Collega: OPLEIDINGS- SPECIAL. Opleidingscoördinator Martin Veldhoen: Meer tijd en geld nodig voor goede opleidingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Collega: OPLEIDINGS- SPECIAL. Opleidingscoördinator Martin Veldhoen: Meer tijd en geld nodig voor goede opleidingen"

Transcriptie

1 5 e JAARGANG, NR. 3, Mei 2010 Nieuw: Opleiding hbov-technische stroom OPLEIDINGS- SPECIAL In opleiding: Vier aankomende OA s over studie en werk Competentiegericht onderwijs Erasmus Mc herziet leerplan Laparoscopie: Bijblijven is noodzakelijk Collega: Opleidingscoördinator Martin Veldhoen: Meer tijd en geld nodig voor goede opleidingen

2

3 Eén telefoontje zet alles in beweging. Het proces voor en tijdens de operatie wordt steeds complexer. Kwaliteit moet de complexiteit bijhouden. Biomet kan hierbij helpen. Door u, voor zover het in ons vermogen ligt, zorg uit handen te nemen. Onze interne en externe medewerkers hebben kennis en kunde van zaken. Hun snelle en gedegen adviezen moeten het voorbereiden van de ingreep makkelijker maken. Daarnaast stellen wij een zeer ruim assortiment en top bruikleensets met bijbehorende handboeken beschikbaar. Ook onze begeleiding en assistentie kunnen tijdens de ingreep het verschil maken. Interesse? Eén telefoontje kan alles in gang zetten MOBIEL MET

4 . HagaZiekenhuis van de unithoofden 185 x 255 mm_ok Operationeel Voor de OK chirurgie en de Anesthesiologie zijn wij per direct op zoek naar een enthousiast unithoofd (beide 1,0 fte) die de afdeling de komende jaren verder gaat vormgeven. Onze vraag Je hebt het diploma anesthesiemedewerker/ operatieassistent, aangevuld met een opleiding op hoger managementniveau of gelijkwaardig niveau door een combinatie van opleidingen en werkervaring. Je bent een leider met lef en een goede gesprekpartner voor professionals. Vanzelfsprekend beschik je over goede communicatieve en sociale vaardigheden. Je bent doortastend en goed in staat de teamleden te betrekken, te stimuleren en te motiveren om ook hen een juiste bijdrage te laten leveren aan de kwaliteit van zorg. Wij bieden een dynamische werkomgeving, waarin volop uitdaging te vinden is. Je komt te werken in een enthousiast team professionals. Ook zijn wij op zoek naar gediplomeerde anesthesiemedewerkers en operatieassistenten. Ben je tactvol, accuraat en kun je snel inspelen op verschillende situaties? Vind je het leuk om met mensen te werken en kun je goed in teamverband samenwerken? Ben je daarnaast minimaal 24 uur per week beschikbaar? Ga dan naar voor meer informatie. Jouw werkkring Leidinggeven aan een team op de OK van ons ziekenhuis is een uitdaging! Vrijwel alle specialismen zijn in onze organisatie vertegenwoordigd. We beschikken onder andere over een cardiochirurgisch centrum, een groot traumacentrum, een orthopedisch centrum, een kinderziekenhuis en een perinatologisch centrum. De dynamiek die dit met zich meebrengt vind je ook op de OK terug. Voor onze OK en voor jou, als toekomstig unithoofd ligt er dus een enorme uitdaging. Jouw vragen Voor meer informatie over deze uitdagende functie kun je contact opnemen met Margret Beliën, sectormanager RVE OK/CSA, via (070) of per De arbeidsvoorwaarden zijn conform CAO Ziekenhuizen. Inschaling gebeurt op basis van opleiding en werkervaring. Jouw sollicitatie Je sollicitatie met curriculum vitae zien wij graag voor 5 juni 2010 tegemoet via: vacatures of per mail naar: Hier vind je de uitgebreide vacaturetekst en kun je direct solliciteren. Het HagaZiekenhuis is lid van de vereniging Samenwerkende Topklinische opleidings Ziekenhuizen (STZ) en biedt vrijwel alle medische specialismen. Ruim 3700 mede werkers en 220 specialisten werken vanuit de kernwaarden Zorgzaamheid, Innovatie en Samenwerking aan zorg met een menselijke maat. Het Ziekenhuis is gevestigd op de locaties Leyweg en Sportlaan, Juliana Kinderziekenhuis en de buitenpolikliniek Wateringse Veld _HZ_AdvUnithoofden_OK.indd :31

5 Internationaal meetellen Een aantal LVO-bestuursleden heeft in Denver het Amerikaanse congres voor operatieverpleegkundigen bijgewoond. Het aantal deelnemers: ! Wat een gedreven collega s hebben wij in Amerika, en natuurlijk is alles very big opgezet. Afgezien van de omvang verschilde het congres op twee punten met het Nederlandse LVO-congres: de diversiteit aan onderwerpen en de inbreng van de beroepsgroepen zelf. Wij zien in Nederland graag presentaties van spectaculaire operatietechnieken en bloed op het projectiescherm, meestal gepresenteerd door artsen. Maar op dit congres had de beroepsgroep zelf een grote inbreng. Daarnaast hebben onze Amerikaanse collega s dikwijls een universitaire opleiding, en de meesten hebben een hele rij titels achter hun naam staan. Er kwamen dus niet alleen operatietechnieken ter sprake, maar ook overstijgende onderwerpen als budgettering, arbeidsmarkt en onderzoek. Maar we konden met trots constateren dat we het in Nederland zeker niet slecht doen. De richtlijn die de LVO heeft ontwikkeld voor onbedoeld achterblijven van materialen maakt gebruik van de inzichten van de Amerikaanse veiligheidsgoeroe en chirurg dr. Atul Gawande. Hij ontbrak niet in Denver en gaf hoe kan het anders een lezing over safer surgery. Charmaine Betzema had een meetand-greet met hem, waarin ze hem onze richtlijn overhandigde. Hij was zowaar impressed. Deze OK Operationeel staat in het teken van onderwijs en ontwikkeling. Vera Meeusen vertelt uitgebreid hoe het leeftijdsbewust ontwikkelingspalet (LOP) in zijn werk gaat. Martine Kuif en Corrie van Dulm beschrijven hun ervaringen met een laparoscopische cursus. Jeanine Stuart stelt zich voor als bestuurslid van de commissie onderwijs. Paul Meijsen pleit voor de opleiding hbov-technische stroom. Een opleiding waarmee hbo-niveau en BIG-registratie haalbaar zijn voor operatieassistenten en anesthesiemedewerkers. Misschien kunnen wij in de toekomst ook de titels Bachelor of Nursing (BN) en Registered Nurse (RN) achter onze naam zetten? Dat zou de (h)erkenning van onze beroepen vergroten in Nederland en daarbuiten. We kunnen dus gaan meetellen in meerdere opzichten. Hennie Mulder Bestuurslid Media Nieuwe opleiding voor de OK Het is mogelijk én verantwoord om het hoger beroepsonderwijs voor verpleegkundigen (hbov) te combineren met de opleiding tot operatieassistent respectievelijk anesthesiemedewerker. Met de opleiding hbov-technische stroom krijg je een diploma op hbo-niveau en kom je in aanmerking voor een BIG-registratie Het leeftijdsbewuste ontwikkelingspalet Er zijn wel degelijk mogelijkheden op het gebied van loopbaanontwikkeling voor operatieassistenten. Het is aan de organisatie om deze mogelijkheden te benoemen en aan de medewerker om te bepalen wat hij kan en wil. Het leeftijdsbewuste ontwikkelingspalet (LOP) is speciaal ontworpen om de diversiteit aan mogelijke activiteiten een plaats te geven. 4 OK OPERATIONEEL mei 2010

6 Operatieassistenten in opleiding Waarom wordt iemand operatieassistent? Journalist en fotograaf Valentijn Brandt sprak met vier OA s in opleiding over hun motivatie, de voors en tegens van het vak en hun toekomstverwachtingen. Competentiegericht onderwijs aan Erasmus Mc In 2004 startte de Erasmus MC Zorgacademie het project Anders leren, waarbij het reguliere onderwijs werd omgeturnd tot competentiegericht leren. Veurink en Van de Fliert zagen als opleiders van de Opleiding Operatieassistent de kans schoon om het hele leerplan te herzien VMS-themaconferentie: verwisseling van en bij patiënten Sinds 2004 zijn alle ziekenhuizen verplicht de veiligheid van de zorgverlening in te richten met behulp een veiligheidsmanagementsysteem (VMS) Op 12 maart 2010 heeft de eerste landelijke themaconferentie plaatsgevonden over verwisseling van en bij patiënten. 36 Kijk op laparoscopietechniek De technologische groei houdt nooit meer op en de mogelijkheden om nieuwe technologie bij operaties te gebruiken evenmin. Laparoscopie is sterk in ontwikkeling en heeft als gesloten operatietechniek veel voordelen voor patiënt en ziekenhuis. Martine Kuif en Corrie van Dulm waren de eerste operatieassistenten die konden deelnemen aan een cursus dedicated nursing over laparoscopie. Verder in dit nummer: 4 Redactioneel 6 Nieuws 10 LVO-nieuws 13 LVO-bestuurder 14 Collega 38 Column Paul Meijsen 39 Agenda en colofon OK OPERATIONEEL mei

7 Tekst: Menno Goosen Aantal patiënten met darmkanker stijgt In 2009 is bij mensen in Nederland darmkanker vastgesteld. Dit blijkt uit voorlopige gegevens op basis van de Nederlandse Kankerregistratie. Het totale aantal nieuwe kankerpatiënten in 2009 is nog niet bekend, maar zal ongeveer bedragen, zodat een op de acht nieuwe kankerpatiënten darmkanker heeft. In de periode is het aantal patiënten bij wie darmkanker is vastgesteld toegenomen van tot In 2009 was er een kleine daling tot , net zoveel als in Een op de twintig Nederlanders krijgt gedurende zijn leven met darmkanker te maken, waarvan ongeveer 40% ook aan de ziekte zal overlijden. Om het percentage sterfte te verminderen heeft de Gezondheidsraad minister Klink geadviseerd te starten met een bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Andere vormen van kanker in het maagdarmkanaal die veel voorkomen in Nederland zijn maagkanker en slokdarmkanker. Het aantal patiënten met slokdarmkanker is de afgelopen vijf jaar sterk gestegen, van in 2005 tot in Daarmee was het aantal nieuwe patiënten met slokdarmkanker in Nederland voor het eerst groter dan het aantal patiënten met maagkanker. Mbo-opleiding voor medewerkers operatieteam Cardiologen SAZ dichten als eersten hartoor Cardiologen van het Sint Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein hebben als eersten een hartoor afgesloten. De ingreep werd uitgevoerd bij een patiënt met ritmestoornissen en boezemdefibrilleren om bloedingen te voorkomen. Dat meldde chirurg Benno Rensing op Radio 1: Een plugje in het hartoor moet voorkomen dat zich gestold bloed ophoopt. Het hartoor wordt wel vaker weggehaald bij klepoperaties, en dat zorgt voor minder kans op bloedingen. Dit is de eerste keer dat we het Het Opleidingscentrum van het UMC Utrecht heeft, in samenwerking met ROC Midden Nederland, een nieuwe opleiding voor doktersassistenten ontwikkeld. De opleiding bestaat uit twee varianten. Doktersassistenten worden speciaal opgeleid om te ondersteunen bij behandelingen en onderzoeken binnen een operatieteam of een radiotherapeutisch team. De opleiding tot doktersassistent biedt ziekenhuizen vanaf september 2010 de mogelijkheid om medisch ondersteunende medewerkers op te leiden tot een mbo-niveau 4-diploma. De doktersassistent wordt opgeleid om administratieve en organisatorische taken uit te voeren en om ruimtes en apparatuur te beheren en klaar te maken. Binnen de opleiding is veel aandacht voor de opvang, begeleiding en voorlichting van de patiënt en voor het samenwerken met collega s en specialisten. Na een gemeenschappelijk opleidingsprogramma wordt de student opgeleid voor een van de twee varianten. De doktersassistent operatieve zorg werkt in operatieteams bij geplande, kortdurende ingrepen of behandelingen. De doktersassistent radiotherapie assisteert op een bestralingsunit bij de behandeling van patiënten. Het UMC Utrecht zal als eerste ziekenhuis met beide opleidingsvarianten starten. Cathrien van Aar is teamleider Beroepsopleidingen van het Opleidingscentrum UMC Utrecht en medeverantwoordelijk voor het ontwikkelen van de opleiding: Er moest een oplossing komen voor de structurele en steeds nijpendere tekorten in verschillende medisch ondersteunende functies, waaronder de functie van operatieassistent. De huidige opleidingen voorzien onvoldoende in deze behoefte. Het UMC Utrecht heeft, in samenwerking met het Diakonessenhuis, een mbo-functieprofiel ontwikkeld dat aansluit bij de veranderende inhoud en organisatie van het medisch ondersteunend werk. Werkgevers bereiken met dit nieuwe aanbod ook andere doelgroepen. De nieuwe opleiding duurt twee jaar en is een leerwerktraject voor kandidaten die een diploma verzorgende mbo-niveau 3 hebben of zijn afgestudeerd op mbo-niveau 4 met een zorggerelateerde opleiding. Verpleegkundigen of doktersassistenten krijgen een maatwerktraject aangeboden. Alle kandidaten solliciteren voor een opleidingsplaats bij een ziekenhuis. hartoor gaan opvullen door te katheteriseren. De chirurg verwacht dat de ingreep vlot zal verlopen. Deze ingreep is geschikt voor een grote patiëntengroep, maar we zullen de komende tijd alleen degenen behandelen met een verhoogd bloedingsrisico. Omdat het geld voor de ingreep uit het innovatiepotje van het ziekenhuis komt, is er de komende tijd slechts een beperkt budget beschikbaar om de ingreep uit te voeren. [Bron: Radio 1, Zorgpers] 6 OK OPERATIONEEL MEI 2010

8 Advies: laat huisarts eenvoudige operaties verrichten Model voorspelt de beste behandeling voor patiënt met eierstokkanker Artsen kunnen binnenkort beter voorspellen wat de beste behandel strategie is voor een patiënt met een vergevorderde eierstoktumor. Gynaecoloog Kees Gerestein van het Erasmus MC heeft voor zijn promotieonderzoek modellen gemaakt die voor individuele patiënten voorspellen hoe groot de kans is dat de tumor tijdens een operatie volledig kan worden verwijderd. Ook voorspellen de modellen het risico op complicaties tijdens de ingreep. Nu is het vaak lastig om te bepalen welke behandeling de meeste kans van slagen heeft. Artsen baseren hun keuze op hun eigen ervaring en voorkeur. Bij eierstokkanker zijn verschillende behandelingen mogelijk. In het ene geval is het beter om eerst operatief zo veel mogelijk tumor te verwijderen en dan verder te behandelen met chemotherapie. In andere gevallen is het beter om te De huisarts moet een deel van de taken van het ziekenhuis overnemen. Zo zal hij eenvoudige operaties verrichten, zoals sterilisaties en ooglidcorrecties. Dit toekomstbeeld staat in de discussienota die de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg onlangs presenteerde. De Raad stelt voor om het mogelijk te maken patiënten voor korte duur in de praktijk van hun huisarts te laten verblijven. Verder zou de huisarts van de toekomst spreekuur kunnen houden door middel van een webcam en . Huisartsen zullen volgens het rapport op termijn zelf medicijnen verstrekken. Ook prikken ze dan bloed voor laboratoriumonderzoek, maken ze röntgenfoto s en hebben ze echoapparatuur om aandoeningen als galstenen vast te stellen. Door het overhevelen van zorg uit ziekenhuizen naar de huisartsen kan het aantal ziekenhuizen slinken. Dat zijn er nu zo n 100, maar dat kunnen er 50 worden. Deze kunnen zich dan specialiseren in topzorg. Volgens de Raad voldoet het huidige aantal huisartsen voor de plannen. [Bron: RvZ] starten met chemo. Welke keuze het beste is, hangt onder andere af van de grootte van de tumor en de conditie van de patiënte. Beeldvorming en bloedwaarden voor de operatie zijn belangrijk om de juiste behandelvolgorde te bepalen. Door in het model onder andere dit soort gegevens in te voeren, komt er een voorspelling uit die van belang kan zijn om de beste behandelstrategie te bepalen. De voorspellingsmodellen geven in 70 tot 75 procent van de gevallen het beste resultaat. Dat percentage kan nog verhoogd worden door de modellen verder uit te werken en te verbeteren. Om de modellen te ontwikkelen heeft de onderzoeker gedurende zes jaar patiënten met eierstokkanker gevolgd in verschillende Nederlandse ziekenhuizen. Voor zijn onderzoek heeft hij samengewerkt met het Integraal Kankercentrum Rotterdam (IKR). Heeft u NIEuws? Mail naar oko pera OK Nieuws Het actueelste OK-nieuws vindt u op Zes ziekenhuizen gaan verder onder de naam Santeon Sinds deze maand zijn zes ziekenhuizen samengegaan onder de nieuwe naam Santeon. Vanaf nu werken Canisius- Wilhelmina Ziekenhuis Nijmegen, Catharina-ziekenhuis Eindhoven, Martini Ziekenhuis Groningen, Medisch Spectrum Twente Enschede, Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam en St. Antonius Ziekenhuis Utrecht, Nieuwegein steeds intensiever met elkaar samen onder de naam Santeon. Elk ziekenhuis houdt zijn vertrouwde naam en identiteit. Door de nieuwe zorgwet van 2006 werd de positie van verzekerden versterkt. Er ontstonden collectieven van verzekerden met een landelijke organisatie en spreiding. Instellingen die landelijk werken en overal in Nederland kwalitatief hoogwaardige zorg eisen. Om antwoord te kunnen geven op deze ontwikkelingen, hebben de zes topklinische ziekenhuizen zich in 2005 verenigd. OK OPERATIONEEL mei

9 Aapje geopereerd door Brandwondencentrum Beverwijk PALAMIX Een aapje uit potto, een vrij zeldzaam Afrikaans plantatie was onvermijdelijk. De de dierentuin nachtaapje. Hij had een grote wond artsen hebben stukjes gezonde huid Artis heeft op zijn rug die niet genas. De dierenarts Artis heeft daarom contact verspreid in kleinere stukjes op de van Pjotrs linkerbil gehaald. Dit is een huidtransplantatie gezocht met het Brandwondencen- wond aangebracht. De huid bleek Optimaal mengen van botcement: ondergaan in trum, dat gespecialiseerd is in grote enkele dagen na de ingreep goed te Eenvoudig het Brandwondencentrum van het Rode Kruis de wondbehandeling werd de wond veel kleiner is geworden. veilig huidwonden. ef ciënt* Met aanpassingen in zijn aangegroeid, waardoor de wond Inmiddels Ziekenhuis in Beverwijk. Pjotr is een wel kleiner, maar een huidtrans- is Pjotr genezen verklaard. Nieuw onderzoekscentrum wil werking borsttumoren in kaart brengen Het Nederlands Kanker Instituut - Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (NKI-AVL) ontvangt 4,5 miljoen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) om een nieuw onderzoekscentrum op te zetten. Het Cancer Systems Biology Centre (CSBC) moet de ingewikkelde regelmechanismen doorgronden die betrokken zijn bij het ontstaan en gedrag van borstkanker. Het centrum brengt verschillende onderzoekslijnen samen om computermodellen te ontwikkelen die gebruikt gaan worden om een betere diagnose te stellen en beter te voorspellen welke behandeling het beste aanslaat. Uniek van dit centrum is dat de expertise die in het instituut ruim aanwezig is, structureel wordt samengebracht. Onderzoekers Lodewyk Wessels, Roderick Beijersbergen, Jos Jonker en René Bernards bundelen de krachten: vanuit verschillende invalshoeken en expertises leggen ze de link tussen fundamenteel onderzoek en concrete behandeling van patiënten in de klinische praktijk. De onderzoekers kijken niet alleen naar hoe speciaal hiervoor gekweekte cellen in een laboratorium op een bepaald medicijn reageren, ze maken ook gebruik van gegevens uit muizen, patiëntmateriaal en patiëntgegevens. Met deze geïntegreerde aanpak ontwikkelen ze computermodellen die kunnen voorspellen hoe een tumorcel zich zal gedragen en welke behandeling bij individuele patiënten de meeste kans van slagen heeft. Dat betekent dat vrouwen direct de behandeling krijgen met de grootste kans op succes en dat hen de kosten, pijn en moeite worden bespaard van een behandeling die waarschijnlijk niet werkt. De subsidie van de NWO financiert het centrum de komende vier jaar. Hierna blijft het NKI-AVL de samengevoegde activiteiten financieren. De onderzoekers verwachten dat de kennis die hier wordt ontwikkeld in de toekomst ook op andere vormen van kanker en andere ziekten kan worden toegepast. PALAMIX eenvoudig gebruik voor alle toepassingen Officiële * eenvoudig in slechts bescherming een paar stappen naar tegen een homogeen prikaccidenten en gebruiksklaar botcement De Europese Commissie wil verpleegkundigen beter beschermen tegen mogelijke brengen eerst alle risico s nauwkeurig in andere werkgevers in de zorgsector * veilig betrouwbare vacuümcontrole door vacuümindicator aan het luchtslangetje verwondingen door naalden en spuiten. kaart. Dat kan ertoe leiden dat sommige * ef ciënt een systeem voor alle toepassingen in de gecementeerde prothesiologie door een keur aan patronen De commissie ondertekende daartoe al medische instrumenten of spuiten zelfs in juli 2009 een met overeenkomst verschillende met de afmetingen worden speciale verboden. accessoires Moderne naalden, vakbonden en werkgevers in de zieken- uitgerust met een beveiligingssysteem, Vacuümmengsysteem VAN HERAEUS voor botcement huissector. Ook de Europese worden niet verboden. Nu al hanteren bieden. De overeenkomst tussen de sociale partners 56 en de EU is van toepassing op Heraeus ministers Kulzer van Benelux Werkgelegenheid BV Postbus hebben verpleegkundigen RZ Haarlem Nederland bepaalde Tel.: regels +31 (0)23 voor hun handtekening geplaatst. Het doel is dat bescherming tegen prikaccidenten een officieel recht van verpleegkundigen (en artsen) wordt. Ziekenhuizen en het veilig gebruiken en weggooien van scherpe medische instrumenten en besmet afval. Werkgevers moeten met het nieuwe Europese beleid meer inspannin- alle personeelsleden in de zorg, ook voor verzorgenden, thuiszorgmedewerkers en schoonmaakploegen. [Bron: Nursing] gen leveren op het vlak van informatie en scholing over het voorkomen van prikaccidenten. Als een verpleegkundige toch gewond raakt, dan moet het ziekenhuis verplicht zorg en psychologische bijstand 8 OK OPERATIONEEL MEI 2010

10 Hoogleraar Heelkunde: Ego s moeten weg uit de zorg Goede bestuurders en managers kennen het zorgproces en stellen dat centraal, aldus prof. dr. Erik Heineman in zijn oratie bij het aanvaarden van de leerstoel Heelkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Alle werknemers in de zorg hebben de verantwoordelijkheid om van een egosysteem naar een ecosysteem over te gaan. Er is vaak sprake van een stammenstrijd tussen medisch personeel en bestuurders. De spelers in de zorg leven volgens Heineman te veel volgens een ik- of egosysteem. Omdat de zorg complexer wordt en er behoefte is aan integrale en thematische zorg, voldoet dit systeem niet meer en staan we aan de vooravond van een nieuwe ordening van de zorg, waarin de huidige vakgroepen ten dele achterhaald zijn. Gezondheidszorgsystemen zijn levende systemen, ofwel ecosystemen, stelt Heineman. Een gezondheidszorgsysteem kent namelijk net als een ecosysteem diversiteit, onderlinge afhankelijkheid, individuele groei en beweging. Door te functioneren als een ecosysteem worden prachtige resultaten geboekt waar patiënten, medewerkers en de organisatie beter van worden. Een voorbeeld hiervan is een nieuwe checklist voor operaties, waardoor complicaties en sterfgevallen zijn teruggedrongen. Niet wie de baas is mag het zeggen, maar wie het weet mag het zeggen. Bestuurders en managers in een ecosysteem zijn zelf meewerkend voorman en hebben de focus op inhoud en vakmanschap. Zij bedenken niet alleen plannen, maar implementeren die ook. Een ecosysteem is ook een goede manier om de medewerkers zich veilig te laten voelen in hun werkomgeving. Daarin ligt ook een taak voor de managers; zij moeten grootschalige verschijnselen voortdurend vertalen naar de kleinere schaal waarop de medewerkers functioneren. Eerste Nederlands O-ARM in academisch ziekenhuis Maastricht Het academisch ziekenhuis Maastricht heeft als eerste in Nederland een mobiele CT-scanner. In eerste instantie gaan neurochirurgen en orthopeden ermee werken binnen het Spine centrum dat in Maastricht wordt ingericht. Neurochirurg dr. Henk van Santbrink en orthopeed prof. dr. Lodewijk van Rhijn zijn enthousiast over deze zogeheten O-ARM: Het grote voordeel is dat je nu kunt werken met driedimensionale beelden die je tijdens de operatie kunt maken. Ze zetten de O-ARM met name in bij ingewikkelde rugoperaties waarbij veel schroeven en platen worden gebruikt. Het navigatiesysteem van deze scanner zorgt ervoor dat de chirurg aan de hand van realtimebeelden met een ongelooflijke precisie zijn weg vindt. Je ziet je instrumenten op de beelden, die ook nog eens driedimensionaal zijn. Dit is uitermate belangrijk wanneer je moet werken in de onmiddellijke nabijheid van zenuwweefsel of bij prothesechirurgie. De O-ARM maakt tijdens een neurochirurgische ingreep in realtime (30 seconden) beelden, die de ingreep zonder enige hinder voor de chirurg of de patiënt beduidend preciezer, veiliger, doeltreffender en dus patiëntvriendelijker maken. De chirurg kan al tijdens een complexe rugoperatie nagaan of zijn werk technisch perfect is uitgevoerd. Nog voor hij de wond sluit, kan hij een driedimensionale botscan maken om te verifiëren of het werk goed is gedaan en bijvoorbeeld alle implantaten correct werden ingebracht, aldus de twee Maastrichtse chirurgen. Van Santbrink en Van Rhijn benadrukken het multidisciplinaire karakter van de aanschaf die ruim een miljoen euro kostte: Behalve voor invasieve orthopedische en neurochirurgische ingrepen gaan we de O-ARM ook gebruiken in de neurologie en bij pijnbestrijding door de anesthesiologen. OK OPERATIONEEL mei

11 Foto: Valentijn Brandt Managersopleiding Vergilius schreef eens over auri sacra fames oftewel de vervloekte honger naar goud. Met welk doel voor ogen beginnen leidinggevenden aan hun roeping om niet veel later teleurgesteld de arena te verlaten? Het is voor operatieassistenten ingewikkeld om te werken met een steeds wisselend management en daar maakt het LVO-bestuur zich zorgen over. Ongetwijfeld spelen reorganisaties en budgetproblematiek een grote rol bij de roulatie van leidinggevenden. Maar ook de onervarenheid van de managers is een boosdoener. Een leidinggevende moet niet alleen een afdeling kunnen runnen, hij of zij moet ook verstand hebben van bijvoorbeeld accreditatie en verzekeringen. Bij gebrek aan belangstelling voor de vacature van leidinggevende zie je soms dat een van de medewerkers de functie tijdelijk vervult. Dat lijkt een eenvoudige en goedkope oplossing, maar dat valt in de praktijk vaak tegen. Het is voor het overige personeel ingewikkeld dat een voormalig collega ineens leidinggevend is. Bovendien is er een collega minder op de werkvloer. We zien onze leidinggevenden graag op de werkvloer, maar managers hebben een drukbezette agenda. En voordat je het weet is de tijdelijke leidinggevende opgebrand en begint het circus weer van voren af aan. Er moet een deugdelijke opleiding in Nederland komen zodat de toekomstige leidinggevenden met de juiste bagage en competenties aan hun functie kunnen beginnnen. Een opleiding die voor maar vooral door managers van operatieafdelingen wordt gegeven. Op dit moment is een aantal prominente en ervaren managers, met ondersteuning van een van de academische ziekenhuizen, bezig om die opleiding vorm te geven. De opleiding Hoger Management voor Operatiemanagers wordt in 2010 gerealiseerd. Deze professionaliseringsslag zal onze beroepsgroep goed doen. Het is dus beter om te spreken van aut viam inveniam aut faciam : ik zal óf een weg vinden, óf er een maken. Jacques Henkelman Bestuurslid Onderwijs Foto: VALEntijn Brandt Charmaine Betzema voorzitter LVO Op de voorjaars-alv is Charmaine Betzema tot voorzitter gekozen. Zij houdt ook de buitenlandse betrekkingen en PR&V nog in haar portefeuille. Jeanine Stuart wordt secretaris van de LVO. Yvonne Maatjens heeft zich niet herkiesbaar gesteld, en vanaf deze plaats willen we haar bedanken voor haar jarenlange inzet op commissie- en bestuurlijk niveau. Nicole Dreesen heeft zich beschikbaar gesteld als LVO-bestuurslid en is gekozen voor de portefeuille beroepsbelangen. Ze geeft aan dat ze zich hard wil maken voor kwaliteit en veiligheid binnen de OK. LVO-informatie Charmaine Betzema, voorzitter en bestuurslid PR&V, Hennie Mulder, penningmeester en bestuurslid Media Tel.: , Jeanine Stuart, secretaris Nicole Dreesen, bestuurslid Beroepsbelangen Monique de Kort, bestuurslid Congres, Jacques Henkelman, bestuurslid Onderwijs LVO TELEFOONNUMMER: van maandag t/m zaterdag van 9.00 tot uur Adres: LVO, Postbus 552, 9700 AN Groningen Lid worden van de LVO? Surf naar of bel met Opzegging van lidmaatschap dient voor 1 oktober schriftelijk te gebeuren het lidmaatschap wordt dan per 1 januari van het jaar daarop beëindigd. adressen Internet: Lidmaatschap opzeggen: Secretariaat LVO Postbus 552, 9700 AN Groningen 10 OK OPERATIONEEL MEI 2010

12 Landelijk meldpunt arbeidsomstandigheden op de operatieafdeling De Nederlandse Vereniging van Anesthesiemedewerkers (NVAM) heeft samen met de LVO een landelijk meldpunt opgericht, waar medewerkers van de operatieafdeling hun ervaringen kwijt kunnen. Gaat kwantiteit boven kwaliteit? Is er een hoge werkbelasting door onvoldoende personeel? Heb jij ook een berg verlof- en vakantie-uren over die je niet kunt opnemen? Heb je wel voldoende rust/ hersteltijd na een drukke dienst? Zijn er in jouw ziekenhuis situaties waar je niet blij mee bent en durf je dat niet te melden om conflicten te vermijden? Kun en wil je tot je 67e jaar blijven werken? We horen graag wat jullie ervaringen zijn, zodat wij eventuele problemen aan de kaak kunnen stellen. Zo kunnen we van elkaar leren. Wij bundelen alle reacties en gaan als dat nodig is in gesprek met werkgevers, politiek, arbeidsinspectie en IGZ. Maar we doen bovenal ons best om aan te tonen dat er mogelijk oplossingen zijn om deze situaties te voorkomen. Zodat wij met plezier die kwaliteit van zorg kunnen leveren die wij graag willen leveren. Medewerkers op de operatiekamers hebben recht op een veilige en gezonde werkplek. Meldingen via het meldpunt op de website worden anoniem behandeld. Je kunt ook je contactgegevens achterlaten als je wilt dat we contact met je opnemen. Invitational Conference In Utrecht heeft op 23 maart 2010 de commissie beroepsbelangen deelgenomen aan de Invitational Conference. De commissie was uitgenodigd door de multidisciplinaire kerngroep richtlijnontwikkeling per-operatief proces, waar ik deel van uitmaak. Tijdens de bijeenkomst konden alle betrokken beroepsverenigingen, de NVZ (Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen), TNO (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek) en de IGZ nogmaals hun mening geven over de richtlijn Per-operatief proces. Zoals in het eerste nummer van dit jaar van OK Operationeel al is geschreven, is deze richtlijn gemaakt naar aanleiding van het tweede rapport Toezicht Operatief Proces (TOP) van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). De LVO-vertegenwoordigers hebben de gelegenheid gehad de richtlijn op te vragen om hierop te reageren. Hiervan is nagenoeg geen gebruikgemaakt. Andere beroepsverenigingen van medisch specialisten zoals oogheelkunde, radiologie, heelkunde en neurochirurgie hebben ook de gelegenheid gehad om de richtlijn te becommentariëren. Er is weinig wetenschappelijk bewijs met betrekking tot het peri-operatieve proces en daarom is de richtlijn gebaseerd op best practise, bestaande richtlijnen en uitgebreide meningsvorming van deskundigen. De LVO-richtlijn Onbedoeld achterblijven van operatiematerialen is opgenomen in de richtlijn Per-operatieve zorg, maar de commissie beroepsbelangen vindt het beter als de LVO-richtlijn apart in de aanbevelingen wordt opgenomen. De opmerkingen die tijdens de bijeenkomst naar voren zijn gekomen, worden beoordeeld en zo nodig wordt de richtlijn aangepast. In het najaar gaat de richtlijn voor autorisatie terug naar de LVO. Yvonne Maatjens, voormalig bestuurslid beroepsbelangen Foto: Edwin WIEKEns OK OPERATIONEEL mei

13 Werken in de zorg van de toekomst? Ligt je hart bij de zorg en voel jij je thuis in een team van bevlogen medisch specialisten en vriendelijk verplegend personeel? Kom dan in de nieuwe vestiging van de Bergman Kliniek in Naarden werken! 1 juli 2010 openen wij een nieuwe gespecialiseerde kliniek in Naarden, volledig gericht op Houding & Beweging (orthopedie, wervelkomchirurgie, hand- en polschirurgie, fysiotherapie en revalidatie). De kliniek wordt ingericht met 4 OK s en heeft circa 40 privé kamers tot zijn beschikking. Er worden kort durende opnames, zoals scopiën en grotere ingrepen met meerdaagse opnames (Total hip/ Total knee, etc.) uitgevoerd. De kliniek is centraal gelegen en goed bereikbaar langs de A1 bij Naarden. Voor deze vestiging zoeken wij personeel met de volgende specialisaties: Anesthesie medewerkers OK assistenten Coördinator OK (meewerkend voorman op de OK, bij voorkeur met anesthesie achtergrond) Verplegend personeel Werkdagen in de kliniek zijn van maandag t/m zaterdagochtend. Weekenden vrij. BERGMAN C L I N I C S Ben je geïnteresseerd? Neem contact op met de afdeling HR (Carin de Koster) voor meer informatie of een sollicitatiegesprek. Tel nr: Website: Bergman. de Beste Behandeling BereikBaar Bergman OKO adv 185x125 staand-01.indd :57:22 ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen biedt gevarieerde zorg via ziekenhuis, ambulancedienst, thuiszorg en woonzorgcentra. Het ziekenhuis heeft een partnership met UZ Gent. De inwoners van Zeeuws-Vlaanderen kunnen voor ziekenhuiszorg terecht op drie locaties. Het ziekenhuis heeft 421 erkende bedden, de zorg wordt geleverd door ruim medewerkers en een 90-tal specialisten. De ziekenhuislocaties beschikken over de allermodernste faciliteiten. Bij ZorgSaam staan innovatie en ontwikkeling hoog in het vaandel. Het ziekenhuis wordt door de inwoners van Zeeuws-Vlaanderen en daarbuiten zeer gewaardeerd en scoort goed bij tevredenheidsonderzoek e.d. Zeeuws-Vlaanderen vormt een prettige woon- en werkomgeving. Er is veel ruimte, volop recreatiemogelijkheden en natuurschoon. Met bruisende steden zoals Gent, Brugge, Antwerpen en Middelburg vlakbij. Meer informatie over ZorgSaam op Zichtbaar Beter! Zoekt u een prettige en dynamische werksfeer met ruimte voor persoonlijke en professionele ontwikkeling? Wij nodigen u graag uit om te solliciteren naar de functie van: Allround Operatie Assistent m/v Functie inhoud: U draagt zorg voor het bedrijfsklaar maken van de operatiekamer. Tevens zult u omlopen, assisteren en instrumenteren voor, tijdens en na de operatie bij meerdere specialismen. Functie eisen: U beschikt over het diploma van operatie assistent en bij voorkeur over enige jaren ervaring. U bent bereid in Terneuzen en Oostburg te werken, waarbij de hoofdstandplaats Terneuzen is. Arbeidsvoorwaarden: Het betreft een aanstelling voor onbepaalde tijd. De functie (min. 60% arbeidspercentage) is ingedeeld in FWG functiegroep 55, min. 2180,- euro en max. 3460,- euro bruto per maand op fulltime basis. De overige arbeidsvoorwaarden zijn conform de CAO Ziekenhuizen. Inlichtingen: Inlichtingen worden verstrekt door mevr. M. de Kort, teamleider operatiekamers, op telefoonnummer Solliciteren: Solliciteren kan bij voorkeur via de online sollicitatiemogelijkheid op Indien dit niet mogelijk is, kunt u een sollicitatiebrief, inclusief CV, richten aan: ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen, Carrièrewinkel, t.a.v. mevr. L. de Zwart, Postbus 73, 4530 AB Terneuzen. Ook hebben wij een vacature voor Operatie Assistent met als hoofdstandplaats Oostburg. Interesse? Kijk op

14 Ik wil altijd het beste uit mensen halen Tekst: Astrid van Pelt Foto: Valentijn Brandt Uit een drang om kennis te verspreiden en de wens om mee te werken aan onder meer de organisatie van bij- en nascholingen, stapte Jeanine Stuart (57) ruim drie jaar geleden in de Commissie Onderwijs. Het vak van operatieassistent vind ik nog net zo prachtig als in 1981, toen ik met de opleiding begon in Leiderdorp. Toch sta ik al jaren niet meer fulltime aan tafel. Ik heb nooit de wens gehad het vak te verlaten, wel wilde ik meer. Toen in 1998 de praktijkopleider van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis vertrok, greep ik deze gouden kans dan ook gretig aan en sprong meteen in het gat dat was ontstaan. Ik volgde de opleiding tot praktijkopleider in Leiden, en al tijdens deze periode hield ik mij twee dagen per week bezig met leerlingen en de organisatie van klinische lessen en workshops. Onderwijzen doe ik met plezier, ik ben erg gemotiveerd om het beste uit de leerling te halen. In de hoedanigheid van praktijkopleider ben ik ook lid van de Commissie Onderwijs geworden, nu ruim drie jaar geleden. En omdat hier de drang ontstond me meer met het beleid van de vereniging te willen bezighouden, heb ik me na zo n twee jaar opgeworpen als bestuurslid van de LVO. Dat werd overigens erg gewaardeerd omdat er een groot tekort aan mensen was. Ik vind het oprecht teleurstellend dat zo weinig mensen zich actief inzetten voor de LVO. Maar het lijkt geen probleem te zijn waar uitsluitend de LVO mee te kampen heeft, meer een algemene trend. De vrijwillige barkeepers voor de lokale tennisverenigingen en de voorleesmoeders zijn net zo moeilijk te vinden. Vrije tijd is voor veel mensen toch heilig. Een oplossing voor dit probleem heb ik nog niet kunnen bedenken. De LVO is juist zo sterk omdat het bestuur bestaat uit mensen die nog steeds met beide benen in het vak staan. Wanneer we betaalde krachten van buiten zouden aantrekken, komt de LVO juist verder van de leden af te staan. Maar ik ben er trots op dat we met een team dat louter uit vrijwilligers bestaat toch relatief veel bereiken. Vorig jaar heeft een werkgroep bestaande uit LVO- leden, samen met het CBO, een richtlijn Onbedoeld achterblijven van operatiemateriaal ontwikkeld. Wij hebben op het afgelopen congres veel positieve reacties van de bezoekers ontvangen op de workshop die we hierover gaven. Tijdens die workshop over de richtlijn ontstonden leuke en zinvolle discussies en werden ervaringen uitgewisseld. Als bestuurslid ben ik ook erg tevreden over het niveau van de scholingsdagen en de enthousiaste feedback die we hierop van de leden ontvangen. Het organiseren van evenementen zoals een workshop voor het congres en de scholingsdagen is een dankbare taak. Ik wil me als bestuurder niet alleen richten op de actualiteit, maar ook op het beleid voor de langere termijn. Er zijn talloze zaken te noemen waarmee we de komende jaren aan de slag kunnen, zoals een verdere professionalisering en meer samenwerking met andere verenigingen. Op de ledenvergadering in april is er een voorzitter gekozen en dat betekent dat ik nu secretaris van de LVO ben geworden. Dit heeft tot gevolg dat ik iets verder van de Commissie Onderwijs kom te staan, maar men kan mij natuurlijk altijd advies vragen. Mijn bevlogenheid voor het onderwijs is nooit weggeëbd. Sinds kort werk ik als praktijkcoördinator in het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam. Er is niets leukers dan jonge mensen klaar te stomen voor dit fascinerende vak. OK OPERATIONEEL mei

15 14 OK OPERATIONEEL mei 2010

16 OK-Collega Martin Veldhoen: Meer tijd en geld nodig voor goede opleidingen Hij weet heus dat veel ziekenhuizen het wel goed geregeld hebben, maar over all genomen maakt hij zich behoorlijk zorgen over de kwaliteit van opleidingen van operatieassistenten en anesthesiemedewerkers in spe. Door de grote personeelstekorten op de OK s en de bijbehorende werkdruk komen de opleidingen in de verdrukking, stelt Martin Veldhoen (49). Hij is anesthesiemedewerker en opleidingscoördinator en docent. Tekst: Marieke Los Foto s: (incl. cover): Johannes Abeling Zoals veel van zijn collega s koos Veldhoen niet meteen voor het vak van anesthesiemedewerker. Halverwege de jaren 80 ben ik begonnen met de opleiding tot verpleegkundige in het toenmalige Rooms Katholieke Ziekenhuis in Dordrecht, nu het Albert Schweitzer Ziekenhuis. Tijdens die opleiding liep ik ook stage op de OK. Zo kwam ik terecht in de wondere wereld van de OK. Veldhoen legt uit: In die tijd was de OK veel meer dan nu een voor de rest van het ziekenhuis afgeschermd gebied. Als verpleegkundige bracht je je patiënt tot aan de deur en haalde je hem later weer op van de verkoever. Gedurende mijn stage op de OK zag ik ineens wat zich daar allemaal afspeelde. Dat vond ik zeer intrigerend. Na een aantal gesprekken met een anesthesioloog nam hij de beslissing om te switchen en de opleiding tot anesthesiemedewerker te gaan doen. Die volgde hij in het toenmalige Zuiderziekenhuis in Rotterdam. Dat was een dynamische afdeling met cardiochirurgie, regelmatig trauma s en een brandwondencentrum. Een leerzame tijd. Fascinerend Zo n twintig jaar later werkt Veldhoen inmiddels één dag per week als anesthesiemedewerker in het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht en de rest van de week als opleidingscoördinator en docent in het LUMC te Leiden, voornamelijk voor de opleiding tot anesthesiemedewerker. Ik vind het fascinerend als jonge mensen voor dit vak kiezen en gedurende hun opleiding goede anesthesiemedewerkers worden. Geweldig is het dat ik daar een steentje aan mag bijdragen. Tijd om te leren Gelukkig zijn de opleidingsomstandigheden in het LUMC gunstig, aldus Veldhoen. Maar ik weet dat dat lang niet in alle ziekenhuizen het geval is. Op sommige OK s is het personeelstekort zo groot dat ze daar veel met detacheerders werken. De begeleiding van de leerlingen kan daar geen prioriteit krijgen. En de leerlingen worden mijns inziens te vaak ingezet als volwaardige OK-medewerkers, wat te zwaar voor ze is en hun opleiding niet ten goede komt. Veldhoen legt uit: De druk op studenten is behoorlijk groot. Naast het werken in de praktijk moeten ze veel studeren. Door het toenemende personeelstekort wordt vaak meer nadruk gelegd op het leveren van arbeid dan op het leren van het vak. Een goede evaluatie blijft dan achterwege. Het is geaccepteerd dat een chirurg-in-opleiding soms twee keer zo lang over een ingreep doet als een ervaren chirurg. Maar als een instrumenterende of een anesthesiemedewerker iets meer tijd nodig heeft, dan is de continuïteit van het programma in gevaar. Het uitbreiden van opleidingen is heel goed, maar we moeten ervoor zorgen dat dit de student ten goede komt. Onschatbare waarde Mede door de hoge werkdruk, ook voor de leerlingen, komt niet alleen de opleiding in gevaar, zegt Veldhoen. Ik zie dat de uitval ook groot is. Veel leerlingen maken hun opleiding niet af. Veldhoen vervolgt zijn betoog: Goede, vakbekwame anesthesiemedewerkers en operatieassistenten zijn van onschatbare waarde. Organisaties zijn gebaat bij tevreden medewerkers die regelmatig gedegen worden bijgeschoold in de nieuwste ontwikkelingen. Daar moet je tijd en geld voor uittrekken. Organisaties die hun medewerkers waarderen zullen dat terugkrijgen door beter gemotiveerd personeel en een hogere kwaliteit rond de operatietafel. De meest moderne hightech operatiekamers zullen nooit optimaal functioneren als de human factor faalt. OK OPERATIONEEL mei

17 Hbo en BIG mogelijk Nieuwe opleiding voor de OK Het is mogelijk én verantwoord om het hoger beroepsonderwijs voor verpleegkundigen (hbov) te combineren met de opleiding tot operatieassistent respectievelijk anesthesiemedewerker. Met de opleiding hbov-technische stroom krijg je een diploma op hbo-niveau en kom je in aanmerking voor een BIG-registratie. Daarnaast maakt deze opleiding het mogelijk om de opleidingscapaciteit te vergroten en de opleidingskosten te verlagen. Tekst en foto s: Paul MEIJSEN, OPERATIEASSISTENT in HET CATHARINA-zIEKENHuis en coördinator OPLEIDING OA-AM AAN de FONTys HOGESCHOOL in EINDHOVEN Op initiatief van de ziekenhuizen in Limburg is Hogeschool Zuyd in 2008 gestart met een vierjarige duale opleiding: hbov-technische stroom. De studenten krijgen een hbo bachelordiploma als verpleegkundige én het diploma operatieassistent of anesthesiemedewerker. Fontys Hogeschool Verpleegkunde start in september 2010 ook met deze opleiding. De opleidingen voldoen volledig aan de geldende opleidingseisen (OC&W) en beroepskwalificaties (College Ziekenhuis Opleidingen CZO, VWS, beroepsprofielen). De kwaliteit wordt bovendien ook geborgd door registratie in het BIG-register. Tijdens de eerste twee jaar van de opleiding hebben de studenten nog geen leer-arbeidsovereenkomst. De studie heeft dan vooral een verpleegkundig accent. In het eerste jaar is er een algemene oriëntatiestage OK/verpleegafdeling. In het tweede jaar zijn er verpleegkundige stages bij voor de OK belangrijke patiëntengroepen. Denk hierbij aan een chirurgische afdeling, dagbehandeling, ouderenzorg en revalidatie. De studenten hebben steeds de transfer naar de OK als bijzonder aandachtspunt. In de laatste twee jaar ligt het zwaartepunt op de OK-opleiding en leren en werken de studenten op de operatiekamer. De netto leerarbeidsperiode op de operatiekamer is nauwelijks korter dan bij de huidige inservice-opleiding. Huidige inservice-opleiding Brancheopleiding In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd werken op de operatiekamer losgekoppeld van de verpleegkundige status en ontstond de huidige inservice-opleiding. Momenteel voert het College Ziekenhuis Opleidingen de regie over de inservice-opleiding. Zij doen dit namens de algemene ziekenhuizen (NVZ) en de universitaire ziekenhuizen (NFU). Er is dus sprake van een brancheopleiding, die wel voldoet, maar buiten de branche weinig waarde heeft. De beroepen operatieassistent en anesthesiemedewerker hebben geen wettelijke status, er is geen opleidingstitel of titelbescherming. Iedereen mag dus deze beroepen uitoefenen en werken op een OK. Kenmerken De ziekenhuizen selecteren vooraf zelf de leerlingen die een opleidingsplaats krijgen voor de inservice-opleiding. De inservice-opleiding heeft dezelfde instroomeisen als het hbo havo of mbo-niveau 4 maar het is geen hbo-opleiding. De huidige, driejarige inservice-opleiding kent een theoretisch gedeelte van circa driekwart jaar (27-32 lesweken) en een praktijkleerperiode van ruim twee jaar. De totale opleidingskosten inclusief de arbeidskosten bedragen tussen de en euro. Gemiddeld valt een kwart van de leerlingen uit tijdens de opleiding. Het financiële risico hiervan komt geheel voor rekening van de ziekenhuizen. Meestal zijn er ook geen reservekandidaten die de vrijgekomen plekken kunnen opvullen. De dubbelrol van leerling en werknemer creëert nogal eens een spanningsveld. Zeker bij een personeelstekort kan de kwaliteit van de praktische opleiding in het gedrang komen. In regulier onderwijs is dit niet zo n ramp, maar bij inservice-onderwijs is dit gecompliceerder door de arbeidsovereenkomst. 16 OK OPERATIONEEL MEI 2010

18 Sommigen halen onterecht de eindstreep wel, anderen onterecht niet. Vanwege de beperkingen van het diploma spreekt men weleens van een fuik- of tunnelberoep. Carrièremogelijkheden zijn schaars. In het buitenland erkent men de Nederlandse diploma s van operatieassistent of anesthesiemedewerker vaak alleen als diegene ook geregistreerd verpleegkundige is. Dynamiek Maatschappelijk In de afgelopen veertig jaar hebben zich behoorlijke maatschappelijke veranderingen voorgedaan rondom het opleidingskader van de OK-opleidingen. In 2002 werd in het hoger onderwijs de bachelor-masterstructuur geïntroduceerd. Studies worden hierdoor internationaal vergelijkbaar en de keuzemogelijkheden tijdens en na de studie zijn enorm toegenomen. In 1993 werd de wet BIG aangenomen. De beroepen OA en AM komen hierin niet in aanmerking voor wettelijke regeling. De personeelstekorten in de zorg zijn een feit en de toekomstvoorspellingen zijn nog somberder. De inservice-opleiding blijkt geen afdoende oplossing te bieden voor de huidige arbeidstekorten. De vraag is hoe het verder moet als de vraag naar goed geschoold personeel alleen maar toeneemt. Voor een inhaalslag is het al vijf voor twaalf. Op de OK Ook op de OK is er dynamiek op allerlei fronten. Er vindt een verschuiving plaats van generalisatie naar specialisatie. Inmiddels zijn er al twee opleidingsinstituten die opleiden voor een tweede deskundigheidsgebied. Daarnaast worden ook doktersassistenten en coassistenten ingezet voor OK-werkzaamheden. Voor laagcomplexe ingrepen wellicht een welkome aanvulling, en een oplossing voor tekorten. Het CZOdiploma blijkt niet echt nodig te zijn, en daar maken de ziekenhuizen gebruik van. Steeds meer kleine ingrepen verdwijnen hierdoor uit het domein van de operatieassistent. Voor de eerste deskundigen blijft een uitgesproken hightech/highcare/highriskdomein over, waarbij het de vraag is of het theoretisch gedeelte van de inservice-opleiding nog wel voldoende is. Bij een behoorlijk deel van de inservicestudenten die door de ziekenhuizen worden geselecteerd daalt momenteel het technisch inzicht. Vanwege het beperkte aantal lesweken moeten de opleidingsinstituten soms keuzes maken en kan niet alle stof behandeld worden. Allrounders verliezen terrein en specialisatie laat zien dat operatieassistenten het vak niet meer in de totale omvang lijken te beheersen. Het lijkt er nu soms al op dat specialiseren de camouflage is van een zwakke start. Werkgeversperspectief Langzaam vermindert de uitstroom uit het middelbaar onderwijs. Voor de uitstromers zijn er veel aantrekkelijke opleidingsmogelijkheden. Ziekenhuisopleidingen moeten dus kunnen concurreren met opleidingen voor andere bedrijfstakken. Er zijn daarom in de eerste plaats aantrekkelijke opleidingen nodig om goede schoolverlaters te kunnen werven voor de gezondheidszorg. Zorgberoepen moeten minstens dezelfde uitdagingen en carrièremogelijkheden bieden als de beroepen in andere sectoren. Ook vanuit de visie van goed werkgeverschap zijn de HRM-omstandigheden op de OK niet optimaal. Er zijn verbeteringen nodig om jong talent aan te trekken, maar ook om huidige medewerkers te behouden. Een ander heikel punt is dat de mogelijkheden voor vervolgopleidingen en de interne promotiekansen momenteel gering zijn op de OK. Salarissen op de OK worden vaker be- OK OPERATIONEEL mei

19 paald door schaarste en marktmechanismen dan door functiewaardering. Detacheerders en zzp ers maken handig gebruik van de situatie, maar dragen per definitie niet bij aan verlaging van de werkdruk of verbetering van de kwaliteit. Een nieuwe opleiding kan de opleidingskosten aanmerkelijk verlagen en de opleidingscapaciteit vergroten, terwijl de kwaliteit aantoonbaar kan verbeteren. Hbov-technische stroom Win-win Zorgopleidingen hebben veel overlappende vakken waardoor er een win-winsituatie ontstaat in de nieuwe opleiding hbov-technische stroom. Waar mogelijk worden vakken gecombineerd, waar nodig worden ze apart gegeven zonder de samenhang uit het oog te verliezen (zie figuur 1). Concreet leidt dit tot een tijdwinst van 30%, waardoor twee opleidingen die nu samen zeven jaar in beslag zouden nemen, in vier jaar kunnen worden afgerond. De theoretische- en praktische opleidingseisen van beide beroepen worden volledig gerespecteerd. Het verpleegkunde opleidingsdeel is geconcentreerd op de klinische somatische zorg. In het derde en vierde jaar is volop de tijd voor praktijkleren op de OK (zie figuur 2). Extra studiebelasting Om de totale opleiding af te ronden zijn 290 in plaats van 240 studiepunten nodig. Voor studenten betekent het dus dat ze een extra studiebelasting hebben en dat er eisen worden gesteld aan hun motivatie en capaciteiten. Maar het is wel een waardevolle investering in twee duurzame diploma s waarmee ze binnen de zorgsector tijdens hun hele loopbaan nieuwe kansen kunnen blijven creëren. Aantrekkelijk We verwachten dat de hbov-technische stroom een grote aantrekkingskracht zal hebben op de geschikte schoolverlaters. De havo-profielen natuur & gezondheid en natuur & techniek zijn hier notabene speciaal voor bestemd. Schoolverlaters die een meer high tech/high care beroep in de zorg zoeken, krijgen bij deze opleiding een brede en technische basis, in plaats van een opleiding die vaak onder hun uitdagingsniveau ligt. Figuur 2. Opbouw van de opleiding. Van links naar rechts de maanden, van boven naar de beneden de opleidingsjaren. Jaar 1 en 2 met verpleegkundig accent zijn wit gekleurd. Jaar 3 en 4 zijn OK-groen. Een andere interessante mogelijkheid is dat studenten zich ook rechtstreeks bij de opleiding kunnen aanmelden. Zij krijgen dan eerst een test voor hun motivatie en aanleg. Gedurende het eerste halfjaar bouwen ze een portfolio op en kunnen ze hun keuze verder bestendigen. Vervolgens kunnen ze zich tijdens de oriëntatiestage in het ziekenhuis presenteren. Voor beide partijen een veel grondigere kennismaking dan een sollicitatiegesprek. Na de oriëntatiestage kan het ziekenhuis een definitieve stageplaats ter beschikking stellen. Studenten die toch afvallen voor het OK-gedeelte, krijgen van het opleidingsinstituut de garantie dat ze bij goede studieresultaten altijd het hbovdeel kunnen vervolgen. Figuur 1. Combineren van vakken waar mogelijk en scheiden waar nodig. Vooral in de basisvakken en de beroepsoverstijgende vakken is winst mogelijk. Selectie Ziekenhuizen blijven betrokken bij de selectie van studenten. Zij kunnen studenten vooraf selecteren en bij goede studieresultaten zijn deze studenten verzekerd van een leer-arbeidsplaats op de OK in het derde en vierde jaar. Efficiënter opleiden De ziekenhuizen kunnen goedkoper opleiden dan met de huidige inserviceopleiding. De eerste twee jaar studeren de studenten op eigen kosten met studiefinanciering. Pas in het derde en vierde jaar krijgen ze een leer/arbeidsrelatie met het ziekenhuis. Dankzij hun stage-ervaring in de eerste twee studiejaren kunnen studenten als ze in de laatste twee jaar worden ingezet op de operatieafdeling, snel 18 OK OPERATIONEEL mei 2010

20 zelfstandig en verantwoordelijk zijn voor hun eigen leer/arbeidsproces. Het bezwaar van het aannemen van jonge havisten voor de inservice-opleiding wordt zo ondervangen. Naar verwachting zal de uitval in de laatste twee jaar nihil zijn. In de eerste twee jaar hebben studenten namelijk al laten zien dat ze kunnen studeren en dat ze gemotiveerd zijn. In de inserviceopleiding betekent uitval van leerlingen momenteel een verliespost van 25-30% van de opleidings- en arbeidskosten van de OK-opleidingen. Meer opleiden Er zijn meerdere argumenten om aan te nemen dat de opleidingscapaciteit omhoog kan gaan. Er zal een lagere uitvalskans zijn en de studenten zijn beter voorbereid zodat ze minder begeleiding nodig hebben. Een veelgehoord kritiekpunt bij de hbov-technische stroom is de iets kortere stagetijd op de OK. Dit is echter slechts 15% en de netto tijd is ruimschoots hoger dan de norm van het CZO. Als de visie op opleiden in ziekenhuizen ook mee evolueert, blijkt waarschijnlijk dat beter voorbereide studenten in kortere tijd dezelfde resultaten kunnen boeken. Een ogenschijnlijk nadeel wordt hierdoor een voordeel. Inzet van de grotere opleidingscapaciteit is vermindering van de tekorten en het gezond maken van de arbeidsmarkt. Geen nieuwe beroepen De hbov-technische stroom creëert geen nieuwe beroepen of functieniveaus. Wel zijn afgestudeerden veel wendbaarder tijdens hun carrière als operatieassistent of anesthesiemedewerker en kunnen ze gedurende hun hele carrière nieuwe kansen scheppen. De fysieke en psychische belasting kunnen hierdoor wellicht ook beter beheerst worden omdat er escapes mogelijk zijn in geval van overbelasting. De opleidingencombinatie geeft voor de afgestudeerden uitgebreide doorstromings- en carrièremogelijkheden binnen de hele gezondheidszorg. Een van de grootste bezwaren van de huidige zogenaamde brancheopleidingen voor de operatiekamer de fuikwerking van het beroep verdwijnt dus. Hbo en BIG Tot slot Physician assistants (PA) en advanced nurse practitioners (ANP) werken op masterniveau. Zij verleggen de grenzen van hun werkterrein van assisteren naar het zelfstandig uitvoeren van medische taken. Op een operatieafdeling kan hierbij gedacht worden aan het zelfstandig uitvoeren van kleine operaties, of bijvoorbeeld een anesthesiologische specialisatie als sedatiemedewerker. Een niet-hbo-opgeleide operatieassistent of anesthesiemedewerker krijgt slechts via lastige omwegen kansen in bovengenoemde domeinen, terwijl er juist ook op de OK toekomstkansen kunnen liggen. Ook voor de huidige inservice gediplomeerden komen er binnen afzienbare tijd kansen om het hbo-niveau te kunnen behalen, met de daarbij behorende ontwikkeling, professionalisering en internationalisering. Op fronten waar de OK-opleiding in de loop van de afgelopen dertig jaar is verschraald, kan deze haar body weer terugkrijgen. Hier worden niet alleen de patiënten beter van, maar ook de arbeidsmarkt, de professionals en de werkgevers. HBO-opleidingen zijn gebonden aan wettelijke eisen. In vier jaar tijd moeten de studenten 240 studiepunten behalen, overeenkomend met een studiebelasting van ruim 6700 uur. Ook de opleidingsinhoud en de onderwijskwaliteit zijn gebonden aan regels en worden gecontroleerd door middel van accreditatie. Verpleegkundigen mogen de internationaal erkende titel Bachelor of Nursing voeren. Een afgestudeerde hbo er moet beschouwd worden als een beginnende, breed georiënteerde beroepsbeoefenaar. Dus iemand die meer gezien moet hebben dan een branche en een ziekenhuis. Dit houdt in dat pas gediplomeerden iets minder specifieke praktische ervaring hebben als ze afstuderen, maar wel een heel brede ervaring. Dat is nu immers verplicht bij een hbo-opleiding. Na diplomering moeten ze als beginnend beroepsbeoefenaar het laatste stukje zelf ontwikkelen. In feite zijn hier ook aanloopschalen voor. De BIG-wet is een kwaliteitswet. Ze beschermt patiënten tegen ondeskundigen en stelt eisen aan behandelaars. Alleen behandelaars met een publieksrechtelijke opleidingsregeling worden in het BIG-register opgenomen. De titel of de opleidingstitel wordt beschermd en voor enkele beroepen is registratie en tuchtrecht verplicht. Als verpleegkundigen op de OK werkzaam zijn als operatieassistent of anesthesiemedewerker, tellen hun werkzaamheden uiteraard ook mee voor herregistratie. Op de meeste operatieafdelingen in het buitenland kunnen operatieassistenten vaak alleen maar terecht als ze een BIG-registratie als verpleegkundige hebben. Een verpleegkundige status geeft ook toegang tot een scala aan verpleegkundige vervolgopleidingen, zoals SEH, IC, kinderverpleegkunde en ambulance. Een vierjarige hboopleiding zonder BIG-registratiemogelijkheid, zal de beperkingen van het huidige beroep deels in stand houden. OK OPERATIONEEL mei

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond!

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius Operatieassistent & anesthesiemedewerker Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Mensen opleiden vinden we belangrijk in Laurentius. Daarom

Nadere informatie

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER:

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER: IN DIT NUMMER: HBO ontwikkelingen operatieassistent en anesthesiemedewerker Cursus Toetsen in de praktijk wordt voor de derde maal georganiseerd Innovatieprijs Indienen van erkenningsaanvraag INTR OC Erkenningen

Nadere informatie

Zo` `Ek En` Opleidingen in het LUMC RTL. Toppunt van nauwkeurigheid

Zo` `Ek En` Opleidingen in het LUMC RTL. Toppunt van nauwkeurigheid Zo` `Ek En` RTL Opleidingen in het LUMC Toppunt van nauwkeurigheid RTL, Behandeltherapieën om kanker te bestrijden zijn allemaal gericht op het rigoureus aanpakken van kwaadaardige cellen. Bij radiotherapie

Nadere informatie

De Kamer Verpleegkundige Vervolg Opleidingen en de Kamer Medisch Ondersteunde Opleidingen zijn vanaf 2011 samengevoegd.

De Kamer Verpleegkundige Vervolg Opleidingen en de Kamer Medisch Ondersteunde Opleidingen zijn vanaf 2011 samengevoegd. IN DIT NUMMER : Eerste erkenning Cardiac Care Informatiebijeenkomst FZO contactpersonen Kamer en College Innovatieprijs Prijswijzigingen 2011 Erkenningen Benoemingen Eerste erkenning Cardiac Care In april

Nadere informatie

Anesthesiemedewerker, de inservice opleiding

Anesthesiemedewerker, de inservice opleiding Anesthesiemedewerker, de inservice opleiding De functie van anesthesiemedewerker Als anesthesiemedewerker assisteer je de anesthesioloog bij de behandeling van de patiënt vóór, tijdens en na de operatie.

Nadere informatie

Je bent medeverantwoordelijk voor de opleiding en begeleiding van leerling-operatieassistenten en jongere collegae.

Je bent medeverantwoordelijk voor de opleiding en begeleiding van leerling-operatieassistenten en jongere collegae. De functie van operatieassistent Als operatieassistent ondersteun je de chirurg voor, tijdens en na de operatie. De kern van de functie is instrumenteren, assisteren en omlopen bij alle voorkomende operaties.

Nadere informatie

Lerend werken, werkend leren voor het beroep radiotherapeutisch laborant (HBO)

Lerend werken, werkend leren voor het beroep radiotherapeutisch laborant (HBO) Lerend werken, werkend leren voor het beroep radiotherapeutisch laborant (HBO) Trekt jou de combinatie van techniek en patiëntencontact aan? En wil je daarbij leren én direct geld verdienen? MAASTRO clinic

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg 2016-2018 De master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg De zorg heeft initiatiefnemers en leiders in kwaliteit en veiligheid van zorg nodig.

Nadere informatie

Lesbrief. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt

Lesbrief. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Lesbrief Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Inleiding Het aantrekkelijke van loopbaan en burgerschap is dat het voortdurend in beweging is. Onze samenleving is dynamisch; er vinden continu veranderingen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34306 10 december 2013 Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 2 december 2013, 2013-0000167945,

Nadere informatie

Kwaliteitsregister Doktersassistent

Kwaliteitsregister Doktersassistent Kwaliteitsregister Doktersassistent Toetsbaar Een gediplomeerde doktersassistent kan zich inschrijven in het kwaliteitsregister en maakt op deze manier zichtbaar en toetsbaar dat ze voldoet aan een aantal

Nadere informatie

-----------------------------------------------------

----------------------------------------------------- IN DIT NUMMER: Naamswijziging CZO Erkenningsaanvragen op juridische entiteit Samenvoegen Kamers Aanpassing diplomaregistratie Start Jos Rutting Cursus Toetsen in de praktijk Erkenningen Benoemingen -----------------------------------------------------

Nadere informatie

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen BIJLAGE 1 Vragenlijst Vragen die betrekking hebben op de borging van de kwaliteit van de zorg. A. Algemeen Ik werk momenteel als arts

Nadere informatie

Kwaliteitsregister Doktersassistent

Kwaliteitsregister Doktersassistent Kwaliteitsregister Doktersassistent Toetsbaar Sinds de start in 2011 kent het kwaliteitsregister al meer dan 4800 aanmeldingen. Een gediplomeerde doktersassistent kan zich inschrijven in het kwaliteitsregister

Nadere informatie

Algemeen klinisch fysicus in opleiding

Algemeen klinisch fysicus in opleiding Algemeen klinisch fysicus in opleiding ir. Mariken Zijlmans Beroepsoriëntatieavond voor Biomedisch Technologen (in opleiding) 17 september 2012 Curriculum Vitae ir. Mariken Zijlmans 30 jaar Algemeen Klinisch

Nadere informatie

Theo van der Meer. +31 6 14 68 79 68 theovandermeer@vandepraktijk.nl

Theo van der Meer. +31 6 14 68 79 68 theovandermeer@vandepraktijk.nl De Praktijk BV Kromme Nieuwegracht 13 3512 HC Utrecht Telefoon 088-116 42 00 Internet www.vandepraktijk.nl E-mail secretariaat@vandepraktijk.nl Theo van der Meer +31 6 14 68 79 68 theovandermeer@vandepraktijk.nl

Nadere informatie

Kwaliteitsregister Doktersassistent

Kwaliteitsregister Doktersassistent Kwaliteitsregister Doktersassistent Toetsbaar Een gediplomeerde doktersassistent kan zich inschrijven in het kwaliteitsregister en maakt op deze manier zichtbaar en toetsbaar dat ze voldoet aan een aantal

Nadere informatie

IN DIT NUMMER: SEPTEMBER

IN DIT NUMMER: SEPTEMBER IN DIT NUMMER: Ambulancezorg Nederland sluit aan Mandatering afgeven erkenningen Decentralisering vooropleidingseis Ziekenhuishygiënist FZO Feestelijke bijeenkomst OLVG Registratie Erkenningen Benoemingen

Nadere informatie

Erkende opleidingen per opleiding

Erkende opleidingen per opleiding Opleiding Instelling geldigheidsduur Ambulanceverpleegkundige Academie voor Ambulancezorg Ambulancedienst Zuid-Holland Zuid 31-3-2014 AmbulanceZorg Limburg Noord 30-5-2014 AmbulanceZorg Rotterdam 31-3-2014

Nadere informatie

Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum. Opleiding tot verpleegkundige

Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum. Opleiding tot verpleegkundige Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum Inleiding In deze brochure vind je informatie over de verpleegkundige opleidingen en de daarop

Nadere informatie

Serviceconcept. Presentatie. Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam

Serviceconcept. Presentatie. Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam Serviceconcept ZORGVISIE PERSBERICHT 17 maart 2010 Het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) in Amsterdam is een van de eerste ziekenhuizen in Nederland die met grote regelmaat mysteryguests gaat inzetten

Nadere informatie

Duaal opleidings traject tot verpleegkundige

Duaal opleidings traject tot verpleegkundige Duaal opleidings traject tot verpleegkundige Niveau 5 Tatiana Goijaerts 4e jaars leerling-verpleegkundige niveau 5 In de verpleging kun je echt alle kanten op Het stond voor Tatiana Goijaerts (23) nog

Nadere informatie

Leerlijnen voor verpleegkundigen

Leerlijnen voor verpleegkundigen Diakonessenhuis Leerlijnen voor verpleegkundigen Loopbaanontwikkeling in het Diakonessenhuis Bij- en nascholing Coaching Communicatie Experimenteren met nieuw gedrag Leren en werken Oefenen in de praktijk

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Physician Assistant De Physician Assistant (PA) is een hoogopgeleide medische professional

Nadere informatie

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS Leerroute van de opleiding Commerciële Economie Tilburg 2016-17 JOHAN CRUYFF UNIVERSITY INSTITUTE COLLEGE Johan Cruijff Oprichter In mijn ervaring bezitten sporters

Nadere informatie

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en BOH in Beeld 2013 waar de sboh voor staat Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en sinds 2007 de opleiding tot specialist ouderen geneeskunde. De

Nadere informatie

Regeling Opleiding tot Klinisch Perfusionist

Regeling Opleiding tot Klinisch Perfusionist Regeling Opleiding tot Klinisch Perfusionist Inleiding In 2003 hebben de NVZ vereniging van ziekenhuizen en de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) het College Zorg Opleidingen,

Nadere informatie

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist op het gebied van werving & selectie en de

Nadere informatie

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector Toelichting aanvragen vrijstelling Opleidingen Educatie Zorgsector Directoraat Onderwijs en Opleidingen LUMC September 2014 Inhoud Algemene informatie vrijstellingen 2 Inleiding 2 Wat is een vrijstelling

Nadere informatie

Nieuwsbrief September 2014

Nieuwsbrief September 2014 Nieuwsbrief September 2014 Netwerkgroep45plus: ontstaan en doel De Netwerkgroep45plus Nijmegen is een zelfregiegroep van gemotiveerde 45-plussers, met zeer ruime en uiteenlopende werkervaringen. Naast

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1 Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen 16-07-12 10:55 Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Verpleegkundig Specialist De masteropleiding Advanced Nursing Practice (ANP) leidt

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Online onderzoek Uw werknemers

Online onderzoek Uw werknemers Toelichting Online onderzoek In dit bestand vindt u een inspirerende voorbeeldvragenlijst voor een werknemertevredenheid onderzoek! De vragenlijst is bedoeld als hulpmiddel bij het opstellen van uw eigen

Nadere informatie

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Percentage van de ondervraagden dat specialisme goed vindt Anaesthesie/pijnbestrijding Oss, Ziekenhuis Bernhoven 56 Rotterdam, Ikazia ziekenhuis 47 Nieuwegein/Utrecht,

Nadere informatie

Verlenging erkenningen opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker. Opleiding Cardiac Care verpleegkundige toegevoegd

Verlenging erkenningen opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker. Opleiding Cardiac Care verpleegkundige toegevoegd April 2010 I N D I T N U M M E R : Verlenging erkenningen opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker Opleiding Cardiac Care verpleegkundige toegevoegd Jaarverslag 2009 Fontys stopt Verpleegkundige

Nadere informatie

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS Leerroute van de opleiding Commerciële Economie Amsterdam 2016-17 JOHAN CRUYFF UNIVERSITY INSTITUTE COLLEGE Johan Cruijff Oprichter In mijn ervaring bezitten sporters

Nadere informatie

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS Leerroute van de opleiding Commerciële Economie Groningen 2016-17 JOHAN CRUYFF UNIVERSITY INSTITUTE COLLEGE Maak van je passie voor sport je beroep Open Dagen www.hanze.nl/opendag

Nadere informatie

Informatie over de gang van zaken op de afdeling

Informatie over de gang van zaken op de afdeling Chirurgie / Orthopedie Afdelingsinformatie Informatie over de gang van zaken op de afdeling Inleiding In deze folder vindt u informatie over een opname op de afdeling Chirurgie/Orthopedie. Op deze afdeling

Nadere informatie

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm)

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) In overleg met de behandelend arts is besloten tot het operatief verwijderen van osteosynthese materiaal

Nadere informatie

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS Leerroute van de opleiding Commerciële Economie Groningen 2016-17 JOHAN CRUYFF UNIVERSITY INSTITUTE COLLEGE Johan Cruijff Oprichter In mijn ervaring bezitten sporters

Nadere informatie

novacollege.nl/zorg Assistenten gezondheidszorg Verpleging en verzorging Zorg 2016/2017

novacollege.nl/zorg Assistenten gezondheidszorg Verpleging en verzorging Zorg 2016/2017 novacollege.nl/zorg Assistenten gezondheidszorg Verpleging en verzorging Zorg 2016/2017 Ik ben altijd met kleding bezig. Een creatieve opleiding lag dus voor de hand. Maar tijdens het zoeken, merkte ik

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor een operatie of een onderzoek. Artsen en verpleegkundigen

Nadere informatie

Niet de afkomst, maar de toekomst! Inhouse-dag Erasmus MC Rotterdam Beeldvormingscampagne Kleur in de Zorg. 25 november 2010, Rotterdam

Niet de afkomst, maar de toekomst! Inhouse-dag Erasmus MC Rotterdam Beeldvormingscampagne Kleur in de Zorg. 25 november 2010, Rotterdam Niet de afkomst, maar de toekomst! Inhouse-dag Erasmus MC Rotterdam Beeldvormingscampagne Kleur in de Zorg 25 november 2010, Rotterdam 1 Kleur in de Zorg Projectleider: Yasmin Seddiki Fotografie: Mladen

Nadere informatie

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist bij uitstek op het gebied van werving, selectie

Nadere informatie

Betrokken en kritisch?

Betrokken en kritisch? Betrokken en kritisch? Maak kennis met de verpleegkundige opleidingen van GGZ ingeest Beschik je over inlevingsvermogen? Ga je graag met mensen om? Ook als ze anders doen dan de meeste mensen? Heb je een

Nadere informatie

Hoe gaat het eigenlijk met jou?

Hoe gaat het eigenlijk met jou? Hoe gaat het eigenlijk met jou? Amarins (medewerker) en Debbie (medewerker) vanboeijen.nl Hoe gaat het eigenlijk met jou? Een Goed leven voor cliënten. En Mooi werk voor medewerkers. Met elkaar. Daar staat

Nadere informatie

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière TRAININGSPROGRAMMA VIER WORKSHOPS De wereld verandert snel en dat is van invloed op ieders plaats en functioneren op de arbeidsmarkt. We maken

Nadere informatie

PERSONEEL ARCHITECTUUR & BOUW = VASTGOED BEL VOOR INFO: 020 65 88 888 WWW.LAROTONDA.COM

PERSONEEL ARCHITECTUUR & BOUW = VASTGOED BEL VOOR INFO: 020 65 88 888 WWW.LAROTONDA.COM PERSONEEL Interim Team Mascotte Excursies Bedrijsuitjes Arbeidsvoorwaarden Opleidingen Erkend leerbedrijf Stageplaatsen Vacatures Solliciteer Contact INTERIM PERSONEEL La Rotonda Projectondersteuning biedt

Nadere informatie

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS

HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS HBO SPORTMARKETING VOOR TOPSPORTERS Leerroute van de opleiding Commerciële Economie Amsterdam 2016-17 JOHAN CRUYFF UNIVERSITY INSTITUTE COLLEGE Maak van je passie voor sport je beroep Open Dagen www.hva.nl/opendagen

Nadere informatie

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE HOGESCHOOL LEIDEN Inhoudsopgave 1 Hogeschool Leiden 3 De organisatie 3 De structuur 3 De thema s 4 2 4 Plaats in de organisatie 4 Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Huisartsopleiding. Kennismakingsbrochure. Huisarts: specialist in veelzijdigheid! a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Huisartsopleiding. Kennismakingsbrochure. Huisarts: specialist in veelzijdigheid! a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a Huisarts: specialist in veelzijdigheid! Kennismakingsbrochure Huisartsopleiding a a a a a a a a a a 1 Huisarts: specialist in veelzijdigheid! Je maakt hele

Nadere informatie

EERDER VERWORVEN COMPETENTIES (EVC) ALS ONDERDEEL VAN (LOOPBAAN)ONTWIKKELING

EERDER VERWORVEN COMPETENTIES (EVC) ALS ONDERDEEL VAN (LOOPBAAN)ONTWIKKELING POLITIE NEDERLAND augustus 2014 EERDER VERWORVEN COMPETENTIES (EVC) ALS ONDERDEEL VAN (LOOPBAAN)ONTWIKKELING Klik hier voor: 1 Ervaringen van politiemedewerkers met EVC René Haenraets, Eenheid Limburg,

Nadere informatie

Stagewijzer. Stagiairs

Stagewijzer. Stagiairs Stagewijzer Stagiairs Stagewijzer voor stagiairs De gemeente Emmen vindt het belangrijk om te investeren in toekomstige jonge professionals. We besteden daarom veel zorg aan de werving en begeleiding van

Nadere informatie

Enquête ramingen FZO beroepen

Enquête ramingen FZO beroepen Enquête ramingen FZO beroepen Inleiding Dertien van de vijftien opleidingen die vallen onder het College Zorg Opleidingen(CZO), worden sinds 1 januari 2011 bekostigd uit het Fonds Ziekenhuis Opleidingen

Nadere informatie

de opleiding tot verzorgende individuele gezondheidszorg (vig) / medewerker maatschappelijke zorg (mmz) niveau 3

de opleiding tot verzorgende individuele gezondheidszorg (vig) / medewerker maatschappelijke zorg (mmz) niveau 3 de opleiding tot verzorgende individuele gezondheidszorg (vig) / medewerker maatschappelijke zorg (mmz) niveau 3 in deze folder vind je informatie over de beroepsbegeleidende leerweg (werken en leren)

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek. Controle van de bloedstroom tijdens en na grote operaties

Wetenschappelijk onderzoek. Controle van de bloedstroom tijdens en na grote operaties Wetenschappelijk onderzoek Controle van de bloedstroom tijdens en na grote operaties Inleiding U wordt binnenkort door de chirurg geopereerd. De chirurg heeft u verteld dat u mogelijk kunt deelnemen aan

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

PKV NIEUWSBRIEF september 2015 Samen bereiken we meer door onze kennis en ervaring te delen!

PKV NIEUWSBRIEF september 2015 Samen bereiken we meer door onze kennis en ervaring te delen! PKV NIEUWSBRIEF september 2015 Samen bereiken we meer door onze kennis en ervaring te delen! Meld u nu aan voor de Regiotour 2015: Versterk elkaar! In het najaar 2015 trekt het bestuur weer het land in

Nadere informatie

Profiel. Hoofd Communicatie Spaarne Gasthuis. 21 mei 2015. Opdrachtgever Spaarne Gasthuis

Profiel. Hoofd Communicatie Spaarne Gasthuis. 21 mei 2015. Opdrachtgever Spaarne Gasthuis Profiel Hoofd Communicatie Spaarne Gasthuis 21 mei 2015 Opdrachtgever Spaarne Gasthuis Voor meer informatie over de functie Jeannette van der Vorm, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

De werknemers van de toekomst werken straks al bij u

De werknemers van de toekomst werken straks al bij u De werknemers van de toekomst werken straks al bij u U kunt er vast over meepraten: goed personeel is schaars. En die krapte op de arbeidsmarkt zal de komende jaren alleen maar verder toenemen. Daarom

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting

Nadere informatie

Adriaan Visser, assitant lector

Adriaan Visser, assitant lector Adriaan Visser, assitant lector Kenniscentrum Zorginnovatie, Lectoraat transities in zorg, Hogeschool Rotterdam a.p.visser@hr.nl en adriaan.visser@planet.nl Daarover is onderzoek gedaan! Betreft m.n.

Nadere informatie

Eindelijk VS en andere belangrijke zaken.

Eindelijk VS en andere belangrijke zaken. Waar staan we nu? Eindelijk VS en andere belangrijke zaken., MANP (bestuurslid ) NP nu 12 jaar in Nederland 26 maart 2010 eerste Verpleegkundig Specialisten geregistreerd in art. 14 BIG-register Alleen

Nadere informatie

Kennis van (Documentaire) Informatie Voorziening

Kennis van (Documentaire) Informatie Voorziening Kennis van (Documentaire) Informatie Voorziening Alles wat u altijd al wilde weten over DIV flexkrachten van Mailprofs www.mailprofs.nl Met de toenemende digitalisering van de (Documentaire) Informatie

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: Het is toegestaan om (delen van) de informatie uit deze

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business: Medewerker Marketing & Communicatie Medewerker Evenementenorganisatie Nijmegen 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff

Nadere informatie

STICHTING ZORGBALANS Afdeling Werving & Selectie I N F O R M A T I E M A P. Ten behoeve van leerlingen voor de opleiding tot: Binnen de Verpleeghuizen

STICHTING ZORGBALANS Afdeling Werving & Selectie I N F O R M A T I E M A P. Ten behoeve van leerlingen voor de opleiding tot: Binnen de Verpleeghuizen STICHTING ZORGBALANS Afdeling Werving & Selectie I N F O R M A T I E M A P Ten behoeve van leerlingen voor de opleiding tot: BBL Verpleegkundige niveau 4 Verkort Binnen de Verpleeghuizen I N H O U D: 1.

Nadere informatie

Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4

Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4 Secretaresse niveau 3 en management assistent niveau 4 De mbo-opleiding secretaresse niveau 3 / management assistent niveau 4 is bedoeld voor secretaresses van Schiphol Group die geen mbo-diploma hebben.

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

2014-2015. Antoni van Leeuwenhoek

2014-2015. Antoni van Leeuwenhoek FEITEN & CIJFERs 2014-2015 Antoni van Leeuwenhoek Comprehensive Cancer CentRE Onderzoeksinstituut (Het Nederlands Kanker Instituut) Gespecialiseerde kliniek (Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis) Antoni van

Nadere informatie

Regeling Opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker

Regeling Opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker Regeling Opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker Goedgekeurd door de Staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur d.d. 2 mei 1984, DG/VGZ/GBO/VVBO 72634 Colofon Uitgever College

Nadere informatie

* 1. Wat is uw geslacht? Beste oud-studenten,

* 1. Wat is uw geslacht? Beste oud-studenten, Beste oud-studenten, Hogeschool de Kempel doet onderzoek naar de loopbaan van afgestudeerden. De gegevens zijn van belang om verbeteringen aan te brengen in de huidige opleiding en om de huidige studenten

Nadere informatie

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Medische hulpmiddelen en belang voor de samenleving

Nadere informatie

Eventskalender 2014 Verpleging & Verzorging en Kinderopvang

Eventskalender 2014 Verpleging & Verzorging en Kinderopvang Eventskalender 2014 Verpleging & Verzorging en Kinderopvang Een unieke opportunity to connect met professionals binnen Verpleging en Verzorging en Kinderopvang. Profiteer van netwerkmogelijkheden met een

Nadere informatie

2009 over de Universit Feiten en cijfers air Medische Centra

2009 over de Universit Feiten en cijfers air Medische Centra In één oogopslag Feiten en cijfers over de Universitair Medische Centra 2009 Bronvermelding: voor deze uitgave zijn de meest recente gegevens gebruikt van Prismant, Price Waterhouse Coopers, VSNU en NFU.

Nadere informatie

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 12: Het vinden van werk c: Kiezen en solliciteren naar passende stageplek Thema 1 Introles De leerling oriënteert zich op

Nadere informatie

St. Anna Borstzorg (mammapoli)

St. Anna Borstzorg (mammapoli) St. Anna Borstzorg (mammapoli) Uw huisarts heeft u doorverwezen naar St. Anna Borstzorg (mammapoli), van het St. Anna Ziekenhuis. In deze folder geven wij u meer informatie over de werkwijze binnen St.

Nadere informatie

Profiel. Manager Expertisecentrum. 7 juli 2015. Opdrachtgever Tragel Zorg

Profiel. Manager Expertisecentrum. 7 juli 2015. Opdrachtgever Tragel Zorg Profiel Manager Expertisecentrum 7 juli 2015 Opdrachtgever Tragel Zorg Voor meer informatie over de functie Lidewij Geertsma, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 06-29004723 Voor sollicitatie

Nadere informatie

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân Inhoud presentatie: 1.Beelden van Zorg 2025 2.Een ongemakkelijk gesprek 3.En

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN

EEN LEVEN LANG LEREN EEN LEVEN LANG LEREN Martin van der Dong, 48 allround operator mengvoeder Agrifirm, Meppel Waarom ben je een EVC-traject gaan volgen? Wat was je motivatie? Mijn werkgever Agrifirm besloot om voor alle

Nadere informatie

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

Borstreconstructie. Afdeling Plastische Chirurgie

Borstreconstructie. Afdeling Plastische Chirurgie Borstreconstructie Afdeling Plastische Chirurgie Borstreconstructie Deze brochure is bedoeld voor vrouwen die in aanmerking komen voor een borstreconstructie. Van uw plastisch chirurg hebt u hierover informatie

Nadere informatie

tips voor het sollicitatiegesprek

tips voor het sollicitatiegesprek tips voor het sollicitatiegesprek algemeen In elk gesprek komen vragen voor die op meer manieren te beantwoorden zijn. Hiermee probeert een selecteur duidelijkheid te krijgen over je echte motivatie, persoonlijkheid

Nadere informatie

STUDIEKEUZE & DE KANS OP EEN BAAN

STUDIEKEUZE & DE KANS OP EEN BAAN STUDIEKEUZE & DE KANS OP EEN BAAN Voorlichtingsbrochure voor studenten Welzijn en Onderwijs Juni 01 Jouw studiekeuze Op dit moment sta je op het punt om een keuze te maken voor een opleiding die je de

Nadere informatie

Kiwanis. Groningen SERVING THE CHILDREN OF THE WORLD. Kiwanis Huis Martini Ziekenhuis Groningen

Kiwanis. Groningen SERVING THE CHILDREN OF THE WORLD. Kiwanis Huis Martini Ziekenhuis Groningen Kiwanis Groningen SERVING THE CHILDREN OF THE WORLD Kiwanis Huis Martini Ziekenhuis Groningen Wat is Kiwanis? Kiwanis is een wereldwijde organisatie van vrijwilligers verenigd in serviceclubs die zich

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

is er voor u! plannen voor 2015 1

is er voor u! plannen voor 2015 1 is er voor u! plannen voor 2015 1 Welkom bij de Eik! In 2014 was het alweer 10 jaar geleden dat de Eik haar deuren opende. In de prachtige omgeving van landgoed Eikenburg met een prettige, warm aandoende

Nadere informatie

Patiënt centraal RAPID RECOVERY SYMPOSIUM 11 APRIL 2013

Patiënt centraal RAPID RECOVERY SYMPOSIUM 11 APRIL 2013 Patiënt centraal RAPID RECOVERY SYMPOSIUM 11 APRIL 2013 I HAVE A DREAM MARTIN LUTHER KING JR. 28 AUGUSTUS 1963 LINCOLN MEMORIAL IN WASHINGTON Historie Frustratie van het niet kunnen anticiperen en handelen

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business Sport & Coaching Roosendaal 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff Oprichter In mijn ervaring bezitten sporters een

Nadere informatie

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Registeraccountant worden Accountant is een beschermde titel. In Nederland mogen alleen registeraccountants (RA s) en Accountant-Administratieconsulenten

Nadere informatie

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA)

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Academie Mercuur en AdviCo verzorgen in samenwerking met Hogeschool SDO de opleiding HBO Bachelor Bedrijfskunde. Het programma

Nadere informatie