Doel workshop. Signaleren van verstoord gehechtheidsgedrag. Best practice: wat is dat? Wat is gehechtheid?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doel workshop. Signaleren van verstoord gehechtheidsgedrag. Best practice: wat is dat? Wat is gehechtheid?"

Transcriptie

1 Doel workshop Signaleren van verstoord gehechtheidsgedrag Kennismarkt 27 mei 2010 Francien Dekker Presentatie Best practice voor het diagnosticeren van gehechtheidsproblemen bij kinderen/jongeren met een visuele en/of licht verstandelijke beperking Vervolg op Onveilig gehecht of een hechtingsstoornis, LKNG, Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst Best practice: wat is dat? Een goed voorbeeld van een diagnostische procedure en diagnostische onderzoeksmiddelen, want er is Geen helder begrippenapparaat Geen consensus over de onderzoeksprocedure Te weinig specifieke diagnostische onderzoeksmiddelen Wat is gehechtheid? Affectieve band van een kind met een opvoeder met wie het kind regelmatig omgaat en aan wie het troost in tijden van angst en spanning ontleent. 3 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst Definitie begrip gehechtheidsproblematiek Verwijst naar de verschillende problemen die op kunnen treden als de fase van hechting tussen ouder en kind niet of niet goed genoeg verlopen is. Twee accenten: 1) problematisch gehechtheidsgedrag 2) mentale processen: het intern werkmodel en beoordelen mentaliserend vermogen Wat zijn signalen van (mal)adaptief hechtingsgedrag? Is het gedrag selectief? Is de ouder een veilige basis om te exploreren? Is de ouder een veilige haven om getroost te worden? 5 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 6 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst

2 Lijst Signalen Verstoord Gehechtheidsgedrag Affectie tonen Troost zoeken Hulp vragen Samenwerken Exploratie Controle Hereniging vertrouwde volwassene Reactie op vreemden Scoring 1: nagenoeg altijd normaal 2: meestal normaal 3: soms normaal, soms verstoord 4: meestal verstoord 5: nagenoeg altijd verstoord Normering: 8-16: geen verstoorde gehechtheid 16-24: mogelijk 24: waarschijnlijk 7 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 8 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst Hoe ontwikkelen kinderen een gehechtheidsrelatie? Een gevoel van basisveiligheid ofwel de verwachting: Dat mijn ouder beschikbaar is? Dat mijn ouder altijd beschikbaar is? Ontwikkeling van intern werkmodel Sociale relaties: kan ik mijn ouder/ de ander als veilige basis gebruiken? Zelfwaardering: ben ik de moeite waard? me beschermen me troosten plezier in me beleven mijn gevoelens in goede banen leiden Cirkel van veiligheid Ouder gaat in op behoeften van kind Cooper, Hoffman, Marvin & Powell, 1999 Voor mij Voor mij Mijn exploratie ondersteunen Mij welkom heten als ik me tot je wend Voor mij Voor mij op me letten me helpen plezier delen Stressreductiesysteem Kwaliteit van de gehechtheidsrelatie/iwm Georganiseerd: - Veilig - Onveilig vermijdend - Onveilig ambivalent Gedesorganiseerd: geen strategie mogelijk; tegenstrijdige reacties: huilen en lachen tegelijk Ouders fungeren als buffer; als externe stressregulatoren door bij heftige emoties de baby te troosten en tot rust te brengen Van co- regulatie naar zelfregulatie en leren mentaliseren Ouder voelt zich competent als het kind tot rust komt De zich ontwikkelende hersenen zijn kwetsbaar voor te hoge niveaus van psychofysiologische stress

3 Mentaliseren: jezelf van buitenaf en de ander van binnenuit zien Met mentaliseren wordt bedoeld: het kunnen denken over het gedrag van zichzelf en van anderen in termen van veronderstelde mentale toestanden. Hierbij spelen diverse mentale processen een rol, zoals reflecteren, representeren, informatie verwerken en fantaseren. Hechtingsstoornissen volgens Boris en Zeanah Reactieve hechtingsstoornis/geen hechting (DSM-IV): - 1) geremd (in zichzelf gekeerd) - 2) ongeremd (allemansvriend) Verstoorde relatie: vertekening veilige basis - a) zichzelf in gevaar brengen - b) overdreven afhankelijk - c) hyperwaakzaam - d) rolomkering. Verbroken relatie: gevolg: verdriet/depressie Verwarrend: andere indeling als onveilige gehechtheid Gevolgen van hechtingsstoornissen Problemen in sociale relaties Problemen in de zelfwaardering Verstoorde stressregulatie: primitieve patronen: fight/flight/bevriezen Problemen in de emotieregulatie Stagnatie van ontwikkeling van mentaliseren Mogelijke psychopathologie: zoals PTSS, depressie, persoonlijkheidsstoornissen, angststoornissen, gedragsstoornis Dubbel probleem Kind heeft een verstoorde gehechtheid, hoog stressniveau, slechte emotieregulatie Neurobiologisch kan de hersenontwikkeling stagneren Het kind beschikt niet over het gereedschap dit te repareren : mentaliseren komt niet of beperkt op gang Mogelijkheden behandeling Plasticiteit van het brein: nieuwe verbindingen zijn mogelijk Videointeractiebegeleiding gericht op veilige relaties en sensitiviteit van de opvoeder Stimuleren normaal hechtingsgerelateerd gedrag Mentaliseren bevorderende therapie AACAP onderzoeksprocedure en onderzoeksmiddelen bij RHS Direct observeren van interactie hechtingsfiguur-kind: middel:klinische Observatie van gehechtheid (COA) Gehechtheidsgedrag als diagnostisch uitgangspunt: middel: Lijst Signalen Verstoorde Gehechtheid Uitbreiding van typen hechtingsstoornissen met vertekening veilige basis :middel: Disturbances of Attachment Interview (DAI) 18 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst

4 Is er iets mis in de hechting? Stap 1 Screening Best practice Stap 1: screening Stap 2: diagnostiek van verstoorde gehechtheid met name van gedragssignalen Stap 3: intern werkmodel en mentaliseren Intake: zijn er aanwijzingen in de voorgeschiedenis? VOG: Vragenlijst voor Ontwikkeling en Gedrag of CBCL om de ernst van de gedragsproblemen en psychopathologie te meten Lijst Signalen van Verstoord Gehechtheidsgedrag 19 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 20 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst STAP 2 Verdere diagnostiek Gehechtheidsanamnese COA DAI Kinderpsychiatrisch onderzoek Video-analyse Gehechtheidsanamnese Dossieranalyse en gesprek Beschermende factoren: Kind Kind heeft voldoende vitaliteit en ontwikkelt zich i.o.m. mogelijkheden Ouder - Acceptatie beperking kind na periode van rouw - Ouder kan zich verplaatsen wat kind met deze beperking nodig heeft en compenseren - Ouder kan samenwerken met hulpverleners 21 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 22 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst Risicofactoren COA Kind: - ziekenhuisopnames - bepaalde syndromen met verhoogde psychische kwetsbaarheid - door visuele, verstandelijke of meervoudige beperking: moeilijk leesbare signalen van gehechtheidsgedrag Ouder - onvoldoende steun van sociaal netwerk - ouder is verminderd sensitief door onveilige hechting in combinatie met stagnatie van het rouwproces over de diagnose van het kind met een beperking -onderzoeksmiddel: Reactie op de diagnose interview Afgeleid van de Strange Situation/Vreemde Situatie Procedure Scheiding en hereniging hechtingsfiguur Reactie op milde stressvolle situatie Reactie op lichamelijk contact O en V Analyse met lijst gedragssignalen 23 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 24 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst

5 Disturbances of Attachment Interview (DAI) Interview met 11 vragen Vijf items over geen hechting geremde type Vier items over geen hechting ongeremde type Vier items over verstoorde gehechtheidsrelatie (secure base distortion) Kinderpsychiatrisch onderzoek Op basis van AACAP-richtlijnen en indeling hechtingsstoornissen Boris & Zeanah 25 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 26 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst Video-analyse Analyse interactie met hechtingsfiguur in licht stressvolle situatie Analyse met behulp van de Lijst Signalen Verstoord Gehechtheidsgedrag Stap 3 intern werkmodel en mentaliserend vermogen Attachment Story Completion Test Persoonlijkheidsonderzoek/Intake kinder (psycho)therapie - regulatieprofiel mentaliseren - spelobservatie of symbooldrama - stabiliteit en perspectief 27 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 28 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst Attachment Story Completion Test ofwel Story Stem Negen verhaaltjes met spelfiguren, die het kind afmaakt. Bruikbaar bij visuele en matig/licht VB Scoring IWM op basis van de vier gehechtheidsrepresentaties en problemen met regulatie van spanning en angst Coherentiescore: begrijpt het kind het conflict en kan het dat oplossen? Denkwijze kind: voorlopers van mentaliseren Teleologische mode: alleen handelingen tellen Actual mode: in de realiteit: veel misverstanden in de communicatie; rigide denkpatronen Pretend mode: in de fantasie: pseudomentaliseren; inhoudsloos Mentaliseren: integratie actual en pretend mode/ realiteit en fantasie: vanaf vier jaar 29 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 30 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst

6 Observatie spelniveau is goed middel voor onderzoek Kan het kind verbeeldend spelen en symboliseren? Kind in realiteit/actual mode: kan niet goed spelen: ordent alleen Kind in fantasie/pretend mode lost niets op: herhalend spel Kind in integratieve mode/ mentaliserend kan emoties en ervaringen verwerken Afronding diagnostiek Totaalbeeld met behulp van de Lijst Signalen Verstoorde Gehechtheid Beschrijvende diagnose Plan van aanpak 31 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 32 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst 1/10 Studiedag hechting VU/Bartimeus/LKNG/NIP/NVO Lezing Prof. Dr. Carlo Schuengel (VU) Presentatie stappenplan Francien Dekker Introductie ASCT: Dr. Jolien Zevalkink (NPI) Informatie: pleinbijeenkomsten-studiedag hechting Mail: Introductie DAI: Hans Giltaij & Dr. Paula Sterkenburg (VU/Bartiméus) 33 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst

Inhoud. Signaleren van verstoord gehechtheidsgedrag. Best practice: wat is dat? Onderzoeksvraag. Definitie begrip gehechtheidsproblematiek

Inhoud. Signaleren van verstoord gehechtheidsgedrag. Best practice: wat is dat? Onderzoeksvraag. Definitie begrip gehechtheidsproblematiek Inhoud Signaleren van verstoord gehechtheidsgedrag Studiedag hechting 1 oktober 2010 Francien Dekker Presentatie Best practice voor het diagnosticeren van gehechtheidsproblemen bij kinderen/jongeren met

Nadere informatie

Reactieve hechtingsstoornis; een diagnose in beweging. Band Gedrag Interactie Relatie Stoornis Mentale representatie

Reactieve hechtingsstoornis; een diagnose in beweging. Band Gedrag Interactie Relatie Stoornis Mentale representatie Carlo Schuengel, Orthopedagogiek VU Reactieve hechtingsstoornis; een diagnose in beweging Signaleren verstoord gehechtheidsgedrag Verschillende betekenissen van gehechtheid Band Gedrag Interactie Relatie

Nadere informatie

Inhoud 20-10-2011. Gehechtheidstheorie: Cees Janssen Gevaar van chronische stress Bewijs: onderzoek Sterkenburg

Inhoud 20-10-2011. Gehechtheidstheorie: Cees Janssen Gevaar van chronische stress Bewijs: onderzoek Sterkenburg 1 Inhoud Gehechtheidstheorie: Cees Janssen Gevaar van chronische stress Bewijs: onderzoek Sterkenburg Praktijk: Tineke Pilon Consequenties voor praktijk: alles is liefde 2 Definitie Gehechtheidsband Met

Nadere informatie

Reactieve hechtingsstoornis; een diagnose in beweging. Band Gedrag Interactie Relatie Stoornis Mentale representatie

Reactieve hechtingsstoornis; een diagnose in beweging. Band Gedrag Interactie Relatie Stoornis Mentale representatie Carlo Schuengel, Orthopedagogiek VU Signaleren verstoord Reactieve hechtingsstoornis; een diagnose in beweging Verschillende betekenissen van gehechtheid Band Gedrag Interactie Relatie Stoornis Mentale

Nadere informatie

Hou me vast, maar raak me niet aan

Hou me vast, maar raak me niet aan Hou me vast, maar raak me niet aan verstandelijke beperking, hechtingsproblematiek en probleemgedrag 19 september 2013 Mirjam Wouda, orthopedagoog & gz-psycholoog Ons Tweede Thuis m.wouda@onstweedethuis.nl

Nadere informatie

Onderlinge verbondenheid. begeleiding en zorg voor mensen met een verstandelijke en/of andere beperkingen

Onderlinge verbondenheid. begeleiding en zorg voor mensen met een verstandelijke en/of andere beperkingen Onderlinge verbondenheid begeleiding en zorg voor mensen met een verstandelijke en/of andere beperkingen Onderlinge verbondenheid Alleen in verbondenheid met de ander kan je mens zijn. Door de ander ontdek

Nadere informatie

De Basic Trustmethode

De Basic Trustmethode De Basic Trustmethode Pleegzorgsymposium 2012 Marijke Kellaert-Knol GZ-Pycholoog Kinder- en Jeugdpsycholoog NIP Hulpverlener Basic Trust Basic Trust Hulp aan gezinnen bij opvoeding, hechting en adoptie

Nadere informatie

Jubileumcongres MOC t Kabouterhuis Verstoord gehechtheidsgedrag

Jubileumcongres MOC t Kabouterhuis Verstoord gehechtheidsgedrag Jubileumcongres MOC t Kabouterhuis Verstoord gehechtheidsgedrag F.Y. Scheper, kinder- en jeugdpsychiater MOC t Kabouterhuis, onderzoeker VUmc kinder- en jeugdpsychiatrie f.scheper@kabouterhuis.nl Parallelsessie

Nadere informatie

Mentaliseren bevorderende begeleiding en behandeling

Mentaliseren bevorderende begeleiding en behandeling Mentaliseren bevorderende begeleiding en behandeling Workshop Kennismarkt 26 mei 2011 Francien Dekker fdekker@bartimeus.nl 1 Zet hier de titel via: Beeld - Koptekst en voettekst Inhoud workshop Wat is

Nadere informatie

Overzicht van de Richtlijn Problematische gehechtheid

Overzicht van de Richtlijn Problematische gehechtheid Overzicht van de Richtlijn Problematische gehechtheid 1 Een jeugdige met een problematische gehechtheidsrelatie heeft onvoldoende vertrouwen in zichzelf en anderen opgebouwd. Door te werken aan de gehechtheidsrelatie

Nadere informatie

Hoe neem je jezelf en jouw eigen gehechtheid mee in de begeleiding van jongeren?" [ door Beanka Meddeler]

Hoe neem je jezelf en jouw eigen gehechtheid mee in de begeleiding van jongeren? [ door Beanka Meddeler] Hoe neem je jezelf en jouw eigen gehechtheid mee in de begeleiding van jongeren?" [ door Beanka Meddeler] 24-11-2015 Doel en programma vandaag www.ambiq.nl Stilstaan / reflecteren op gehechtheid en de

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 13. Inleiding 15. Leeswijzer 19

Inhoud. Woord vooraf 13. Inleiding 15. Leeswijzer 19 Inhoud Woord vooraf 13 Inleiding 15 Leeswijzer 19 1 Video-interactiebegeleiding en gehechtheid bij adoptie 25 1.1 Waarom VIB bij adoptiegezinnen? 25 1.1.1 VIB of VHT? 26 1.1.2 Waarom een aparte handleiding

Nadere informatie

Zin en onzin over gehechtheidsontwikkeling. (On)Behandelbaarheid van problematisch verlopende gehechtheidsontwikkeling

Zin en onzin over gehechtheidsontwikkeling. (On)Behandelbaarheid van problematisch verlopende gehechtheidsontwikkeling Zin en onzin over gehechtheidsontwikkeling (On)Behandelbaarheid van problematisch verlopende gehechtheidsontwikkeling Anneke Vinke, 2009 1 Er wordt vaak gesproken over kinderen die gehechtheidsproblemen

Nadere informatie

TSCYC Ouderversie. Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen. Jeroen de Groot. ID 256-18 Datum 24.12.2014. Informant:

TSCYC Ouderversie. Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen. Jeroen de Groot. ID 256-18 Datum 24.12.2014. Informant: TSCYC Ouderversie Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen ID 256-18 Datum 24.12.2014 Informant: Mieke de Groot-Aerts moeder TSCYC Inleiding 2 / 10 INLEIDING De TSCYC is een vragenlijst die

Nadere informatie

Slecht gehecht. Ondersteuning van cliëntenraden Een bouwprogramma van wensen Veilig werken met RI&E+ Kenniskatern bij Markant 6/2010

Slecht gehecht. Ondersteuning van cliëntenraden Een bouwprogramma van wensen Veilig werken met RI&E+ Kenniskatern bij Markant 6/2010 Kenniskatern bij Markant 6/2010 Slecht gehecht www.tijdschriftmarkant.nl Ondersteuning van cliëntenraden Een bouwprogramma van wensen Veilig werken met RI&E+ Meld u aan voor Masterclass Wetenschappelijk

Nadere informatie

Het pleegkind in beeld

Het pleegkind in beeld Het pleegkind in beeld Workshop pleegzorgsymposium 19 juni 2014 Petra de Vries (De Rading) Anny Havermans (SAV) 1 Programma Welkom Project gehechtheid in beeld bij pleegzorg Inleiding op gehechtheid en

Nadere informatie

Bebeth. Praktijk voor kinderen met gedrags- en/of hechtingsproblemen

Bebeth. Praktijk voor kinderen met gedrags- en/of hechtingsproblemen Bebeth Praktijk voor kinderen met gedrags- en/of hechtingsproblemen Hechtingsstoornissen Auteur: Ben van Berkel Voor het laatst gewijzigd op 24 maart 2009 Link naar het artikel op Kennisnet : http://leerlingzorgpo.kennisnet.nl/archief/bijdragen2003/hechtingsstoornissen

Nadere informatie

Hechtingsproblemen. Wat betekent dit en hoe ga je hiermee om?

Hechtingsproblemen. Wat betekent dit en hoe ga je hiermee om? Hechtingsproblemen Wat betekent dit en hoe ga je hiermee om? Even voorstellen. Vera Ram Orthopedagoog/ Zorgcoördinator (en lid van de directie) op de Mr de Jonghschool (cl 4, ZMOK) Eerder: leerkracht,

Nadere informatie

Beperkt en chronisch in paniek? Doe even normaal, zeg! Cees G.C. Janssen

Beperkt en chronisch in paniek? Doe even normaal, zeg! Cees G.C. Janssen Symposium bij vertrek Dr. Joop Stolk GEHECHT MET BEPERKINGEN Beperkt en chronisch in paniek? Doe even normaal, zeg! Cees G.C. Janssen Probleemgedrag Koot en Dekker (2001): 40% van mensen met verstandelijke

Nadere informatie

Inhoud. - Hechting - Werkplek - Visie - Video-interactiebegeleiding - Tot slot

Inhoud. - Hechting - Werkplek - Visie - Video-interactiebegeleiding - Tot slot Wie Ben ik? Inhoud - Hechting - Werkplek - Visie - Video-interactiebegeleiding - Tot slot Kind en ziekenhuis Ouderparticipatie september 1993 Kind en ziekenhuis kindgericht = gezinsgericht februari 2009

Nadere informatie

Een vastgelopen. Fase 1: Gehechtheidstherapie Fase 2: Gedragstherapie Fase 3: Generalisatie en afronding. verandering mogelijk?

Een vastgelopen. Fase 1: Gehechtheidstherapie Fase 2: Gedragstherapie Fase 3: Generalisatie en afronding. verandering mogelijk? Een vastgelopen situatie.. wat nu? Paula Sterkenburg Inhoud Theorie m.b.t. Integratieve therapie Fase 1: Gehechtheidstherapie Fase 2: Gedragstherapie Fase 3: Generalisatie en afronding Is verandering mogelijk?

Nadere informatie

Anneke Vinke 2010 Training VH 1

Anneke Vinke 2010 Training VH 1 QUIZ: waar/niet waar Wetenschappelijk onderzoek naar : een veilige basis voor de praktijk? Anneke Vinke 2010 Met dank aan Universiteit Leiden, Linda van den Dries en Femmie Juffer 1. Gehechtheid speelt

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Ervaringen in de vroege kindertijd zijn van grote invloed op de ontwikkeling van de regulatie van emoties en stress. Onderzoek bij dieren en bij kinderen in

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

Samen op weg: over gehechtheid, hechtingsproblemen en hechtingsstoornissen. dr. Anneke JG Vinke

Samen op weg: over gehechtheid, hechtingsproblemen en hechtingsstoornissen. dr. Anneke JG Vinke Samen op weg: over gehechtheid, hechtingsproblemen en hechtingsstoornissen dr. Anneke JG Vinke Adoptiepraktijk Bilthoven www.adoptiepraktijk.nl 2010 - XONAR Vanavond Theorie Pleegkind zijn... Bouwen aan

Nadere informatie

Moederschap bij LVB cliënten Cordaan/Jeugd/Amsterdam. hebben het recht ouder te zijn.

Moederschap bij LVB cliënten Cordaan/Jeugd/Amsterdam. hebben het recht ouder te zijn. Moederschap bij LVB cliënten Cordaan/Jeugd/Amsterdam Mensen met een lichtverstandelijke beperking hebben het recht ouder te zijn. 1 Moederschap bij LVB cliënten Workshop Programma Stellingen Wie zijn wij?

Nadere informatie

Pruning. Pasgeborene Vroege kinderjaren Late kinderjaren

Pruning. Pasgeborene Vroege kinderjaren Late kinderjaren Gehechtheid of regulatie? Peter Emmery 20.11.2012 Inleiding Classificatie? DSM-IV schiet tekort, niet gebaseerd opklinische data Weinig betrouwbaar epidemiologisch onderzoek Meer verfijning in DC: 0-3R

Nadere informatie

Gehechtheid of regulatie?

Gehechtheid of regulatie? Gehechtheid of regulatie? Peter Emmery 20.04.2010 Classificatie? Inleiding DSM-IV schiet tekort, niet gebaseerd op klinische data Weinig betrouwbaar epidemiologisch onderzoek Meer verfijning in DC: 0-3R

Nadere informatie

Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk. Els Ronsse www.psysense.be

Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk. Els Ronsse www.psysense.be Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk Els Ronsse www.psysense.be Van alle tijden, en van alle mensen EO is behoorlijk universeel: wij, VB, NB, autisme, VB én autisme, NB en autisme Emotionele

Nadere informatie

1.1 Ontwikkelingspsychopathologie Opbouw van het boek Hoofdstuk 1 in tien punten 25 Belangrijke begrippen 25

1.1 Ontwikkelingspsychopathologie Opbouw van het boek Hoofdstuk 1 in tien punten 25 Belangrijke begrippen 25 Inhoudsopgave 1 Introductie 17 1.1 Ontwikkelingspsychopathologie 17 1.2 Opbouw van het boek 20 1.3 Hoofdstuk 1 in tien punten 25 Belangrijke begrippen 25 2 Classificatie, diagnostiek en epidemiologie 27

Nadere informatie

Kinderstudies ACK. Gehechtheid aan pleegouders. Amsterdams Centrum voor. vrije Universiteit amsterdam

Kinderstudies ACK. Gehechtheid aan pleegouders. Amsterdams Centrum voor. vrije Universiteit amsterdam Amsterdams Centrum voor Kinderstudies ACK interdisciplinair onderzoek naar kinderen, ouders en samenleving Gehechtheid aan pleegouders vrije Universiteit amsterdam Gehechtheid aan pleegouders De relatie

Nadere informatie

Storm, het Zelf en de Ander tijdens de Adolescentie. Studiedag NVPP, 4 november 2016 Lidewij Gerits

Storm, het Zelf en de Ander tijdens de Adolescentie. Studiedag NVPP, 4 november 2016 Lidewij Gerits Storm, het Zelf en de Ander tijdens de Adolescentie Studiedag NVPP, 4 november 2016 Lidewij Gerits Casus (1) Tracy, 13 jaar Ouders gescheiden, woont met moeder en oudere broer. Moeder is een alleenstaande

Nadere informatie

Er wel/niet zijn voor je pleegkind. Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede

Er wel/niet zijn voor je pleegkind. Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede Er wel/niet zijn voor je pleegkind Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede 22-6-2014 de Zeeuw & Brok Inhoud 1. Lawaaiboek 2. Zorg voor het kind: houdt rekening met gevolgen van Verlating

Nadere informatie

KIND IN CONTEXT. "Successful parenting is a principal key to the mental health of the next generation." John Bowlby

KIND IN CONTEXT. Successful parenting is a principal key to the mental health of the next generation. John Bowlby KIND IN CONTEXT "Successful parenting is a principal key to the mental health of the next generation." John Bowlby Feit: Kinderen van ouders met psychiatrische problemen lopen risico zelf ook problemen

Nadere informatie

Herkennen gevolgen en signalen voor jeugdigen

Herkennen gevolgen en signalen voor jeugdigen Herkennen gevolgen en signalen voor jeugdigen u Eventuele psychische en/of verslavingsproblemen bij de ouders kunnen van invloed zijn op de opvoeding, ontwikkeling en (toekomstige) psychische gezondheid

Nadere informatie

Comorbiditeit PTSS en Persoonlijkheidsstoornissen Samenspel in diagnostiek en behandeling

Comorbiditeit PTSS en Persoonlijkheidsstoornissen Samenspel in diagnostiek en behandeling Comorbiditeit PTSS en Persoonlijkheidsstoornissen Samenspel in diagnostiek en behandeling Gloria Gribling en Ellen Willemsen Casuïstiek 1 Hoe ontdek je hoeveel en welke koppen de draak heeft? (Diagnostiek)

Nadere informatie

Inhoud. Theorie over probleemgedrag. Prevalentie. Stress, gehechtheid en probleemgedrag

Inhoud. Theorie over probleemgedrag. Prevalentie. Stress, gehechtheid en probleemgedrag Inhoud Stress, gehechtheid en probleemgedrag Cees G.C. Janssen Vrije universiteit cgc.janssen@psy.vu.nl Prevalentie, betekenis en theorieën mbt probleemgedrag Gehechtheidstheorie! Dubbele handicap verklaring

Nadere informatie

EMB Congres 6 maart 2014 'In contact!' 8-3-2014

EMB Congres 6 maart 2014 'In contact!' 8-3-2014 HET OPBOUWEN VAN EEN VERTROUWENSRELATIE MET KINDEREN EN VOLWASSENEN MET EMB PAULA STERKENBURG ECHT CONTACT WAT BETEKENT ZIJN? Band Connectie Verbinding Vertrouwensrelatie Het creëren van een situatie waarin

Nadere informatie

Boek Slapende honden? Wakker maken!

Boek Slapende honden? Wakker maken! Boek Slapende honden? Wakker maken! A.Struik, ontwikkelingspsycholoog/ systeemtherapeut Joany Spierings Drie testen Weinig theorie en veel praktijk CD-Rom/ werkbladen Formulier zes testen Geen protocol

Nadere informatie

Hechting Basisveiligheid Basisvertrouwen

Hechting Basisveiligheid Basisvertrouwen Hechting Basisveiligheid Basisvertrouwen Begeleiding en behandeling Een handreiking voor begeleiders en behandelaars Sandra Zaal, gz-psycholoog Margriet Boerhave, video-interactiebegeleider Marianne Koster,

Nadere informatie

Afscheid van je culturele thuis. Mahnaz Tabesh Oktober 2015 Radboud Universiteit Nijmegen

Afscheid van je culturele thuis. Mahnaz Tabesh Oktober 2015 Radboud Universiteit Nijmegen Afscheid van je culturele thuis Mahnaz Tabesh Oktober 2015 Radboud Universiteit Nijmegen Inleiding Nooit eerder waren er wereldwijd zo veel mensen op de vlucht voor oorlog (60 miljoen; bron UNHCR) Waar

Nadere informatie

DSM-5: Nieuw, maar ook beter? Arq Herfstsymposium vrijdag 25 november 2016

DSM-5: Nieuw, maar ook beter? Arq Herfstsymposium vrijdag 25 november 2016 DSM-5: Nieuw, maar ook beter? Arq Herfstsymposium vrijdag 25 november 2016 Psychotrauma en stressorgerelateerde stoornissen Marloes de Kok, GZ-psycholoog Marthe Schneijderberg, orthopedagoog Psychotrauma

Nadere informatie

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Christien de Jong, psychotherapeut / trainer Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie christiendejong@hetnet.nl Koos van der Knaap,

Nadere informatie

Complexe rouw. Prof. dr. Jos de Keijser. 8 oktober Zorg Diensten Groep. Symposium Kennis & kunde delen in de postmortale zorg

Complexe rouw. Prof. dr. Jos de Keijser. 8 oktober Zorg Diensten Groep. Symposium Kennis & kunde delen in de postmortale zorg faculteit gedrags- en maatschappijwetenschappen Datum 23-10-2014 Complexe rouw Prof. dr. Jos de Keijser 8 oktober Zorg Diensten Groep Symposium Kennis & kunde delen in de postmortale zorg Normale rouw

Nadere informatie

Het hechtingsproces. bij kinderen tussen de 0 en 2 jaar. Kindergeneeskunde. Hechting. Hoe verloopt het hechtingsproces?

Het hechtingsproces. bij kinderen tussen de 0 en 2 jaar. Kindergeneeskunde. Hechting. Hoe verloopt het hechtingsproces? Het hechtingsproces bij kinderen tussen de 0 en 2 jaar Kindergeneeskunde In deze brochure leest u meer over de hechtingsprocessen bij baby s in de leeftijd van 0 tot 12 maanden. Daar waar ouders staat

Nadere informatie

Hechting Basisveiligheid Basisvertrouwen

Hechting Basisveiligheid Basisvertrouwen Hechting Basisveiligheid Basisvertrouwen Begeleiding en behandeling Een handreiking voor begeleiders en behandelaars Sandra Zaal, gz-psycholoog Margriet Boerhave, video-interactiebegeleider Marianne Koster,

Nadere informatie

Gehechtheidsproblematiek bij jongvolwassenen met lvb

Gehechtheidsproblematiek bij jongvolwassenen met lvb Gehechtheidsproblematiek bij jongvolwassenen met lvb Een interventieprogramma Monique Boon Ton van der Wiel Psychische en Gedragsproblemen Relatief vaak sprake van psychische en gedragsproblemen. onder

Nadere informatie

Alsof het je eigen kind is

Alsof het je eigen kind is Alsof het je eigen kind is Onderzoek naar effectieve hulp aan problematisch gehechte en/of getraumatiseerde kinderen K2 NEXT GENERATION Arwen Hoogenbosch Msc. Drs. Jolet Swagers Drs. Nan Bettonvil Februari

Nadere informatie

Onveilig gehecht of een hechtingsstoornis

Onveilig gehecht of een hechtingsstoornis Onveilig gehecht of een hechtingsstoornis Een professor stond in de collegezaal en zette een kikker op tafel. Hij zei: Kikker, spring. De kikker sprong en de studenten keken vol bewondering toe. De professor

Nadere informatie

Samenvatting Dutch Summary

Samenvatting Dutch Summary Samenvatting Dutch Summary 116 Gehechtheid is een belangrijk thema in de pleegzorg. De aanwezigheid van een gehechtheidsrelatie tussen pleegouder en pleegkind kan worden gezien als een belangrijke maat

Nadere informatie

Veiligheid en welbevinden. Hoofdstuk 1

Veiligheid en welbevinden. Hoofdstuk 1 30 Veiligheid en welbevinden Kees (8) en Lennart (7) zitten in de klimboom. Kees geeft Lennart een speels duwtje en Lennart geeft een duwtje terug. Ze lachen allebei. Maar toch kijkt Lennart even om naar

Nadere informatie

VIB en Gehechtheid. Dorini Janssen De Rading Corinne Verheule SAV. Workshop AIT 30 mei 2016

VIB en Gehechtheid. Dorini Janssen De Rading Corinne Verheule SAV. Workshop AIT 30 mei 2016 VIB en Gehechtheid Dorini Janssen De Rading Corinne Verheule SAV Workshop AIT 30 mei 2016 Programma Wie zijn wij? VIB en Bouwstenen van hechting Hoe zie je gehechtheid in de praktijk? Wat is een hechtingsrepresentatie?

Nadere informatie

Visie op kinderen en volwassenen met psychische klachten: Grote mensen zijn net kinderen, liever niet andersom

Visie op kinderen en volwassenen met psychische klachten: Grote mensen zijn net kinderen, liever niet andersom Viki s View Viki s View is een methodiek die ontwikkeld is vanuit de orthopedagogiek. De benadering is klachtgericht en de therapie richt zich op het terug in balans brengen van mensen die zichzelf zijn

Nadere informatie

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Christien de Jong, psychotherapeut / trainer Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie christiendejong@hetnet.nl Distress rond overgangen

Nadere informatie

Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als

Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als 1 Temperament van het kind en (adoptie)ouderschap Sara Casalin Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als verlegen, blij, impulsief, zenuwachtig, druk, moeilijk, koppig,

Nadere informatie

Theorie over mentaliseren

Theorie over mentaliseren Theorie over mentaliseren Wat is mentaliseren? Mentaliseren is iets, wat iedereen doet en wat iedereen in meerdere of mindere mate kan. Het betekent dat je beseft dat gedrag (externe toestanden), voortkomt

Nadere informatie

Biblion. Klik. Jaargang: 27 oktober 2006

Biblion. Klik. Jaargang: 27 oktober 2006 Biblion Jaargang: 27 oktober 2006 Binnen de verstandelijk gehandicaptenzorg ziet men veel symbiotische relaties: een te sterke hechtingsband tussen de cliënt en een van zijn/haar ouders. Dit onderwerp

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Mindfulness voor kinderen en ouders

Mindfulness voor kinderen en ouders Mindfulness voor kinderen en ouders Anne Formsma, MSc. UvA minds/uva minds You Inhoud Wat is Mindfulness? Waarom Mindfulness voor kinderen en ouders? De training Oefeningen Video Oefening Wat is Mindfulness?

Nadere informatie

Lastpakken in de zorg. Christien de Jong, psychotherapeut Els Beekman & Koos van der Knaap, acteurs christiendejong@hetnet.nl

Lastpakken in de zorg. Christien de Jong, psychotherapeut Els Beekman & Koos van der Knaap, acteurs christiendejong@hetnet.nl Lastpakken in de zorg Christien de Jong, psychotherapeut Els Beekman & Koos van der Knaap, acteurs christiendejong@hetnet.nl Wat kan een goede patiënt? Zich verstandig aanpassen aan steeds weer veranderende

Nadere informatie

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten

Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Schokbrekers in de communicatie met patiënten en hun naasten Christien de Jong, psychotherapeut / trainer Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie christiendejong@hetnet.nl Koos van der Knaap,

Nadere informatie

De maakbaarheid van het leven

De maakbaarheid van het leven Opvoeding in beeld De maakbaarheid van het leven Recht op een goede liefdesrelatie Voldoende inkomen Aantrekkelijke en zich goed ontwikkelende kinderen Bevredigend werk Vakanties en leuke vrienden Probleem

Nadere informatie

2 Classificatie, diagnostiek en epidemiologie 35

2 Classificatie, diagnostiek en epidemiologie 35 Inhoudsopgave Overzicht van figuren, kaders en tabellen 17 1 Introductie 23 1.1 Wat is ontwikkelingspsychopathologie? 24 1.1.1 Vroeger en nu 25 1.1.2 Een dynamisch gezichtspunt 26 1.1.3 Een uniek individu

Nadere informatie

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH)

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) samenvatting (SUMMARY IN DUTCH) interveniëren bij stress, gehechtheid en gedragsproblemen: Effecten voor kinderen met meervoudige beperkingen 166 SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Sommige kinderen met ernstige

Nadere informatie

Belang van de gehechtheidstheorie

Belang van de gehechtheidstheorie Gehechtheid, Hersens, Hulpverlening Gehecht of Niet Gehecht Hersens en Hulpverlening Anneke Vinke Orthopedagoog/GZ-psycholoog/Kinder-en Jeugdpsycholoog NIP www.adoptiepraktijk.nl / www.adoptionresearch.nl

Nadere informatie

Workshop Contextueel behandelen Jeugd - Volwassenen

Workshop Contextueel behandelen Jeugd - Volwassenen Workshop Contextueel behandelen Jeugd - Volwassenen Samenwerking Jeugd ggz en Dimence 9 november 2015 Susan Jorna Dimence en Hanna Stolper Jeugd ggz s.jorna@dimence.nl h.stolper@jeugdggz.com 1 Programma

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Deze folder geeft informatie over de diagnostiek en behandeling van cluster C persoonlijkheidsstoornissen. Wat is een cluster C Persoonlijkheidsstoornis? Er bestaan verschillende

Nadere informatie

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!!

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Lonneke Mechelse, GZ psycholoog BIG, Registerpsycholoog NIP Arbeid & Organisatie bij Peptalk Delft, (generalistische basis GGZ) & Mentaal Beter Gouda

Nadere informatie

Agressiebeheersing vanuit het emotionele ontwikkelingsprofiel 28/04/2015 EMOTIONELE ONWIKKELING. buitenkant versus binnenkant

Agressiebeheersing vanuit het emotionele ontwikkelingsprofiel 28/04/2015 EMOTIONELE ONWIKKELING. buitenkant versus binnenkant Agressiebeheersing vanuit het emotionele ontwikkelingsprofiel Dr. Iris Van den Brandei.o. SEN vzw Centrum voor Therapie en Welzijn Balans EMOTIONELE ONWIKKELING buitenkant versus binnenkant intrapsychisch

Nadere informatie

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010 Haïti Anneke Vinke, 19 januari 2010 Opzet Korte introductie Feiten en verder Morgen... PAUZE --> daarna vragen/discussie 2 Situatie: RAMP in Haïti TV beelden & leed: zien van pijn van kinderen niet te

Nadere informatie

diagnostiek en behandeling voor de professional Gehechtheid en trauma Rien van IJzendoorn Marian Bakermans-Kranenburg

diagnostiek en behandeling voor de professional Gehechtheid en trauma Rien van IJzendoorn Marian Bakermans-Kranenburg diagnostiek en behandeling voor de professional Gehechtheid en trauma Rien van IJzendoorn Marian Bakermans-Kranenburg Gehechtheid en trauma Diagnostiek en behandeling voor de professional Rien van IJzendoorn

Nadere informatie

4.4 Hechting en scheiding

4.4 Hechting en scheiding 4.4 Hechting en scheiding 155 In het leven van elk kind komt er een moment waarop ze zich los moeten maken van hun eerste verzorger. Voor sommige kinderen gebeurt dat al heel vroeg doordat ouders bijvoorbeeld

Nadere informatie

Belangrijke stappen in de sociaal-emotionele ontwikkeling van jonge kinderen

Belangrijke stappen in de sociaal-emotionele ontwikkeling van jonge kinderen Belangrijke stappen in de sociaal-emotionele ontwikkeling van jonge kinderen Prof. Karine Verschueren Schoolpsychologie en Ontwikkelingspsychologie van Kind en Adolescent KU Leuven Overzicht 1. De ontwikkeling

Nadere informatie

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Au-tomutilatie Een groot probleem, een grote uitdaging Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Inhoud Waarom verwonden cliënten zichzelf? Handelingsverlegenheid en machteloosheid bij begeleiders

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Pouw, Lucinda Title: Emotion regulation in children with Autism Spectrum Disorder

Nadere informatie

Gecompliceerde rouw na verlies van een dierbare. basis-ggz

Gecompliceerde rouw na verlies van een dierbare. basis-ggz Gecompliceerde rouw na verlies van een dierbare Denk biedt hulp aan mensen tussen de 18 en 75 jaar met lichte en matig-ernstige psychische klachten. Behandeling bij Denk past binnen de generalistische.

Nadere informatie

Inzoom op Outreaching

Inzoom op Outreaching Outreaching K-diensten reiken handen uit Saartje Ieven klinisch psycholoog, outreacher K-dienst Medisch Centrum St. Jozef 1 Inzoom op Outreaching 1. Inleiding 2. Doelgroep 3. Outreaching in Limburg - overzicht

Nadere informatie

Schokbrekers in de communicatie met de patiënt en hun naasten

Schokbrekers in de communicatie met de patiënt en hun naasten Schokbrekers in de communicatie met de patiënt en hun naasten Christien de Jong Psychotherapeut / trainer Eigen praktijk / Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie Christien de Jong, psychotherapeut

Nadere informatie

AUTISME EN CONFLICTHANTERING. Anneke E. Eenhoorn

AUTISME EN CONFLICTHANTERING. Anneke E. Eenhoorn AUTISME EN CONFLICTHANTERING Anneke E. Eenhoorn UITGANGSPUNT UITGANGSPUNT DRIE VOORBEELDEN Rosa van 8 jaar. Na een ogenschijnlijk gewone dag op school, haalt ze fel uit Mike van 11 jaar. Na een kleine

Nadere informatie

Richtlijn. Problematische gehechtheid. Richtlijnen Jeugdhulp aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP

Richtlijn. Problematische gehechtheid. Richtlijnen Jeugdhulp aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP Richtlijn Problematische gehechtheid Richtlijnen Jeugdhulp aanbevelingen voor de praktijk NVO, NVMW en NIP 2014 Nederlands Vereniging van Maatschappelijk Werkers, Nederlands Instituut van Psychologen,

Nadere informatie

(Ont)hechting: over de balans tussen afstand en nabijheid.

(Ont)hechting: over de balans tussen afstand en nabijheid. (Ont)hechting: over de balans tussen afstand en nabijheid. Congres het Hietveld 08.11.2012 Filip Morisse, outreach De Steiger-De Meander P.C. Dr. Guislain, Gent (B) 1 Hechting aldus de wetenschap aldus

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme. Psycho-sociale problemen. Uitingsvormen autisme. Autisme? Coping? Of? 12-7-2013

Cognitieve gedragstherapie bij autisme. Psycho-sociale problemen. Uitingsvormen autisme. Autisme? Coping? Of? 12-7-2013 Cognitieve gedragstherapie bij autisme "Het resultaat telt, de weg er naar toe nog meer! Behandelmethodieken bij ontwikkelingsstoornissen." GGNet, Apeldoorn, 27 juni 2013 Caroline Schuurman gz-psycholoog,

Nadere informatie

VERSLAVING EN TRAUMAGERELATEERDE STOORNISSEN

VERSLAVING EN TRAUMAGERELATEERDE STOORNISSEN STUDIEDAG PROJECT LiNK 22 maart 2012 - Niet te vatten! Verslaafd? Gestoord? Beperkt? VERSLAVING EN TRAUMAGERELATEERDE STOORNISSEN ANNE VERMEIRE - BIPE 1. Wat is TRAUMA? TRAUMA TRAUMATOGENE GEBEURTENIS

Nadere informatie

In dienst van kinderen, jongeren en hun ouders

In dienst van kinderen, jongeren en hun ouders Gastdocent: Drs. Fernando Cunha (Child Support Europe) Ontwikkelingspsycholoog Gezondheidspsycholoog (BIG) Kinder- en Jeugdpsycholoog (NIP) Onderwijsspecialist http://www.child-support-europe.com In dienst

Nadere informatie

Hechting, een nieuwe ster aan het hulpverleningsfirmament?

Hechting, een nieuwe ster aan het hulpverleningsfirmament? Annemie Reysen 1 Hechting, een nieuwe ster aan het hulpverleningsfirmament? Vanuit zijn psychiatrische praktijk ontwikkelde de psychoanalyticus John Bowlby in de jaren vijftig de hechtingstheorie. Een

Nadere informatie

Congres Behandeling van verstoorde

Congres Behandeling van verstoorde Congres Behandeling van verstoorde hechting Bij kinderen Donderdag 19 september 2013, Jaarbeurs Utrecht Met onderwerpen als: De laatste ontwikkelingen op het gebied van verstoorde hechting bij kinderen

Nadere informatie

Inhoud. 3 Theorieën over ontwikkeling 59

Inhoud. 3 Theorieën over ontwikkeling 59 Inhoud 1 Introductie 15 1.1 Ontwikkelingspsychopathologie 16 1.1.1 Vroeger en later 18 1.1.2 Een dynamisch gezichtspunt 18 1.1.3 Een uniek individu met unieke ervaringen 20 1.2 Opbouw van het boek 21 1.3

Nadere informatie

DE DRAAD IS EEN VERHAAL

DE DRAAD IS EEN VERHAAL DE DRAAD IS EEN VERHAAL De draad heeft maar zin als hij ergens kan aanhangen. De dynamiek in de draad leidraad sterkste draad kwetsbare draad Dynamiek bij cliënt en ouder / begeleider Dynamiek in eerste

Nadere informatie

Methodiek Behandeling van Verstoorde Gehechtheid

Methodiek Behandeling van Verstoorde Gehechtheid Methodiek Behandeling van Verstoorde Gehechtheid ontwikkeld in samenwerking tussen Xonar Zuid Limburg en de Vrije Universiteit Amsterdam Methodiek Behandeling van Verstoorde Gehechtheid ontwikkeld in samenwerking

Nadere informatie

ARGOS-methodiek. Handvatten voor de begeleiding van personen met een hechtingsstoornis en een lichte verstandelijke beperking. Hét Congres 25/11/2016

ARGOS-methodiek. Handvatten voor de begeleiding van personen met een hechtingsstoornis en een lichte verstandelijke beperking. Hét Congres 25/11/2016 ARGOS-methodiek Hét Congres 25/11/2016 Handvatten voor de begeleiding van personen met een hechtingsstoornis en een lichte verstandelijke beperking Matthijs Heijstek & Henri Koelewijn Programma Inleiding:

Nadere informatie

Disclosure. Wie doorbreekt de cirkel van mishandeling? Kindermishandeling. Comorbiditeit. Prevalentie in Nederland. Prevalentie in Nederland

Disclosure. Wie doorbreekt de cirkel van mishandeling? Kindermishandeling. Comorbiditeit. Prevalentie in Nederland. Prevalentie in Nederland Disclosure Wie doorbreekt de cirkel van? Prof.dr. Lenneke Alink Kinder Kinder is elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die

Nadere informatie

Hyperacusis vanuit psychiatrisch perspectief: diagnostiek en psychofarmacologische behandeling Ines Sleeboom-van Raaij consulent-psychiater

Hyperacusis vanuit psychiatrisch perspectief: diagnostiek en psychofarmacologische behandeling Ines Sleeboom-van Raaij consulent-psychiater Hyperacusis vanuit psychiatrisch perspectief: diagnostiek en psychofarmacologische behandeling Ines Sleeboom-van Raaij consulent-psychiater 24 april 2014 Jaarvergadering KNO en HHH Disclosures Geen Hyperacusis

Nadere informatie

Wat beantwoordt. De Pleegouder Pleegkind Interventie. (Over stress en reactie) Door H.W.H. van Andel; GGZ Dimence

Wat beantwoordt. De Pleegouder Pleegkind Interventie. (Over stress en reactie) Door H.W.H. van Andel; GGZ Dimence Wat beantwoordt De Pleegouder Pleegkind Interventie (Over stress en reactie) Door H.W.H. van Andel; GGZ Dimence Symposium Pleegzorg 12-06-2012 1 Risico s voor jonge kinderen die in pleegzorg komen Life

Nadere informatie

Ouders helpen beslissen: Counseling bij

Ouders helpen beslissen: Counseling bij Ouders helpen beslissen: Counseling bij prenatale testen Sindy Helsen, Stafmedewerker Fara 12-12-2013 1 1. Het beslissingsproces bij prenatale screening en diagnostiek 12-12-2013 2 3 belangrijke beslissingen:

Nadere informatie

Moeders met borderlinepersoonlijkheidsstoornis

Moeders met borderlinepersoonlijkheidsstoornis Moeders met borderlinepersoonlijkheidsstoornis 1. Borderlinepersoonlijkheidsstoornis en moederschap 2. Invloed op ontwikkeling van het kind 3. Behandelmogelijkheden 1.Borderlinepersoonlijkheidsstoornis

Nadere informatie

Vrouwen en autisme. Lezing 26 mei 2016 bij autismecafé i.o.v Carrefour NOP Emmeloord. Mariëlle Witteveen Mieke Bellinga. www.deuvel.

Vrouwen en autisme. Lezing 26 mei 2016 bij autismecafé i.o.v Carrefour NOP Emmeloord. Mariëlle Witteveen Mieke Bellinga. www.deuvel. Vrouwen en autisme Lezing 26 mei 2016 bij autismecafé i.o.v Carrefour NOP Emmeloord Mariëlle Witteveen Mieke Bellinga Even voorstellen Uitleg autisme Waarneming Informatieverwerking Prikkels Autisme bij

Nadere informatie

Herhalen, herhalen en nog eens herhalen: de belangrijke rol van opvoeden in de behandeling van kinderen met complex trauma

Herhalen, herhalen en nog eens herhalen: de belangrijke rol van opvoeden in de behandeling van kinderen met complex trauma Herhalen, herhalen en nog eens herhalen: de belangrijke rol van opvoeden in de behandeling van kinderen met complex trauma Kinderen met complex trauma: Het belang van de opvoeding in de behandeling, 8

Nadere informatie

Cerebrale Visuele Stoornissen. Jij maakt het verschil!

Cerebrale Visuele Stoornissen. Jij maakt het verschil! Cerebrale Visuele Stoornissen Weet bij jij kinderen wat ik zie? Weet jij wat ik zie? Jij maakt het verschil! Studiedag Carantegroep 20-05-2011 Even voorstellen Marieke Steendam ergotherapeut VVB-team Koninklijke

Nadere informatie