Een andere directeur Acht portretten van basisschooldirecteuren van buiten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een andere directeur Acht portretten van basisschooldirecteuren van buiten"

Transcriptie

1 Een andere directeur Acht portretten van basisschooldirecteuren van buiten Jos Moerkamp SBO, november 2005

2

3 Voorwoord Het aanstellen van (adjunct)directeuren zonder onderwijsbevoegdheid is mogelijk gemaakt in de Wet op de beroepen in het onderwijs (Wet BIO) van Daardoor is het potentieel aan school leiders toegenomen. Met meer keuze is het weliswaar gemakkelijker om een nieuwe basisschooldirecteur te vinden maar heb je wel iets aan iemand zonder wortels in de onderwijspraktijk? vragen veel scholen zich af. Een andere directeur geeft antwoord op die vraag. Aan het woord zijn directeuren die buiten het onderwijs zijn opgegroeid. Zij vertellen openhartig over hun belevenissen, ambities en rolopvattingen. Daarnaast reageren bestuursleden en schoolleiders die bij hun aanstelling betrokken waren. Ook ervaringen van leraren zijn opgenomen. Hoe keken én kijken zij allen aan tegen hun nieuwe directeuren? Uit alle verhalen blijkt dat hun deskundigheid scholen tot voordeel strekt. Collega s ervaren die als een welkome aanvulling op de aanwezige kwaliteiten. Ook vormt het ontbreken van onderwijskundige ervaring geen belemmering. Hun onbevangenheid is eerder verfrissend en leidt tot vernieuwing en verbetering. Een schoolleider van buiten aantrekken? U zult merken dat dit zeker het overwegen waard is. Rico Monasso Directeur Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt 3

4 4

5 Inhoudsopgave VOORWOORD 3 1 DE PASSIE VAN MENSEN ONTDEKKEN 7 Rubi Hendriks, directeur van de Annie M.G. Schmidtschool in Den Haag 2 VERANDEREN IS MIJN TAK VAN SPORT 11 Marthijn Manders, directeur van de rooms- katholieke basisscholen Gerardus Majella en de Krugerstee in Vaassen 3 DUIDELIJKE STRUCTUREN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN 15 Yvonne Kesler en Annemiek Voor in t Holt, adjunct- directeur en directeur van de prof. H. Burgerschool in Amsterdam 4 IETS TOEVOEGEN AAN HET PRIMAIRE PROCES 19 Berry Tomas, algemeen directeur van de Stichting Katholiek en Interconfessioneel Primair Onderwijs Veghel 5 SAMEN ÉÉN VERANDERING PER JAAR DOORVOEREN 23 Martin van den Oetelaar, directeur van de J.W. van de Meeneschool in Utrecht 6 ZOEKEN NAAR DE BEGINDRAAD IN HET KLUWEN 27 Tineke Jobst, directeur van de Montessorischool in Purmerend 7 DE ORGANISATIE INRICHTEN WAS GEMAKKELIJK 31 Helga van de Gronden en Lonneke Hosmar, duodirectie van openbare basisschool De Compositie in Almere BIJLAGE 34 Schoolleider worden en de Wet op de beroepen in het onderwijs Inhoudsopgave 5

6 ZE WILDEN EEN STEVIGE DIRECTEUR, NIET ZO N CREATIEF DAMETJE DAT ONDERTUSSEN NIETS WEET VAN EEN SCHOOL.

7 1 De passie van mensen ontdekken RUBI HENDRIKS, DIRECTEUR VAN DE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL IN DEN HAAG Rubi Hendriks trad in april 2004 aan als directeur van de Annie M.G. Schmidtschool in Den Haag, na een leven in de psychiatrie, het theater en de wereld van coaching en training. Haar school, bestaande uit twee vestigingen, valt onder de dienst Primair Openbaar Onderwijs van de gemeente Den Haag en telt 400 leerlingen. In mijn leven heb ik heel veel gedaan. Ik ben op zoek gegaan naar een functie waarin alle dingen die ik leuk vind samenkomen. Dat was mijn motivatie om hier directeur te worden. Ik begon als psychiatrisch verpleegkundige. Daarna ben ik een opleiding gaan doen voor psychodrama therapie. Dat drama vond ik zo leuk, dat ik het zonder psycho en zonder therapie ben gaan doen. Ik werd aangenomen op de Hogeschool van de Kunsten in Utrecht en belandde daarna bij de educatieve dienst van de Haagse Comedie. Van daaruit richtte ik, samen met andere theaterdocenten, jeugdtheatergroep Peter Pan Producties op. Daarin heb ik zes jaar geacteerd. Wij maakten stukken met een educatief karakter en speelden op scholen. De kinderen keken niet alleen, ze mochten ook meespelen. Dat was geweldig. Vervolgens ben ik voor mezelf begonnen, stukken gaan regisseren, cursussen gegeven, de gekste dingen gedaan. Een musical voor de Landelijke Huisartsenvereniging bijvoorbeeld, waarin drie honderd mensen meespeelden. Geleidelijk aan raakte ik meer verzeild in de trainingswereld. Loopbaanbegeleidingstrajecten, presentatietraining, inspiratietrainingen, dat soort dingen. Ik ontdekte dat de essentie is de passie van mensen te ontdekken. Waardoor word je gedreven? Toen wij zelf kinderen kregen, werd ik actief op hun basisschool en deed ik een aantal jaren de musical van groep acht. Ik keerde terug naar mijn therapeutische werk, als psychodramatherapeute in de verslavingszorg. Daarnaast ging ik een post-hbo-opleiding coaching en consultancy doen om mij verder te ontwikkelen in het coachen en adviseren van mensen en organisaties. Verder intrigeerde het bewerkstelligen van cultuurveranderings trajecten mij enorm. Uiteindelijk kwam dus die vraag: hoe haal ik nu uit een mix van dat alles een leuke functie? Ik was altijd wel gecharmeerd van het onderwijs, als een omgeving waarin je het optimale uit mensen haalt. Dat heeft aan de ene kant te maken met het creëren van situaties waarin het leren te leren centraal staat en anderzijds met het managen van diverse processen, zoals personeelsbeleid en communicatie. Ik schreef een open sollicitatie naar de gemeente Den Haag, afdeling Openbaar Onderwijs. Dat was in november Al vrij snel kreeg ik een mailtje terug: Leuke brief, we laten wat van ons horen. Verrassend genoeg belden ze een maand later al terug. Ze wilden praten en ze hadden 1. De passie van mensen ontdekken 7

8 ook al een school voor mij op het oog: de Annie M.G. Schmidtschool. Er volgden gesprekken met ambtenaren en met de clustermanager waaronder de school viel. Dat ging prima. Toen naar de benoemings adviescommissie, bestaande uit ouders en leerkrachten. Ik had er een goed gevoel over, maar tot mijn stomme verbazing adviseerde de commissie negatief zij het niet unaniem. Ik had alles, behalve een pabo-achtergrond en dat gaf de doorslag. Ze zaten al bijna een jaar zonder directie en wilden een stevige directeur, niet zo n creatief dametje dat ondertussen niets weet van een school. De gemeente vroeg wat ik wilde. We kunnen doorzetten, het is een advies, zeiden ze. Ik heb er over nagedacht en uiteindelijk besloten het te doen. Zo begon ik op 1 april 2004, en wel met het managen van een enorme weerstand. Behalve dat ik geen onderwijsachtergrond had, vermoedde men dat ik ook geen daadkracht zou hebben. Van dat laatste zijn ze inmiddels wel teruggekomen. Ik had nog tien weken tot de zomervakantie en die periode wilde ik benutten om de boel op orde te brengen. Drie weken na mijn komst kreeg de interim-manager op de ene locatie een hartinfarct en raakte de adjunct-directeur op de andere locatie overspannen. Tot overmaat van verdriet overleed een juf. Zo n gebeurtenis heeft een enorme impact op de collega s en op de kinderen. Het liep totaal anders dan ik me had voorgenomen. Toen het grote vakantie was, kon ik bijna niet meer uit mijn ogen kijken. Desondanks lukte het om drie speerpunten voor het schooljaar daarop te benoemen, met het aanscherpen van de schoolvisie als hoogste prioriteit. Verder moest ik de communicatie gaan stroomlijnen. Beide scholen liggen in het Statenkwartier in Den Haag, waar veel mondige ouders wonen. Dat heeft voor- en nadelen. Het voordeel is dat ouders graag met je meedenken en ook bereid zijn daadwerkelijk iets voor de school te doen. Het nadeel was dat er te pas en te onpas ad hoc beslissingen werden genomen, bijvoorbeeld omdat een ouder vond dat iets op een bepaalde manier moest gebeuren. Ik heb ze consequent duidelijk gemaakt dat ze in eerste instantie terecht kunnen bij hun oudervertegenwoordiging in de medezeggenschapsraad. Tegelijkertijd moesten we de ouders beter en consequenter informeren. Ik riep ouders op om met mij mee te denken in een speciale communicatiewerkgroep. Hieruit is de Lispeltuut nieuwe stijl ontstaan, een wekelijks bulletin met informatie van de directie, MR, OR en van elke leerkracht een stukje over wat er in de groepen gebeurt. Zo rond de herfstvakantie was de weerstand wel weg. Er kwamen leerkrachten naar me toe die zeiden eindelijk weer met plezier naar hun werk te gaan. Dat is natuurlijk een geweldige stimulans. We organiseerden studiedagen, een teambuildingsdag, we gingen de school uit, naar de pier van Scheveningen, lunch inbegrepen. En het werkte! Gedurende het eerste jaar in het onderwijs heb ik mijn ogen uitgekeken. Sommige dingen zijn echt heel raar. Zo n normjaartaak bijvoorbeeld. Je werkt 1659 uur op jaarbasis. Ik kreeg van de gemeente een brief waarin stond dat het volgende schooljaar 39 maandagen telt, 40 dinsdagen, waar gáát dit over, dacht ik. Dan heb je een format en daar moet je op invullen wat er allemaal in die 1659 uur moet gebeuren, inclusief de kwartiertjes wachtlopen op het schoolplein, de tien minuten per leerling voor het rapportschrijven, de zoveel keer tien minuten voor oudergesprekken, noem maar op. Wat er dan 8 1. De passie van mensen ontdekken

9 nog overblijft, moet je invullen met schooltaken: de sinterklaascommissie of de werkgroep visie bijvoorbeeld. Iedereen lijkt dat normaal te vinden. Dus als ik een leraar vroeg om een stukje te schrijven voor De Lispeltuut, dan moest ik daar tijd voor inplannen in de normjaartaak. Zo ook als er een leerling bij kwam in de klas, want dat was weer tien minuten extra tijd rapport schrijven en één oudergesprek meer. Er heerst een verbazingwekkende tien minuten cultuur in het onderwijs. Vanuit mijn theater achtergrond was ik gewend te werken totdat de klus af was. Zonder calculator. Nog vreemder is dat ik heb ontdekt dat vrijwel niemand zijn of haar normjaartaak vol maakt. Sommigen houden 80 uur over, anderen zelfs 200 uur. De leerkrachten konden dat gewoon niet geloven. Ze werken namelijk keihard. Dat zeggen zij niet alleen, dat zeg ik ook. Ik zal de laatste zijn die beweert dat leerkracht zijn een makkie is. Maar je hebt wel elf weken vrij en dan is het dus logisch dat je de weken dat je er wél bent hard moet werken. Je zou er een heleboel druk vanaf halen als we in sommige vakanties gewoon zouden doorwerken. Maar ja, die vakanties zijn tegelijkertijd de sjeu van het onderwijs. Iets anders wat me verbaast, is dat alle regels zo ontzettend veel mogelijkheden wegnemen om de passie van mensen boven te halen. In functioneringsgesprekken vraag ik wat mensen drijft. Ik merk dat sommigen hun tijd uitzitten, maar dat het soms nog wel een jaartje of acht kan duren voordat ze klaar zijn. Dat is een lange tijd. Ik heb me afgevraagd of er geen seniorenbeleid te bedenken is, waarbij oudere leerkrachten meer de gelegenheid krijgen die dingen te doen waar ze nog warm voor lopen. Maar dat blijkt erg moeilijk te zijn. Waar ik elke dag weer gelukkig van word, is het contact met de kinderen. Mijn deur staat altijd open, kinderen kunnen binnenlopen wanneer ze willen, niet alleen als er straf gegeven moet worden. Ik geef niet eens straf, ik geef een opdracht. Dat vinden ze ook heel bijzonder. Ik had laatst twee jongetjes van groep acht. Van die kinderen die niet zónder elkaar kunnen, maar ook niet mét elkaar. Ik had ze al voor de zoveelste keer met ruzie op mijn kamer. Toen heb ik gezegd: nu is het afgelopen, morgen wil ik van jullie allebei een briefje waarop drie dingen staan die je wél leuk vindt aan de ander. Die briefjes kwamen er. En nu staat zwart op wit waarom het vrienden zijn. Dat zijn de momenten dat ik echt geniet van mijn functie. MARIANNE WOLTERS, CLUSTERMANAGER PRIMAIR OPENBAAR ONDERWIJS DEN HAAG DE SCHOOL STRAALT SINDS RUBI S KOMST Het beleid in Den Haag is om mensen van buiten het onderwijs te laten instromen. De zes bovenschoolse directeuren komen allen van buiten, ik ook. Ik had voor meer directiefuncties op basisscholen sollicitanten van buiten het onderwijs. Bij een behoorlijk aantal adviseerde de benoemingsadviescommissie negatief. De meeste van die adviezen nam ik over, omdat ook ik te grote twijfels had bij de kandidaten. Bij Rubi lag dat anders. Haar persoonlijke kracht, haar uitstraling, maakten het wel mogelijk om die frisse blik en die vernieuwing te brengen die wij willen. Bovendien achtten mijn directeur en ik Rubi in staat om zich de onderwijscultuur eigen te maken. Dus hebben we het negatieve advies van de benoemingsadviescommissie naast ons neergelegd. Op onderwijsinhoudelijk en organisatorisch vlak kreeg Rubi in de beginfase steun van een collega-directeur. Dat heeft goed gewerkt. Ik sta tot op de dag van vandaag achter Rubi s aanstelling. Iedereen die met de school te maken heeft, ziet dat er heel veel is veranderd sinds haar komst. Het was een moeilijke school, met veel problemen en conflicten. Maar met haar persoonlijkheid en met het aanboren van haar netwerk in de wereld van kunst en cultuur heeft ze zoveel gegeven, dat de school straalt. Bovendien zijn de contacten met ouders en kinderen nu uitstekend. 1. De passie van mensen ontdekken 9

10 IK GEEF HET TEAM KEUZEVRIJHEID EN LEG VRAAGSTUKKEN VOOR ZONDER DE ANTWOORDEN ERBIJ TE GEVEN.

11 2 Veranderen is mijn tak van sport MARTHIJN MANDERS, DIRECTEUR VAN DE ROOMS- KATHOLIEKE BASISSCHOLEN GERARDUS MAJELLA EN DE KRUGERSTEE IN VAASSEN Marthijn Manders werkte als interimmanager voor een organisatieadviesbureau. Momenteel is hij directeur van de roomskatholieke basisscholen Gerardus Majella en de Krugerstee in Vaassen. De twee scholen zijn onderdeel van de Stichting Katholiek Primair Onderwijs Oost-Veluwe, met in totaal vijftien basisscholen. Ik werkte als interim-manager bij een groot aantal bedrijven. Ik vond mijn vak geweldig, maar zeer vermoeiend. Veel hotels, veel kilometers, zeer lange dagen. Op een gegeven moment wilde ik niet meer van zondagavond tot vrijdagavond op pad zijn en overnachten in hotels. Het thuisfront speelde een belangrijke rol. Ik had inmiddels kinderen gekregen en in mijn vak zou ik vrijwel niets van ze hebben meegekregen. Ik heb veel vrienden en kennissen die in het onderwijs werken. Ik kende de verhalen, zowel in positieve als in negatieve zin. Geleidelijk aan rijpte het gevoel dat ik een bijdrage kon leveren, omdat ik, vanuit het onderwijs bekeken, een andersoortige manager ben. Dat schreef ik ook in mijn sollicitatiebrieven: dit breng ik mee aan karaktereigenschappen, kennis en ervaring. En ik denk dat jullie daar in het onderwijs behoefte aan hebben. Mijn opvattingen werden niet door iedereen gedeeld. Ik heb wel eens per een sollicitatiebrief geschreven en na tien minuten een afwijzing gekregen, wegens het ontbreken van een onderwijsbevoegdheid. Verder ben ik enkele keren uitgenodigd op gesprek, waarbij ik stellig de indruk had dat men even wilde ruiken aan het fenomeen directeur zonder onderwijsbevoegdheid. Maar ik heb ook gesprekken gevoerd waarbij het wel menens was. Zo ook met het bestuur van deze stichting en daarna met een geleding van de twee scholen waarvan ik directeur zou worden. In beide gesprekken viel mij op dat ik van sommige vragen niet begreep waarom men daar zolang op bleef hangen. Of ik iemand durfde aan te spreken op zijn of haar functioneren bijvoorbeeld. Dan dacht ik: Je vraagt toch een directeur? Een leidinggevende? Als ik daar problemen mee zou hebben, dan zat ik hier toch niet? Dat doorvragen op dit punt zei iets over de organisatie. Een ander belangrijk thema was ook hier het ontbreken van een onderwijsachtergrond. Maar mijn insteek was en is dat ik in heel veel sectoren leiding heb gegeven: in de voeding, de chemie, bij banken en verzekeraars. Het onderwijs is ook iets waaraan je leiding kunt geven, zonder dat je nu direct veel kennis hebt van het primaire proces. De beste leerkracht is niet de beste directeur, de beste leerkracht staat voor de klas. Ik besefte dat die redenering niet gemeengoed is in onderwijsland. Beide gesprekken verliepen zeer prettig. Het klikte meteen. Ik had de indruk dat men mijn argumentaties begreep. Daarbij speelde ook dat ik op de 2. Veranderen is mijn tak van sport 11

12 Gerardus Majellaschool de zesde directeur ben in zes jaar tijd en dat er dus wat negatieve ervaringen lagen. Er moest veel veranderen op de school en dat is bij uitstek mijn tak van sport. Dat heeft men ingezien en uiteindelijk de doorslag laten geven. Wel vroeg men zich nog af of ik niet binnen een jaar weer weg zou zijn. Dat ik iemand was die zichzelf even in het onderwijs parkeerde om de recessie af te wachten. Dat vond ik een zeer terechte aarzeling. Gezien de voorgeschiedenis van de school zou het desastreus zijn als ik ook weer na een jaar zou opstappen. Ik heb beloofd minimaal een jaar of vier, vijf te blijven. Wat betreft de arbeidsvoorwaarden was het heel simpel: er is een standaardpakketje en daar kun je mee akkoord gaan of niet. Ik had in het bedrijfsleven een goed basissalaris, met daarnaast heel goede bonussen. Dat basissalaris heb ik zo ongeveer meegenomen, maar bonussen kent men niet in het onderwijs. Verder had ik een mooie BMW als leasewagen. Die moest ik ook inleveren. Dat ging me wel aan het hart. Maar ach, het is allemaal uiterlijke schijn. Ik kon in augustus 2003 beginnen. Maar ik wilde een goede start maken, dus ben ik al in de zomervakantie gesprekken gaan voeren met het team. Over wat er speelde, wat er misging. Want dat het niet goed liep, dat had ik inmiddels wel in de gaten. Eigenlijk was het voor mij bekend terrein. Ik was al gewend om binnen te stappen bij een organisatie die niet stevig staat en om gesprekken te voeren die vertrekpunten voor herstel en verbetering moeten opleveren. Door een managementvacuüm was de samenhang uit de school verdwenen. Iedereen deed zijn best, maar wel op geheel eigen wijze. Er was onvrede bij ouders en bij docenten. De helft van het docententeam was voor de zomer opgestapt. Dus wat wilden de teamleden? Wat voor school wilden ze en wat wilden ze van mij? Daar kwamen eigenlijk schokkend normale dingen uit. Ze wilden normaal les kunnen geven. Ze wilden dat er weer een prettig klimaat kwam op school. Ze wilden een directeur die zaken regelt als ziektevervanging. En ze wilden een directeur die voor, naast en achter hen staat. Wat mij kenmerkt is een behoorlijke dosis daadkracht en een rechte rug als ik iets wil. En dat was wat deze school nodig had. Ik moest duidelijkheid scheppen over regels en over normen en waarden. En ik moest de zeer terechte wens waarmaken dat ik er ben voor het team, zeker als het moeilijk gaat. Voor mij betekende dat ook het doorbreken van de zachte cultuur, die elkaar aanspreken op houding en gedrag, op het nakomen van gemaakte afspraken, noem maar op in de weg stond. Ik heb dat gewoon benoemd. Geleidelijk gebeurt dat nu openlijker. Dan doen we een rondje gal spuwen, zodat iedereen zich daarna weer lekker fris voelt. Je merkt dat het er bij dat soort sessies best hard aan toe kan gaan, maar dat het altijd gaat om dingen die in het team spelen. Op die manier leer je dat kritiek geven of krijgen niet eng is. Je groeit er juist van: collega s nemen je kennelijk serieus. En uiteraard, als iemand zich in een hoek gezet voelt, dan ben ik er en zijn ook andere teamleden er om die persoon daar weer uit te halen. Daarnaast voer ik soms intensieve functioneringsgesprekken. Daarbij maak ik overigens wel altijd duidelijk dat ik niet pretendeer dat ik tips and tricks heb voor hoe je het beter doet in de klas. Leraar is een vak en dat beheers ik niet. Mijn vak is samen met een docent proberen scherp te krijgen waar het probleem zit, om vervolgens te kijken Veranderen is mijn tak van sport

13 wat de beste oplossing is. Soms huur ik externe deskundigheid in om dat probleem op te lossen. Ik denk dat een directeur mét onderwijskundige achtergrond zelfs belemmerend kan werken, omdat die veel te veel geneigd is op de stoel van een leerkracht te gaan zitten. Daar heb ik geen last van. Volgens mij ervaart het team dat ook wel als een bevrijding. Ik geef het team keuzevrijheid, ik leg vraagstukken voor zonder de antwoorden erbij te geven. Ik stuur meer op het proces dan op daad werkelijke keuzes. Dat geeft docenten meer vakinhoudelijke bevrediging. Wat mij persoonlijk heel erg raakt, is de positieve feedback van ouders. Mensen die naar je toekomen om te zeggen dat ze het fijn vinden dat je er bent en dat ze vertrouwen in je hebben. Dat is voor mij een nieuwe ervaring. JOSÉ BONEKAMP, INTERN BEGELEIDER MARTHIJN LEERT WAANZINNIG SNEL We kregen niet veel reacties op de vacature, een stuk of zes. Bijna alle sollicitanten hadden onderwijservaring. Wel kregen we de indruk dat sommige mensen een beetje waren afgebrand als leerkracht en het eens wilden proberen als directeur. Dat vonden wij eng, gezien de geschiedenis van de school. Bovendien realiseerden we ons dat een directeur van een basisschool vandaag de dag over andere vaardigheden moet beschikken dan tien jaar geleden. Daar hebben we goed op gelet bij de selectieprocedure. Eerlijk gezegd had ik op grond van de brief iemand anders op het oog. Maar eenmaal in gesprek bleek dat hem totaal niet te zijn. Ik had nooit verwacht dat het die ene zou worden zonder onderwijsachter grond. Marthijn is heel jong. Dat is al bijzonder voor een directeur, maar hij komt ook nog eens uit een andere sector dan het onderwijs. Uiteindelijk besloten we unaniem voor hem te kiezen. Maar wel met kriebels in de buik. Marthijn en ik verdeelden de taken een beetje. Hij zei: jij doet het onderwijskundige deel, ik het zakelijke. Dat was nieuw voor mij en menigeen waarschuwde me voor de gigantische klus die ik daardoor op mijn bordje zou krijgen. Maar ik dacht: ik zie wel. Het is uiteindelijk een uitstekende rolverdeling geworden. Marthijn en ik wisselen elkaar af op de twee scholen, zodat er altijd iemand aanwezig is die geen groep draait en aanspreekbaar is voor bijvoorbeeld ouders. Voor het team is het wel moeilijk geweest en dat is het soms nog. We zitten in een gezamenlijk leerproces. Wat helpt is dat Marthijn zich heel open opstelt. En hij leert waanzinnig snel. Soms waarschuw ik hem wel eens, als hij te hard gaat. Ik heb zelf voor de klas gestaan, dus ik kan goed begrijpen en verwoorden hoe dingen bij docenten overkomen. Dat werkt prima. Wat ik het meest prettige aan Marthijn vind, is dat hij gevoel heeft voor kinderen. Als een kind in zijn eentje op de gang zit, dan loopt hij daar niet als meneer de directeur aan voorbij. Hij is oprecht betrokken. 2. Veranderen is mijn tak van sport 13

14 WE ZIJN TOTAAL VERSCHILLEND. JUIST DAAROM VULLEN WE ELKAAR ZO GOED AAN.

15 3 Duidelijke structuren en verantwoordelijkheden YVONNE KESLER EN ANNEMIEK VOOR IN T HOLT, DIRECTEUR EN ADJUNCT- DIRECTEUR VAN DE PROF. H. BURGERSCHOOL IN AMSTERDAM Yvonne Kesler werd in 2001 directeur van de prof. H. Burgerschool, een school voor speciaal onderwijs aan kinderen met verminderd gehoor en onderdeel van de Stichting Orion waaronder alle scholen voor openbaar speciaal onderwijs in Amsterdam vallen. Annemiek Voor in t Holt begon er al halverwege de jaren negentig, als logo pedist. Aan het Centrum Theo Thijssen volgde Voor in t Holt de opleiding directietraject 10+ om klaargestoomd te worden voor het adjunct-directeurschap. Samen met Kesler vormt ze nu een complementair directieduo. Voor in t Holt: Ik ben van oorsprong logopedist en beeldend kunstenaar. Ik kreeg een baan bij de Nederlandse Stichting voor het dove en slechthorende kind. Daar werkte ik tien jaar lang in het kinderaudiologisch centrum. Tegelijkertijd had ik kleine parttime banen in het onderwijs. Deze ervaringen brachten mij tot de conclusie dat ik de zorg uit wilde en het onderwijs in. Ik zocht meer intensief contact met kinderen en ouders. Bovendien vond ik dat ik specifieke audiologische kennis te bieden had, waaraan het in het onderwijs voor slechthorende kinderen nogal eens ontbreekt. Ik wilde graag de verbinding leggen tussen de audiologische wereld en de onderwijswereld voor slechthorende kinderen. Op de professor Burgerschool had ik al eens een half jaar als invalkracht gewerkt, nu kon ik er tijdelijk aan de slag als logopedist/akoepedist. Maar al na een paar maanden vroeg de toenmalige directeur of ik wilde blijven en er coördinerende taken bij wilde doen. Kesler: Ik deed 26 jaar het officemanagement van een tandartsenpraktijk in Purmerend, waarvan ik samen met mijn man eigenaar was. Ik deed het hele financiële gedeelte, hij liet die boor draaien. De laatste zeven jaar had ik een dubbele baan. Ik wilde gewoon meer dan het huishouden en die tandartsenpraktijk. In vier jaar tijd deed ik vier opleidingen, eindigend als doctoranda in de pedagogiek. Daarmee had ik genoeg theoretische kennis opgedaan, nu wilde ik de praktijk leren kennen. Op vrijwillige basis werd ik beleidsmedewerker bij een Amsterdams stadsdeel. Na drie beleidsplannen te hebben geschreven, zei ik dat ik wel eens op een school wilde meedraaien. Ik werd directieonder steuner op een reguliere basisschool, daarna onder meer nog adjunct-directeur van een honderd procent allochtone school. Na verloop van tijd vroeg het hoofd onderwijs van het stadsdeel of ik directeur wilde worden van de slechthorenden school. Ik wist niet eens dat zo n school bestond, maar ik heb ja gezegd. Dat was precies in de tijd dat ik de tandartsenpraktijk verkocht. 3. Duidelijke structuren en verantwoordelijkheden 15

16 Voor in t Holt: Toen Yvonne hier binnenkwam, ging het slecht met de school. Het aantal leerlingen daalde en de vooruitzichten waren slecht. De directie was al geruime tijd verdwenen, maar het bestuur wilde geen nieuwe directeur aanstellen, omdat het voornemens was de school te laten fuseren met een school voor kinderen met ernstige spraak- en taalmoeilijkheden. Het schoolgebouw was rijp voor de sloop. De leerlingenprognose bedroeg op een gegeven moment 48 en het bestuur dacht dat het lot van de school daarmee bezegeld was. Desondanks kwam Yvonne hier als nieuwe directeur. Gezamenlijk zijn we ten strijde getrokken tegen de fusie. Wij vonden het niet wenselijk voor de slechthorende kinderen binnen onze school om ze te vermengen met kinderen met ernstige spraak- en taalmoeilijkheden. Het zijn twee volstrekt verschillende typen kinderen en problemen. Yvonne en ik hebben gezamenlijk geknokt om de professor Burgerschool uit het dal te trekken. Die strijd hebben we gewonnen. Sinds 1 januari 2005 valt al het openbaar speciaal onderwijs in Amsterdam onder één stichtingsbestuur, Orion. Die verandering is nuttig, omdat er op die manier meer samenwerking komt tussen scholen voor speciaal onderwijs. Waarbij wij er vooral naar streven dat er een doorgaande leerlijn voor slechthorende kinderen naar het voortgezet onderwijs komt. Met liefst een mogelijkheid voor een topklas of schakelklas. Slechthorende kinderen verdienen een eigen didactiek. Toen Yvonne hier directeur werd, deed ik dus al veel directietaken. Dat is daarna alleen maar meer geworden. Ik werk nu al een aantal jaren niet meer als logopedist en functioneer volledig als adjunctdirecteur. Maar formeel ben ik dat nog steeds niet, het nieuwe bestuur moet daarover nog beslissen. Yvonne en ik hebben Centrum Theo Thijssen ervan kunnen overtuigen om mij toe te laten tot het directietraject 10+. Ik denk dat het absoluut noodzakelijk is dat getalenteerde mensen van buiten het onderwijs instromen om directiefuncties te vervullen. Er dreigt immers een groot tekort. Maar tegelijkertijd moeten we niet vergeten dat er binnen veel speciale scholen ook mensen zitten in andere functies dan die van leerkracht, met hbo-opleidingen én leidinggevende talenten, die tot dusverre onvoldoende de kans hebben gekregen om door te stromen naar andere taken of naar een directiefunctie. Tot die laatste groep reken ik mijzelf. Het is zonde om al aanwezige talenten niet ook te benutten. Zeker binnen directies van speciaal onderwijsscholen, zoals de professor Burgerschool, heb je op directieniveau competenties nodig die moeilijk in één persoon te vinden zijn. Je hebt iemand nodig die leiding kan geven aan complexe organisaties. Maar je hebt ook iemand nodig die over hele specifieke deskundigheid beschikt. Ik breng mijn kennis van de problematiek van slechthorendheid het onderwijs binnen. Mede dankzij mijn inzet hebben wij inmiddels twintig procent kinderen met een cochleair implantaat op school en in ambulante begeleiding. Een cochleair implantaat is een prothese die het gehoor van zeer slechthorende en dove kinderen aanzienlijk verbetert. En ik breng mijn audiologische netwerk in. Verwijzende instellingen in de zorg zijn immers de potentiële leveranciers van onze leerlingen. Dergelijke specifieke bekwaamheden moeten naar mijn overtuiging binnen directies van speciale scholen aanwezig zijn. Het is gelukt om het aantal verwijzers en het aantal doelgroepen uit te breiden, waardoor onze school nu uit de gevarenzone is. Op dit moment zitten we rond de 75 leerlingen en we groeien nog steeds. Ook binnen onze afdeling ambulante begeleiding is dit merkbaar Duidelijke structuren en verantwoordelijkheden

17 Kesler: Toen ik hier binnenkwam dacht ik: wat een chaos. Ik begon met inventariseren van wat er was, met het lezen van schoolplannen en kwam tot de conclusie dat er niks was of dat ik er niks van begreep. De school had een paar jaar geen directie gehad. Het was heel knap hoe alle medewerkers, op geheel autonome wijze, hun eigen schooltje hadden gecreëerd. Er werd keihard gewerkt, maar het rendement was niet duidelijk. Daar moest een einde aan komen. Ik ben iemand van duidelijke structuren, verantwoordelijkheden en taken. Een directeur heeft een andere functie dan een docent. Natuurlijk word je in een kleine school als deze ook als directie in de uitvoering getrokken. Dat is prima, maar laat wel duidelijk zijn wat ieders rol is. Daar heb ik dus snel duidelijkheid in verschaft. Nu vraagt niemand meer waarom Annemiek geen les geeft. Het hele team begrijpt dat zij wat anders inbrengt. Als je een eigen bedrijf hebt gehad, kun je de boel heel zakelijk bekijken. Dat is een groot voordeel als er structuur moet komen. Annemiek en ik vormen nu de directie. Ik ben heel erg georganiseerd, planmatig en overzichtelijk. Ik houd de grote lijnen strak in het oog. Een prima aanvulling op Annemiek. Ik zou in principe in elk bedrijf een gelijksoortige reorganisatie kunnen doen. Maar ik heb wel een inhoudelijk deskundige naast me nodig. Zonder Annemiek was de school nooit zover gekomen en zonder haar kennis was ik niet gegroeid. En andersom had Annemiek de organisatie niet zo vloeiend gekregen zonder mijn aanwezigheid. Voor in t Holt: We zijn totaal verschillend, qua karakter, qua kennis en qua achtergrond. Juist daarom vullen wij elkaar zo goed aan. Tegelijkertijd heeft de opleiding wel mijn managementvaardigheden vergroot. Ik voerde in het begin dan wel directietaken uit, maar ik deed het allemaal op mijn intuïtie. Ik ben me er nu veel meer van bewust dat beleid maken, didactiek, specifieke expertise en een organisatie goed runnen allemaal van belang zijn om tot een goede school te komen. Ik heb dus heel veel bijgeleerd. Dingen als formatie, het uitzetten van meerjarenbeleid, de omgang met de gemeente, met de onderwijsinspectie, noem maar op, het is heel goed om dat eens goed gestructureerd aangeboden te krijgen. Maar wat blijft, is dat ik mijn toegevoegde waarde toch vooral zie in mijn specifieke kennis van de problemen die slechthorendheid met zich mee brengt voor een kind dat zich aan het ontwikkelen is. Kesler: Annemiek heeft een opleiding gedaan, dat merk ik. Ze brengt opeens andere dingen in. Ze wil bijvoorbeeld een kwaliteitsonderzoek en voert dat ook uit, heel eenvoudig: met rode en groene kaarten. En ze schrijft stukken waaruit beleid spreekt. Ik ben gek op mensen die dingen zelf oppakken en Annemiek doet dat. En ik ben ook gek op mensen die de dingen die ik laat vallen, omdat ik onvoldoende tijd of kennis heb, voor mij opvangen. Dat doet ze allemaal heel goed. Ik kan nu van alles naar Annemiek toegooien en vragen of zij er dan op wil schieten. Dat is precies wat ik nodig heb. Dankzij die opleiding beschikt Annemiek nu, naast haar audiologische kennis, ook over school organisatorische kennis. Soms slaat ze zelfs een beetje door. Dan schrik ik me rot als ze opeens dingen gaat roepen over de Wet op de beroepen in het onderwijs. Dan zeg ik: Hé Annemiek, effe dimmen! Vervolgens gaat ze heel fanatiek roepen dat het écht moet! Ja lieve schat, zeg ik dan, rustig maar. Dat heb ik allang geparkeerd in het personeels beleid. We hebben er met z n tweeën ontzettend veel lol in. Het is heerlijk om iemand naast je te hebben waarmee je zo goed uit de voeten kunt. 3. Duidelijke structuren en verantwoordelijkheden 17

18 DE BELANGRIJKSTE BEWEGING DIE IK IN HET EERSTE JAAR HEB INGEZET, IS DOORBREKING VAN HET CENTRALISME.

19 4 Iets toevoegen aan het primaire proces BERRY TOMAS, ALGEMEEN DIRECTEUR VAN DE STICHTING KATHOLIEK EN INTERCONFES- SIONEEL PRIMAIR ONDERWIJS VEGHEL Berry Tomas is sinds de zomer van 2004 algemeen directeur van de Stichting Katholiek en Interconfessioneel Primair Onderwijs Veghel (SKIPOV), die veertien basisscholen telt met zo n 3300 kinderen en 350 medewerkers. Daaraan gelieerd is de Stichting Peuterspeelzalen Veghel. Eerder werkte Tomas 25 jaar in het bedrijfs leven en was hij gedurende tien jaar algemeen directeur van een technisch automatiser ingsbedrijf, met 250 medewerkers. Ik vind dat je als bedrijf zekere verplichtingen hebt naar de gemeenschap waarin je opereert. Niet alleen vanuit maatschappelijk verantwoord ondernemerschap, maar ook vanuit het belang van het bedrijf. Het gaat om meer dan geld verdienen alleen. Wij kampten met een te lage instroom van technische mensen, daarom vond ik dat wij als bedrijf initiatieven moesten nemen om het imago van technische beroepen een impuls te geven. Dat begint al op de basisschool. Nou, probeer maar eens aan een buitenlandse aandeelhouder uit te leggen dat je geld aan het besteden bent om het imago van je sector al op basisschoolleeftijd aan te pakken. Joh, hartstikke goed! Maar laat een ander dat doen. Naarmate de economie verder achteruitging, focuste de aandeelhouder zich sterker op de korte termijnwinst en kwamen dit soort dingen steeds meer onder druk te staan. Ik kon me daar niet langer in vinden. De aandeelhouder en ik kwamen gezamenlijk tot de conclusie dat wij niet meer bij elkaar pasten. Verschil van inzicht in het te voeren beleid heet dat dan officieel. Die breuk kwam wat mij betreft eigenlijk iets te vroeg. Ik had al gemerkt dat mijn maatschappelijke betrokkenheid groeide. Ik werd actief in besturen van verenigingen en stichtingen. Zo ook in het bestuur van de stichting SKIPOV, waar ik in 2002 voor werd gevraagd. In mijn hoofd had ik bedacht dat ik nog een paar jaar in de profit sector zou doorwerken, want dan was ik zover dat ik een vrije keuze kon maken voor iets met een grotere maatschappelijke relevantie. Het liep anders, een beetje bizar zelfs. Als stichtings bestuur vonden we dat de organisatie meer bedrijfsmatig aangestuurd diende te worden, zeker met het oog op de naderende invoering van de lumpsumfinanciering. We maakten een profiel en namen een bureau in de arm voor werving en selectie, met als opdracht iemand te zoeken met een bedrijfsmatige achtergrond, maar ook met affiniteit met het onderwijs. Ik was betrokken bij het maken van de profielschets en ik heb zelf dat werving- en selectiebureau aangedragen. Op dat moment was dat niet raar, omdat ik totaal niet in beeld was als kandidaat, ook voor mijzelf niet. 4. Iets toevoegen aan het primaire proces 19

20 Als bestuurslid hoorde ik dat het nog niet wilde vlotten met het vinden van een geschikte persoon. In dezelfde periode brak ik met het bedrijf waarvan ik directeur was. Natuurlijk vroeg ik me af of ik mijzelf moest kandideren. Maar ja, ik realiseerde me ook wel dat het een merkwaardige gang van zaken zou zijn. Na enig wikken en wegen besloot ik ervoor te gaan. Ik nam ontslag uit het bestuur en solliciteerde. Na een intakegesprek bij het selectiebureau werd ik uitgenodigd voor een gesprek met de benoemingsadviescommissie, speciaal vanwege deze bijzondere situatie voorgezeten door iemand van buiten het bestuur. En na dat gesprek ben ik het geworden. Omdat ik al actief was in het schoolbestuur, liep ik niet echt tegen een cultuurshock aan. Natuurlijk is het wel anders of je bestuurder bent met een redelijke afstand tot de praktijk van alledag, of algemeen directeur. Wel vond ik het lastig dat ik in een dubbelrol belandde, die langer duurde dan ik wilde. Er was organisatorisch nogal wat aan de hand, waardoor ik bijna een jaar lang als crisismanager opereerde. Tegelijkertijd wilde ik met de mensen hier werken aan een nieuwe toekomst. Die twee rollen laten zich moeilijk met elkaar verenigen. Ik merkte dat geld op een merkwaardige manier heel bepalend is voor wat er in een onderwijsorganisatie gebeurt. In mijn vorige functie begon het boekjaar met de teller op nul. Er moest vanaf die dag geld verdiend worden om onder meer de salarissen te betalen. In onderwijs gaat dat anders. Daar heb je je inkomsten aan het begin van het boekjaar al binnen en is alleen nog de vraag hoe je al dat geld gaat uitgeven. Bovendien wordt er nog steeds erg in potjes gedacht. Als er bedragen zijn gereserveerd om externe bureaus in te huren, dan gaat het geld daar ook aan op, terwijl de behoefte aan onderwijsmiddelen vaak maar amper kan worden ingevuld. Dat druist in tegen wat ik jarenlang heb geleerd: je doet alleen die dingen die echt iets toevoegen. Ik vind dat er in het onderwijs nog te veel dingen gebeuren die weinig bijdragen aan het primaire proces. SKIPOV heeft een vrij stevig opgetuigd overkoepelend bureau. Dat heeft behoorlijk wat papieren beleid opgeleverd, maar aan de daadwerkelijke implementatie van dat beleid moet nog veel gebeuren. De belangrijkste beweging die ik in het eerste jaar heb ingezet, is doorbreking van het centralisme. Ons centrale bureau is in de loop der jaren steeds belangrijker geworden, ten koste van het directieberaad van de locatiedirecteuren. Het gaf voor hen echter ook de soms prettige bijkomstigheid dat je problemen gemakkelijker op een ander bureau kunt neerleggen. Dat ben ik nu aan het doorbreken en voor mij is die lijn niet onderhandelbaar. Ik heb tegen de veertien gezegd: jullie zijn niet alleen schooldirecteur, maar ook SKIPOV-directeur. Jullie samen maken het beleid, dat vervolgens door het bestuur wordt geaccordeerd. Mijn managementfilosofie gaat dus uit van een sterke autonomie van de scholen. Bovenschools gebeurt eigenlijk niks, behalve ondersteunen, dingen regelen en diensten verlenen. Als algemeen directeur vertegenwoordig ik het bevoegd gezag. Ik zie toe op de juiste inzet van middelen en op de kwaliteit, zodat het kind krijgt waar het recht op heeft. De echte meerwaarde zit in de gezamenlijkheid van de veertien directeuren. Bij die directeuren heb ik tijd gekocht om ze in staat te stellen ook SKIPOV-directeur te worden. Directeur ben je zeven dagen in de week, 24 uur per dag. Dan kun je niet ook nog voor de klas staan. De vrijgekomen tijd kunnen ze besteden aan bovenschools werk Iets toevoegen aan het primaire proces

Acht portretten van basisschooldirecteuren van buiten. Jos Moerkamp

Acht portretten van basisschooldirecteuren van buiten. Jos Moerkamp Een andere directeur Acht portretten van basisschooldirecteuren van buiten Jos Moerkamp SBO, november 2005 Voorwoord Het aanstellen van (adjunct)directeuren zonder onderwijsbevoegdheid is mogelijk gemaakt

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Jan de Laat OVERSTAG

Jan de Laat OVERSTAG Jan de Laat VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van teksten

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Voortgangsverslag Blok 5

Voortgangsverslag Blok 5 Voortgangsverslag Blok 5 Kevin de Ram Voortgangsverslag Blok 5 Kevin de Ram Culemborg Unica Installatietechniek B.V. november 2016 Kevin de Ram Voortgangsverslag Blok 5 1 Voorwoord Aan het einde van elk

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Directeur Daltonschool Rijnsweerd. Stichting Openbaar Primair Onderwijs Utrecht

Directeur Daltonschool Rijnsweerd. Stichting Openbaar Primair Onderwijs Utrecht Directeur Daltonschool Rijnsweerd Stichting Openbaar Primair Onderwijs Utrecht 1 SPO Utrecht De Stichting Openbaar Primair Onderwijs, kortweg SPO Utrecht genoemd, is verantwoordelijk voor 33 openbare basisscholen

Nadere informatie

Leer & werkomgeving De Ervaring

Leer & werkomgeving De Ervaring Leer & werkomgeving De Ervaring Ik leer hier veel meer IN T KORT Linda Grimbergen, leerling Tijdens de introductieweek hingen we zelf in de tillift. Als je zo hangt, besef je dat het voor deelnemers belangrijk

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014 Growth & Reflection Growth & Reflection Opleverdatum: 18 juni 2014 Multimediaal Reclamebureau 2013/2014 Inleiding Er zit alweer een half jaar bij MMR op en ik heb weer veel nieuwe dingen geleerd en nieuwe

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Hele fijne feestdagen en een gezond en vrolijk 2017! Raymond Gruijs. BM Groep ARBO West Baanzinnig

Hele fijne feestdagen en een gezond en vrolijk 2017! Raymond Gruijs. BM Groep ARBO West Baanzinnig De tijd vliegt voorbij en voor je weet zijn we al weer een jaar verder. Ik zeg wel eens: mensen overschatten wat je in een jaar kunt doen, maar onderschatten wat je in 3 jaar kan realiseren. Laten we naar

Nadere informatie

Hele fijne feestdagen en een gezond en vrolijk 2017! Raymond Gruijs. BM Groep ARBO West Baanzinnig

Hele fijne feestdagen en een gezond en vrolijk 2017! Raymond Gruijs. BM Groep ARBO West Baanzinnig De tijd vliegt voorbij en voor je weet zijn we al weer een jaar verder. Ik zeg wel eens: mensen overschatten wat je in een jaar kunt doen, maar onderschatten wat je in 3 jaar kan realiseren. Laten we naar

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Dat had ik nooit gedacht en nog steeds kan ik het niet zo goed bevatten.

Dat had ik nooit gedacht en nog steeds kan ik het niet zo goed bevatten. Wow! 17.597,14 euro in drie dagen... Dat had ik nooit gedacht en nog steeds kan ik het niet zo goed bevatten. 17.597,14 euro in drie dagen tijd... de meeste mensen zouden hier een heel jaar voor moeten

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Evenredige verdeling man / vrouw bij het Veenplaspersoneel

Evenredige verdeling man / vrouw bij het Veenplaspersoneel Evenredige verdeling man / vrouw bij het Veenplaspersoneel Opgesteld : maart 2006 Vastgesteld : juni 2006 0 Inhoudsopgave Inleiding 2 2005 vergeleken met 1999 2 Genomen maatregelen vanaf 1999 3 Nieuwe

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen 1 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen 2 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen Hillegom 17 oktober 2013 Schoonderbeek Installatietechniek 3 Persoonlijk ontwikkelingsplan

Nadere informatie

Nota evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs van de Stichting Primair Onderwijs Venray en regio

Nota evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs van de Stichting Primair Onderwijs Venray en regio Nota evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs van de Stichting Primair Onderwijs Venray en regio Vastgesteld Stichting Primair Onderwijs Venray en regio Statutair

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

De medewerker de baas. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

De medewerker de baas. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Zelfsturende teams in de praktijk De medewerker de baas Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Geen verlofkaarten of handtekeningen onder declaraties meer. Wel eigen verantwoordelijkheid, een

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Zin in de OR-vergadering

Zin in de OR-vergadering Medezeggenschap nieuwe stijl Zin in de OR-vergadering Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman In Almere ging de medezeggenschap stevig op de schop. De structuur werd omgegooid, er kwamen tijdelijke

Nadere informatie

LEIDERSCHAPSTRAINING 2010

LEIDERSCHAPSTRAINING 2010 LEIDERSCHAPSTRAINING 2010 Voorwoord Politiek heeft veel te maken met goed leiderschap: mensen volgen dan het voorbeeld van hun leider. Martin Luther King, Majoor Bosshardt en Koning David zijn voor mij

Nadere informatie

Onderwijs met een hart. 1 Strategische agenda strategie agenda

Onderwijs met een hart. 1 Strategische agenda strategie agenda Onderwijs met een hart Strategische agenda 2014-2018 1 Strategische agenda 2014-2018 strategie agenda 2014-2018 1 17-07-2014 13:31:06 Onderwijs met een hart In deze brochure presenteren wij als Onderwijsgroep

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Mentoren van Duhamel College Den Bosch (vmbo) hebben het programma Een Positieve Klas in het schooljaar 2011-2012 uitgevoerd met eerste en tweede

Nadere informatie

Een vertrouwd thuis, een huiskamer zaterdag, 13 oktober 2012 00:00. Willem Braak

Een vertrouwd thuis, een huiskamer zaterdag, 13 oktober 2012 00:00. Willem Braak Willem Braak Maandag 15 oktober start Opleidingscentrum Granbeeuw met een fundraiser voor een nieuw initiatief: Vrienden van Opleidingscentrum Granbeeuw. Het bedrijfsleven zal benaderd en aangemoedigd

Nadere informatie

Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit. Inleiding:

Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit. Inleiding: Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit Inleiding: In 2001 heeft de Veenplas al een mobiliteitsplan opgesteld. Gezien alle

Nadere informatie

- het groeiende tekort aan schooldirecteuren en het vinden van een oplossing voo dit probleem. - de verinnerlijkte cultuur opengebroken zou worden en

- het groeiende tekort aan schooldirecteuren en het vinden van een oplossing voo dit probleem. - de verinnerlijkte cultuur opengebroken zou worden en Titel: Bazen van buiten, een oplossing in het basisonderwijs die onvoldoende zoden aan de dijk zet. Datum: 17 augustus 2010 Van: Peter van Leeuwen (www.petervanleeuwenconsultancy.nl) In de komende periode

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Bekwaamheidsdossier. februari 2006 O. OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26

Bekwaamheidsdossier. februari 2006 O. OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26 Bekwaamheidsdossier Laat zien wat je i februari 2006 O OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26 Is het bekwaamheidsdossier een nieuwe papieren tijger? Dat hoeft niet. Leraren die zelf verantwoordelijk

Nadere informatie

Groeien 2.0. Studentenbedrijf wordt volwassen. Waarom wachten? Geen antwoord

Groeien 2.0. Studentenbedrijf wordt volwassen. Waarom wachten? Geen antwoord Groeien 2.0 Studentenbedrijf wordt volwassen Waarom wachten? De oprichters van Dirict ontdekten dat er voor groei meer nodig is dan alleen technische kennis. Met hulp van een coach hebben ze hun ambities

Nadere informatie

competenties en voorbeeldvragen

competenties en voorbeeldvragen competenties en voorbeeldvragen 1 Aanpassingsvermogen Blijft doelmatig handelen door zich aan te passen aan een veranderende omgeving of veranderende taken, andere vakgebieden of verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Fijne vakantie. kalender. Juf Bianca Frasa

Fijne vakantie. kalender. Juf Bianca Frasa Fijne vakantie De hitte van de afgelopen dagen doet ons denken en verlangen naar de zomervakantie. Even heerlijk uit de routine van alledag en zelf het ritme bepalen. We hopen dat alle kinderen en hun

Nadere informatie

DRIE GOUDEN TIPS om "Nee" te leren zeggen tegen alles wat je niet meer wilt. Kies voor het leven dat jij wilt hebben.

DRIE GOUDEN TIPS om Nee te leren zeggen tegen alles wat je niet meer wilt. Kies voor het leven dat jij wilt hebben. DRIE GOUDEN TIPS om "Nee" te leren zeggen tegen alles wat je niet meer wilt. Kies voor het leven dat jij wilt hebben. Chantal Smeets 1 INHOUDSOPGAVE 1. VOORWOORD... 3 2. INLEIDING... 4 3. DRIE GOUDEN TIPS...

Nadere informatie

Reflectieverslag. Stages of concern. Jan-Hessel Boermans

Reflectieverslag. Stages of concern. Jan-Hessel Boermans Reflectieverslag Stages of concern Jan-Hessel Boermans Motivatie Sinds augustus 2010 ben ik werkzaam in het onderwijs als groepsleerkracht op een cluster 4 school. Een baan met veel afwisseling en een

Nadere informatie

De Sleutel tot het benutten van potentie

De Sleutel tot het benutten van potentie De Sleutel tot het benutten van potentie Wat is potentie eigenlijk? Een snelle blik in een woordenboek levert de volgende resultaten op: het kunnen; dat waartoe iemand of iets toe in staat is; vermogen.

Nadere informatie

Competenties De Fontein

Competenties De Fontein Competenties De Fontein We werken met de volgende 4 competenties: 1. Verantwoordelijkheid 2. Samenwerken 3. Organisatie en planning, zelfstandigheid 4. Motivatie - In klas 1 wordt gewerkt aan de volgende

Nadere informatie

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks Jeroen Bessems INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave Samenwerken Specialist Ondernemend Generalist Methodisch & gestructureerd Originaliteit & creativiteit Informatievaardig Onderbouwing & verantwoording Kritische

Nadere informatie

mind heart body food home

mind heart body food home Inleiding 7 Een moment voor jezelf 11 Retreat your mind 16 Retreat your heart 36 Retreat your body 50 Retreat your food 82 Retreat your home 106 Extra tips 118 Dankwoord 125 Retreat Yourself_binnenwerk2.indd

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

Boventallige medewerkers volledig vrijgemaakt voor solliciteren

Boventallige medewerkers volledig vrijgemaakt voor solliciteren Bureau Vlot! scoort bovengemiddeld Boventallige medewerkers volledig vrijgemaakt voor solliciteren Door: Marijke Vromans / Fotografie: Kees Winkelman Vorig jaar droegen 51 medewerkers van de gemeente Haarlem

Nadere informatie

Reflectieverslag Master pedagogiek

Reflectieverslag Master pedagogiek Reflectieverslag Master pedagogiek Voor + achternaam: Jan- Hessel Boermans Studentnummer: 277827 Soort verslag: reflectieverslag Master Pedagogiek Cohortjaar: 2013 Opleiding: Master Pedagogiek, Leren en

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam

Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam Naam student: Roos Wiggelendam Klas: 2A2 Studentnummer: 500634829 Docent: D. Kronenburg Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam Datum: 14/06/2013 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Casus Blz. 4 Leerdoelen

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK

PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK THEMA TERUGBLIK OP EEN JAAR PASSEND ONDERWIJS NIEUW VAN BALANS: PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK Tekst: Anouk van Westerloo Foto s: Thijs Rooimans Om te zorgen dat ouders, onderwijs en zorg hun gezamenlijk

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

1. Naar gelijke schooltijden maakt een pas op de plaats

1. Naar gelijke schooltijden maakt een pas op de plaats Nieuwsbulletin voor ouders over het project Naar gelijke schooltijden No 3, Februari 2012 Vorig jaar is het project Naar gelijke schooltijden van start gegaan. Binnen de Stichting Openbaar Onderwijs Noord

Nadere informatie

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière TRAININGSPROGRAMMA VIER WORKSHOPS De wereld verandert snel en dat is van invloed op ieders plaats en functioneren op de arbeidsmarkt. We maken

Nadere informatie

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt nieuw in mijn functie, had ik snel en goed overzicht wat er speelde in mijn team ik heb met COSMO in kaart waar ik zelf voor sta we zien een grote groei van de ontwikkelingen in de teams nu hebben we veel

Nadere informatie

PROFIELSCHETS Directeur openbare basisschool De Dubbelburg te Valkenburg en Rijnsburg

PROFIELSCHETS Directeur openbare basisschool De Dubbelburg te Valkenburg en Rijnsburg PROFIELSCHETS Directeur openbare basisschool De Dubbelburg te Valkenburg en Rijnsburg Vacature Vanaf het begin van het schooljaar 2017-2018 ontstaat er een vacature voor een ervaren en inspirerende directeur

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne.

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Bij research Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Opdracht 1 Stagelogboek De eerste dag heb ik bij Ron Steijvers stage gelopen en die is project leider ontwikkelaar, vooral

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Voorwoord! Wie wil ik helpen?!

Voorwoord! Wie wil ik helpen?! Voorwoord Allereerst dankjewel dat je mijn boek hebt gekocht of gekregen en dat je dit ook leest. Dit toont dat jij vooruit wil in het leven en dat je ook actiegericht bent. En actiegerichte mensen halen

Nadere informatie

Timemanagement? Manage jezelf!

Timemanagement? Manage jezelf! Timemanagement? Manage jezelf! Trefwoorden Citeren timemanagement, zelfmanagement, stress, overtuigingen, logische niveaus van Bateson, RET, succes citeren vanuit dit artikel mag o.v.v. bron: www.sustrainability.nl

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Inhoud. 10 aanraders. Meer weten? 94 Reeds verschenen 95

Inhoud. 10 aanraders. Meer weten? 94 Reeds verschenen 95 Inhoud 10 aanraders 1. Visie voor beweging 04 2. De vertellende IB er 12 3. De afstemming 22 4. Het succes voorop 30 5. Charisma dat aanzet 40 6. Crea-inspiratie 48 7. De witte zwerm 58 8. Spreukcontact

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

8c Sollicitatietraining. Solliciteren. Zo ben ik nou eenmaal Theorieboek. TFG Hellegers WWWW

8c Sollicitatietraining. Solliciteren. Zo ben ik nou eenmaal Theorieboek. TFG Hellegers WWWW 8c Sollicitatietraining Solliciteren Goed nieuws: Nu je hier op de zelfstandigheidstraining zit mag, nee moet je gaan werken. Dat klinkt misschien als een grote uitdaging, maar solliciteren is bijna een

Nadere informatie

Gemaakt door: Kelly.

Gemaakt door: Kelly. De kanjertraining. Gemaakt door: Kelly. Inhoud. Inhoud. 1 Inleiding. 2 Wat is de Kanjertraining? 3 Hoe en wanneer is de Kanjertraining ontstaan? 4 Wanneer ga je naar de Kanjertraining? 6 Welke stappen

Nadere informatie

Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht

Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht Vanaf 1 augustus is de Wet passend onderwijs van kracht. De school van uw kind/uw school is aangesloten bij het samenwerkingsverband

Nadere informatie

10 tips voor het werven van de ideale stagiair

10 tips voor het werven van de ideale stagiair 1. Zorg dat ze je kennen Als jongeren je bedrijf niet kennen, dan solliciteren ze niet. Logisch. Om de beste leerlingen te krijgen, is contact met de onderwijsinstelling heel belangrijk. En dit contact

Nadere informatie

Kiezen voor coaching als managementstijl

Kiezen voor coaching als managementstijl Kiezen voor coaching als managementstijl Druk, druk druk! Bijna iedere manager kent wel dit gevoel. Beter leren delegeren dus! Om te kunnen delegeren heb je echter verantwoordelijke en zelfsturende medewerkers

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Voordracht Kandidaatbestuur aan de Provinciale ledenvergadering GroenLinks Gelderland

Voordracht Kandidaatbestuur aan de Provinciale ledenvergadering GroenLinks Gelderland Voordracht Kandidaatbestuur aan de Provinciale ledenvergadering GroenLinks Gelderland Opdracht Op 13 augustus 2013 heeft het voltallige bestuur van de Gelderse afdeling van GroenLinks haar functie te beschikking

Nadere informatie

'Medezeggenschapsraad', ik vond het lang een beetje een abstract begrip.

'Medezeggenschapsraad', ik vond het lang een beetje een abstract begrip. Zeven MR-kandidaten stellen zich aan u voor. Mijn naam is Naima Rahouani-Boultam. Ik ben moeder van Selma uit groep 4MN en Ilias die op de middelbare school zit (heeft ook op de Jonge Wereld gezeten).

Nadere informatie

Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken

Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken LEREND VERANDEREN IN HAARLEMMERMEER Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken Tekst: Fenny Brandsma / Fotografie: Kees Winkelman Wie in een organisatie succesvol veranderingen wil realiseren,

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Lars (33) werkt 7 jaar als adviseur in de vastgoedsector, voornamelijk in kantooromgevingen. Sinds een half jaar heeft hij een nieuwe werkgever.

Nadere informatie

Wat wil jij? Wat wil ik?

Wat wil jij? Wat wil ik? Alle formulieren bij het boek Wat wil jij? Wat wil ik? ALLE PAGINACIJFERS KOMEN OVEREEN MET DE PAGINANUMMERS IN HET BOEK UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER eens oneens 1 Ik vind mijzelf aantrekkelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie