Alle info over baarmoederhalskanker. een rijtje? Ladies, doe mee! Je hebt niets te verliezen. Het is een geweldige vorm van bescherming!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alle info over baarmoederhalskanker. een rijtje? Ladies, doe mee! Je hebt niets te verliezen. Het is een geweldige vorm van bescherming!"

Transcriptie

1 Alle info over baarmoederhalskanker op een rijtje? Maak je afweging! Jeannette roept haar leeftijdgenoten op: Ladies, doe mee! Je hebt niets te verliezen Gynaecoloog Leon Massuger: Het is een geweldige vorm van bescherming! Uitstrijkje in beeld Wat kan je verwachten? Huisartsassistente Silvia verricht zo n 15 uitstrijkjes per week: Door te praten kan de vrouw zich ontspannen lijf Uitgave 1, januari 2016leven & Informatiemagazine bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

2 Je lijf: wees er zuinig op! Als vrouwen in Nederland dertig worden, krijgen ze de eerste uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Binnenkort ontvang jij dus van Bevolkingsonderzoek Zuid-West de uitnodigingsbrief voor het laten maken van een uitstrijkje. Het humaan papillomavirus HPV: wat moet je ermee? Maar wat is nu eigenlijk baarmoederhalskanker? En hoe gaat dat nu precies, zo n uitstrijkje? Om op al je vragen een antwoord geven, bieden we je dit magazine aan. Met artikelen, ervaringsverhalen en vooral veel feiten en cijfers. Gelukkig komt baarmoederhalskanker in Nederland relatief weinig voor en is de ziekte goed te behandelen. Toch overlijden er nog elk jaar zo n 200 tot 250 vrouwen aan deze vorm van kanker. En juist bij jonge vrouwen tussen de 30 en 40 jaar komt baarmoederhalskanker het meest voor! Of je meedoet aan het bevolkingsonderzoek, bepaal je zelf. Met dit magazine geven we je de mogelijkheid een weloverwogen keuze te maken. Ons motto: geniet van het leven en wees zuinig op je lijf! Elma van der Vlis Communicatieadviseur Bevolkingsonderzoek Zuid-West Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het humaan papillomavirus. Ofwel kortgezegd HPV. Een besmettelijk virus dat één op de acht mannen en vrouwen minimaal één keer in zijn of haar leven oploopt. In de meeste gevallen ruimt je lichaam het virus zelf op, maar niet altijd. Hoe raak je besmet? Iedereen die seksuele contact heeft (gehad) kan het HPV oplopen. Zelfs als je met condoom vrijt, kun je toch besmet raken, omdat het virus ook via de huid, de schaamstreek of via handen en mond kan worden overgedragen. Het goede nieuws is dat je lichaam het HPV in heel veel gevallen binnen twee jaar tijd zelf weer opruimt. De meeste mensen weten vaak niet dat ze het virus hebben (gehad), omdat je er verder niets van merkt. Als het HPV niet vanzelf weggaat Soms blijft het HPV langer in je lijf aanwezig. Het virus kan dan veranderingen in de cellen van je baarmoederhals veroorzaken. Je hebt dan nog geen baarmoederhalskanker, maar wel afwijkende cellen die mogelijk een voorstadium van deze ziekte zijn. Ook die afwijkende cellen ruimt het lichaam vaak zelf weer op. Afwijkende cellen die niet verdwijnen, kunnen uiteindelijk baarmoederhalskanker veroorzaken. De kans dat dit gebeurt, is erg klein. Met regelmatige deelname aan het bevolkingsonderzoek komen met een uitstrijkje de afwijkende cellen (voorstadium) sneller aan het licht. Indien nodig kan je huisarts of gynaecoloog tijdig ingrijpen. Wie loopt het meeste risico? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen in Nederland baar- moederhalskanker. Vrouwen tussen 30 tot 35 jaar lopen de grootste kans de ziekte te krijgen. Daarnaast lopen rooksters meer risico. Als je rookt, werkt je afweersysteem minder goed waardoor je lichaam meer moeite heeft om het HPV op te ruimen. Daarnaast toont onderzoek aan dat je meer kans loopt om het HPV te krijgen wanneer je al op jonge leeftijd seksuele contacten hebt. (bron: Vernieuwd bevolkingsonderzoek In de toekomst wordt het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker verbeterd. Door in het vernieuwde bevolkingsonderzoek te kijken of in het uitstrijkje het HPV aanwezig is, is eerder duidelijk of vrouwen risico lopen op het krijgen van baarmoederhalskanker. Kijk voor actuele informatie op www. bevolkingsonderzoekbaarmoederhalskanker.nl

3 Gynaecoloog Leon Massuger over het onderzoek: Bij 95% van de uitstrijkjes is niets aan de hand Prof. dr. Leon Massuger (53) is een bedreven en gedreven man. Hij was de eerste in Nederland die jonge vrouwen met baarmoederhalskanker kon opereren waarbij de baarmoeder werd gespaard. Zo kregen deze vrouwen toch een kans om kinderen te krijgen. Jeannette roept leeftijdgenoten op: Ik zeg: Ladies, doe mee! Je hebt niets te verliezen Jeannette was nog net geen dertig toen het magazine Leven & Lijf op de deurmat viel. Ik heb het magazine doorgebladerd en toen de uitnodiging kwam, die eerst terzijde geschoven. Ik vond de gedachte aan een uitstrijkje eerlijk gezegd verschrikkelijk. Om in die stoel te gaan liggen met mijn benen wijd, daar moest ik echt niet aan denken. Jeannette vervolgt haar verhaal: Toch was ik er van overtuigd dat ik wilde meedoen. Stel je voor dat ze iets ontdekken, dan kan dat nog op tijd behandeld worden. Ook met de gedachte aan kinderen later. Jeannette maakte na een paar weken een afspraak met haar huisarts. Ik was doodzenuwachtig en ineens weer zo preuts als ik maar kon zijn. Gelukkig was de doktersassistente ontzettend begripvol. Ze stelde me helemaal op mijn gemak. Ik was ook bang voor de pijn, maar dat viel reuze mee. Het was eerder een ongemakkelijk gevoel. Achteraf bekeken is het me enorm meegevallen. Van dichtbij Inmiddels is Jeannette van heel dichtbij met kanker geconfronteerd. Haar vader is eraan overleden en bij haar moeder is vijf jaar geleden darmkanker geconstateerd. Het gaat nu gelukkig heel goed met haar moeder, maar het heeft Jeannette veel bewuster gemaakt van hoe kwetsbaar gezondheid eigenlijk is. Toen bleek dat de uitslag van mijn uitstrijkje goed was, was ik enorm opgelucht. Ik wil daarom iedereen die aarzelt om te gaan, toch aanraden die stap te zetten. Oproep Facebook Jeannette plaatste een oproep op de Facebookpagina van Leven & Lijf: Ik zeg: Ladies, doe mee! Je hebt niets te verliezen. Voor de doktersassistenten hoef je je echt niet te schamen, die zijn dit zó gewend! En het is bijna pijnloos te noemen. Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door een infectie met het humaan papillomavirus (HPV). Een infectie die je met seksueel contact kunt oplopen. Dit kan een voorstadium van baarmoederhalskanker veroorzaken. Je zou het een heel zeldzame complicatie van een virusinfectie kunnen noemen. Een virusinfectie waar 80% van de vrouwen in haar leven mee te maken krijgt, legt Massuger uit. Baarmoederhalskanker kan tien tot vijftien jaar na besmetting met het HPV ontstaan. In Nederland krijgen zo n 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Massuger: Bij 95% van de uitstrijkjes die gemaakt worden bij het bevolkingsonderzoek, is er niets aan de hand. Zelfs in het ergste geval dat er baarmoederhalskanker wordt geconstateerd, betekent dat niet dat het einde verhaal is. De kans is groot dat we dit goed kunnen genezen. Uitstrijkje minder eng dan gedacht Hoe denkt hij dat vrouwen het uitstrijkje in het kader van het bevolkingsonderzoek ervaren? Met name de groep seksueel actieve vrouwen vindt het over het algemeen niet zo n groot probleem als er onderzoek met een speculum (eendenbek) moet worden gedaan. Het is een vervelend onderzoek op een nogal intieme plek. Dat is niks plezierigs, maar het is goed te doen. Het komt niet vaak voor dat er vrouwen zijn bij wie dat niet lukt. Geweldige vorm van bescherming Massuger vertelt hoe het in de praktijk werkt: Precies in het overgangsgebied, waar de baarmoedermond overgaat in de baarmoeder, zitten de cellen die we willen bekijken. Dat is de enige plek waar baarmoederhalskanker ontstaat. Het betekent dat het belangrijk is dat je precies in dat gebied het uitstrijkje maakt. En daarom is dat speculum nodig, zodat je de baarmoedermond ziet. Zijn advies is om altijd mee te doen aan het bevolkingsonderzoek. Het geeft op een heel eenvoudige manier een geweldige vorm van bescherming. We hebben de afgelopen dertig jaar een daling gezien in het voorkomen van baarmoederhalskanker door het (foto: Zorginbeeld / Frank Muller) bevolkingsonderzoek. Het is bewezen effectief en niet ingrijpend. Behandeling In een klein aantal gevallen wordt de vrouw doorverwezen naar de gynaecoloog. Als er een plekje zit dat niet helemaal goed is, kan je dat poliklinisch, onder plaatselijke verdoving, verwijderen. Een uur later sta je weer buiten. Daarna doen we iedere 6, 12 en 24 maanden nog een uitstrijkje om te controleren dat de behandeling adequaat is geweest. Als het toch baarmoederhalskanker is, dan is de behandeling afhankelijk van het stadium van die ziekte. De kans op genezing is erg groot: bij een radicale verwijdering zelfs 90%. Die kans is de afgelopen dertig jaar enorm gestegen dankzij verbetering van de technieken, aldus Massuger.

4 65% Bevolkingsonderzoeken in beeld Met bevolkingsonderzoeken sporen we kanker of voorstadia van kanker op. Het onderzoek is bedoeld voor mensen die geen gezondheidsklachten hebben die wijzen op kanker. Als vroegtijdig kanker gevonden wordt, is de kans op genezing groter en de behandeling vaak minder ingrijpend. Bevolkingsonderzoek Zuid-West organiseert de bevolkingsonderzoeken borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker in de provincies Zuid-Holland en Zeeland. 68% 75% Deelname bevolkingsonderzoeken Bevolkingsonderzoek darmkanker Het bevolkingsonderzoek darmkanker is voor mannen en vrouwen van 55 tot en met 75 jaar. Iedere twee jaar ontvangen zij een uitnodiging. Het onderzoek bestaat uit een ontlastingstest die je thuis kunt doen. Bij dit onderzoek wordt gekeken of er bloed in de ontlasting zit. Dit kan een teken zijn van darmkanker. Als darmkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, is de kans op een succesvolle behandeling groter. Met de uitvoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker wordt, bij volledige invoering in 2019, jaarlijks sterfgevallen voorkomen. * cijfers % mannen en vrouwen deden mee aan de thuistest. Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Alle vrouwen van 30 tot en met 60 jaar krijgen elke vijf jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Het onderzoek gebeurt via een uitstrijkje. Door het vroeg ontdekken van afwijkingen is de kans groter dat behandeling succes heeft. Met het uitvoeren van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker worden jaarlijks 225 sterfgevallen voorkomen. * cijfers % vrouwen lieten een uitstrijkje maken. Bevolkingsonderzoek borstkanker Alle vrouwen van 50 tot en met 75 jaar krijgen elke twee jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek borstkanker. Bij dit onderzoek maken we röntgenfoto s van de borsten. Hierop zijn afwijkingen te zien die bijvoorbeeld nog niet te voelen zijn. Zo kunnen we borstkanker eerder ontdekken en is de kans groter dat de behandeling succes heeft. Dankzij het bevolkingsonderzoek borstkanker overlijden er elk jaar ongeveer 775 vrouwen minder aan borstkanker. * cijfers % vrouwen lieten een mammografie maken. Cliënt zeer tevreden Meer dan 90% van de respondenten in een cliënttevredenheidsonderzoek onder vrouwen die deelnemen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker is zeer tevreden over het bevolkingsonderzoek. Ook geven cliënten aan dat zij het bevolkingsonderzoek belangrijk vinden en hier vertrouwen in hebben. Dit blijkt uit het landelijke cliënttevredenheidsonderzoek dat van april 2014 tot april 2015 uitgevoerd is. Het onderzoek richtte zich op ervaringen van de cliënt. In totaal vulden cliënten een online vragenlijst in. Wij vroegen cliënten zich uit te spreken over de informatie die ze voor en tijdens het onderzoek kregen, het maken van de afspraak en het onderzoek zelf. Cliënten zijn tevreden over de informatievoorziening over het bevolkingsonderzoek. Met name de uitnodigingsbrief en de folder, de medewerkers van de informatielijn en het onderzoek bij de huisarts of doktersassistente worden positief ervaren. Bijna 100% geeft aan de volgende keer weer mee te doen en het bevolkingsonderzoek aan te raden bij vrienden en/of kennissen. Feiten Bevolkingsonderzoek 4 Het bevolkingsonderzoek is gratis. 4 Deelname aan het bevolkingsonderzoek is vrijwillig. Feiten Baarmoederhalskanker 4 Baarmoederhalskanker komt het meest voor bij vrouwen van 30 tot 40 jaar. 4 15% van de vrouwen met baarmoederhalskanker is jonger dan 35 jaar. 4 Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen in Nederland baarmoederhalskanker. 4 Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het HPV en is niet erfelijk. 4 Het ontstaan van baarmoederhalskanker kan 10 tot 15 jaar duren. Uitnodiging Vrouwen krijgen een uitnodiging als zij 30, 35, 40, 45, 55 en 60 jaar worden. Bevolkingsonderzoek Zuid-West verstuurt de uitnodiging. Je maakt zelf een afspraak met de huisarts voor het onderzoek. Een uitstrijkje Het onderzoek duurt ongeveer 10 minuten. Het uitstrijkje zelf ongeveer 2 minuten. Het is altijd mogelijk om het uitstrijkje te laten maken door een vrouwelijke arts of assistente, eventueel anders dan de eigen huisarts (assistente). Neem het laboratoriumformulier mee naar het onderzoek. Onder de loep Bij 95% van de uitstrijkjes is er niets aan de hand. Als na vervolgonderzoek bij de gynaecoloog een echte afwijking wordt gevonden, blijkt dit in 90% een voorstadium van baarmoederhalskanker te zijn. Ongeveer 10% is baarmoederhalskanker. 2 minuten Meer informatiebronnen

5 Huisartsassistente Silvia aan het woord: Door te praten kan de vrouw zich vaak beter ontspannen Sytske heeft het nut aan den lijve ondervonden: Sommige dingen kunnen niet wachten! In het jaar waarin ik 35 werd was ik zwanger. Dus toen de oproep voor mijn tweede uitstrijkje in de bus viel, vulde ik vrolijk zwanger in en dat was dat. De herinnering bleef ook liggen, maandenlang. Totdat in een maand tijd vier vrouwen in mijn omgeving een afwijkende uitslag hadden. O ja, die oproep! Maar ik zou vast een goede uitslag krijgen, toch? Niet dus. Twee weken later kreeg ik de uitslag: Er zijn afwijkingen gevonden (Pap 3b). Door naar het ziekenhuis dus voor onderzoek. Zorgen maakte ik me nog niet direct, en ook de huisarts stelde me gerust. In het ziekenhuis werd mijn baarmoedermond gekleurd met twee soorten vloeistoffen. Afwijkende cellen vertonen namelijk een afwijkende kleur. Dat gebeurde niet. We nemen voor de zekerheid een biopt, zei de gynaecologe, want ik zie geen afwijkende cellen. De uitslag zou nu wel goed zijn toch? Toch niet. Dat biopt gaf namelijk Pap 4 aan. Reden voor een ingreep. Zwanger worden van een tweede? Nu even niet, mevrouw. Of ik zelf nog wat kon doen om de situatie te verbeteren? Stoppen met roken zou helpen. Dat heb ik direct gedaan. Binnen een week kon ik terecht voor de ingreep. Bepaald niet prettig maar voor een goed doel. Met een afspraak voor een half jaar later mocht ik weer gaan. Mijn huisarts had me al eerder verteld dat in het weggesneden weefsel kankercellen waren aangetroffen. Geloof me, dan schrik je. En dan is twee weken wachten op de uitslag heel erg lang. Gelukkig was het goed nieuws. Ook het uitstrijkje in het ziekenhuis was goed. Zwanger worden werd weer een optie! En inmiddels zijn wij trotse ouders van ons tweede kindje. Als er iemand is die het nut en de noodzaak van deelname aan het bevolkingsonderzoek aan den lijve heeft ondervonden, ben ik het. De volgende oproep laat ik niet meer zo maar links liggen. Mijn gezondheid is het belangrijkste wat ik heb. En dat kan niet wachten! Huisartsassistente en coördinator van huisartsenpraktijk Gezondheidscentrum De Bilt Silvia Kluvers-van Beek (37) verricht zo n 15 uitstrijkjes per week. In totaal duurt het bevolkingsonderzoek zo n tien minuten. Dat is inclusief het ophalen uit de wachtkamer, het invullen van de vragenlijst en het onderzoek. Het onderzoek zelf duurt zo n anderhalf tot twee minuten, aldus Silvia. De huisartsenpraktijk waar Silvia werkt, stuurt zelf de uitnodigingen voor het bevolkingsonderzoek. De vrouwen bellen zelf voor een afspraak. Als de vrouw nerveus is en tegen het onderzoek opziet, dan ga je eerst uitleggen wat je gaat doen. Als ze uitgekleed is, kan ze alvast gaan zitten op de behandelbank. Dan pak ik de spulletjes. Ik maak het speculum warm met warm water. Ondertussen vertel ik dat de vrouw kan gaan liggen op het puntje van de bank en dat ze de billen moet ontspannen. Het speculum laat ik even aan het dijbeen voelen zodat de vrouw weet hoe het voelt. Dan ga ik het speculum inbrengen en draaien. Dat vertel ik dan. Met de lamp kijk ik naar de baarmoedermond, dan breng ik een heel klein borsteltje in, dat vertel ik ook, en zeg ook dat dit een weeïg gevoel kan geven. Met de borstel neem ik materiaal af. Dat voel je wel een beetje. Door te praten, kan de vrouw zich vaak beter ontspannen. Dan haal ik de borstel uit de baarmoedermond en haal het speculum terug en mag de vrouw gaan zitten en zich weer aankleden. Opgelucht reageren Zeven van de tien vrouwen vertellen Silvia dat ze liever iets anders doen. Als ze er erg tegenop zien, vraag ik waarom. Meestal krijg ik als antwoord dat ze het eng vinden of dat het de eerste keer is. Maar je stelt ze gerust, zodat je zeker weet dat ze erna zeggen dat het wel meeviel. Haar ervaring is dat de meeste vrouwen na zo n onderzoek opgelucht reageren. Zo van: heb ik me daar zo druk over gemaakt? Dat viel wel mee. Bekijk de complete film op

6 Zijn de termen voor jou ook abacadabra? Uitslag van een uitstrijkje Je ontvangt schriftelijk de uitslag van het onderzoek van de screeningsorganisatie Bevolkingsonderzoek Zuid-West. Er zijn verschillende uitslagbrieven, afhankelijk van de uitslag van het uitstrijkje. Hieronder kan je zien welke brieven er zijn. BRIEF A: Er is geen afwijking gevonden. Actie: Je wordt over vijf jaar weer opnieuw uitgenodigd. Toelichting: Het uitstrijkje is normaal (Pap 1). Er zijn dus geen afwijkende cellen gevonden. BRIEF B: Het uitstrijkje was niet te beoordelen. Actie: Je moet een afspraak maken bij de huisarts. Toelichting: De beoordeling van het uitstrijkje kon niet goed worden uitgevoerd omdat er bijvoorbeeld te weinig cellen waren of omdat er te veel bloed in zat (Pap 0). Je krijgt het advies om over zes weken opnieuw een uitstrijkje te laten maken. Meestal is de uitslag dan normaal. Voor- en nadelen bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Wel of niet meedoen? Elk jaar doen ongeveer vrouwen tussen de 30 en 60 jaar mee aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Met dit onderzoek kunnen we vroeg ontdekken of iemand een voorstadium of baarmoederhalskanker heeft. Je beslist zelf of je meedoet aan het onderzoek. Je kunt voor jezelf een afweging maken tussen de vooren nadelen van het bevolkingsonderzoek. BRIEF C: Er zijn lichte afwijkingen gevonden. Actie: Je moet voor vervolgonderzoek naar de huisarts. Toelichting: In het uitstrijkje zijn licht afwijkende cellen gevonden (Pap 2 en 3a1). Deze cellen zijn geen baarmoederhalskanker. Meestal verdwijnen de afwijkende cellen vanzelf. Het afweersysteem van het lichaam ruimt de cellen zelf op. Dit kan één tot anderhalf jaar duren. Daarom krijg je het advies om na zes en twaalf maanden opnieuw een uitstrijkje te laten maken. Vaak wordt dan ook gekeken of je HPV-positief bent. Van iedere 200 vrouwen verdwijnt bij ongeveer 130 vrouwen de afwijking vanzelf. Als de afwijking niet verdwijnt, word je doorverwezen naar de gynaecoloog. BRIEF D: Er zijn afwijkingen gevonden. Actie: Je moet voor vervolgonderzoek naar de gynaecoloog. Toelichting: In het uitstrijkje zijn afwijkingen gevonden (Pap 3a2, 3b, 4 en 5). Minder dan 1% van alle vrouwen krijgt deze uitslag. De gynaecoloog doet vervolgonderzoek en beoordeelt of er echt een afwijking is. Vindt de gynaecoloog inderdaad afwijkingen, dan is ongeveer 90% een voorstadium van baarmoederhalskanker. Ongeveer 10% is baarmoederhalskanker. Hoe word ik op de hoogte gebracht als er afwijkingen zijn gevonden? Als er afwijkingen zijn gevonden waardoor je voor vervolgonderzoek bij de huisarts of gynaecoloog moet komen, neemt mogelijk de huisarts contact met je op. Ook ontvang je de uitslag per brief. Heeft de huisarts geen contact met je opgenomen? Bel dan zelf voor het maken van een afspraak om de uitslag en het vervolgonderzoek te bespreken. Voordelen Meedoen verkleint de kans dat je baarmoederhalskanker krijgt. Door het bevolkingsonderzoek kunnen vooral voorstadia van kanker worden opgespoord. Een behandeling van een voorstadium voorkomt dat baarmoederhalskanker ontstaat. Baarmoederhalskanker komt vaker voor bij vrouwen van 30 tot 60 jaar, die niet meedoen aan het bevolkingsonderzoek. Meedoen verkleint de kans om te overlijden aan baarmoederhalskanker. In Nederland overlijden 200 tot 250 vrouwen per jaar aan baarmoederhalskanker. Door het bevolkingsonderzoek overlijden ongeveer 225 vrouwen minder per jaar aan baarmoederhalskanker. Als baarmoederhalskanker vroeg wordt ontdekt, is de kans groter dat de behandeling succes heeft. De behandeling is vaak ook minder zwaar. Meedoen aan het bevolkingsonderzoek is gratis. Je kunt altijd het uitstrijkje door een vrouwelijke huisarts of assistente laten maken. Kan dat niet bij je huisarts? Of heb je liever een andere huisarts? Neem dan contact op met Bevolkingsonderzoek Zuid-West. Contactgegevens vind je op de achterzijde van dit magazine. Nadelen Met bevolkingsonderzoek worden vooral voorstadia opgespoord. Een voorstadium wordt bijna altijd behandeld. Een deel van de voorstadia zou ook zonder behandeling vanzelf over gaan. Een behandeling was dan niet nodig. Het uitstrijkje biedt geen 100% zekerheid. Ook het bevolkingsonderzoek is een momentopname. Als we een afwijking vinden in het uitstrijkje, weten we nog steeds niet zeker of je baarmoederhalskanker of een voorstadium hebt. Er is altijd meer onderzoek bij de huisarts of in het ziekenhuis nodig. Het maken van het uitstrijkje en het wachten op de uitslagbrief kan spannend zijn.

7 W E B L O G Wil je meer achtergrondinformatie? Of wil je je ervaringen delen? Dan kan je op onze blog terecht, kijk daarvoor op www. levenenlijf.nl. Je vindt hier ook interviews met ervaringsdeskundigen en specialisten. Door de kennis die je opdoet, kun je niet alleen zelf, maar ook je vriendinnen helpen een weloverwogen keuze te maken. F A C E B O O K Wij hebben een Facebook pagina (Leven & Lijf) gelanceerd, zodat we in gesprek kunnen met jou! Wat houdt jou bezig en wat zijn redenen om wel of juist niet te gaan? Een interactieve manier om elkaar beter te leren kennen. You like? We like! Postbus MD Rotterdam t Eindredactie: Kim van Sommeren, Hanneke van Trirum en Elma van der Vlis Fotografie: o.a. Robert Aarts en Rob de Voogd DTP, druk & productie: DRD Support BV

Onderzoek baarmoederhalskanker

Onderzoek baarmoederhalskanker Onderzoek baarmoederhalskanker Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Baarmoederhalskanker komt het meest voor bij vrouwen

Nadere informatie

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen?

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen? Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Wat zijn de veranderingen? Wat zijn de veranderingen? Het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker gaat veranderen. Wat verandert er precies? Testen op

Nadere informatie

Prik en bescherm. Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker

Prik en bescherm. Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker Prik en Prik en bescherm Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker De HPV-inenting in het kort HPV is de afkorting voor humaan papilloma-virus. Het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. De kans

Nadere informatie

HPV-vaccinatie voor meisjes van 12 jaar. Rijksvaccinatieprogramma

HPV-vaccinatie voor meisjes van 12 jaar. Rijksvaccinatieprogramma HPV-vaccinatie voor meisjes van 12 jaar Rijksvaccinatieprogramma HPV-vaccinatie HPV is de afkorting van humaan papillomavirus. Ongeveer 8 op de 10 vrouwen die seksueel actief zijn, krijgen ooit een HPV-infectie

Nadere informatie

De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie

De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 pavo 0597 Inhoudsopgave Inleiding 2 Algemeen 2 1. Het uitstrijkje 3 1a. Hoe wordt een uitstrijkje

Nadere informatie

Gynaecologie. Het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie

Gynaecologie. Het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Algemeen Bij een uitstrijkje neemt de arts met een borstel of spatel cellen van de baarmoedermond af. Aan het uitstrijkje is te zien

Nadere informatie

rik Prik en bescherm informatie over inenten tegen baarmoederhalskanker

rik Prik en bescherm informatie over inenten tegen baarmoederhalskanker rik n Prik en bescherm informatie over inenten tegen baarmoederhalskanker De HPV-inenting in het kort HPV is de afkorting voor humaan papilloma-virus. Het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken.

Nadere informatie

Uitstrijkje. Inleiding. Wat is een uitstrijkje? Het onderzoek. Onderzoek van de cellen

Uitstrijkje. Inleiding. Wat is een uitstrijkje? Het onderzoek. Onderzoek van de cellen Uitstrijkje H06.018-05 Inleiding In deze folder vindt u informatie over het uitstrijkje. Dit is een eenvoudig onderzoek om veranderingen in de cellen van de baarmoedermond en baarmoederhals op te sporen.

Nadere informatie

Ga naar prik en bescherm.nl

Ga naar prik en bescherm.nl Benieuwd wat andere meiden, moeders en experts vinden? Ga naar prik en bescherm.nl Dit mini-magazine geeft je in korte tijd de belangrijkste informatie over de HPV-vaccinatie. Wil je graag meer weten of

Nadere informatie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie Vaccinatie baarmoederhalskanker Gynaecologie Inleiding Als u nog nooit van het Humaan Papillomavirus (hierna te noemen: HPV) en baarmoederhalskanker heeft gehoord, dan bent u niet de enige. Ondanks het

Nadere informatie

HPV-vaccinatie. Informatie over inenten tegen baarmoederhalskanker

HPV-vaccinatie. Informatie over inenten tegen baarmoederhalskanker HPV-vaccinatie Informatie over inenten tegen baarmoederhalskanker De HPV-vaccinatie in het kort HPV is de afkorting voor humaan papilloma-virus. Het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. De kans

Nadere informatie

Afwijkend uitstrijkje

Afwijkend uitstrijkje Afwijkend uitstrijkje Gynaecologie Inleiding U heeft een afspraak gekregen bij een gynaecoloog van Medisch Spectrum Twente omdat u een afwijkend uitstrijkje heeft. Wij willen u graag voorbereiden op uw

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Het uitstrijkje. van de baarmoederhals

PATIËNTEN INFORMATIE. Het uitstrijkje. van de baarmoederhals PATIËNTEN INFORMATIE Het uitstrijkje van de baarmoederhals 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over het uitstrijkje van de baarmoederhals.

Nadere informatie

uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie

uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Inhoud 1 Algemeen 3 2 Het uitstrijkje 3 3 Wat betekent de uitlslag 4 4 Een afwijkende uitslag 5 5 Een afwijkend uitstrijkje: hoe nu verder 7 6 Colposcopie

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Algemeen Bij een uitstrijkje neemt de arts met een borstel of spatel cellen van de baarmoedermond af. Aan het uitstrijkje is te zien of er aanwijzingen

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie

Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Gynaecologie mca.nl Inhoudsopgave Wat is een uitstrijkje? 3 Waarom wordt een uitstrijkje gemaakt? 4 Wanneer wordt een uitstrijkje gemaakt? 4 Hoe wordt

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Beter voor elkaar 2 Inhoudsopgave Algemeen 4 Een uitstrijkje 4 Wanneer wordt een uitstrijkje gemaakt? 6 De uitslag 7 Colposcopie 9 Biopsie

Nadere informatie

Gynaecologische onderzoeken Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie (hotloop) en conisatie

Gynaecologische onderzoeken Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie (hotloop) en conisatie Gynaecologische onderzoeken Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie (hotloop) en conisatie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen Wat is een uitstrijkje? 1 Waarom wordt een uitstrijkje gemaakt?

Nadere informatie

UITSTRIJKJE, COLPOSCOPIE, LISEXCISIE EN CONISATIE

UITSTRIJKJE, COLPOSCOPIE, LISEXCISIE EN CONISATIE Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie GYNAECOLOGIE UITSTRIJKJE, COLPOSCOPIE, LISEXCISIE EN CONISATIE Versie 2.4 Datum Goedkeuring 07-07-2006 Verantwoording NVOG Algemeen Bij een uitstrijkje

Nadere informatie

Veel onwetendheid over baarmoederhalskanker op Curaçao zaterdag, 24 mei 2014 00:00

Veel onwetendheid over baarmoederhalskanker op Curaçao zaterdag, 24 mei 2014 00:00 Het grootste onderzoek naar baarmoederhalskanker en HPV-genotype in het Caribisch gebied tot nu toe vindt plaats op Curaçao. Bij 57.000 vrouwen op Curaçao zit een oproep in de bus om een PAP-test te doen.

Nadere informatie

Nieuwe methoden om de kans op baarmoederhalskanker

Nieuwe methoden om de kans op baarmoederhalskanker GYNAECOLOGIE Nieuwe methoden om de kans op baarmoederhalskanker te voorspellen Doet u mee aan ons onderzoek? WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK Doet u mee aan ons onderzoek? Hoe eerder baarmoederhalskanker ontdekt

Nadere informatie

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights:

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights: SPECIAL BMHK Screenmaart 2012 In deze speciale uitgave van Screen staat het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (BMHK) centraal. Highlights: praktijkondersteuners BMHK stellen zich aan u voor > 2

Nadere informatie

IMPROVE. Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken?

IMPROVE. Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken? Kan de zelfafnameset het uitstrijkje vervangen? IMPROVE Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken? Uitnodiging voor deelname aan wetenschappelijk onderzoek. www.hpvzelfafname.nl

Nadere informatie

Uitstrijkjesspreekuur Bernhoven: afwijkend uitstrijkje, colposcopie en lisexcisie

Uitstrijkjesspreekuur Bernhoven: afwijkend uitstrijkje, colposcopie en lisexcisie Uitstrijkjesspreekuur Bernhoven: afwijkend uitstrijkje, colposcopie en lisexcisie U heeft een verwijzing gekregen naar het uitstrijkjespreekuur omdat u een afwijkende uitslag heeft van het uitstrijkje

Nadere informatie

Preventie van. Wat u moet weten over. baarmoederhalskanker. Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker,

Preventie van. Wat u moet weten over. baarmoederhalskanker. Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker, Preventie van baarmoederhalskanker Wat u moet weten over baarmoederhalskanker Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker, een ziekte die kan voorkomen worden. Spreek er over met uw arts,

Nadere informatie

Inleiding... 2. Procedure... 2. Wat is een colposcopie?... 2. Verloop van het onderzoek... 2. Voorbereiding... 2. Het onderzoek... 2. Biopten...

Inleiding... 2. Procedure... 2. Wat is een colposcopie?... 2. Verloop van het onderzoek... 2. Voorbereiding... 2. Het onderzoek... 2. Biopten... Colposcopie H15.021-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Procedure... 2 Wat is een colposcopie?... 2 Verloop van het onderzoek... 2 Voorbereiding... 2 Het onderzoek... 2 Biopten... 3 Endocervicale curettage...

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje

man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje Mijn baarmoederhalsuitstrijkje vertoont afwijkingen. Antwoorden op veelgestelde vragen. Wat

Nadere informatie

Een afwijkend uitstrijkje en dan.

Een afwijkend uitstrijkje en dan. Een afwijkend uitstrijkje en dan. Inleiding 3 1. Wat betekent de uitslag van het uitstrijkje? 3 2. Hoe ontstaan de afwijkingen in de cellen? 4 3. Hoe bereidt u zich voor op het bezoek aan het spreekuur?

Nadere informatie

Een afwijkend uitstrijkje en dan

Een afwijkend uitstrijkje en dan Een afwijkend uitstrijkje en dan Gynaecologie Locatie Langendijk Een afwijkend uitstrijkje en dan Binnenkort verwachten we u op het cervixspreekuur (cervix = baarmoederhals). De uitslag van uw uitstrijkje

Nadere informatie

NHG-Praktijkhandleiding. Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

NHG-Praktijkhandleiding. Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker NHG-Praktijkhandleiding Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker De organisatie en uitvoering van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker in de huisartsenpraktijk Utrecht, november 2013 2013 Nederlands

Nadere informatie

Wanneer wordt een colposcopie verricht?

Wanneer wordt een colposcopie verricht? Colposcopie Wat is een colposcopie? Colposcopie betekent letterlijk 'kijken in de schede'. Met een speciaal instrument, een soort verrekijker met een vergrootglas, kijkt de arts naar de baarmoedermond

Nadere informatie

Een afwijkend uitstrijkje en dan... Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Een afwijkend uitstrijkje en dan... Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Een afwijkend uitstrijkje en dan... Afdeling Verloskunde/Gynaecologie U heeft een afspraak gekregen voor de cervixpoli in het Waterland Ziekenhuis. Met deze folder willen u informeren over aandoeningen

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Dokter op Dinsdag Bevolkingsonderzoek darmkanker Dr. Anneke De Schryver, MDL arts 25 maart 2014 Het slijmvlies van de dikke darm Het ontstaan van poliepen Poliepen + Goedaardig + Maar: kunnen kwaadaardig

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2014 Bevolkingsonderzoek darmkanker In deze folder leest u meer over het bevolkingsonderzoek darmkanker en wat dit voor u kan betekenen. Waarom een bevolkingsonderzoek? Darmkanker

Nadere informatie

Onderzoek naar borstkanker

Onderzoek naar borstkanker Onderzoek naar borstkanker 2016 Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Borstkanker komt vaak voor. Ongeveer 1 op de 8 vrouwen in Nederland krijgt in haar leven borstkanker. De meeste

Nadere informatie

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek Samenvatting Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker ( het uitstrijkje ). Er zijn echter kansen om de preventie van baarmoederhalskanker verder te verbeteren. Zo is er een

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling afwijkend uitstrijkje

Onderzoek en behandeling afwijkend uitstrijkje Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie mca.nl Wat is een uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie? 3 Uitstrijkje 4 Colposcopie 7 Lis-excisie en conisatie 9 Controle 11 Uw vragen 12

Nadere informatie

Colposcopie en lisexcisie

Colposcopie en lisexcisie Colposcopie en lisexcisie Uw huisarts heeft u voor verder onderzoek en een eventuele behandeling doorverwezen naar de gynaecoloog. In deze brochure vindt u hierover meer informatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2016 Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker? Darmkanker is een ernstige ziekte. Van elke 100 mensen zullen vier tot vijf mensen in hun leven darmkanker krijgen. In 2014

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn.

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn. WELOVERWOGEN BESLISSEN OF U EEN SCREENINGSMAMMOGRAFIE LAAT NEMEN. DE INFORMATIE IN DEZE FOLDER HELPT U DAARBIJ. 1. WAT IS BORSTKANKER? Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Nationale Nederlanden Paspoort. Informatieboekje bevolkingsonderzoek naar borstkanker

Nationale Nederlanden Paspoort. Informatieboekje bevolkingsonderzoek naar borstkanker Nationale Nederlanden Paspoort Informatieboekje bevolkingsonderzoek naar borstkanker Zorgbelang Gelderland, november 2010 Teksten of delen van teksten uit deze uitgave mogen, na verkregen toestemming van

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Colposcopie en ablatio

Colposcopie en ablatio Colposcopie en ablatio In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten een colposcopie te laten verrichten op de polikliniek Verloskunde en Gynaecologie van het Radboudumc. Colposcopie is een onderzoek

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Cervixpoli

PATIËNTEN INFORMATIE. Cervixpoli PATIËNTEN INFORMATIE Cervixpoli 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder willen de gynaecologen van het Maasstad Ziekenhuis u informeren over de Cervixpoli. Wij adviseren u deze informatie

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Plenaire opening Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Opening door Anke Leibbrandt Iedereen wordt van harte welkom geheten namens de BVN en de programmacommissie erfelijkheid (betrokken

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

BAARMOEDERHALSKANKER Wat u moet weten over baarmoederhalskanker

BAARMOEDERHALSKANKER Wat u moet weten over baarmoederhalskanker 2007 VAC 47 VU : GlaxoSmithKline, Rue du Tilleul 13, 1332 Genval BAARMOEDERHALSKANKER Wat u moet weten over baarmoederhalskanker Wenst U hierover meer te weten, contacteer Uw arts of surf naar : BAARMOEDERHALSKANKER

Nadere informatie

Lieve ouder, De inhoud van wat je schrijft is persoonlijk. Probeer eerlijk te zijn in wat je schrijft en je gevoelens toe te laten.

Lieve ouder, De inhoud van wat je schrijft is persoonlijk. Probeer eerlijk te zijn in wat je schrijft en je gevoelens toe te laten. Lieve ouder, Langs de één of andere weg ben je in het bezit gekomen van dit boekje, omdat je je kindje verloor door abortus en je het daar moeilijk mee hebt. Dit boekje is een soort dagboek, een leidraad

Nadere informatie

Dienst Gynaecologie. Verloskunde. Waartoe dient een uitstrijkje? Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje

Dienst Gynaecologie. Verloskunde. Waartoe dient een uitstrijkje? Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje Dienst Gynaecologie Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje Verloskunde Waartoe dient een uitstrijkje? Een uitstrijkje wordt ook wel de PAPsmeartest genoemd. Het dient om een voorstadium van

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus 4 Check this out! Baarmoederhalskanker is een veel voorkomend

Nadere informatie

Wij weten hoe het voelt

Wij weten hoe het voelt www.freya.nl Twitter: @Freya_NL facebook.com/freyanl Wij weten hoe het voelt Om je heen lijkt iedereen zomaar kinderen te krijgen. Bij jou blijft die zo gewenste zwangerschap uit. Bij Freya weten we als

Nadere informatie

OVERZICHT 2/07/2013 HET VLAAMS BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER. Dr. Stefan Teughels KANKERSCREENING IN VLAANDEREN EPIDEMIOLOGIE BMHKS

OVERZICHT 2/07/2013 HET VLAAMS BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER. Dr. Stefan Teughels KANKERSCREENING IN VLAANDEREN EPIDEMIOLOGIE BMHKS HET VLAAMS BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER Dr. Stefan Teughels OVERZICHT KANKERSCREENING IN VLAANDEREN EPIDEMIOLOGIE BMHKS HET VLAAMS BEVOLKINGSONDERZOEK NAAR BMHK OVERZICHT KANKERSCREENING IN

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting. is gevonden. Bevolkingsonderzoek

Als er bloed in uw ontlasting. is gevonden. Bevolkingsonderzoek Als er bloed in uw ontlasting 2014 is gevonden Bevolkingsonderzoek Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het bevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting

Nadere informatie

Inknippen van je tongriempje

Inknippen van je tongriempje Wilhelmina Kinderziekenhuis Inknippen van je tongriempje Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Inknippen van het tongriempje 6 Tips 9 Wil je meer

Nadere informatie

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A 1 -Voorkant -inhoudsopgave - Uitwerking deelvragen: - Wat is borstkanker? - Hoe ontdek je borstkanker? - Als je erachter komt, wat gebeurt er

Nadere informatie

Gynaecologie. Leefregels na een gynaecologische operatie

Gynaecologie. Leefregels na een gynaecologische operatie Gynaecologie Leefregels na een gynaecologische operatie 1 Weer thuis U bent weer thuis na de verwijdering van uw baarmoeder of een verzakkingoperatie. Deze brochure is bedoeld als aanvulling op de mondelinge

Nadere informatie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie Eileiderontsteking Afdeling Gynaecologie Inleiding Een eileiderontsteking is een ontsteking van de eileiders. Deze ontstekingen kunnen heel sluimerend verlopen met weinig klachten. Meestal heeft u acute

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden Als er bloed in uw ontlasting is gevonden januari 2014 2 3 Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het proefbevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting

Nadere informatie

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden Veilig vrijen: doe ik dat? Seks kan fijn zijn. Maar er zitten ook gevaren aan. Je kunt zwanger raken zonder dat je dat wilt. Je kunt ook een geslachtsziekte oplopen. Hoe voorkom je een zwangerschap of

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden Als er bloed in uw ontlasting is gevonden 2015 Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het bevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting (poep) is

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Behandelingen aan afwijkingen in de baarmoederhals

PATIËNTEN INFORMATIE. Behandelingen aan afwijkingen in de baarmoederhals PATIËNTEN INFORMATIE Behandelingen aan afwijkingen in de baarmoederhals 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u een globaal overzicht geven van de klachten

Nadere informatie

Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen

Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen Bezoekadressen: Meander Medisch Centrum Maatweg 3 3813 TZ Amersfoort Locatie Baarn Molenweg 2 3743 CM Baarn Locatie Barneveld

Nadere informatie

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT - vervolg 1 jr.

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT - vervolg 1 jr. 280311 IKR Infoboekje FBT - 2e ronde 06-03-2008 11:41 Pagina 1 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond 8 Informatie FOBT - vervolg 1 jr. 280311 IKR Infoboekje FBT - 2e

Nadere informatie

Hielprik voor de baby van Miriam en Dennis

Hielprik voor de baby van Miriam en Dennis Hielprik voor de baby van Miriam en Dennis Miriam en Dennis krijgen een baby Miriam en Dennis hebben een kind gekregen! Miriam en Dennis zijn blij. Vandaag is hun baby geboren. Het is een meisje. Ze heet

Nadere informatie

Uitstrijkje en vervolgonderzoeken

Uitstrijkje en vervolgonderzoeken Uitstrijkje en vervolgonderzoeken Maatschap Gynaecologie IJsselland Ziekenhuis Datum: Tijd: Naam arts:...... Inhoudsopgave Inleiding 1 Het uitstrijkje 2 2 De uitslag 4 3 Onderzoeken 3.1 Colposcopie 9 3.2

Nadere informatie

Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. Informatie FOBT - 1

Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. Informatie FOBT - 1 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond 8 Informatie FOBT - 1 Inhoudsopgave Darmkanker 3 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker 4 Het ontlastingsonderzoek 6 Vervolgonderzoek:

Nadere informatie

Vragen en antwoorden HPV-vaccinatie

Vragen en antwoorden HPV-vaccinatie Vragen en antwoorden HPV-vaccinatie Algemeen Voor wie is de inenting? De inenting binnen het Rijksvaccinatieprogramma is voor alle meisjes die zijn geboren in 1997 of daarna. Voor oudere meisjes is er

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Huisartsenpraktijk Dalfsen ARGO BV 2014 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk Dalfsen zijn de afgelopen 2 jaren tevredenheidsonderzoeken

Nadere informatie

Bloedgroepantistoffen

Bloedgroepantistoffen Bloedgroepantistoffen en Als nader onderzoek nodig is zwangerschap Onderzoek naar bloedgroepantistoffen In deze folder geven wij u informatie over bloedgroepantistoffen en wat zij betekenen als u zwanger

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Het eerste consult bij de gynaecoloog

Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste bezoek aan de gynaecoloog begint met een gesprek g waarin u uw klacht vertelt en de gynaecoloog u vragen stelt. Hierna volgt zo nodig een uitwendig en/of

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Voor het eerst is er een vaccin dat baarmoederhalskanker kan voorkomen

Voor het eerst is er een vaccin dat baarmoederhalskanker kan voorkomen Samenvatting Voor het eerst is er een vaccin dat baarmoederhalskanker kan voorkomen In Nederland bestaat al decennia een succesvol programma voor bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Daarmee

Nadere informatie

Chapter 5. Samenvatting. Fear and Cervical cancer screening

Chapter 5. Samenvatting. Fear and Cervical cancer screening Chapter 5 Samenvatting Fear and Cervical cancer screening 115 Samenvatting Samenvatting Angst en cervixkankerscreening Angst en screening voor baarmoederhalskanker: Een onderzoek naar risicogedrag, angst

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Gynaecologisch onderzoek naar abnormaal bloedverlies

Gynaecologisch onderzoek naar abnormaal bloedverlies Gynaecologisch onderzoek naar abnormaal bloedverlies Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2012 pavo 0413 Inleiding Uw huisarts heeft u verwezen naar de gynaecoloog omdat u abnormaal vaginaal bloedverlies

Nadere informatie

onderzoeken pre-transplantatie

onderzoeken pre-transplantatie onderzoeken pre-transplantatie Voorbereiding op niertransplantatie Voorbereidende onderzoeken In overleg met uw arts overweegt u een niertransplantatie. Aan niertransplantatie gaat een uitgebreide voorbereiding

Nadere informatie

Inleiding Wat is een uitstrijkje? Waarom worden uitstrijkjes gemaakt? Bij wie wordt een uitstrijkje gemaakt?

Inleiding Wat is een uitstrijkje? Waarom worden uitstrijkjes gemaakt? Bij wie wordt een uitstrijkje gemaakt? CIN-POLI 330 Inleiding U ontvangt deze brochure van uw specialist, omdat bij u sprake is van een afwijkend uitstrijkje. Het Sint Franciscus Gasthuis heeft een speciaal spreekuur voor vrouwen met een afwijkend

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

Een röntgenfoto laten maken

Een röntgenfoto laten maken Een röntgenfoto laten maken Informatie voor ouders en kinderen (0 12 jaar) Afdeling Radiologie IJsselland Ziekenhuis Wij verwachten: op de afdeling Radiologie op:..dag..(d.d.) om. uur Informatie voor ouders

Nadere informatie

Het verwijderen van de baarmoeder en/of eierstokken. Algemene informatie

Het verwijderen van de baarmoeder en/of eierstokken. Algemene informatie Het verwijderen van de baarmoeder en/of eierstokken Algemene informatie Inleiding U heeft met uw gynaecoloog gesproken over het verwijderen van uw baarmoeder en/of eierstokken. Deze folder geeft u algemene

Nadere informatie

Baarmoederhalskanker

Baarmoederhalskanker Baarmoederhalskanker Door: Demi Beau Abbink (1999) Oktober 2010 Ik hou mijn spreekbeurt over baarmoederhalskanker omdat: De meiden straks moeten gaan kiezen of ze de prik tegen baarmoederhalskanker willen

Nadere informatie

CAMOUFLAGE. Nieuwsbrief 5 17 maart

CAMOUFLAGE. Nieuwsbrief 5 17 maart CAMOUFLAGE Nieuwsbrief 5 17 maart Make-up tips Tip! Veel mensen met een schisis schamen zich voor hun litteken of neus. De bovenlip kan erg naar een kant trekken, veel te dun zijn of strakker staan dan

Nadere informatie

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie en geïnformeerde voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief;

Nadere informatie

Hevig bloedverlies bij menstruatie

Hevig bloedverlies bij menstruatie Gynaecologie Hevig bloedverlies bij menstruatie Menstruatiepolikliniek U heeft een afspraak op de menstruatiepolikliniek. U bent hier naar verwezen omdat u veel last heeft van vaginaal bloedverlies. In

Nadere informatie

Het uitstrijkje van de baarmoederhals

Het uitstrijkje van de baarmoederhals Gynaecologie Het uitstrijkje van de baarmoederhals www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Uitstrijkje... 3 Wat betekent de uitslag?... 6 Afwijkende uitstrijkjes... 9 Onderzoek door de gynaecoloog: colposcopie...

Nadere informatie

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum.

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum. Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen meander medisch centrum www.meandermedischcentrum.nl Inleiding Uw huisarts heeft u doorverwezen naar de mammapoli van

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Ductaal Carcinoma In Situ (DCIS)

Ductaal Carcinoma In Situ (DCIS) Bij u is een voorstadium van borstkanker geconstateerd. Deze afwijking wordt Ductaal Carcinoma In Situ (afgekort DCIS) genoemd. Uw arts of verpleegkundig specialist heeft uitgelegd wat DCIS inhoudt en

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie