking Myasthenia gravis Bernard Fikkers, 25 maart 2015 Casus Mevr, 20 jaar Voorgeschiedenis: Vanaf 2010: Myasthenia gravis Nov. 2010: Myasthene crisis à na @jdelijk verminderde medica@e- inname

Nadere informatie

,QIRUPDWLHYRRULQVWHOOLQJHQ

,QIRUPDWLHYRRULQVWHOOLQJHQ ,QIRUPDWLHYRRULQVWHOOLQJHQ,QOHLGLQJ Chronische beademing wordt vaak toegepast bij mensen met een progressieve spierziekte of neuromusculaire ziekte, een borstkasafwijking, sommige longziekten en diverse

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS)

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) VOOR DE INTENSIVIST Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) na opname in het ziekenhuis Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011) Voor

Nadere informatie

Algemeen. Doorliggen voorkomen. www.catharinaziekenhuis.nl

Algemeen. Doorliggen voorkomen. www.catharinaziekenhuis.nl Algemeen Doorliggen voorkomen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl ALG008 / Doorliggen voorkomen / 07-08-2013 2 Doorliggen voorkomen Als u lang

Nadere informatie

Neurologie. Het ALS team

Neurologie. Het ALS team Neurologie Het ALS team Neurologie Inleiding In deze folder staat informatie over het ALS team van het UMCG. Dit team ziet patiënten met de ziekte Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS) of de daarop gelijkende

Nadere informatie

NEUROMUSCULAIRE AANDOENINGEN

NEUROMUSCULAIRE AANDOENINGEN NEUROMUSCULAIRE AANDOENINGEN Locatie: Sint Maartenskliniek, Nijmegen Donderdag 25 en vrijdag 26 september 2014 Toelichting De Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA) organiseert in samenwerking

Nadere informatie

De ontlasting is M(i)S. Literatuur. Incidentie 19-2-2014. Joke Beekman. MSMS 2 december 2013

De ontlasting is M(i)S. Literatuur. Incidentie 19-2-2014. Joke Beekman. MSMS 2 december 2013 De ontlasting is M(i)S MSMS 2 december 2013 Joke Beekman Verpleegkundig specialist Revalidatiegeneeskunde en Continentie- en retentiezorg Sint Maartenskliniek, Nijmegen Literatuur Incidentie 68% darm problemen

Nadere informatie

03 mei 2012. Indicatie gebruik PEG-sonde Evaluatie van het gebruik via neurologische ziektebeelden. Dienst neurologie AZ Groeninge

03 mei 2012. Indicatie gebruik PEG-sonde Evaluatie van het gebruik via neurologische ziektebeelden. Dienst neurologie AZ Groeninge SYMPOSIUM GERIATRIE 03 mei 2012 Indicatie gebruik PEG-sonde Evaluatie van het gebruik via neurologische ziektebeelden Dr. Guy MEERSMAN Dr. Guy MEERSMAN Dienst neurologie AZ Groeninge NEUROLOGISCHE AANDOENINGEN

Nadere informatie

Opname Myotone dystrofie. Patiëntenvoorlichting

Opname Myotone dystrofie. Patiëntenvoorlichting Opname Myotone dystrofie Patiëntenvoorlichting Inhoud Welkom... 3 Myotone Dystrofie... 3 Maastricht Myotone Dystrofie Centrum (MDC)... 3 Doelstelling en werkwijze van het MDC... 3 Waarom een opname?...

Nadere informatie

VERPLEEGKUNDIGE OVERDRACHT PALLIATIEVE ZORG

VERPLEEGKUNDIGE OVERDRACHT PALLIATIEVE ZORG Naam : Geslacht m v Adres : Postcode + plaats : Geboortedatum : Geboorteplaats : Huisarts + telefoon huisarts : Verzekeringsnummer : VERPLEEGKUNDIGE OVERDRACHT PALLIATIEVE ZORG 1. Verzorging van het lichaam

Nadere informatie

Hoe vaak komt het Guillain-Barre syndroom voor bij kinderen? Het Guillain-Barre syndroom komt bij één op de 100.000 kinderen voor.

Hoe vaak komt het Guillain-Barre syndroom voor bij kinderen? Het Guillain-Barre syndroom komt bij één op de 100.000 kinderen voor. Guillain-Barre syndroom Wat is het Guillain-Barre syndroom? Het Guillain-Barre syndroom is een ziekte waarbij als gevolg van een ontsteking van de zenuwen van de benen, romp, armen en gezicht in toenemende

Nadere informatie

Vragenlijst Enquête nieuwe leden Spierziekten Nederland

Vragenlijst Enquête nieuwe leden Spierziekten Nederland Vragenlijst Enquête nieuwe leden Spierziekten Nederland Lidmaatschap 1 Hoe bent u in contact gekomen met Spierziekten Nederland? Meerdere antwoorden mogelijk via de neuroloog via de revalidatiearts via

Nadere informatie

De etalagestage neuromusculaire ziekten (NMZ) in het UMCU. Voor wie is de stage bedoeld?

De etalagestage neuromusculaire ziekten (NMZ) in het UMCU. Voor wie is de stage bedoeld? De etalagestage neuromusculaire ziekten (NMZ) in het UMCU Voor wie is de stage bedoeld? Opleidingsniveau Duur Opleider Neurologie Hoofd Neurologie Opleider NMZ Neurologen werkzaam binnen het aandachtsgebied

Nadere informatie

Oud maar niet versleten Vanuit het perspectief van de revalidatie. H.P.M. Verdonk Fysiotherapeut UMCU Docent fysiotherapie HU

Oud maar niet versleten Vanuit het perspectief van de revalidatie. H.P.M. Verdonk Fysiotherapeut UMCU Docent fysiotherapie HU Oud maar niet versleten Vanuit het perspectief van de revalidatie H.P.M. Verdonk Fysiotherapeut UMCU Docent fysiotherapie HU Ouderen en multimorbiditeit 2/3 tussen 65 en 75 jaar in Nederland heeft meer

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS)

Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS) Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS) Het verloop, de symptomen en de behandeling Centrum voor Revalidatie Inleiding Uw arts heeft bij u de diagnose Complex Regionaal Pijn Syndroom

Nadere informatie

Blaaskatheterisatie. Marga Mulders & Chantal Jorissen. dinsdag 22 april 2014

Blaaskatheterisatie. Marga Mulders & Chantal Jorissen. dinsdag 22 april 2014 Blaaskatheterisatie Marga Mulders & Chantal Jorissen Indicaties voor blaaskatheterisatie Afvloedbelemmering 250 ml uroloog

Nadere informatie

H.253083.0614. Amputatie van een teen, voet of (deel van een) been

H.253083.0614. Amputatie van een teen, voet of (deel van een) been H.253083.0614 Amputatie van een teen, voet of (deel van een) been Inleiding U heeft met uw behandelend arts besloten tot een opname waarbij uw teen, voet of een deel van uw been geamputeerd wordt. Door

Nadere informatie

Doorliggen. Wat kunt u daar aan doen?

Doorliggen. Wat kunt u daar aan doen? Doorliggen Wat kunt u daar aan doen? Waarom dit boekje? Een ziekte of handicap is al vervelend genoeg. Helaas treden vaak ook nog nare bijverschijnselen op. Zo n bijverschijnsel is doorliggen. Het komt

Nadere informatie

(Systematische) diabeteszorg voor kwetsbare ouderen

(Systematische) diabeteszorg voor kwetsbare ouderen (Systematische) diabeteszorg voor kwetsbare ouderen thuis en in het verpleeghuis C. Nieuwenhoff, Specialist ouderengeneeskunde, Kaderarts geriatrische revalidatie. Avoord zorg en wonen, Etten-Leur Ouderen

Nadere informatie

Voor mensen met het Guillain-Barré syndroom (GBS) en hun naasten

Voor mensen met het Guillain-Barré syndroom (GBS) en hun naasten VOOR UZELF Voor mensen met het Guillain-Barré syndroom (GBS) en hun naasten behandeling en begeleiding op weg naar herstel Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom

Nadere informatie

1 Inleiding 1 1.1 Historie 1 1.2 Classificaties van revalidatieactiviteiten 1 1.3 Organisatie 2 1.4 Epidemiologie 3 Literatuur 7

1 Inleiding 1 1.1 Historie 1 1.2 Classificaties van revalidatieactiviteiten 1 1.3 Organisatie 2 1.4 Epidemiologie 3 Literatuur 7 Inhoud Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk Auteurs I III 1 Inleiding 1 1.1 Historie 1 1.2 Classificaties van revalidatieactiviteiten 1 1.3 Organisatie 2 1.4 Epidemiologie 3 Literatuur 7 DEEL

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch ALS/PSMA. Amyotrofische Laterale Sclerose/ Progressieve Spinale Musculaire Atrofie

Libra R&A locatie Blixembosch ALS/PSMA. Amyotrofische Laterale Sclerose/ Progressieve Spinale Musculaire Atrofie Libra R&A locatie Blixembosch ALS/PSMA Amyotrofische Laterale Sclerose/ Progressieve Spinale Musculaire Atrofie U heeft de diagnose Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS) of Progressieve Spinale Musculaire

Nadere informatie

Decubitus preventieprotocol

Decubitus preventieprotocol Decubitus preventieprotocol Inleiding Decubitus of Doorliggen Decubitus is de medische term voor doorliggen, dit betekent weefselversterf, veroorzaakt door de inwerking op het lichaam van druk-, schuif-

Nadere informatie

Kinderen met een neuromusculaire aandoening in een academisch ziekenhuis

Kinderen met een neuromusculaire aandoening in een academisch ziekenhuis Zorginkoopcriteria Kinderen met een neuromusculaire aandoening in een academisch ziekenhuis Achtergrondinformatie Aanleiding Door de invoering van de zorgverzekeringswet anno 2006 kregen zorgverzekeraars

Nadere informatie

Mogelijke zorgrisico s tijdens uw ziekenhuisopname

Mogelijke zorgrisico s tijdens uw ziekenhuisopname Mogelijke zorgrisico s tijdens uw ziekenhuisopname Registreren van pijn Voorkomen van ondervoeding Voorkomen van doorliggen (decubitus) Mogelijke zorgrisico s tijdens uw ziekenhuisopname 1. Welkom 3 2.

Nadere informatie

Leefstijlbegeleiding. Chronische veneuze insufficiëntie Informatie & preventie Patiëntenboekje

Leefstijlbegeleiding. Chronische veneuze insufficiëntie Informatie & preventie Patiëntenboekje mogelijkheden. Veel zorgverzekeraars vergoeden een deel van de kosten. Voor meer informatie over stoppen met roken, kunt u terecht bij STIVORO (het expertisecentrum voor tabakspreventie). Zie ook www.stivoro.nl.

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

De Stichting heeft andere doelen dan het ALS Centrum. De fondsenwerving is o.a. bestemd voor onderzoeks- en zorgprojecten van het ALS Centrum

De Stichting heeft andere doelen dan het ALS Centrum. De fondsenwerving is o.a. bestemd voor onderzoeks- en zorgprojecten van het ALS Centrum 1 De Stichting heeft andere doelen dan het ALS Centrum. De fondsenwerving is o.a. bestemd voor onderzoeks- en zorgprojecten van het ALS Centrum Nederland. 2 Het ALS Centrum Nederland is een samenwerkingsverband

Nadere informatie

Doorliggen. (decubitus) Verpleging

Doorliggen. (decubitus) Verpleging Doorliggen (decubitus) Verpleging Inhoudsopgave Inleiding 4 Wat is doorliggen? 4 Waar ontstaan doorligwonden? 5 Hoe ontstaan doorligwonden? 6 Hoe ziet doorliggen eruit? 8 Hoe doorliggen voorkomen? 8 Tot

Nadere informatie

Buikverpleging. Informatie voor bezoek

Buikverpleging. Informatie voor bezoek Buikverpleging Informatie voor bezoek Inleiding Het is nodig uw familielid of naaste op de buik te leggen. We noemen dat buikverpleging. In deze folder staat wat buikverpleging is, waarom we dit doen

Nadere informatie

Revalidatie. Nederland

Revalidatie. Nederland Revalidatie Nederland Revalidatie richt zich op herstel of verbetering van mogelijkheden van mensen met blijvend lichamelijk letsel of een functionele beperking Wat is Revalidatie Nederland? Revalidatie

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden?

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? Informatie voor cliënten, patiënten, familieleden en mantelzorgers WAT KAN DE PARKINSON PROJECTGROEP (PPG) VOOR U ALS PARKINSON-PATIËNTEN BETEKENEN?

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS)

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) VOOR DE REVALIDATIEARTS Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) in de fase van herstel Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011) Voor

Nadere informatie

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN Transitie van kind naar volwassene Mw.dr. Jetty van Meeteren revalidatiearts, Erasmus MC Waarom aandacht voor transitie? Zowel uit de klinische praktijk als uit het wetenschappelijk

Nadere informatie

Voor mensen met het Guillain-Barré syndroom (GBS) en hun naasten

Voor mensen met het Guillain-Barré syndroom (GBS) en hun naasten VOOR UZELF Voor mensen met het Guillain-Barré syndroom (GBS) en hun naasten behandeling na opname in het ziekenhuis Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011)

Nadere informatie

Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren?

Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren? Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren? Eleonore Verhaak, revalidatiearts Gelre ziekenhuizen Apeldoorn 17 november 2010 1 Inhoud Revalidatieplan in ziekenhuis Niveau van functioneren

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kinderen, jongeren en problemen met ontlasting

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kinderen, jongeren en problemen met ontlasting Kinderen, jongeren en problemen met ontlasting KINDEREN, JONGEREN EN PROBLEMEN MET ONTLASTING INLEIDING Er zijn regelmatig kinderen of jongeren die in het ziekenhuis komen met ontlastingsproblemen. Dit

Nadere informatie

De Spieracademie. Jaaragenda 2014. Cursussen, bijeenkomsten en evenementen. De Spieracademie is een activiteit van Spierziekten Nederland

De Spieracademie. Jaaragenda 2014. Cursussen, bijeenkomsten en evenementen. De Spieracademie is een activiteit van Spierziekten Nederland De Spieracademie Jaaragenda 2014 Cursussen, bijeenkomsten en evenementen De Spieracademie is een activiteit van Spierziekten Nederland De Spieracademie online www.spieracademie.nl Effectief communiceren

Nadere informatie

telefonisch afgehandeld, wat gezien de complexe zorgsituatie op zijn zachtst gezegd twijfels oproept over de zorgvuldigheid.

telefonisch afgehandeld, wat gezien de complexe zorgsituatie op zijn zachtst gezegd twijfels oproept over de zorgvuldigheid. Vereniging Spierziekten Nederland Lt. Gen. Van Heutszlaan 6 3742 JN Baarn tel 035 5480480 e-mail erik.van.uden@vsn.nl Onderzoek indicatiestelling thuiszorg voor mensen met ALS en PSMA De Vereniging Spierziekten

Nadere informatie

Doorliggen voorkomen. Een handleiding voor cliënten en hun verzorgers

Doorliggen voorkomen. Een handleiding voor cliënten en hun verzorgers Doorliggen voorkomen Een handleiding voor cliënten en hun verzorgers Doorliggen voorkomen Waarom deze folder? Ziek zijn of een handicap hebben is al vervelend genoeg. Helaas treden daarbij ook nog vaak

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch. Decubitus

Libra R&A locatie Blixembosch. Decubitus Libra R&A locatie Blixembosch Decubitus Als u lang in eenzelfde houding ligt of zit, bestaat de kans op beschadiging van de huid. De medische term hiervoor is: decubitus. Decubitus kan ook ontstaan wanneer

Nadere informatie

Doorliggen voorkomen

Doorliggen voorkomen Doorliggen voorkomen Afdeling algemene chirurgie Als u lang in bed moet liggen, vaak in dezelfde houding ligt of veel zit omdat u afhankelijk bent van een (rol)stoel krijgt uw huid het op bepaalde plaatsen

Nadere informatie

Doorliggen voorkomen

Doorliggen voorkomen Doorliggen voorkomen Wat is decubitus? Decubitus (doorligplekken) wordt veroorzaakt door voortdurende druk. Door druk wordt de huid en het onderliggende weefsel beschadigd. Decubitus kan in verschillende

Nadere informatie

(PID) CONSTITUTIONEEL ECZEEM

(PID) CONSTITUTIONEEL ECZEEM Patiënteninformatiedossier (PID) CONSTITUTIONEEL ECZEEM onderdeel GANG VAN ZAKEN ECZEEM 2 Inleiding U bent op de polikliniek dermatologie van ziekenhuis St Jansdal gezien door de dermatoloog in verband

Nadere informatie

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen Ann Gryp, Hoofdverpleegkundige geriatrie Frailty Frailty heeft te maken met kwetsbaarheid. Frailty zegt iets over de ernst

Nadere informatie

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging Praktijk voor Fysiotherapie Altijd in beweging In samenwerking met. Viola Gijzen, diëtist Mieke Verschuren/Marijke Sligchers, fysiotherapeuten Inhoud Inleiding Wat is COPD? COPD en dan? COPD en voeding

Nadere informatie

Preventie en behandeling van decubitus (doorligplekken)

Preventie en behandeling van decubitus (doorligplekken) WONDZORG Preventie en behandeling van decubitus (doorligplekken) ADVIES Preventie en behandeling van decubitus (doorligplekken) Deze folder gaat over het voorkomen en behandelen van doorliggen (decubitus).

Nadere informatie

De behandeling van COPD

De behandeling van COPD PATIËNTEN INFORMATIE De behandeling van COPD op de afdeling Longgeneeskunde van het Maasstad Ziekenhuis 2 PATIËNTENINFORMATIE Inleiding Met deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over de

Nadere informatie

28-5-2013. Casus Geriatrische revalidatiezorg. Zorgpad CVA. Modules Vervolg casus. Caroline Meijer Specialist Ouderengeneeskunde

28-5-2013. Casus Geriatrische revalidatiezorg. Zorgpad CVA. Modules Vervolg casus. Caroline Meijer Specialist Ouderengeneeskunde Zorgpad CVA Caroline Meijer Specialist Ouderengeneeskunde Casus Geriatrische revalidatiezorg Zorgpad CVA Modules Vervolg casus 1 Mw Vogel 74 jaar VG: amaurosis fugax links (1997) recidiverende urineweginfecties

Nadere informatie

Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg

Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Ponsplaatje Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Naam: Geboortedatum: M / V Adres: Woonplaats: Zorgverzekeraar: Verzekeringsnr: BSN : Datum overplaatsing: Van : Afd: Naar : Contactpersonen van de patiënt

Nadere informatie

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans 1 Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans vergoot op negatieve gezondheidsuitkomsten (functiebeperkingen,opname

Nadere informatie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie VELE HANDEN In kader van CVA Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie Informatiebijeenkomst 14-12-2010 aan wijkverpleegkundige betrokken bij CVA patiënten. Inhoud presentatie Wat is CVA Verschillende

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Patiënteninformatie bij het ERAS programma

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Patiënteninformatie bij het ERAS programma Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Patiënteninformatie bij het ERAS programma PATIËNTENINFORMATIE BIJ HET ERAS PROGRAMMA INLEIDING ERAS is een afkorting van de engelse woorden: Enhanced Recovery After Surgery,

Nadere informatie

OPSTAAN TEGEN DOORLIGGEN VOORKOMEN VAN DECUBITUS

OPSTAAN TEGEN DOORLIGGEN VOORKOMEN VAN DECUBITUS OPSTAAN TEGEN DOORLIGGEN VOORKOMEN VAN DECUBITUS 25742 Inleiding Deze folder bevat informatie over het voorkomen en/of behandelen van doorliggen, ook wel decubitus genoemd. In deze folder staat beschreven

Nadere informatie

Enkele kengetallen. Aantal leden 8.979 Nieuwe leden 604 Aantal ziektebeelden 122 Vrijwilligers Spierziekten Nederland 247 Aantal afdelingen 24

Enkele kengetallen. Aantal leden 8.979 Nieuwe leden 604 Aantal ziektebeelden 122 Vrijwilligers Spierziekten Nederland 247 Aantal afdelingen 24 Enkele kengetallen Aantal leden 8.979 Nieuwe leden 604 Aantal ziektebeelden 122 Vrijwilligers Spierziekten Nederland 247 Aantal afdelingen 24 Bureaumedewerkers 22 (13,5 fte) Doelgroep Spierziekten Nederland

Nadere informatie

Intimiteit en seksualiteit

Intimiteit en seksualiteit UMCG Centrum voor Revalidatie Intimiteit en seksualiteit bij chronische ziekte of lichamelijke beperking Tekst met dank aan Egbert Kruijver, revalidatieseksuoloog voor Sophia Revalidatie in Den Haag en

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Poliklinische longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn chronische aandoeningen. Dat wil zeggen dat ze niet te genezen zijn. Deze beide

Nadere informatie

ALS Onderzoek. ALS biobank en database. ALS Onderzoek. Onderzoeksprojecten

ALS Onderzoek. ALS biobank en database. ALS Onderzoek. Onderzoeksprojecten ALS Onderzoek ALS Centrum Nederland doet onderzoek naar ALS, PLS en PSMA met als doel om zo snel mogelijk een behandeling voor deze ziektes te vinden. We verzamelen gegevens van zoveel mogelijk patiënten.

Nadere informatie

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Weke-delenreuma Klachten aan de weke delen van het bewegingsapparaat

Nadere informatie

Decubitus, diabetes voetulcus of

Decubitus, diabetes voetulcus of Decubitus, diabetes voetulcus of ischemisch ulcus? What s in a Name Peter Quataert Verpleegkundig Specialist WEC ZorgSaam IGZ prestatieindicatorenset IGZ Ziekenhuis verhult veel gevallen van doorliggen

Nadere informatie

Obstipatie bij kinderen. Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven

Obstipatie bij kinderen. Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven Obstipatie bij kinderen Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven Normaal stoelgangspatroon postnataal: 99% defaecatie binnen 48 uren borstvoeding volwassenen: 3x/dag tot 3x/week

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Sneller beter na een. dikkedarmoperatie. ERAS-programma

PATIËNTEN INFORMATIE. Sneller beter na een. dikkedarmoperatie. ERAS-programma PATIËNTEN INFORMATIE Sneller beter na een dikkedarmoperatie ERAS-programma 2 PATIËNTENINFORMATIE Introductie U wordt binnenkort opgenomen voor een dikkedarmoperatie. Het Maasstad Ziekenhuis past bij deze

Nadere informatie

Percutane Endoscopische Gastrostomie

Percutane Endoscopische Gastrostomie Percutane Endoscopische Gastrostomie Naam student : Maaike de Kleijn Studentnummer : 3209849 Inleiding In dit essay wordt uitgelegd wat percutane endoscopische gastrostomie (PEG) is en wanneer deze geplaatst

Nadere informatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie Bloedgasanalyse Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht Doelstelling De student kan de 4 stoornissen in het zuurbase evenwicht benoemen. De student kan compensatiemechanismen herkennen en benoemen. De

Nadere informatie

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is:

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: MS-Centrum Belangrijk Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: 1 Inleiding Heeft u onlangs de diagnose Multiple Sclerose (MS) gekregen? Of bent

Nadere informatie

bloedgassen Snelle interpretatie

bloedgassen Snelle interpretatie bloedgassen Snelle interpretatie Wat is de Ph Het aantal waterstofionen (H+) geteld per ml water. Hoeveel waterstofionen komen er bij een reactie vrij of gaan er verloren en/of hoeveel waterstofionen worden

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS)

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) VOOR DE REVALIDATIEARTS Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) na opname in het ziekenhuis Informatie op basis van de Multi-disciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011)

Nadere informatie

Informatiebrochure Armon Elemento

Informatiebrochure Armon Elemento Informatiebrochure Armon Elemento Bedrijfsprofiel Armon Products, onderdeel van Microgravity Products B.V. is leider in kwalitatieve en geavanceerde armondersteuningen. Hoofdkantoor: Rotterdam Microgravity

Nadere informatie

Ademhalingsoefeningen. neuromusculaire aandoeningen

Ademhalingsoefeningen. neuromusculaire aandoeningen Ademhalingsoefeningen bij neuromusculaire aandoeningen In overleg met uw behandelend fysiotherapeut en/of revalidatiearts komt u in aanmerking voor ademhalingsoefeningen. Zoals u weet kan dit bij Neuromusculaire

Nadere informatie

Woord vooraf 13. Over de auteur 15. Redactionele verantwoording 17

Woord vooraf 13. Over de auteur 15. Redactionele verantwoording 17 Inhoud Woord vooraf 13 Over de auteur 15 Redactionele verantwoording 17 1 Zorg voor de kwetsbare oudere 21 1.1 Vergrijzing en dubbele vergrijzing 21 1.2 Verschil kalenderleeftijd en biologische leeftijd

Nadere informatie

Informatiebrochure Armon Ayura

Informatiebrochure Armon Ayura Informatiebrochure Armon Ayura Bedrijfsprofiel Armon Products, onderdeel van Microgravity Products B.V. is leider in kwalitatieve en geavanceerde armondersteuningen. Hoofdkantoor: Rotterdam Microgravity

Nadere informatie

Longontsteking bij uw kind

Longontsteking bij uw kind Longontsteking bij uw kind Uw kind heeft een longontsteking (pneumonie). In deze folder leest u meer over deze aandoening en de behandeling ervan. Informatie voor ouders en verzorgers. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

Opname bij COPD. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Opname bij COPD. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Opname bij COPD U bent opgenomen op de Verpleegafdeling Longziekten van Rijnstate Arnhem, omdat u last heeft van COPD. In deze folder leest u wat u van de opname kunt verwachten. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

Informatie voor de huisarts over

Informatie voor de huisarts over Informatie voor de huisarts over Guillain-Barré syndroom (GBS) Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011) Aandachtspunten voor de begeleiding van patiënten

Nadere informatie