In het spoor van de Shoah

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In het spoor van de Shoah"

Transcriptie

1 In het spoor van de Shoah Verslag van een beklijvende herinneringsreis - Belzec - Studiereis Stichting Auschwitz - Auschwitz in Gedachtenis vzw - editie 2015 Verslag door Simon Schepers (Bijzonder Comité voor Herinneringseducatie)

2 Belzec Het begin van Aktion Reinhardt Belzec was een van de eerste centra van Aktion Reinhardt, een geheime operatie om de massale vernietiging van de Poolse Joden te realiseren. Aan het hoofd van Belzec stond kampcommandant Christian Wirth. Hij was in Duitsland reeds betrokken geweest bij de eerste euthanasieprojecten van mensen met een fysieke of mentale beperking. Zijn expertise met betrekking tot vergassingen kwam in Polen goed van pas. In Belzec werden de eerste vaste gaskamers geïnstalleerd. Langs de buitenkant zagen het midden symboliseert de weg die de gevangenen vanop het perron moesten afleggen om naar de gaskamers te gaan. In de grote stenen vlakte van het monument vind je enkele bomen. Ze staan gegroepeerd in een hoekje. Deze bomen staan hier niet om de bezoekers van schaduw te voorzien. Wel zijn het de laatste getuigen van de misdaden die zich in Belzec hebben voltrokken. Deze bomen stonden hier ten tijde van het vernietigingscentrum. Ze werden verplant en geïntegreerd in het memoriaal. ze eruit als gewone houten barakken en konden de Joden weinig vermoeden over hun eindbestemming. In rechte lijn naar een fataal lot Mijn bezoek aan Belzec zal ik nooit vergeten. De brandende zon stond hoog aan de hemel en zoals op vele herdenkingsplaatsen was het er muisstil. Er zijn ook amper restanten die doen herinneren aan de aanwezigheid van een vernietigingscentrum. Op deze site bevindt zich nu wel een groot en modern monument uit Wat meteen opvalt is de gigantische vlakte met ontelbare zwarte en grijze stenen. Deze vlakte wordt in twee gesplitst door een rechte lijn die je naar de achterkant van het memoriaal brengt. Op de begane grond kan je het moeilijk zien, maar vanuit de lucht wordt duidelijk dat de kleurverschillen van de stenen de locaties van de massagraven markeren. De gang in Monument van Belzec. Simon Schepers

3 De laatste getuigen van het drama in Belzec. Simon Schepers Symbolische gang naar de gaskamers. Simon Schepers Belzec als inspiratiemodel Het systeem in Belzec was niet perfect, maar bleek toch een goede basis om centra zoals Sobibor en Treblinka vorm te geven. Zo kwam het gas, aangedreven door een motor, niet uit het plafond maar uit een pijp die uit de grond kwam en was Belzec een klein centrum was, niet bedoeld om te blijven, maar wel om ontsmet te worden en nadien verder te reizen naar een werkkamp. Dit was natuurlijk een leugen, maar op die manier konden de nazi s de massa bedaren. Dit werd ook toegepast in Sobibor en Treblinka. de weg naar de gaskamers te lang. In Sobibor en Treblinka werd deze gang aangepast en voorzien van een bocht. Die bocht moest paniek vermijden omdat men dan niet kon zien wat er aan het einde van die gang op hen wachtte. In andere centra kwam het gas uit het plafond om sabotage te voorkomen. Bij aankomst in Belzec probeerden de nazi s de gevangenen gerust te stellen. Er werd verteld dat Het verzet van Kurt Gerstein In het museum van Belzec vertelt men het buitengewone verhaal van Kurt Gerstein. Deze man werd in 1941 lid van de Waffen-SS. Hij wilde namelijk met eigen ogen kunnen vaststellen wat er zich in de concentratiekampen afspeelde. In Belzec was hij getuige van een gruwelijke vergassing. Door

4 Deur naar de bezinningsruimte in Belzec. Simon Schepers Verhaal van Kurt Gerstein, museum Belzec. Simon Schepers problemen met de motor die de CO produceerde voor de gaskamers, duurde het lijden van de slachtoffers wel meer dan drie uur. Toen de gaskamers werden geopend om ontruimd te worden, zag hij de lijken rechtop staan, sommigen hand in hand (families). Vervolgens moesten Sonderkommandos de lichamen controleren op gouden tanden en andere waardevolle spullen. Gerstein was zo gechoqueerd door wat hij zag, dat hij nadien een rapport opstelde om de wereld op de hoogte te brengen van de gruwel van de Shoah. opent, kom je in een gigantische lege ruimte. Waar je ook kijkt, zie je beton. Er zijn slechts twee spotjes die aanspringen wanneer iemand binnen komt. Ze werpen het hoogst noodzakelijke licht om je weg te vinden in deze zaal. Aan de ingang bevindt zich een soort altaar, maar dit zonder religieuze symbolen. Deze ruimte is bedoeld voor iedereen die het memoriaal bezoekt. Het is een plaats waar je even kan bezinnen, van welke levensovertuiging je ook bent. Het maakt niet uit of je jood, christen of moslim bent, man of vrouw, hetero of homo, Pool of Belg, Een universeel verhaal Het memoriaal van Belzec heeft voor de bezoekers een bijzondere ruimte gecreëerd. Wanneer je het kleine museum op de site bezoekt, leidt een smalle gang je naar een grote zwarte deur. Als je de deur Er is op deze plaats een gruwelijke misdaad tegen de menselijkheid gebeurd en dergelijke zaken gebeuren vandaag de dag nog altijd. Het is daarom onze taak om in te grijpen en dit een halt toe te roepen. Het is aan ons allen om de herinnering aan de Shoah levend

5 te houden en over onze acties in het hier en nu na te denken. Wat kunnen wij doen om zoiets in de toekomst te voorkomen? Wat is onze verantwoordelijkheid en is er een manier waarop we - zelfs als individu - een verschil kunnen betekenen? Slachtoffers van de Shoah, museum Belzec. Simon Schepers Earth, do not cover my blood; let there be no resting place for my outcry!. Simon Schepers

In het spoor van de Shoah

In het spoor van de Shoah In het spoor van de Shoah Verslag van een beklijvende herinneringsreis - Majdanek - Studiereis Stichting Auschwitz - Auschwitz in Gedachtenis vzw - editie 2015 Verslag door Simon Schepers (Bijzonder Comité

Nadere informatie

In het spoor van de Shoah

In het spoor van de Shoah In het spoor van de Shoah Verslag van een beklijvende herinneringsreis - Het getto van Warschau - Studiereis Stichting Auschwitz - Auschwitz in Gedachtenis vzw - editie 2015 Verslag door Simon Schepers

Nadere informatie

WERKBLAD LOTTY VEFFER

WERKBLAD LOTTY VEFFER WERKBLAD LOTTY VEFFER Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Lotty Lotty Veffer is geboren op 10 juli 1921. Deze foto komt uit 1940.

Nadere informatie

Studiereizen van het Bildungswerk Stanislaw Hantz naar de kampen van de Aktion Reinhardt

Studiereizen van het Bildungswerk Stanislaw Hantz naar de kampen van de Aktion Reinhardt Témoigner. Entre histoire et mémoire Revue pluridisciplinaire de la Fondation Auschwitz 116 2013 Voyages mémoriels Studiereizen van het Bildungswerk Stanislaw Hantz naar de kampen van de Aktion Reinhardt

Nadere informatie

Enkele vragen aan Kristin Harmel

Enkele vragen aan Kristin Harmel Enkele vragen aan Kristin Harmel Waar gaat Zolang er sterren aan de hemel staan over? Zolang er sterren aan de hemel staan gaat over Hope McKenna- Smith, eigenaresse van een bakkerij in Cape Cod. Ze komt

Nadere informatie

WERKBLAD CARLA VEFFER

WERKBLAD CARLA VEFFER WERKBLAD CARLA VEFFER Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Carla met neefje en tante Gebruik www.joodsmonument.nl voor achtergrondinformatie.

Nadere informatie

WERKBLAD LOTTY VEFFER

WERKBLAD LOTTY VEFFER WERKBLAD LOTTY VEFFER Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Lotty Lotty Veffer is geboren op 10 juli 1921. Deze foto komt uit 1940.

Nadere informatie

11 t/m 19 oktober 2013 vertrek op vrijdagavond 11 oktober met de nachttrein terugreis per vliegtuig zaterdagavond 19 oktober terug in Amsterdam

11 t/m 19 oktober 2013 vertrek op vrijdagavond 11 oktober met de nachttrein terugreis per vliegtuig zaterdagavond 19 oktober terug in Amsterdam 11 t/m 19 oktober 2013 vertrek op vrijdagavond 11 oktober met de nachttrein terugreis per vliegtuig zaterdagavond 19 oktober terug in Amsterdam Stichting Sobibor Aktion Reinhard is het centrale thema van

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

HOLOCAUST BIBLIOTHEEK. Hans Citroen. Auschwitz-de Judenrampe. vergeten spoor

HOLOCAUST BIBLIOTHEEK. Hans Citroen. Auschwitz-de Judenrampe. vergeten spoor HOLOCAUST BIBLIOTHEEK Hans Citroen Auschwitz-de Judenrampe vergeten spoor Auschwitz-de Judenrampe 1 Hans Citroen Auschwitz-de Judenrampe vergeten spoor 2014 2 3 Voor mijn opa en Barbara Starzyńska Inhoudsopgave

Nadere informatie

Anne Frank, haar leven

Anne Frank, haar leven Vragen en opdrachten bij: Anne Frank, haar leven Doe meer met Leeslicht! Bij alle boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan

Nadere informatie

WERKBLAD CARLA VEFFER

WERKBLAD CARLA VEFFER WERKBLAD CARLA VEFFER Bron 1. foto Carla met neefje en tante Carla Veffer is geboren op 23 april 1928. De foto is genomen in 1940. Hoe oud is Carla op deze foto? of.. In februari 1943 komt Carla samen

Nadere informatie

WERKBLAD CARLA VEFFER

WERKBLAD CARLA VEFFER WERKBLAD CARLA VEFFER Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Carla met neefje en tante Gebruik www.joodsmonument.nl voor achtergrondinformatie.

Nadere informatie

MONUMENTEN IN AMSTERDAM

MONUMENTEN IN AMSTERDAM MONUMENTEN IN AMSTERDAM ondek de monumenten in de stad Project van het Amsterdams 4 en 5 mei comité Tijdelijk monument voor actiegroep Dolle Mina uit 2009. Hier tussen de Westermarkt en de Keizersgracht,

Nadere informatie

Opdrachtenblad bij de tentoonstelling. Zie onder dit document.

Opdrachtenblad bij de tentoonstelling. Zie onder dit document. Lesidee: Expositie Auswitz-Birkenau (8 t/m14 april Sweelinckplein,15 t/m 26 april MICT) Bezichtig banieren met tekst en beeldmateriaal van kamp Westerbork, Vught, het Apeldoornsche Bosch en de transporten

Nadere informatie

GEDICHTEN FOTOGRAFIE. Sachsenhausen. Auschwitz. Buchenwald. Birkenau. Westerbork. vught. Rob Komen

GEDICHTEN FOTOGRAFIE. Sachsenhausen. Auschwitz. Buchenwald. Birkenau. Westerbork. vught. Rob Komen GEDICHTEN FOTOGRAFIE Sachsenhausen Auschwitz Buchenwald Birkenau Westerbork vught Rob Komen 1 loop even met me mee loop even met me mee daar naar die laatste barak waar de mensen van de dag niet meer heenlopen

Nadere informatie

WERKBLAD WANDA VERDUIN

WERKBLAD WANDA VERDUIN WERKBLAD WANDA VERDUIN Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Wanda Wanda Verduin is geboren op 20 augustus 1925. Deze foto is van

Nadere informatie

Rassenleer. Nog lager stonden volgens hem de zigeuners en vooral de joden. Dat waren geen mensen maar ongedierte, dat uitgeroeid moest worden.

Rassenleer. Nog lager stonden volgens hem de zigeuners en vooral de joden. Dat waren geen mensen maar ongedierte, dat uitgeroeid moest worden. De Holocaust Rassenleer Lang voordat Hitler de leider van Duitsland werd, schreef en vertelde hij over de rassenleer. Dat was een theorie die beweerde dat mensen waren verdeeld in rassen: zwakke, minderwaardige

Nadere informatie

DE DEPORTATIES VAN JODEN UIT DE DOSSINKAZERNE

DE DEPORTATIES VAN JODEN UIT DE DOSSINKAZERNE Inhoud WOORD VOORAF 9 INLEIDING 11 DE JOODSE GEMEENSCHAP IN BELGIË VOOR EN BIJ HET BEGIN VAN DE TWEEDE WERELDOORLOG 15 Joden vluchten uit Nazi-Duitsland, Oostenrijk en Polen 15 België als opvangland in

Nadere informatie

D E C E M B E R

D E C E M B E R A L G E M E E N De is ontwikkeld om tussendoor of als start van een les uit te voeren. Het is een korte opdracht waarbij leerlingen en wellicht ook uzelf worden geïnspireerd om met (een onderdeel van de)

Nadere informatie

En dan gingen wij met de bus verder naar het kamp II bezoeken, gelukkig is dat maar korte duur, wij waren al moe van veel rondlopen.

En dan gingen wij met de bus verder naar het kamp II bezoeken, gelukkig is dat maar korte duur, wij waren al moe van veel rondlopen. En dan gingen wij met de bus verder naar het kamp II bezoeken, gelukkig is dat maar korte duur, wij waren al moe van veel rondlopen. Geschiedenis In het stadje Auschwitz (Pools: Oswiecim) ligt stille getuige

Nadere informatie

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot,

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot, 23g2.. passeerden vanmiddag veel bommenwerpers en jagers in oostelijke richting. Vanavond naar Simonse geweest. Toen ik terug naar huis ging en nog maar juist de poort uit was, hoorde ik opeens iets, alsof

Nadere informatie

De laatste wens van Maarten Ouwehand

De laatste wens van Maarten Ouwehand De laatste wens van Maarten Ouwehand Een verhalend ontwerp voor CKV waarin leerlingen op school een museum ontwerpen, inrichten en openen. Gemaakt voor en door: Andreas College Katwijk en Bureau voor Educatief

Nadere informatie

WERKBLAD WANDA VERDUIN

WERKBLAD WANDA VERDUIN WERKBLAD WANDA VERDUIN Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Wanda Wanda Verduin is geboren op 20 augustus 1925. Deze foto is van

Nadere informatie

Wat rest is een foto

Wat rest is een foto Wat rest is een foto Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum, Leeuwarden

Nadere informatie

portfolio Auschwitz Photos :

portfolio Auschwitz Photos : Auschwitz Chaque année, la Fondation Auschwitz organise un voyage d étude pour un groupe d une centaine de personnes à Auschwitz. Cette année, il s est déroulé du 2 au 6 avril. 3 jours sur place, à parcourir,

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

MUSEUMFICHES PARCOURS ANGST EN VERZET

MUSEUMFICHES PARCOURS ANGST EN VERZET MUSEUMFICHES PARCOURS ANGST EN VERZET 2 LEES EERST DIT In dit boekje vind je een museumparcours rond het thema angst en verzet. Jullie werken in kleine groepjes. Elk bezoek start met de introfilm. Als

Nadere informatie

Je gaat een kist inrichten met je groepje. Een presentatiekist van hout met glas ervoor

Je gaat een kist inrichten met je groepje. Een presentatiekist van hout met glas ervoor VERZET Je gaat een kist inrichten met je groepje. Een presentatie kist van hout, met glas ervoor. De kist gaat over het verzet. De volgende dingen moeten in ieder geval in de kist komen: Wat is onderduiken

Nadere informatie

WERKBLAD JUDITH WURMS

WERKBLAD JUDITH WURMS WERKBLAD JUDITH WURMS Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Judith Judith Wurms is geboren op 23 juli 1932. Op deze foto is ze 9

Nadere informatie

Stichting Requiem van Theresienstadt: Stemmen van Verzet. Beleidsplan. Amsterdam, september 2014

Stichting Requiem van Theresienstadt: Stemmen van Verzet. Beleidsplan. Amsterdam, september 2014 Stichting Requiem van Theresienstadt: Stemmen van Verzet Beleidsplan Amsterdam, september 2014 1. Het werk dat de stichting doet: De Stichting Requiem van Theresienstadt: Stemmen van Verzet is op 3 juli

Nadere informatie

L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R

L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R L E S B R I E F B O V E N B O U W B A S I S O N D E R W I J S Op de weg van Liesel Aussen L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R Op deze foto zie je

Nadere informatie

Sire, Geachte ministers uit binnen- en buitenland, Heren en dames ambassadeurs, Mevrouw de gouverneur, Mijnheer de burgemeester, Dames en heren,

Sire, Geachte ministers uit binnen- en buitenland, Heren en dames ambassadeurs, Mevrouw de gouverneur, Mijnheer de burgemeester, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Opening Kazerne Dossin 26 november 2012 Sire, Geachte ministers

Nadere informatie

Cine REX en CINEAC. Namen van Antwerpse bioscoopen. In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE

Cine REX en CINEAC. Namen van Antwerpse bioscoopen. In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE Cine REX en CINEAC Namen van Antwerpse bioscoopen In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE Helfaut, Nord Pas De Calais, Frankrijk : Een plaats waar het lot van Europa bepaald had kunnen worden. 19 Juli 2012

Nadere informatie

Voorbeelden van draaiboeken

Voorbeelden van draaiboeken Praktische tips 2 Voorbeelden van draaiboeken 3 Voorbeeld uitnodiging herdenking 4 Voorbeeld uitnodiging overdracht 5 Voorbeeld welkomstwoord 5 Voorbeeld slotwoord 6 Gedichten Voorbeelden van draaiboeken

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 24 (22-06)

De Bijbel open 2013 24 (22-06) 1 De Bijbel open 2013 24 (22-06) In Mattheus 16 komen we een bijzondere uitdrukking tegen. Jezus zegt daar tegen Petrus en de andere discipelen dat zij zullen binden en ontbinden. Dat roept bij iemand

Nadere informatie

Wie is Wie? Zet het nummer van het bijschrift bij de goede foto.

Wie is Wie? Zet het nummer van het bijschrift bij de goede foto. Wie is Wie? Zet het nummer van het bijschrift bij de goede foto. (28 september 1942) Het benauwt me ook meer dan ik zeggen kan dat we nooit naar buiten mogen, en ik ben erg bang dat we ontdekt worden en

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

D DE HISTORISCHE PLAATS HUMBERGHAUS HET VERHAAL VAN EEN FAMILIE

D DE HISTORISCHE PLAATS HUMBERGHAUS HET VERHAAL VAN EEN FAMILIE D DE HISTORISCHE PLAATS HUMBERGHAUS HET VERHAAL VAN EEN FAMILIE Didactische materialen D: Vragenlijst voor groepswerk Uitgever en verantwoordelijk Historische Vereniging Dingden Heimatverein Dingden e.

Nadere informatie

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg 2 maart 1945 2 maart 2016 Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg Er kwamen 4 Duitsers bij de Bark. Ze slaan piketten, voor het plaatsen van batterijen veldartillerie. Maar op die dag gingen de verzetsgroepen

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

MUSEUMFICHES PARCOURS GENOCIDE

MUSEUMFICHES PARCOURS GENOCIDE MUSEUMFICHES PARCURS GENCIDE LEES EERST DIT In dit boekje vind je een museumparcours rond het thema genocide. Jullie werken in kleine groepjes. Elk bezoek start met de introfilm. Als je die nog niet zag,

Nadere informatie

CITYTRIP Krakau (Polen)

CITYTRIP Krakau (Polen) CITYTRIP Krakau (Polen) DRIEDAAGSE VLIEGTUIGREIS met bezoek aan Auschwitz en Birkenau 1 Programma Krakau, een stad met een unieke sfeer en een schitterende authentieke binnenstad, werd in 1978 als eerste

Nadere informatie

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN WAAROM??? DAAROM!!! Soms sta je met je mond vol tanden, wanneer je kind je met een vraag overvalt. "Waarom zijn de bomen groen?", "Waarom regent het vandaag?" Waarom... waarom..., steeds weer waarom. De

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 4-7 jarigen. Mei 2005 Deze lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Judith Maarsen De lessen zijn geschreven om te gebruiken in kleine Bijbelstudie groepen

Nadere informatie

. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken.

. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken. Dat men niet zal vergeten, dat men zal blijven herdenken. Speech van Jacques Grishaver, voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité, tijdens de lunchbijeenkomst na de Auschwitzherdenking op 28 januari 2007, in de RAI te Amsterdam. Dames en heren, vrienden

Nadere informatie

Door: Natascha van Wijk & Audrey Roelfzema

Door: Natascha van Wijk & Audrey Roelfzema Door: Natascha van Wijk & Audrey Roelfzema Inleiding Geachte leerkracht, De kinderen van uw klas zijn geselecteerd om deel te nemen aan het namen lezen op 27 januari 2010. Hierbij zullen zij een deel van

Nadere informatie

Hieronder een indruk van de Benefietavond die door welwillenden te Zwolle e.o. is georganiseerd ten behoeve van Stichting Zikna.

Hieronder een indruk van de Benefietavond die door welwillenden te Zwolle e.o. is georganiseerd ten behoeve van Stichting Zikna. Hieronder een indruk van de Benefietavond die door welwillenden te Zwolle e.o. is georganiseerd ten behoeve van Stichting Zikna. De avond werd gehouden in de synagoge van Zwolle. De synagoge van Zwolle

Nadere informatie

Vredescentrum. AANBOD SECUNDAIR ONDERWIJS Schooljaar

Vredescentrum. AANBOD SECUNDAIR ONDERWIJS Schooljaar Vredescentrum AANBOD SECUNDAIR ONDERWIJS Schooljaar 2017-2018 1 Vredescentrum van de provincie en stad Antwerpen vzw Het Vredescentrum voor de vrienden. Het Vredescentrum is al 30 jaar lang een enthousiaste

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

De schepping. Leerplan r.-k. godsdienst

De schepping. Leerplan r.-k. godsdienst De schepping Focus van dit verhaal De focus van dit verhaal ligt op de scheppingsdagen (Gen. 1:1 2:3). Dit verhaal is één van de heilige verhalen. Het verhaal hoort tot de kernpresentatie. Christenen beleven

Nadere informatie

Over de grens: Holocaust Memorial Day 2017

Over de grens: Holocaust Memorial Day 2017 Over de grens: Holocaust Memorial Day 2017 Op 27 januari 1945 werd het nazi-concentratiekamp Auschwitz door Sovjet-soldaten bevrijd. Tijdens de oorlogsjaren werden er in Auschwitz meer dan 1 miljoen Joden,

Nadere informatie

HC zd. 3 nr. 32. dia 1

HC zd. 3 nr. 32. dia 1 HC zd. 3 nr. 32 deze zondag verzet zich tegen fatalisme als grondtrek van veel menselijk denken fatalisme wil zeggen dat het gaat zoals de goden besloten hebben jij kunt daar niets aan veranderen dia 1

Nadere informatie

Hierna volgen nu 13 begrippen die iets met de oorlog te maken hebben. Combineer deze begrippen met een plaatje uit de strip.

Hierna volgen nu 13 begrippen die iets met de oorlog te maken hebben. Combineer deze begrippen met een plaatje uit de strip. Rebecca R. Een Senne en Sanneverhaal of een lesje geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog Marc Verhaegen Een voorbeeld van didactische verwerking naar de klas toe. Al weeral bijna 70 jaar geleden! De oorlogsjaren

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

van herinnering De Trein der duizend Een stap naar de herinnering van morgen nr. 04 Juni 2011 Pedagogie en geschiedenisoverdracht w Lees pagina 2

van herinnering De Trein der duizend Een stap naar de herinnering van morgen nr. 04 Juni 2011 Pedagogie en geschiedenisoverdracht w Lees pagina 2 sporen van herinnering nr. 04 Juni 2011 BELGIQUE - BELGIË P.P. BRUXELLES X 1/9464 Pedagogie en geschiedenisoverdracht EEN UITGAVE VAN VZW AUSCHWITZ IN GEDACHTENIS DRIEMAANDELIJKS JAARGANG 1 NR.4 april

Nadere informatie

WERKBLAD ERNST VERDUIN

WERKBLAD ERNST VERDUIN WERKBLAD ERNST VERDUIN Bron 1. foto Ernst Ernst Verduin is geboren op 22 juni 1927. Deze schoolfoto komt uit 1940. Hoe oud is hij op deze foto? Op 17 januari 1943 komt hij samen met zijn vader, moeder

Nadere informatie

WERKBLAD JUDITH WURMS

WERKBLAD JUDITH WURMS WERKBLAD JUDITH WURMS Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Judith Judith Wurms is geboren op 23 juli 1932. Op deze foto is ze 9

Nadere informatie

Een les rekenen: de maten van de ark (voorbeeldles basisschool)

Een les rekenen: de maten van de ark (voorbeeldles basisschool) Een les rekenen: de maten van de ark (voorbeeldles basisschool) Paul Knöps Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap

Nadere informatie

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 God en je naasten liefhebben LES 3 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 Wat leer

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

interieur moderne stijl warme uitvoering TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: VLASSAK-VERHULST Tijdloos wonen 177

interieur moderne stijl warme uitvoering TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: VLASSAK-VERHULST Tijdloos wonen 177 interieur moderne stijl IN warme uitvoering TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: VLASSAK-VERHULST Tijdloos wonen 177 De eigenaars van dit schitterende huis aarzelden niet lang om het ontwerp en de volledige

Nadere informatie

www.razyboard.com/system/index.php?printview)

www.razyboard.com/system/index.php?printview) 1 2 3 www.razyboard.com/system/index.php?printview) 4 6 Beeld cartoon in Cartoonwedstijd over holocaust in Teheran 5 6 60gp.ovh.net/~novacivi/blog/archives/cat_inte...) 7 8 Geschiedenis : levend verleden?

Nadere informatie

Planting Seeds. Auschwitz Birkenau. of Healing. Tibetaans Boeddhistisch Project op het terrein van. 26 tot 30 september 2016

Planting Seeds. Auschwitz Birkenau. of Healing. Tibetaans Boeddhistisch Project op het terrein van. 26 tot 30 september 2016 Planting Seeds of Healing Tibetaans Boeddhistisch Project op het terrein van Auschwitz Birkenau 26 tot 30 september 2016 Net als de zon, die ontelbare stralen uitzendt, is compassie de bron van alle innerlijke

Nadere informatie

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Vandaag is rood. Pinksteren 2014 Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Dat mooie rood was ooit voor mij Een kleur van passie

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Mijn artfiact 3 Proces 4 Mijn beoordelingsblad en presentatie 5 Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 2 Autobiotic Selfie Inleiding De autobiotic selfie heeft mij heel

Nadere informatie

Maar hier bij Jakob gaat de hemel open. Opeens is daar die ladder met Gods boodschappers, die omhoog gaan en afdalen.

Maar hier bij Jakob gaat de hemel open. Opeens is daar die ladder met Gods boodschappers, die omhoog gaan en afdalen. Genesis 28: 10-22 Liturgie: Welkom Lied 314: 1,2,3 Begroeting Klein gloria (Lied 195) Lied 146c: 1,3,7 Geloofsbelijdenis Lied 871: 1,2,3,4 Gebed Lezen: Genesis 28: 10-22 Themalied: 1,2 Preek: Lied 913:

Nadere informatie

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Bijeenkomst 1: Kennismaking 1 Bijeenkomst 2: Familie en vrienden Gesprek over subthema 1: Ouders en Grootouders : Wie was uw

Nadere informatie

Gedenkstenen. G. van Leeuwe b.v.

Gedenkstenen. G. van Leeuwe b.v. Gedenkstenen G. van Leeuwe b.v. G. van Leeuwe b.v. Door de natuur gevormd Wij zijn een familiebedrijf dat persoonlijke aandacht hoog in het vaandel heeft staan. Al vier generaties staan wij bekend als

Nadere informatie

De foto hierboven laat het eigenlijk al zien, waar dit nummer overgaat.

De foto hierboven laat het eigenlijk al zien, waar dit nummer overgaat. Hoofdredactie: Paul Meekhof mei / juni 2015 Pagina s : 10 NR 4 De foto hierboven laat het eigenlijk al zien, waar dit nummer overgaat. De herdenking van afgelopen 4 mei en de viering van 5 mei. Voor het

Nadere informatie

H E R I N N E R I N G S C E N T R U M K A M P W E S T E R B O R K

H E R I N N E R I N G S C E N T R U M K A M P W E S T E R B O R K Het dagboek van Simon Lesmateriaal H E R I N N E R I N G S C E N T R U M K A M P W E S T E R B O R K Het dagboek van Simon Lesmateriaal Dit lesmateriaal hoort bij de strip Het dagboek van Simon en is ontwikkeld

Nadere informatie

WERKBLAD JUDITH WURMS

WERKBLAD JUDITH WURMS WERKBLAD JUDITH WURMS Bron 1. foto Judith Judith Wurms is geboren op 23 juli 1932. Op deze foto is ze 9 of 10 jaar oud. Bestudeer de foto. Bij welke gelegenheid is deze genomen? Bron 2. foto moeder Op

Nadere informatie

Oorlogsbron van de Maand MEI 2017

Oorlogsbron van de Maand MEI 2017 ALGEMEEN Oorlogsbron van de Maand MEI 2017 De Oorlogsbron van de Maand is ontwikkeld om tussendoor of als start van een les uit te voeren. Het is een korte opdracht waarbij leerlingen en wellicht ook uzelf

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Onder de Hoge Bescherming van ZM de Koning. De Trein der naar Auschwitz - Birkenau Mei 2012

Onder de Hoge Bescherming van ZM de Koning. De Trein der naar Auschwitz - Birkenau Mei 2012 Onder de Hoge Bescherming van ZM de Koning De Trein der 1000 naar Auschwitz - Birkenau Mei 2012 1. Inleiding: In 1995 organiseerden de stad Namen en de Auschwitz Stichting een groot herinneringsproject:

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 8-12 jarigen Lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Ilja Witte en Judith Maarsen Mei 2007Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling HET BOEK

Nadere informatie

De Holocaust, 1933-1941-1945

De Holocaust, 1933-1941-1945 De Holocaust, 1933-1941-1945 Wichert ten Have en Maria van Haperen Op 1 juni 1943, vroeg in de morgen, werden onder doodse stilte in de barakken de namen voorgelezen van hen die met de gereedstaande goederentrein

Nadere informatie

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking -

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking - Pagina 1 Groep 8 Colofon China - De geschiedenis en cultuur van Peking - Leerling - informatie Inleiding In deze les gaan wij het hebben over de Chinese stad Peking. We kijken met elkaar naar een stukje

Nadere informatie

Gezond en veilig reizen. lyondellbasell.com

Gezond en veilig reizen. lyondellbasell.com Gezond en veilig reizen 1 Reis Gezondheid en Veiligheid De meesten van ons gaan op een gegeven moment op reis, voor werk of plezier. Als we elke reis goed voorbereiden middels een reis plan en dit plan

Nadere informatie

Zeer geachte aanwezigen,

Zeer geachte aanwezigen, Zeer geachte aanwezigen, We gaan 68 jaar en zes weken terug in de tijd. Het is 23 maart 1943. De Hollandse Schouwburg, de plek waar we hier staan, is in gebruik bij de bezetter als opslagplaats van naar

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde.

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Dames en heren, Het is een mooie gewoonte om een boom te planten om een ingrijpende

Nadere informatie

het laatste station van de wereld

het laatste station van de wereld het laatste station van de wereld 1 het tekeningen van ingrid godon laatste station van de wereld een verhaal van paul verrept 2 3 4 5 6 7 8 9 1 De schilder Emile stond om vier uur op. Hij droeg een lang,

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

Hoe groot is onze CO 2 afdruk?

Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoeveel bomen zouden er nodig zijn om onze CO 2 weer uit de lucht te halen? Hoeveel CO 2 haalt een boom uit de lucht? Hoeveel CO 2 haalt een

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 15 maart 2015 Johannes 6: 1-15

Ontmoetingskerk, Laren NH 15 maart 2015 Johannes 6: 1-15 Ontmoetingskerk, Laren NH 15 maart 2015 Johannes 6: 1-15 Suzanne neemt je mee, naar een bank aan het water, duizend schepen gaan voorbij en toch wordt 't maar niet later, en je weet dat zij te gek is,

Nadere informatie

Nr. 33: 18 maart 2012 Een digitaal platform voor mensen die elkaar ontmoeten bij de Perronmeetings. Spoor ❶

Nr. 33: 18 maart 2012 Een digitaal platform voor mensen die elkaar ontmoeten bij de Perronmeetings. Spoor ❶ Nr. 33: 18 maart 2012 Een digitaal platform voor mensen die elkaar ontmoeten bij de Perronmeetings Spoor ❶ Het begin Wit, goed, stil, Feest! Je moet het verband tussen deze woorden maar snappen Dit jaar

Nadere informatie

'Je zag de mensen denken: weer één die onderdak nodig heeft'

'Je zag de mensen denken: weer één die onderdak nodig heeft' Lotty Huffener-Veffer geeft voorlichting op Amsterdamse scholen met veel moslimleerlingen. 'Soms komen ouders en zelfs grootouders mee de klas in.' Robin De Puy 'Je zag de mensen denken: weer één die onderdak

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Heeft u m al gezien? Misschien al een stukje in gelezen? Dit jaar is er een bijzonder boek uitgekomen, en het haalde gelijk grote verkoopcijfers. Ik

Nadere informatie

Juwelen koffer. Caritas West-Vlaanderen vzw Bosdreef 5 8820 Torhout 050 74 56 22 kb@caritaswest.be

Juwelen koffer. Caritas West-Vlaanderen vzw Bosdreef 5 8820 Torhout 050 74 56 22 kb@caritaswest.be Juwelen koffer Caritas West-Vlaanderen vzw Bosdreef 5 8820 Torhout 050 74 56 22 kb@caritaswest.be Juwelenkoffer Juwelen zijn van alle tijden en alle volkeren. Ze zijn hoofdzakelijk bedoeld om de mens te

Nadere informatie