Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij"

Transcriptie

1 Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

2 EXCELLENT ONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooij Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs Kenniscentrum Expertis

3 Motto Excellente scholen zijn scholen waar elk kind ertoe doet en goed presteert!

4 Maar wat is excellent onderwijs? Onderwijs, dat ongeacht de achtergrond van de leerlingen goede resultaten met deze leerlingen weet te behalen, omdat ze hoge verwachtingen over de mogelijkheden van de kinderen hebben. Anders gezegd: scholen die het maximale uit hun leerlingen weten te halen en door een hoge kwaliteit van lesgeven en leren buitengewone resultaten met hun leerlingen bereiken. De wetenschap in toenemende mate: scholen die met hun onderwijs en de toegevoegde waarde daarvan de milieukloof weten te slechten.

5 Centraal kenmerk: Excellente scholen hebben een doel Scholen die goede resultaten boeken, zijn gedreven scholen, omdat ze de toekomst van hun leerlingen willen verbeteren. Leerkrachten en de schoolleiding zijn verenigd in één doel: Ze willen een leeromgeving creëren die ertoe leidt dat elke leerling succesvol in de school en later in de samenleving is.

6 WAT KENMERKT EXCELLENTE SCHOLEN IN HET BIJZONDER? - Een ambitieus klimaat m.b.t. de toekomst van de kinderen! - Deze scholen zeggen niet Dit is allemaal verkeerd met de leerling en/of zijn achtergrond! maar vragen zich af Hoe komt het dat de leerling niet goed leert? Wat ontbreekt er aan onze methoden of onze instructie waardoor het kind niet leert? - Een hoge mate van deskundigheid over het wat en hoe.

7 Illustratie: kenmerken van scholen die de milieukloof dichten Kati Haycock (2007): 1. Ze richten zich op wat ze kunnen doen. 2. Ze laten niets aan het toeval over. 3. Ze stellen hoge doelen die gehaald kunnen worden. 4. Ze gaan zeer zorgvuldig met instructietijd om en proberen juist de tijd voor instructie te maximaliseren. 5. Ze houden rekening met de behoeften van de leerlingen. Leerlingen die meer instructie nodig hebben, krijgen extra-instructie. 6. Ze weten dat leerkrachten er veel toe doen en maken van die kennis gebruik. Om die reden krijgen juist risicoleerlingen hulp van de meest ervaren leerkrachten

8 Maar ook. Actieve onderwijskundige rol van de schoolleiding; Excellente scholen verzamelen en gebruiken diverse informatie om het lesgeven en leren te verbeteren; Ze stellen hun doelen steeds scherper; Alle leerlingen doen het beter, zowel de risicoleerlingen als de betere leerlingen; Weten op een begrijpelijke manier met de ouders te praten over wat ze doen.

9 Ouders versus school Ouders hebben de grootste invloed op hoe de kinderen de school binnenkomen, maar de school heeft de grootste invloed op hoe kinderen de school verlaten.

10 Basisprincipes voor leerlingsucces Als school gericht zijn op de leerling; De leerkracht die uitdagende instructie biedt.

11 Hart van excellente scholen INSTRUCTIEKWALITEIT

12 25 jaar onderzoek Universiteit van Chicago (2013): de 5 Essentials

13 DE 5 ESSENTIALS VAN CHICAGO Onderzoek laat zien dat scholen die sterk zijn op het gebied van de 5 Essentials tien keer zo effectief zijn bij het verbeteren van hun leerling resultaten dan scholen die zwak zijn op die vijf fundamentele gebieden (Bender Sebrin e.a. 2006, 2013).

14 Ronald Ferguson en instructiekwaliteit Er is in toenemende mate bewijs dat leerlingen het meest gemotiveerd zijn bij leerkrachten die sterk zijn op de volgende gebieden: - vakinhouden - didactische vaardigheden - relationele vaardigheden Deze gebieden vragen om continue professionalisering.

15 HET BELANG VAN INSTRUCTIE VOOR RISICOLEERLINGEN (Allington 2001) Onderzoek toont de geweldige impact van kwalitatief hoogstaande groepsinstructie: Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectiever voor risicoleerlingen dan de kwaliteit van de leerkracht; de kwaliteit van de leerkracht voorspelt de resultaten van de kinderen. Te lang hebben we dit fundamentele aspect van het onderwijs genegeerd door het invoeren van meer remediërende programma s, meer klassenassistenten en extra-leerkrachten en door het inzetten van computerprogramma s. Al deze maatregelen halen het niet bij kwalitatief hoogstaande instructie.

16 In de afgelopen 10 jaar is er veel onderzoek gedaan naar wat het verschil voor leerlingen maakt m.b.t. leerlingresultaten en nu is het duidelijk: de meest belangrijke factor voor het leren van de leerlingen is wat hun leerkrachten weten! Linda Darling-Hammond, Stanford University

17 Kenmerken van effectieve Een hoog niveau van: klassen Instructie Leerlingen die samenwerken Betrokkenheid bij de taak Succeservaringen

18 De effecten van goed lesgeven (Bevindingen van een meta-analyse) Percentage of Achievement Variance > 30% Teachers Students Home Peers ~5-10% Schools Principal ~5-10% ~50% Hattie (2003, 2005)

19 Wat maakt volgens Hattie (2012) het verschil? Belangrijkste positieve invloeden op het gebied van lesgeven Response to intervention 1.07 Uitdagende doelen (.56) Mastery learning (.57) Instructiekwaliteit (.77) Goede relatie leerkrachtleerlingen (.72) Feedback geven (.75) Directe instructie (.59) Wederzijds leren (.74) Metacognitieve strategieën (.69)

20 WAT ZEGT 30 JAAR ONDERZOEK OVER DE SCHOOLLEIDING? Er bestaat een sterke relatie tussen schooleffectiviteit en de effectiviteit van de schoolleiding. Na de groepsinstructie van de leerkracht staat de schoolleiding op de tweede plaats bij het beïnvloeden van de leerlingresultaten. De schoolleiding verbetert op een indirecte manier de leerlingresultaten door zijn of haar invloed.

21 De schoolleiding vertoont onderwijskundig leiderschap De grootte van de invloed van de schoolleiding volgens Waters, Marzano & McNulty (2003): Effectieve schoolleiders zouden een correlatie van.25 of hoger met de leerlingresultaten hebben.

22 Wat moet verder centraal? De rol van taal/lezen. Vooral de leesvaardigheid is een basisvaardigheid om goed in de school te kunnen functioneren. Het kunnen omgaan met verschillen (complexe vaardigheden). Het monitoren van de leerlingresultaten en daar consequenties voor het schoolbeleid en het didactisch handelen aan verbinden. Onderwijs geven vanuit wat werkt.

23 Samenvattend: De acht fundamenten van een excellente Doelgerichtheid school Effectief curriculum Instructie Onderwijskundig leiderschap Professionele kwaliteit Onderwijsleerklimaat De centrale plaats van taal/lezen Betrokkenheid van de ouders

24 Afrondend Kinderen hebben recht op excellent onderwijs! Een excellente school willen worden is geen gebeurtenis, maar een dynamisch proces dat meerdere jaren kost. Het moet de uitdaging voor elke school zijn om excellent te willen worden. Niet morgen maar vandaag. De uitdaging? Volgens het SCP (2011) is veel winst te behalen door: - gerichtere instructie - effectievere methoden - goede benutting van de onderwijstijd - goed geprofessionaliseerde leerkrachten

25 Waar doen we het allemaal voor? Een moreel doel van de hoogste orde is een school waar alle leerlingen leren en wat de leerlingen leren hen in staat stelt om succesvolle burgers in een kennissamenleving te worden. Michael Fullan, 2003

De schoolleiding en leren zichtbaar maken

De schoolleiding en leren zichtbaar maken De schoolleiding en leren zichtbaar maken Kees Vernooy is wetenschappelijk adviseur Expertis onderwijsadviseurs. E-mail: Kees.Vernooy@Expertis.nl Recent verscheen de Nederlandse versie van het boek Visible

Nadere informatie

ELK KIND EEN LEZER Preventie van leesmoeilijkheden door effectief leesonderwijs

ELK KIND EEN LEZER Preventie van leesmoeilijkheden door effectief leesonderwijs Elk kind een lezer? ELK KIND EEN LEZER Preventie van leesmoeilijkheden door effectief leesonderwijs Dr. Kees Vernooij Lector hogeschool Edith Stein Antwerpen 23 mei 2012 Elk kind een lezer? Een kwart tot

Nadere informatie

SCHAKELKLASSEN EN EFFECTIEF LEESONDERWIJS

SCHAKELKLASSEN EN EFFECTIEF LEESONDERWIJS SCHAKELKLASSEN EN EFFECTIEF LEESONDERWIJS Dr. Kees Vernooy (CPS) Den Haag, 15 juni 2006 Michelangelo Het grootste gevaar voor de meeste van ons is niet dat ons doel te hoog is en we het daardoor niet zullen

Nadere informatie

Opbrengstgericht leiderschap een presentatie door

Opbrengstgericht leiderschap een presentatie door Opbrengstgericht leiderschap een presentatie door Jaap Rosema Winsum, april 2012 O pbrengstgericht Leiderschap Waartoe zijn wij (onderwijsmensen) op aarde?? Waartoe ben ik (als schooldirecteur) op aarde?

Nadere informatie

Wat vraagt een professionele

Wat vraagt een professionele Wat vraagt een professionele van een school? Kees Vernooy is Lector emeritus schoolverbeteringsdeskundige. E-mail: Kees.Vernooy@Expertis.nl kan het verschil maken tussen scholen op het gebied van lesgeven

Nadere informatie

Hoe creëer je als schoolleiding excellent onderwijs op je school? Een werkbare aanpak

Hoe creëer je als schoolleiding excellent onderwijs op je school? Een werkbare aanpak Excellent onderwijs De weg naar een excellente school Hoe creëer je als schoolleiding excellent onderwijs op je school? Een werkbare aanpak Kees Vernooy, Richard Vollenbroek, Dortie Mijs en Gert Gelderblom

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Het verbeteren van taal- en leesresultaten nader bekeken Kees Vernooy

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Het verbeteren van taal- en leesresultaten nader bekeken Kees Vernooy Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Het verbeteren van taal- en leesresultaten nader bekeken Kees Vernooy WWW.CPS.NL Vooraf: Catherine Snow (2014) De belangrijkste 21e eeuwse vaardigheid? Goed

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

HET NEDERLANDSE LEESONDERWIJS NADER BEKEKEN. Dr. Kees Vernooy september 2006 ProBiblio

HET NEDERLANDSE LEESONDERWIJS NADER BEKEKEN. Dr. Kees Vernooy september 2006 ProBiblio HET NEDERLANDSE LEESONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooy september 2006 ProBiblio Motto Goed leren lezen is een mensenrecht (Lyon, 2001). Samenvattingsdia Startopdracht 1. Vooraf 2. Knelpunten 3. Verklaringen

Nadere informatie

Opbrengstgerichte scholen (Gert Gelderblom, basisschoolmanagement 08/2010)

Opbrengstgerichte scholen (Gert Gelderblom, basisschoolmanagement 08/2010) Opbrengstgerichte scholen (Gert Gelderblom, basisschoolmanagement 08/2010) Waarom zijn opbrengstgerichte scholen succesvol? Leerlingen op opbrengstgerichte scholen presteren beter. Wat kenmerkt deze scholen?

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Wat

Nadere informatie

19-9-2011. Het geheim van opbrengstgericht werken ontrafeld

19-9-2011. Het geheim van opbrengstgericht werken ontrafeld Het geheim van opbrengstgericht werken ontrafeld 1 Stroomstoot helpt bij rekenen LONDEN - Een stroomstoot door de hersenen kan ervoor zorgen dat het maken van sommen tot zes maanden lang een stuk beter

Nadere informatie

OPBRENGSTGERICHT WERKEN OP SCHOOLNIVEAU Het onzichtbare zichtbaar maken. Dr. Kees Vernooy Lector Hogeschool Edith Stein Groningen 26 oktober 2011

OPBRENGSTGERICHT WERKEN OP SCHOOLNIVEAU Het onzichtbare zichtbaar maken. Dr. Kees Vernooy Lector Hogeschool Edith Stein Groningen 26 oktober 2011 OPBRENGSTGERICHT WERKEN OP SCHOOLNIVEAU Het onzichtbare zichtbaar maken. Dr. Kees Vernooy Lector Hogeschool Edith Stein Groningen 26 oktober 2011 Context: Ministerie van onderwijs en Actieplan Basis voor

Nadere informatie

Opbrengst Gericht Werken Effectief Rekenonderwijs S(B)O

Opbrengst Gericht Werken Effectief Rekenonderwijs S(B)O Opbrengst Gericht Werken Effectief S(B)O Brenda van Rijn 17 november 2010 Automatiseren 1x1 1x2 1x3 1x4 1x5 1x6 1x7 1x8 1x9 1x10 2x1 2x2 2x3 2x4 2x5 2x6 2x7 2x8 2x9 2x10 3x1 3x2 3x3 3x4 3x5 3x6 3x7 3x8

Nadere informatie

Etalage conferentie 7 februari 2013. Op weg naar succes! Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS

Etalage conferentie 7 februari 2013. Op weg naar succes! Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS Etalage conferentie 7 februari 2013 Op weg naar succes! Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS Op weg naar succes! Van de theorie naar de praktijk. Opbrengstgericht werken en de referentieniveaus.

Nadere informatie

Effectief leesonderwijs

Effectief leesonderwijs Effectief leesonderwijs Het CPS heeft in de afgelopen jaren een aantal projecten op het gebied van lezen ontwikkeld en uitgevoerd. Deze projecten zijn in te zetten in de schakelklassen en met name bij

Nadere informatie

Effectieve aanpakken bij versterking rekenonderwijs wat werkt? Gert Gelderblom 24 augustus 2009

Effectieve aanpakken bij versterking rekenonderwijs wat werkt? Gert Gelderblom 24 augustus 2009 Effectieve aanpakken bij versterking rekenonderwijs wat werkt? Gert Gelderblom 24 augustus 2009 1 2 Wat komt aan de orde? Context van deze presentatie Effectieve aanpakken versterking rekenonderwijs Succesfactoren

Nadere informatie

Marzano (2003) Scholen maken het verschil

Marzano (2003) Scholen maken het verschil Programma Effectieve directe instructie Opfrismiddag 20 oktober 2010 Dortie Mijs Wat is het IGDI-model? Verdieping op twee aspecten: - Doelen formuleren - Werken met IGDI in een combinatiegroep Voorbereiden

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) ALITEITSKAART werken (OGW) werken (OGW) OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP PO werken (OGW) is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van prestaties. De uitkomsten van onderzoek van de resultaten

Nadere informatie

Haal het beste uit de leerkracht

Haal het beste uit de leerkracht foto Martien Uiterweerd. Haal het beste uit de leerkracht Marcel Schmeier iis adviseur taal en rekenen bij Expertis Onderwijsadviseurs. E-mail: marcel.schmeier@ expertis.nl De auteur stelt dat van leerkrachten

Nadere informatie

Presentatie Directie 2-daagse Meesterschap Kijkduin 5 en 6 september 2013 DEEL 2

Presentatie Directie 2-daagse Meesterschap Kijkduin 5 en 6 september 2013 DEEL 2 * Presentatie Directie 2-daagse Meesterschap Kijkduin 5 en 6 september 2013 DEEL 2 * -Wat is het MEESTERSCHAP Van LEIDERSCHAP? Wat dragen wij als schoolleider bij aan de kwaliteiten / opbrengsten van de

Nadere informatie

trots voorstellen cultuurverandering

trots voorstellen cultuurverandering Leesverbeterplan Enschede Ad Kappen Kees Vernooy voorstellen Kees Vernooy: lector Hogeschool Edith Steyn Hengelo Ad Kappen: coordinator Steunpunt Onderwijszorg Enschede 41 basisscholen en 2 speciale basisscholen.

Nadere informatie

Hoe kan ik de kwaliteit van leerkrachten verbeteren?

Hoe kan ik de kwaliteit van leerkrachten verbeteren? Hoe kan ik de kwaliteit van leerkrachten verbeteren? Bewijs leveren Succescriteria Professionele Lerende Gemeenschap Data & Actie onderzoek Collectieve Reflectieve praktijk Collectieve focus op het leren

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Hoe observeer je in de klas?

Hoe observeer je in de klas? Hoe observeer je in de klas? Een vliegende start Donderdag 15 oktober 2015 Rosanne Zwart Welkom en voorstellen Ik begeleid startende docenten Ik werk op een school Ik werk op een universiteit of Hogeschool

Nadere informatie

Doel van deze workshop. Sharon Dijksma. Kees Vernooy. Michael Fullan. Context

Doel van deze workshop. Sharon Dijksma. Kees Vernooy. Michael Fullan. Context Doel van deze workshop. Wat is opbrengstgericht werken? Hoe verwerk ik de toetsgegevens in een datamuur op schoolniveau en in een datamuur op groepsniveau? Opbrengstgericht werken Datamuur en plan van

Nadere informatie

Werken aan instructievaardigheden

Werken aan instructievaardigheden Werken aan instructievaardigheden Stichting Katholiek Onderwijs Enschede 20 maart 2012 Fred Kramer Voorstellen: Fred Kramer ruim 25 jaar basisschoolervaring in groep 1-8 4 jr bovenschools taalconsulent

Nadere informatie

De leereffecten van het Enschedeselees-en. Het lees- en rekenverbeterplan waarmee de schoolbesturen Consent en VCO in Enschede

De leereffecten van het Enschedeselees-en. Het lees- en rekenverbeterplan waarmee de schoolbesturen Consent en VCO in Enschede De leereffecten van het Enschedeselees-en rekenverbeterplan Drs. Ad Kappen Projectleider Enschedese lees- en rekenverbeterplan, e-mail: adkappen@kpnmail.nl Dr. Kees Vernooy Lector emeritus Effectief taal-

Nadere informatie

Lerende leraren en de rol van de schoolleiding (1)

Lerende leraren en de rol van de schoolleiding (1) Lerende en de rol van de schoolleiding (1) Het versterken van de onderwijskwaliteit door het professionaliseren van Gert Gelderblom is senior onderwijsadviseur schoolverbetering. Voor contact: gert.gelderblom@expertis.nl

Nadere informatie

Professionele leergemeenschap in het primair onderwijs. Myriam Lieskamp CNV Onderwijs

Professionele leergemeenschap in het primair onderwijs. Myriam Lieskamp CNV Onderwijs Professionele leergemeenschap in het primair onderwijs Myriam Lieskamp CNV Onderwijs Programma Wat is onderwijs 2032? Vijf niveaus van hoog betrouwbare scholen Wat is een professionele leergemeenschap

Nadere informatie

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Onderzoek in vogelvlucht ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Veel onderzoek met verschillende onderzoeksopzetten in verschillende settings:

Nadere informatie

Uit: Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? dr. Kees Vernooij

Uit: Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? dr. Kees Vernooij Uit: Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? dr. Kees Vernooij Homogeen groeperen van leerlingen Bij homogeen groeperen worden leerlingen met een vergelijkbaar prestatieniveau bij elkaar gezet.

Nadere informatie

Professionele Lerende Gemeenschap

Professionele Lerende Gemeenschap Daadkrachtig leiding geven aan een professionele leergemeenschap Succescriteria Professionele Lerende Gemeenschap Data & Actie onderzoek Collectieve Reflectieve praktijk Collectieve focus op het leren

Nadere informatie

Lezen stopt nooit! Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers. Dr. Kees Vernooij

Lezen stopt nooit! Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers. Dr. Kees Vernooij Lezen stopt nooit! Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers. Dr. Kees Vernooij Dimensies presentatie Lezen en het Nederlandse leesonderwijs nader bekeken De rol van leesonderzoek

Nadere informatie

1 Visible Learning inside (de basis die de school tot een succes maakt) Resultaten van onderwijs Overzicht van de hoofdstukken 19

1 Visible Learning inside (de basis die de school tot een succes maakt) Resultaten van onderwijs Overzicht van de hoofdstukken 19 Inhoudsopgave Voorwoord 8 Inleiding 10 1 Visible Learning inside (de basis die de school tot een succes maakt) 15 1.1 Resultaten van onderwijs 18 1.2 Overzicht van de hoofdstukken 19 Deel I De bron van

Nadere informatie

Bijeenkomsten 2012-2013

Bijeenkomsten 2012-2013 Bijeenkomsten 2012-2013 Datafeedforward Intervisie Lezing/masterclass gekoppeld aan professionele leergemeenschap Werken in een Professionele LeerGemeenschap Motto: Professionals doen het samen en doen

Nadere informatie

Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Wat is verbeterd sinds 2004? 1. Meer evidence-based 5-9-2014. maar wat voor evidentie (Van Yperen, 2014)?

Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Wat is verbeterd sinds 2004? 1. Meer evidence-based 5-9-2014. maar wat voor evidentie (Van Yperen, 2014)? Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Ontmoetingsdag 2014, Antwerpen Recente ontwikkelingen HGD & relatie met handelingsgericht werken (HGW) Noëlle Pameijer, school/kinderpsycholoog, stichting Elan & samenwerkingsverband

Nadere informatie

Handelingsgericht werken in de klas & samenwerken met ouders

Handelingsgericht werken in de klas & samenwerken met ouders Handelingsgericht werken in de klas & samenwerken met ouders Nationale Dyslexie Conferentie 3 april 2013, Ede Noëlle Pameijer, schoolpsycholoog, SWV Annie M.G. Schmidt te Hilversum 1 Doel en opzet Aandachtspunten

Nadere informatie

Lezen in het voortgezet onderwijs (2): Improving Adolescent Literacy

Lezen in het voortgezet onderwijs (2): Improving Adolescent Literacy Lezen in het voortgezet onderwijs (2): Improving Adolescent Literacy Algemeen Dit artikel gaat in op het rapport Improving Adolescent Literacy: Effective Classroom and Intervention Practices. De publicatie

Nadere informatie

Leren Zichtbaar maken. Masterclass Simea congres Monique van der Knaap Annelies Baarends 7 april 2017

Leren Zichtbaar maken. Masterclass Simea congres Monique van der Knaap Annelies Baarends 7 april 2017 Leren Zichtbaar maken Masterclass Simea congres Monique van der Knaap Annelies Baarends 7 april 2017 Even voorstellen Monique van der Knaap Adviseur bij RPCZ/Bazalt Trainer Leren Zichtbaar Maken Begeleidt

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Wat Werkt? Voor het team is duidelijk geworden dat zij als leerkrachten de belangrijkste schakel zijn om opbrengsten te verhogen. Ze onderschrijven dat ze in staat moeten zijn om een goede instructie te

Nadere informatie

1. Masterclass Opbrengstgericht werken en leerlingvolgsysteem. 2. Masterclass Fundamenten van het rekenen

1. Masterclass Opbrengstgericht werken en leerlingvolgsysteem. 2. Masterclass Fundamenten van het rekenen MASTERCLASSES 2011 Voor adviseurs/ondersteuners gericht op Basisvaardigheden en Opbrengstgericht werken 2 Masterclassthema / workshopleiders / datum Voorwoord & doelgroep Overzicht masterclasses 1. Masterclass

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken met jonge kinderen

Opbrengstgericht werken met jonge kinderen Welkom Opbrengstgericht werken met jonge kinderen Presentatie door Suze van de Pol CED-Groep 20-11-2012 Vversterk Inhoud Welkom en introductie Achtergronden en principes ogw Cyclus opbrengstgericht werken

Nadere informatie

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Pijnpunten PBS Programma Welkom en voorstellen Pijnpunten SWPBS - Pijnpunten kort toelichten - World café: pijnpunten verkennen - Plenair inventariseren Wettelijk kader SWPBS Pedagogische kwaliteit van

Nadere informatie

EEN GOEDE WOORDENSCHAT: DE BASIS VOOR EEN GOEDE SCHOOLLOOPBAAN

EEN GOEDE WOORDENSCHAT: DE BASIS VOOR EEN GOEDE SCHOOLLOOPBAAN EEN GOEDE WOORDENSCHAT: DE BASIS VOOR EEN GOEDE SCHOOLLOOPBAAN Leren als een op taal gebaseerde activiteit is sterk afhankelijk van woordkennis. Lezers begrijpen niet wat ze lezen als ze de betekenis van

Nadere informatie

helga.bellaert@vsko.be WAT WERKT OP SCHOOL? IN DE KLAS? R. MARZANO John Hattie Visible Learning, 2009 University of Auckland, New Zealand INHOUD Belangrijkste invloeden op leerprestaties op basis van 800

Nadere informatie

Het gebruik van data als basis voor effectieve onderwijsverbetering

Het gebruik van data als basis voor effectieve onderwijsverbetering Datagebruik Het gebruik van data als basis voor effectieve onderwijsverbetering Gert Gelderblom en Kees Vernooy zijn verbonden aan Expertis onderwijsadviseurs te Hengelo/Amersfoort. Email: gert.gelderblom@

Nadere informatie

Het belang van effectief klassenmanagement

Het belang van effectief klassenmanagement Het belang van effectief klassenmanagement Kees Vernooy, Frank van Schie, Elly Kamphuis zijn medewerkers van hogeschool Edith Stein. E-mail: vernooy@edith.nl In dit artikel zijn de auteurs van mening dat

Nadere informatie

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Op expeditie naar waarde(n)

Op expeditie naar waarde(n) Op expeditie naar waarde(n) 21e eeuwse educatie Effectief leiderschap Vakmanschap: de leraar doet ertoe! Verbinding met de gemeenschap Waardengedreven onderwijs Op expeditie naar waarde(n) De hele opvoeding

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013).

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Werkblad Profesionele leergemeenschap CNV Schoolleiders Opdracht 1 Checklist Visibele learning Hattie 2013 Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Wat is

Nadere informatie

RTI als model om leerprocessen te sturen. RTI als model om leerprocessen te sturen. Wat is RTI?

RTI als model om leerprocessen te sturen. RTI als model om leerprocessen te sturen. Wat is RTI? RTI als model om leerprocessen te sturen Bij de workshop: RTI als model om leerprocessen te sturen RTI als model om leerprocessen te sturen Inhoud van deze workshop: Wat is RTI Achtergrond RTI Overeenkomsten

Nadere informatie

Naar beter rekenonderwijs

Naar beter rekenonderwijs Naar beter rekenonderwijs 1 Wat komt aan de orde? Actuele ontwikkelingen Ontdekkingen mbt goed rekenonderwijs Naar beter rekenonderwijs Praktische tips 2 Over een groot aantal jaren, en de laatste jaren

Nadere informatie

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Schoolleiderschap en kwaliteitszorg Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Inhoud I. De begrippen II. III. IV. Het kader De onderdelen De integratie

Nadere informatie

De kunst van het lesgeven

De kunst van het lesgeven De kunst van het lesgeven Cursus voor schoolleiders en (intern) begeleiders te essentiële kwaliteitsaspecten te leren van een goed instructiegedrag, goed klassenmanagement en een goede pedagogische relatie.

Nadere informatie

Tijdschrift en doelgroep

Tijdschrift en doelgroep Tijdschrift en doelgroep Jeugd in School en Wereld (JSW) is een onafhankelijk vakblad dat zich richt zich op leerkrachten in het basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs en pabostudenten. Doel van het

Nadere informatie

Kennis- en Kwaliteitsontwikkeling door Focus op Professie

Kennis- en Kwaliteitsontwikkeling door Focus op Professie The illiterate of the 21 st century will not be those who cannot read and write, but those who cannot learn, unlearn, and relearn. Kennis- en Kwaliteitsontwikkeling door Focus op Professie Alvin Toffler,

Nadere informatie

Workshop Verbeteren van hun leesonderwijs

Workshop Verbeteren van hun leesonderwijs Workshop Verbeteren van hun leesonderwijs SLO Conferentie doorlopende leerlijnen taal en rekenen, de referentieniveaus in de praktijk 10 november 2010 Programma Welkom Effectief leesonderwijs Keuze en

Nadere informatie

Begrijpend Lezen APPRIS

Begrijpend Lezen APPRIS Begrijpend Lezen Inhoud Begrijpend lezen Doelen, voorwaarden, problemen en strategieën Modelen Voordoen, hardop denken, oefenen Doelen van begrijpend lezen Het vinden van informatie, het thema en de hoofdgedachte

Nadere informatie

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Structuur Vlaanderen aan de top versus Vlaanderen in de problemen Even kwaliteit testen Complexer benaderen

Nadere informatie

De schoolleider aan zet, de taal en rekencoördinator in positie en de docenten aan het werk.

De schoolleider aan zet, de taal en rekencoördinator in positie en de docenten aan het werk. De schoolleider aan zet, de taal en rekencoördinator in positie en de docenten aan het werk. Lydia van Deelen-Meeng managing consultant CPS onderwijsontwikkeling en advies l.vandeelen@cps.nl Mobiel: 06-55898565

Nadere informatie

Leiderschap op school

Leiderschap op school De 21 essentiële taken van de schoolleider Vraag vooraf: Waar besteedt de schoolleider de meeste tijd aan? Bron: J.Visser/A.van der Veen/A.Ros (1999) De wetenschap aan het woord Robert J. Marzano Onderzoekswetenschapper

Nadere informatie

Achtergrond. Missie Onze missie op basis van deze situatie luidt:

Achtergrond. Missie Onze missie op basis van deze situatie luidt: Achtergrond Basisschool De Regenboog staat in de wijk Zuid-west in Boekel en valt onder het bestuur van Zicht PO. Evenals de andere scholen onder dit bestuur gaan wij de komende periode vorm geven aan

Nadere informatie

Kies twee citaten van de volgende sheets die betekenis voor jou hebben.

Kies twee citaten van de volgende sheets die betekenis voor jou hebben. PLG Directies 15 juni 2010 De doorgaande rekenlijn (2) structuur én proces Sui Lin Goei Johan Spitteler PLG Directies Agenda 1. Opening door Muriel Dalgliesh 3. Quote snel schrijven 4. Terug naar het huiswerk

Nadere informatie

Rol van de interne begeleider in effectief leesonderwijs (basisonderwijs)

Rol van de interne begeleider in effectief leesonderwijs (basisonderwijs) 36 Bijlage 5 Rol van de interne begeleider in effectief leesonderwijs (basisonderwijs) De schoolleider en de interne begeleider geven samen leiding aan het borgen van het leesonderwijs. Beiden hebben hierin

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) Opbrengstgericht werken (OGW) ROL VAN DE INTERNE BEGELEIDER EN DE TAAL/REKENCOÖRDINATOR BIJ OPBRENGSTGERICHT WERKEN Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht

Nadere informatie

Goed rekenonderwijs voor risicoleerlingen. Masterplan dyscalculie primair onderwijs 11 december 2013 Gert Gelderblom

Goed rekenonderwijs voor risicoleerlingen. Masterplan dyscalculie primair onderwijs 11 december 2013 Gert Gelderblom Goed rekenonderwijs voor risicoleerlingen Masterplan dyscalculie primair onderwijs 11 december 2013 Gert Gelderblom Doel van deze presentatie Aandachtspunten, richtlijnen en praktische tips voor goed rekenonderwijs

Nadere informatie

Quickscan reken- en wiskundeonderwijs

Quickscan reken- en wiskundeonderwijs Quickscan reken- en wiskundeonderwijs Gegevens school Naam school Adres school Plaats Telefoon e-mail Datum invulling Ingevuld door Functie invuller directie IB-er RT-er taal/leescoördinator leerkracht

Nadere informatie

Passend Onderwijs. Invoering Handelingsgericht werken (HGW) POM, Jaarbeurs, 20 april 2015

Passend Onderwijs. Invoering Handelingsgericht werken (HGW) POM, Jaarbeurs, 20 april 2015 Passend Onderwijs Invoering Handelingsgericht werken (HGW) POM, Jaarbeurs, 20 april 2015 Noëlle Pameijer, school-, kinder- en GZ-psycholoog, SWV Unita en Annie M.G. Schmidt school 1 HGW: recente ontwikkelingen?

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

SWPBS: meer dan behaviorisme? W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

SWPBS: meer dan behaviorisme? W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g SWPBS: meer dan behaviorisme? Programma Welkom & intro: de kern Pedagogische kwaliteit: de opdracht & keuzes in de uitvoering Theoretische kaders De functie & kwaliteit van feedback Belonen/ erkennen/

Nadere informatie

Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut

Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut De scan Professionele leercultuur op scholen is een instrument voor scholen voor voortgezet onderwijs waarmee in kaart wordt gebracht hoe ver

Nadere informatie

Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol. 11 december Henk Logtenberg

Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol. 11 december Henk Logtenberg Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol 11 december Henk Logtenberg Opbrengst 1. Kennis van de rollen en taken van een rekencoach bij het werken met het ERWD- Protocol 2.

Nadere informatie

VAN AANBOD NAAR AANDACHT SCHOOLPLAN

VAN AANBOD NAAR AANDACHT SCHOOLPLAN VAN AANBOD NAAR AANDACHT SCHOOLPLAN 2015-2020 Leerling participatie 1.0 leerlingen betrokken bij de organisatie 2.0 leerlingen ondersteunen het leerproces van anderen (Peer Support) 3.0 leerlingen als

Nadere informatie

Observatie-instrument Basisbekwaam handelen Zicht op de vaardigheden van leerkrachten in de ontwikkeling van start- naar basisbekwaam

Observatie-instrument Basisbekwaam handelen Zicht op de vaardigheden van leerkrachten in de ontwikkeling van start- naar basisbekwaam Observatie-instrument Basisbekwaam handelen Zicht op de vaardigheden van leerkrachten in de ontwikkeling van start- naar basisbekwaam Samengesteld door Marie-Louise van Lieshout in opdracht van Brigit

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

Lezen met begrip: de sleutel tot schoolsucces

Lezen met begrip: de sleutel tot schoolsucces Lezen met begrip: de sleutel tot schoolsucces Mariët Förrer is Senior consultant CPS onderwijsontwikkeling en advies te Amersfoort. E-mail: m.förrer@cps.nl Dit artikel verkent, vanuit het perspectief van

Nadere informatie

Adaptief onderwijs met ICT Alumni dag Inge Molenaar Universiteit van Amsterdam

Adaptief onderwijs met ICT Alumni dag Inge Molenaar Universiteit van Amsterdam Adaptief onderwijs met ICT Alumni dag 2009 Inge Molenaar Universiteit van Amsterdam Introductie Voorstellen Wie zijn jullie? Doen jullie wat met E-learning? Adaptieve ondersteuning Adaptief onderwijs materiaal

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte Visible Learning - John Hattie Wat maakt de school tot een succes? Daar is veel onderzoek naar gedaan. Maar wat werkt nu echt? In het baanbrekende boek Visible Learning verwerkt John Hattie de resultaten

Nadere informatie

Is een zwakke school ook een slechte school?

Is een zwakke school ook een slechte school? Is een zwakke school ook een slechte school? Rondje voorstellen Wie zijn wij? Wie ben jij? Waarom ben je hier in deze workshop? Is een zwakke school ook een slechte school? Vliegende Brigade? De inspecteur

Nadere informatie

) en geeft het handvatten om via coaching te werken aan collegialiteit. en professionaliteit (domein 4 ).

) en geeft het handvatten om via coaching te werken aan collegialiteit. en professionaliteit (domein 4 ). Focus op professie Zoekt u een effectieve aanpak om de prestaties van leerlingen te verbeteren? Stelt u het vakmanschap van leraren daarin centraal? Wilt u werken aan sleutelfactoren zoals effectief klassenmanagement,

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken KWALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Deze kaart biedt een aantal indicatoren om bij de uitvoering van de stappen uit 1-zorgroute op groepsniveau en op schoolniveau de kwaliteit te monitoren en te

Nadere informatie

LEZEN STOPT NOOIT! Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers

LEZEN STOPT NOOIT! Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers LEZEN STOPT NOOIT! Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers Kees Vernooy 20 januari 2009 Lectoraat doorlopende leerlijnen: Effectief taal- en leesonderwijs Hogeschool

Nadere informatie

In dit vlot leesbaar boek vertaalt Kees Vernooy recente bevindingen uit de leeswetenschappen naar de onderwijspraktijk.

In dit vlot leesbaar boek vertaalt Kees Vernooy recente bevindingen uit de leeswetenschappen naar de onderwijspraktijk. Deze tekst is auteursrechterlijk beschermd Boek : Effectief omgaan met risicolezers Auteur : Dr. Kees Vernooy 2006, CPS www.cps.nl Bespreker : Els Van Doorslaer Datum : februari 2007 1. In een notendop

Nadere informatie

Handelingsgericht en opbrengstgericht werken

Handelingsgericht en opbrengstgericht werken Handelingsgericht en opbrengstgericht werken 1 e Schoolpsychologencongres! 15 maart 2013 Hotel Casa 400 Amsterdam Noëlle Pameijer, schoolpsycholoog, SWV Annie M.G. Schmidt te Hilversum 1 Stelling 1 HGW

Nadere informatie

60% leraren scoort onvoldoende op één of meer indicatoren

60% leraren scoort onvoldoende op één of meer indicatoren Tekst: Sabine Kokee Foto s: Shutterstock 60% leraren scoort onvoldoende op één of meer indicatoren De afgelopen jaren zijn er diverse publicaties verschenen over de kwaliteit van het onderwijs. Daarin

Nadere informatie

5 november 2015 RAI Amsterdam

5 november 2015 RAI Amsterdam Bazalt, HCO, RPCZ en OnderwijsAdvies organiseren het congres: Leren zichtbaar maken met de kennis over hoe wij leren met professor John Hattie 5 november 2015 RAI Amsterdam Professor John Hattie doet onderzoek

Nadere informatie

RUIMTE OM TE LEREN. De kwetsbaarheid van de kleine school

RUIMTE OM TE LEREN. De kwetsbaarheid van de kleine school RUIMTE OM TE LEREN De kwetsbaarheid van de kleine school WESTERVELD, SITUATIE Minder dan 19.000 inwoners in 26 kernen 63% woont in Havelte, Diever, Dwingeloo, Vledder Oppervlakte 283 M2 1 van de dunst

Nadere informatie

De Leren Zichtbaar Maken Impact cyclus, (Ervaringen met de aanpak van John Hattie) Lunteren, 2016

De Leren Zichtbaar Maken Impact cyclus, (Ervaringen met de aanpak van John Hattie) Lunteren, 2016 De Leren Zichtbaar Maken Impact cyclus, (Ervaringen met de aanpak van John Hattie) Lunteren, 2016 Petra Meirink-Chatah, RKBS Beekbrug Pieter de Kool, Onderwijsadvies p.dekool@onderwijsadvies.nl Take away

Nadere informatie

DOET DE SCHOOL ERTOE? Jan Van Damme Marie-Christine Opdenakker

DOET DE SCHOOL ERTOE? Jan Van Damme Marie-Christine Opdenakker DOET DE SCHOOL ERTOE? Jan Van Damme Marie-Christine Opdenakker Leuven Februari 2003 Inhoud Probleemstelling Achtergrond Aanpak Resultaten Internationaal Vlaanderen Conclusies Doet de school ertoe? 2 Probleemstelling

Nadere informatie

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM programma Nederland een kenniseconomie Leven lang leren Wat zijn de actuele ontwikkelingen? Wat

Nadere informatie

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Simeacongres 12 december Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Programma Welkom en toelichting: interactie!!!! Inventarisatie

Nadere informatie

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Met handelingsgericht werken opbrengstgericht aan de slag 1. Inleiding Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Wat is de samenhang tussen handelingsgericht werken (HGW) en opbrengstgericht werken (OGW)?

Nadere informatie

Werkproces 1: Interpersoonlijk competent: De leerkracht is zich bewust van zijn houding en gedrag en de invloed daarvan op de groep.

Werkproces 1: Interpersoonlijk competent: De leerkracht is zich bewust van zijn houding en gedrag en de invloed daarvan op de groep. Werkproces 1: Interpersoonlijk competent: De leerkracht is zich bewust van zijn houding en gedrag en de invloed daarvan op de groep. Competentie 1.1: Stimuleert een respectvolle omgang binnen de groep.

Nadere informatie

Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt Supervisor NVO-NIP

Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt Supervisor NVO-NIP Realiseren en sturen van basisondersteuning in praktijk VO-Raad congres Passend graag 13 oktober 2016 Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

NOG EEN WEG TE GAAN. Het verbeteren van de leesvaardigheid nader bekeken

NOG EEN WEG TE GAAN. Het verbeteren van de leesvaardigheid nader bekeken NOG EEN WEG TE GAAN Het verbeteren van de leesvaardigheid nader bekeken Afscheidsrede Dr. Kees Vernooij 12 december 2012 NOG EEN WEG TE GAAN Het verbeteren van de leesvaardigheid nader bekeken Afscheidsrede

Nadere informatie