Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A"

Transcriptie

1 Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A December 2012

2 Inhoudsopgave Inleiding en verantwoording... 3 Programma... 4 Bedieningshandleiding... 5 Verstrooiing van röntgenstraling... 6 Doelen... 6 Middelen... 6 Opdracht Opdracht Opdracht Vragen:... 8 Invloed afstand op intreedosis (kwadratenwet)... 9 Doel... 9 Middelen... 9 Opdracht Opdracht Halveringsdikte Doel Middelen Opdracht Vragen: Objectdikte en intreedosis Doel Middelen Afscherming van stralingsbronnen Doel Middelen Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Herkenning van onbekende stralingsbronnen (Blackbox) Doel Middelen Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht

3 Inleiding en verantwoording De handleiding: Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A is ontwikkeld door de Erasmus MC Zorgacademie, Unit Medische Beeldvorming en Radiotherapie en de Stralingsbeschermingseenheid van het Erasmus MC. Het practicum bestaat uit twee onderdelen: - proeven met een röntgentoestel - proeven met ingekapselde radioactieve bronnen Deze proeven zijn alleen uit te voeren indien men bekend is met de leerstof zoals beschreven is in de syllabus: Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A/5B. De cursief gedrukte opdrachten (vanaf pagina 10) maakt u thuis voordat u aan het practicum begint. Indien de voorbereiding onvoldoende is, zal de practicumbegeleider u vragen om: een aanvulling opnieuw in te schrijven voor het practicum Brengt u de volgende zaken mee te brengen naar het practicum: - deze handleiding, inclusief de uitwerkingen van bovengenoemde opdrachten - een rekenmachine - een pen en kladpapier - uw identiteitsbewijs Conform stralingsbeschermingsvoorschriften bent u bij het practicum met ingekapselde radioactieve bronnen verplicht een hooggesloten labjas te dragen (deze is aanwezig in de practicumruimte). Tassen, jassen e.d. dienen in de daarvoor bestemde lockers te worden opgeborgen. De sleutels zijn verkrijgbaar bij uw practicumbegeleider. Er mag niet gegeten en gedronken worden in de practicumruimte. Zorg dat u op tijd aanwezig bent, anders riskeert u uitsluiting van deelname aan het practicum. Indien u het practicum met goed gevolg heeft afgerond, ontvangt u van de docent een ondertekend deelnameformulier. Bewaar dit formulier goed en overhandig het voor de toetsafname aan de examinator. Zonder dit formulier kunt u niet deelnemen aan de toets. Wij wensen u veel succes bij het volgen van dit practicum. Nadere informatie Erasmus MC Zorgacademie, Unit Medische Beeldvorming en Radiotherapie, tel Copyright (2011) Erasmus MC Zorgacademie, Unit Medische Beeldvorming en Radiotherapie en de Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC Niets uit deze module mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband, elektronisch of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een retrieval systeem worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Erasmus MC Zorgacademie. 3

4 Programma Onderwerp: Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A Tijd: uur: locatie: Skillslab (Strevelsweg in het Verzamelgebouw, tegenover het Zuidplein) uur: locatie: Erasmus MC Faculteitsgebouw (Dr. Molenwaterplein 50) lokaal Ee-165 Literatuur: Syllabus: Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A/5B en deze practicumhandleiding Inhoud: Aan de hand van het maken van opdrachten worden de volgende practicum onderdelen behandeld: Met een röntgentoestel (in het Skillslab): Verstrooiing van röntgenstraling Invloed afstand op de intreedosis (kwadratenwet) Halveringsdikte Objectdikte en intreedosis Met ingekapselde radioactieve bronnen (in het Erasmus MC): Afscherming van een stralingsbron Herkenning van onbekende stralingsbronnen (Blackbox) 4

5 Verstrooiing van röntgenstraling Bedieningshandleiding Doel Voorbereiding op het practicum. Plaats Diagnostiekkamer Skillslab. Instructie Röntgenbuis verplaatsen Veldgrote aanpassen KV en mas Eerst PREP dan EXPOSE 5

6 Verstrooiing van röntgenstraling Verstrooiing van röntgenstraling Doelen Na afloop van dit practicum kunt u: uitleggen welk verband er is tussen de hoeveelheid strooistraling en de veldgrootte uitleggen welk verband er is tussen de hoeveelheid strooistraling en de versnelspanning (kv) verklaren op welke positie ten opzicht van de patiënt men het beste kan plaats nemen wat betreft de stralingshygiëne Middelen Röntgenbuis, jerrycan gevuld met water, kruk, meetlint, dosismeter Solidose Plaats Diagnostiekkamer Skillslab Instructie Plaats de jerrycan gevuld met water (= waterfantoom) op een kruk en stel de röntgenbuis zodanig in dat de stralen in horizontale richting op het waterfantoom vallen. (zie tekening 1). Het midden van de bundel moet door het midden van de hoogte van het waterfantoom vallen. Plaats het waterfantoom zo dicht mogelijk tegen de plaat (bucky). De afstand tussen het focus en het midden van het waterfantoom is 1 meter. Sluit de halfgeleider detector (R100/Code8) met de groene stekker aan op de dosismeter (Solidose). Tekening 1: Zij aanzicht Bucky (= plaat) Röntgenbuis Jerrycan met water op een kruk Opdracht 1 Bepaling van de dosis t.g.v. verstrooide straling op 1 meter van het fantoom in verschillende richtingen (zie tekening 2). De meetpunten dienen op dezelfde hoogte te liggen als de bundel-as. Doe dit bij opnames met een klein diafragma van: 50 kv 20 mas met een klein diafragma 100 kv 20 mas met een klein diafragma Opdracht 2 Herhaal deze proef maar nu met een groot diafragma (lichtveld valt net buiten het waterfantoom). Opdracht 3 Herhaal deze proef met een groot diafragma, maar dan op 2 meter afstand i.p.v. 1 meter. 6

7 Verstrooiing van röntgenstraling Tekening 2: Röntgenbuis Bovenaanzicht: Bucky Meetpunt 1 Alle meetpunten op 1 meter / 2 meter afstand gemeten vanaf het midden van de emmer Meetpunt 2 Meetpunt 3 Meetpunt 4 Meetpunt 5 Op 1 meter afstand: plaats Meetpunt 1 klein diafragma 50 kv 100 kv groot klein diafragma diafragma groot diafragma Meetpunt 2 Meetpunt 3 Meetpunt 4 Meetpunt 5 Op 2 meter afstand, groot diafragma: Plaats 50 kv 100 kv Meetpunt 1 Meetpunt 2 Meetpunt 3 Meetpunt 4 Meetpunt 5 7

8 Verstrooiing van röntgenstraling Vragen: 1. Waarom is de jerrycan zo dicht mogelijk bij de wandbucky geplaatst? 2. Bij welk meetpunt meet u de hoogste dosis? 3. Welk verband is er tussen de richting van de verstrooide straling en de hoeveelheid strooistraling? 4. Welk verband is er tussen de buisspanning en de hoeveelheid strooistraling? 5. Welk verband is er tussen de hoeveelheid strooistraling en de bundelgrootte? 6. Welk verband is er tussen de hoeveelheid strooistraling en de afstand? 7. Indien u op uw eigen werkplek te maken hebt met een röntgentoestel kunt u dan beredeneren waar u het beste kan verblijven in die ruimte wat betreft de stralingshygiëne? 8. Welke positie van de röntgenbuis is stralingshygiënisch gezien het beste: de röntgenbuis onder de tafel of de röntgenbuis boven de tafel? 8

9 Invloed afstand op intreedosis (kwadratenwet) Invloed afstand op intreedosis (kwadratenwet) Doel Inzicht krijgen in de kwadratenwet. Middelen Dosimax met de halfgeleider detector- focus H/DN-2x, piepschuimen blok, meetlint, semi-logaritmisch papier. Plaats Diagnostiekkamer Skillslab Instructie Gebruik voor deze proef de tafel. Plaats de detector op het piepschuimen blok zodat je minder last hebt van strooistraling. Zorg ervoor dat de meetkamer bij focus-detector afstand van 60 cm volledig in de bundel valt. N.B. er wordt tussentijds niet gediafragmeerd. Opdracht 1 Maak vier opnamen met 102 kv, 32 mas waarbij de afstand tussen het focus en de detector verandert. Afstand Dosis 60 cm mgy 80 cm mgy 100 cm mgy 120 cm mgy 9

10 Invloed afstand op intreedosis (kwadratenwet) Opdracht 2 Zet de meetwaarden uit in een grafiek op semi-logaritmisch papier. Opdracht 3 Verklaar de verschillen in intreedosis. 10

11 Halveringsdikte Doel Inzicht krijgen in de stralenkwaliteit en de halveringsdikte. Middelen Dosimeter Solidose, piepschuimen blokken, plaatjes aluminium van verschillende diktes. Plaats Diagnostiekkamer Skillslab. Instructie Plaats de röntgenbuis dusdanig dat de stralen in verticale richting op de diagnostiek tafel vallen, met een afstand van het focus tot het oppervlakte van de tafel van 1 meter. Stel de bundelgrootte in op 13 x 13 cm op 1 meter afstand van het focus. Sluit de halfgeleider detector (R/100/code8) aan op de dosismeter (Solidose). Leg de meetkamer (met de bovenkant boven) op een piepschuimen blok op de radiodiagnostiektafel en zorg ervoor dat de meetkamer volledig in de bundel ligt. Plaats een piepschuimen blok met een uitsparing boven de detector en leg hier de aluminium plaatjes op. Opdracht 1 Verricht een aantal metingen van de dosis bij opnames van 40 kv en 20 mas, waarbij er steeds meer aluminium plaatjes op de meetkamer geplaatst worden, volgens onderstaande tabel. Herhaal deze proef met 80 kv en 20 mas. 40 kv, 20 mas 80 kv, 20 mas Filter Dosis Filter Dosis 0 mm Al...Gy 0 mm Al Gy 1 mm Al Gy 1 mm Al Gy 2 mm Al Gy 2 mm Al Gy 3 mm Al Gy 3 mm Al Gy 4 mm Al Gy 4 mm Al Gy 5 mm Al Gy 5 mm Al Gy 6 mm Al Gy 6 mm Al Gy 7 mm Al Gy 7 mm Al Gy 8 mm Al Gy 8 mm Al Gy 9 mm Al Gy 9 mm Al Gy Opdracht 2 Zet de meetwaarden uit in een grafiek. 11

12 Vragen: 1. Na hoeveel mm Al is er nog de helft van de dosis bij 40 kv? 2. Na hoeveel mm Al is er nog de helft van de dosis bij 80 kv? 3. Is er een verschil in de halveringsdikte? 4. Verklaar waarom er wel/geen verschil in de halveringsdikte is. 5. Bepaal ook de tweede en de derde (mits mogelijk) halveringsdikte. 6. Verklaar het verschil tussen de eerste respectievelijk de tweede en derde halveringsdikte. 12

13 Objectdikte en intreedosis Doel Inzicht krijgen in de invloed van de objectdikte op de belichtingswaarden en de intreedosis bij het gebruik van automatische belichting. Middelen Dosimax met de halfgeleider detector- focus H/DN-2x, piepschuimen blok, meetlint en 9 MDF platen dikte 2 cm. Locatie Diagnostiekkamer Skillslab. Instructie Koppel de röntgenbuis aan de cassettelade van de tafel(zie foto). Dit zorgt ervoor dat de meetkamer mee verschuift bij het verplaatsen van de röntgenbuis. Zorg ook dat de buis in de dwarsrichting in de snapstand staat. (meest linker knopje aan de buis) Plaats de detector op het piepschuimen blok zodat je minder last hebt van strooistraling. 13

14 Plaats de buis in verticale richting en op 100 cm van de bucky (meetvelden belichtingsautomaat). Stel de veldgrootte in van 18 x 18 cm op het piepschuimblok. Zorg ervoor dat de meetkamer geheel in de bundel valt. N.B. er wordt tussentijds niet gediafragmeerd. Stel op het bedieningspaneel automatische belichting in (AEC, field: middelste meetveld, technique: rode tekening). Opdracht Maak opnamen met 60kV en 80 kv waarbij de object dikte varieert. Plaats hierbij de detector steeds boven op de MDF platen, in het midden van het lichtveld. Noteer bij iedere opname de buislading (af te lezen op het bedieningspaneel) en de intreedosis gemeten met de Dosimax. Object dikte (cm MDF) 6 cm 10 cm 14 cm 18 cm Buislading (ma.s) 60 kv 80 kv Intreedosis Buislading (mgy) (ma.s) Intreedosis (mgy) 14

15 Vragen 1. Wat is het verband tussen de buislading en de intreedosis? 2. Wat is het verband tussen de objectdikte en de intreedosis? 3. Verklaar het verschil in intreedosis bij verschillende buisspanningen. 15

16 Afscherming van stralingsbronnen Doel Inzicht krijgen in de afschermende werking van verschillende materialen per stralingssoort. Middelen stralingsbronnen ( 137 Cs; 14 C; 90 Sr/ 90 Y); afschermingsmaterialen van verschillende dikten (papier; perspex; lood); Gm-buis opstelling (HV = 550 V). Locatie Ruimtenummer Ee-0165, medische faculteit Erasmus MC Tabel 1: Ingekapselde radioactieve bronnen Nuclide Stralingssoort (E max ) Emissie- Activiteit bronconstante waarschijnlijkheid [kbq] [µsv m 2 /MBq h] 14 C β (156 kev) 100 % 100 n.v.t. 90 Sr/ 90 Y β (0,5 MeV); β (2,3 MeV) 100 %; 100 % 4 ( 90 Sr) n.v.t. 137 Cs β (0,5 MeV); β (1,2 MeV); γ (0,662 MeV) 95 %; 5 %; 90 % 40 0,093 interne conversie De 137 Cs-bron wordt dusdanig gebruikt dat de β-straling niet uit de bronomhulling treedt. Gegevens afschermingsmaterialen: Dichtheid papier 0,8 g/cm 3 Dichtheid perspex 1,2 g/cm 3 Dichtheid lood 11,34 g/cm 3 Halveringsdikte voor 137 Cs Papier : 10 cm Perspex : 7,20 cm Lood : 0,62 cm Opdracht 1 Met welke blootstellingswegen houdt u rekening? a. Externe blootstelling b. Inhalatie (inademing) c. Ingestie (inslikken) Opdracht 2 Welke maatregelen treft u om de stralingsbelasting tijdens deze proef zo laag mogelijk te houden? a. Loodschort b. Handschoenen c. Afstand d. Tijd 16

17 Afscherming van stralingsbronnen Maak m.b.v. van de theorie per combinatie van stralingbron en afschermingsmateriaal een schatting van de hoeveelheid straling die door het afschermingsmateriaal heen gaat, de transmissie. Onderbouw uw schatting met berekeningen en theorie. Voor bronnen die γ-straling uitzenden kunt u voor de schattingen gebruik maken van de verzwakkingswet (hoofdstuk 8 van de syllabus). Voor de bronnen die β-straling uitzenden, kunt u uw schattingen onderbouwen door uit te rekenen wat de dracht is in het afschermingsmateriaal (hoofdstuk 8 van de syllabus). Vermeld uw drachtberekeningen in Tabel 2 en uw schattingen van de transmissie in Tabel 3. Ruimte voor onderbouwing van uw schattingen: Tabel 2: Dracht van β-straling in de verschillende afschermingsmaterialen Dracht in cm afschermingsmateriaal 14 C 90 Sr/ 90 Y Papier Perspex Lood Tabel 3: Transmissieschattingen volgens de theorie Schatting van de transmissie zonder papier perspex perspex Bron afscherming 0,02 cm 0,4 cm 1,0 cm 14 C lood 0,5 cm lood 1,0 cm 90 Sr/ 90 Y 137 Cs Opdracht 3 De transmissieschattingen volgens de theorie dienen gecontroleerd te worden met de metingen uit de praktijk. Maak hiervoor een stappenplan. Stap 1: Stap 2: Stap 3: Stap 4: 11

18 Afscherming van stralingsbronnen Opdracht 4 Voer de stappen uit met behulp van het meetformulier. Dit wordt u door de practicumbegeleider uitgereikt. Herkenning van onbekende stralingsbronnen (Blackbox) Doel Inzicht krijgen in de kenmerken van verschillende soorten stralingsbronnen en in het gebruik van stralingsmeetapparatuur. Middelen Dosistempomonitor: FH 40 G-L meetbereik 10 nsv/h 100 msv/h energiebereik: 36 kev 1,3 MeV Dosistempomonitor Radiation Alert Inspector+ α, β, γ Besmettingsmonitor met GM-probe mini-monitor GM type EP-15 Besmettingsmonitor met NaI-kristal mini-monitor NaI-kristal 44A (15 kev kev) Diverse afschermingsmaterialen (papier; perspex; lood) Analyse-apparatuur: NaI-kristal met Multi Channel Analyzer (MCA) Tabel 1: Ingekapselde radioactieve bronnen Nuclide Stralingssoort (E max ) Emissiewaarschijnlijkheid Activiteit [kbq] bronconstante [µsv m 2 /MBq h] Halveringstijd Dummy Geen 0% 0 n.v.t. 14 C β (156 kev) 100 % 100 n.v.t jr. 90 Sr/ 90 Y β (0,5 MeV); β (2,3 MeV) 100 %; 100 % 8 ( 90 Sr+ 90 Y) n.v.t. 29 jr. 60 Co β (0,3 MeV); γ (1,17 MeV); γ (1,33 MeV) 100 %; 100 %; 100% 40 0,360 5,27 jr. β (0,5 MeV); β (1,2 MeV); 95 %; 5 %; 137 Cs γ (0,662 MeV) interne conversie 90 % 40 0,093 30,1 jr. De bronnen bevinden zich in gesloten genummerde enveloppen. De 137 Cs en de 60 Co-bron zijn dusdanig ingekapseld dat de β-straling niet uit de bron omhulling treedt. Opdracht 1 Met welke blootstellingswegen houdt u rekening? a. Externe blootstelling b. Inhalatie (inademing) c. Ingestie (inslikken) 12

19 Blackbox Opdracht 2 Welke maatregelen treft u om de stralingsbelasting tijdens deze proef zo laag mogelijk te houden? a. Loodschort b. Handschoenen c. Afstand d. Tijd Opdracht 3 Maak op grond van de theorie een schatting van het equivalent dosistempo op 10 cm en op 30 cm van de onafgeschermde bronnen. Maak voor β-straling gebruik van de vuistregel (hoofdstuk 10 van de syllabus), maak voor γ-straling gebruik van de formule (hoofdstuk 10 van de syllabus) en de kwadratenwet (hoofdstuk 6 van de syllabus). Vul uw antwoorden in Tabel 2 in. Ruimte voor berekeningen: Tabel 2: Schatting van het equivalent dosistempo Equivalent dosistempo [µsv/h] 30 cm 10 cm Dummy 14 C 90 Sr/ 90 Y 60 Co 137 Cs Opdracht 4 Welk meetinstrument gebruikt u om onderstaande nucliden te detecteren? meetinstrument Besmettingsmonitor met GM-buis Besmettingsmonitor met NaI-kristal Dosistempomonitor FH 40 G-L Dosistempomonitor Inspector + Dummy 14 C 90 Sr/ 90 Y 60 Co 137 Cs Opdracht 5 Probeer aan de hand van het geschatte equivalent dosistempo te bedenken of er stralingsbeschermingsmaatregelen nodig zijn wanneer u met deze bronnen gaat werken. Zo ja, welke maatregelen zijn nodig?

20 Blackbox Opdracht 6 Bepaal met behulp van de onder middelen vermelde besmettingsmonitoren en afschermingsmaterialen welke stralingsbronnen in welke enveloppen zitten (laat de enveloppen dicht). Plaats hiertoe enveloppe 1 met het nummer naar boven onder het statief met de minimonitor met GM-buis. Noteer de uitslag in Tabel 3. Leg vervolgens de afschermingsmaterialen tussen de bron en de GM-buis. Noteer uw waarnemingen in Tabel 3. Doe hetzelfde met de enveloppen 2 t/m 5. Herhaal de metingen met de minimonitor met het NaI-kristal en noteer uw waarnemingen. Tabel 3: Meetwaarden van de enveloppen (dikte afschermingsmaterialen in mm) Meetresultaat minimonitor met GM-buis Meetresultaat minimonitor met NaI-kristal Zonder Papier Perspex Lood Zonder Papier Perspex Lood 0,02 0,4 1,0 0,5 1,0 0,02 0,4 1,0 0,5 1,0 Nr. cm cm cm cm cm cm cm cm cm cm Nuclide Opdracht 7 Meet met behulp van de dosistempomonitor het equivalent dosistempo op 10 cm van de enveloppen. Tabel 5: Meetwaarden van de enveloppen m.b.v. een dosistempomonitor. Netto equivalent dosistempo [µsv/h] Berekende waarden [µsv/h] 10 cm 10 cm 14 C 90 Sr/ 90 Y 60 Co 137 Cs Opdracht 8 Geef een verklaring voor de verschillen in de berekende waarden en de gemeten waarden van het equivalent dosistempo. Opdracht 9 Meet gedurende een minuut de 137 Cs-bron en bepaal het aantal geregistreerde pulsen in de fotopiek. Wanneer het telrendement in de fotopiek 1% bedraagt, klopt dan de opgegeven activiteit van de 137 Cs-bron (Tabel 1)? De practicumbegeleider helpt u met de juiste instelling van het apparaat. Bepaal het telrendement in de fotopiek (zoek formule op in hoofdstuk 9 van de syllabus). 14

21 ZET DE BESMETTINGSMONITOREN UIT 15

Inhoudsopgave. 2011 Erasmus MC Zorgacademie, Unit Medische Beeldvorming en Radiotherapie en de Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC

Inhoudsopgave. 2011 Erasmus MC Zorgacademie, Unit Medische Beeldvorming en Radiotherapie en de Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5B Augustus 2011 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding en verantwoording...3 Programma...4 Afscherming van stralingsbronnen...5 Doel...5 Middelen...5

Nadere informatie

Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit

Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit Examen stralingsbescherming deskundigheidsniveau 4A/4B p. 1 Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit Een bron bestaat uit een dunne laag radioactief 51 Cr. Om de activiteit van de laag te bepalen, wordt het

Nadere informatie

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Nuclear Research and Consultancy Group Technische Universiteit Delft Boerhaave/IRS-stralingsbeschermingscursussen Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Wisselwerking. van ioniserende straling met materie

Wisselwerking. van ioniserende straling met materie Wisselwerking van ioniserende straling met materie Wisselwerkingsprocessen Energie afgifte en structuurverandering in ontvangende materie Aard van wisselwerking bepaalt het juiste afschermingsmateriaal

Nadere informatie

Leids Universitair Medisch Centrum

Leids Universitair Medisch Centrum Leids Universitair Medisch Centrum Afdeling Radiologie drs. Simon van Dullemen stralingsdeskundige Stralingsrisico s: reëel of gezocht? Japan/Fukushima (2011) Aardbeving + tsunami veroorzaakte meer dan

Nadere informatie

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 13 Dosisbegrippen stralingsbescherming 1 13 Ioniserende straling ontvanger stralingsbron stralingsbundel zendt straling uit absorptie van energie dosis mogelijke biologische effecten 2 13 Ioniserende straling

Nadere informatie

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Nuclear Research and Consultancy Group Technische Universiteit Delft Boerhaave/IRS-stralingsbeschermingscursussen Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Ioniserende straling - samenvatting

Ioniserende straling - samenvatting Ioniserende straling - samenvatting Maak eerst zélf een samenvatting van de theorie over ioniserende straling. Zorg dat je samenvatting de volgende elementen bevat: Over straling: o een definitie van het

Nadere informatie

Technische Universiteit

Technische Universiteit SBD 9756a 98-0-28, niv 5 A/B REKENTECHNIEKEN Technische Universiteit Eindhoven Centrum Stralingsbescherming en Dosimetrie Stralingsbeschermingsdienst Inleiding Voor het uitvoeren van berekeningen in het

Nadere informatie

Proefopstelling Tekening van je opstelling en beschrijving van de uitvoering van de proef.

Proefopstelling Tekening van je opstelling en beschrijving van de uitvoering van de proef. Practicum 1: Meetonzekerheid in slingertijd Practicum uitgevoerd door: R.H.M. Willems Hoe nauwkeurig is een meting? Onderzoeksvragen Hoe groot is de slingertijd van een 70 cm lange slinger? Waardoor wordt

Nadere informatie

Vergiftiging met polonium?

Vergiftiging met polonium? Vergiftiging met polonium? Een dubieus sterfgeval wordt precies 8 jaar na het overlijden onderzocht. Vermoed wordt dat de overleden man is vergiftigd met de zuivere -emitter polonium-210 ( 210 Po), die

Nadere informatie

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal Examentraining 2015 Leerlingmateriaal Vak Natuurkunde Klas 5 havo Bloknummer Docent(en) Blok IV Medische beeldvorming (B2) WAN Domein B: Beeld- en geluidstechniek Subdomein B2: Straling en gezondheid

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A)

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Aan het einde van de repetitie vind je de lijst met elementen en twee tabellen met weegfactoren voor het berekenen van de equivalente en effectieve

Nadere informatie

Syllabus Instellingsgebonden Regelgeving Stralingsbescherming Erasmus MC

Syllabus Instellingsgebonden Regelgeving Stralingsbescherming Erasmus MC Syllabus Instellingsgebonden Regelgeving Stralingsbescherming Erasmus MC 2011 Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC Blz. I Voorwoord Het Erasmus MC beschikt voor het toepassen van bronnen van ioniserende

Nadere informatie

,9H45'7:"(&H*'7'A'("(&'() NX(6&'(68'H6'$$'() )

,9H45'7:(&H*'7'A'((&'() NX(6&'(68'H6'$$'() ) "#$%""&'(*+%,-#&'.,/'$,%&(###&'0$010'2344"#-567 "#$%&'( "#$%&',3P- "#$%&'(*"# +''$,-.'/01''$,9H45'7:"(&H*'7'A'("(&'( NX(6&'(68'H6'$$'( "#$%""&'(*+%,-#&'./0'$,%&(###&'1$121'3455"#-678 "#$%&'(,3456'78"(&4*'7'9'("(&'(>?

Nadere informatie

Cursus Stralingsbescherming

Cursus Stralingsbescherming Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A/5B Augustus 2011 Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC Blz. 0 Voorwoord Het Erasmus MC beschikt voor het toepassen van bronnen van ioniserende straling

Nadere informatie

Competenties en Beheer Niveau 3 Organisaties / gedragscode

Competenties en Beheer Niveau 3 Organisaties / gedragscode Competenties en Beheer Niveau 3 Organisaties / gedragscode Hielke Freerk Boersma Arbo- en Milieudienst / SBE 17 februari 2015 Cursus stralingsdeskundigheid Niveau 3-2015 2 Inhoud Vooraf: kerncompetenties

Nadere informatie

PRAKTISCHE STRALINGS- DESKUNDIGHEID 4A. Voor Laboranten /MBB ers

PRAKTISCHE STRALINGS- DESKUNDIGHEID 4A. Voor Laboranten /MBB ers PRAKTISCHE STRALINGS- DESKUNDIGHEID 4A Voor Laboranten /MBB ers 5, 12, 19 en 26 maart 2015 2 en 9 april 2015 Toelichting In samenwerking met de Arbo- en Milieudienst van het Radboudumc, de afdelingen Radiologie

Nadere informatie

Stralingsdetectie en meetapparatuur. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Stralingsdetectie en meetapparatuur. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e Stralingsdetectie en meetapparatuur Stralingsmonitoren Een stralingsmonitor is slechts geschikt voor het meten van een beperkt aantal stralingssoorten energiegebied Een stralingsmonitor is altijd gekalibreerd

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.. Dit examen bestaat uit 21 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inleiding 1

Inhoudsopgave Inleiding 1 Inhoudsopgave Inleiding 1 Hoofdstuk 1; Skillslab algemeen 3-4 1.1 Overzicht van het Skillslab 4 1.2 Stralingshygiënische maatregelen 4 Hoofdstuk 2; Simulator 5-6 2.1 Indeling + apparatuur 6 2.2 Stralingshygiënische

Nadere informatie

Nieuwsbrief oktober 2007

Nieuwsbrief oktober 2007 Implementatie QC Light protocol op de afdelingen Radiologie In november 2004 is het QC Light protocol geïntroduceerd door de Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica. Het protocol is geschikt voor

Nadere informatie

HerSE4 6V Natuurkunde 1 Periode 2007-2008. Versie 10/4/2008

HerSE4 6V Natuurkunde 1 Periode 2007-2008. Versie 10/4/2008 HerSE4 6V Natuurkunde 1 Periode 2007-2008 NAAM Leraar J. M. Muller Versie 10/4/2008 Gebruik van BINAS-boek en grafische rekenmachine is toegestaan. Bewijs je beweringen. Vul svp je naam hier boven in.

Nadere informatie

Productie van radionucliden

Productie van radionucliden Productie van radionucliden Cursus Stralingshygiëne, niveau 3, Nijmegen Mark van Mierlo, Productie van radionucliden, dia 1 Opbouw van de presentatie 1. Inleiding 2. Soorten radionucliden en gebruik 3.

Nadere informatie

Dosisberekening voor de Omgeving bij Vergunningverlening Ioniserende Straling - DOVIS Deel B: Externe Straling

Dosisberekening voor de Omgeving bij Vergunningverlening Ioniserende Straling - DOVIS Deel B: Externe Straling Dosisberekening voor de Omgeving bij Vergunningverlening Ioniserende Straling - DOVIS Deel B: Externe Straling J.F.A. van Hienen E.I.M. Meijne N.B. Verhoef Petten, 11 december 2002 20733/02.45655/C In

Nadere informatie

!"#$%&'()*"#) +''$),-)./012''$)

!#$%&'()*#) +''$),-)./012''$) "#$%""&'(*+&#&',-.'$/%&0###&'1$121'3455"#6789 "#$%&'(*"# +''$,-./012''$ "#$%&'( 3'4"5"'4%("#$%&',67-,859:';

Nadere informatie

Cursus Stralingsdeskundigheid niveau 4 Vraagstukkenboek

Cursus Stralingsdeskundigheid niveau 4 Vraagstukkenboek Cursus Stralingsdeskundigheid niveau 4 Vraagstukkenboek rijksuniversiteit groningen arbo- en milieudienst sbe RUG Arbo- en Milieudienst/SBE Cursus stralingsdeskundigheid niveau 4 blz. 2 Inhoud - 12 juli

Nadere informatie

Practicum hoogtemeting 3 e klas havo/vwo

Practicum hoogtemeting 3 e klas havo/vwo Deel (benaderbaar object) Om de hoogte van een bepaald object te berekenen hebben we geleerd dat je dat kunt doen als je in staat bent om een rechthoekige driehoek te bedenken waarvan je één zijde kunt

Nadere informatie

vwo: Het maken van een natuurkunde-verslag vs 21062011

vwo: Het maken van een natuurkunde-verslag vs 21062011 Het maken van een verslag voor natuurkunde, vwo versie Deze tekst vind je op www.agtijmensen.nl: Een voorbeeld van een verslag Daar vind je ook een po of pws verslag dat wat uitgebreider is. Gebruik volledige

Nadere informatie

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn?

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn? Dichtheid Als je van een stalen tentharing en een aluminium tentharing wilt weten welke de grootte massa heeft heb je een balans nodig. Vaak kun je het antwoord ook te weten komen door te voelen welk voorwerp

Nadere informatie

Benodigdheden bekerglas, dompelaar (aan te sluiten op lichtnet), thermometer, stopwatch

Benodigdheden bekerglas, dompelaar (aan te sluiten op lichtnet), thermometer, stopwatch Naam: Klas: Practicum soortelijke warmte van water Benodigdheden bekerglas, dompelaar (aan te sluiten op lichtnet), thermometer, stopwatch Doel van de proef Het bepalen van de soortelijke warmte van water

Nadere informatie

Inverted Pen Technology

Inverted Pen Technology Inverted Pen Technology We measure it all! Algemene informatie Copyright Alle rechten voorbehouden. Afgezien van de wettelijk vastgestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Casus vergunningverlening

Casus vergunningverlening Casus vergunningverlening Hielke Freerk Boersma Arbo- en Milieudienst / SBE 24 maart 2009 Niveau 3-2009 2 Vraag 1 Uit Handboek Radionucliden: e(50,w) inh = 4,1 E-9 Sv/Bq (Klasse M) 1 A Re,inh = 1 / e(50)

Nadere informatie

Dit examen bestaat uit vier opgaven Bijlage: 1 antwoordpapier

Dit examen bestaat uit vier opgaven Bijlage: 1 antwoordpapier HAVO 11 EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1983 Vrijdag 17 juni, 9.00-12.00 uur NATUURKUNDE Dit examen bestaat uit vier opgaven Bijlage: 1 antwoordpapier 2 " Benodigde gegevens kunnen worden

Nadere informatie

PROCEDURE WAARSCHUWINGSSIGNALERING EN ZONERING VAN

PROCEDURE WAARSCHUWINGSSIGNALERING EN ZONERING VAN PROCEDURE WAARSCHUWINGSSIGNALERING EN ZONERING VAN RUIMTEN BIJ HANDELINGEN MET IONISERENDE STRALING Inleiding In een aantal situaties is het nodig om de aandacht te vestigen op risico s van ioniserende

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde (pilot) tijdvak 1 maandag 21 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het tabellenboekje.

Examen VWO. natuurkunde (pilot) tijdvak 1 maandag 21 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het tabellenboekje. Examen VWO 01 tijdvak 1 maandag 1 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde (pilot) Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het tabellenboekje. Dit examen bestaat uit 7 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

BESCHRIJVING PROCEDURE

BESCHRIJVING PROCEDURE Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 6 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 BESCHRIJVING PROCEDURE 3.1 Schriftelijke toestemming 3.2 Bepalen beschermingsaspecten en controlemetingen 3.3 Beheer van radioactieve bron of

Nadere informatie

Experimenten met radioactieve bronnen en röntgenstraling

Experimenten met radioactieve bronnen en röntgenstraling Faculteit Bètawetenschappen Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en Natuurwetenschappen Experimenten met radioactieve bronnen en röntgenstraling Ioniserende Stralen Practicum ISP 2014 Ioniserende

Nadere informatie

Radioactiviteit. Een paar gegevens:

Radioactiviteit. Een paar gegevens: Radioactiviteit Een paar gegevens: 1 MeV = 1,6 10 13 J. In de stralingshygiëne kent men aan -straling een weegfactor 20 toe; aan - en -straling een weegfactor 1. Plutonium-238 zendt -stralen uit. De halveringstijd

Nadere informatie

BESCHRIJVING PROCEDURE

BESCHRIJVING PROCEDURE Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 7 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 BESCHRIJVING PROCEDURE 3.1 Schriftelijke toestemming 3.2 Bepalen beschermingsaspecten en controlemetingen 3.3 Beheer van radioactieve bron of

Nadere informatie

STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen

STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen 1. Inleiding Deze brochure dient als informatiebrochure voor verpleegkundigen en technologen van het Ziekenhuis Oost- Limburg die starten op een dienst

Nadere informatie

Lesbrief Hellingproef

Lesbrief Hellingproef Lesbrief Hellingproef Korte beschrijving van een kant en klare praktische opdracht. Op het Comenius College (Hilversum) wordt met succes een zelfgemaakte rail gebruikt om een verband te vinden tussen de

Nadere informatie

Als l groter wordt zal T. Als A groter wordt zal T

Als l groter wordt zal T. Als A groter wordt zal T Naam: Klas: Practicum: slingertijd Opstelling en benodigdheden: De opstelling waarmee gewerkt wordt staat hiernaast (schematisch) afgebeeld. Voor de opstelling zijn nodig: statief met dwarsstaaf, dun touw

Nadere informatie

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern.

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern. Uitwerkingen 1 protonen en neutronen Opgave negatief positief neutraal positief neutraal Een atoom bevat twee soorten geladen deeltjes namelijk protonen en elektronen. Elk elektron is evenveel negatief

Nadere informatie

Voorgeschreven waarden aan apparatuur gebruikt in de Nederlandse borstkankerscreening

Voorgeschreven waarden aan apparatuur gebruikt in de Nederlandse borstkankerscreening Voorgeschreven waarden aan apparatuur gebruikt in de Nederlandse borstkankerscreening In het algemeen geldt dat de apparatuur aan de voorgeschreven waarden moet voldoen en moet worden bijgesteld als dit

Nadere informatie

Klasse 7: Radioactieve stoffen

Klasse 7: Radioactieve stoffen Klasse 7: Radioactieve stoffen 1.1 Transport Onder radioactieve stoffen worden verstaan alle stoffen die radionucliden bevatten, waarvoor zowel de activiteitsconcentratie als de totale activiteit van de

Nadere informatie

Cursus Stralingsbescherming. op deskundigheidsniveau 5R

Cursus Stralingsbescherming. op deskundigheidsniveau 5R Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5R Augustus 2011 Voorwoord Het Erasmus MC beschikt voor het toepassen van bronnen van ioniserende straling over drie Kernenergiewetvergunningen (type:

Nadere informatie

Proef van Melde. m l In deze proef gaan we na of dit in de praktijk klopt.

Proef van Melde. m l In deze proef gaan we na of dit in de praktijk klopt. Proef van Melde Doel De voortplantingssnelheid (v) van golven in een gespannen koord hangt van de spankracht (F S ) en de massa per lengte-eenheid van het koord (m/l) af. De theoretisch af te leiden formule

Nadere informatie

Foutenberekeningen Allround-laboranten

Foutenberekeningen Allround-laboranten Allround-laboranten Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 LEERDOELEN :... 3 1. INLEIDING.... 4 2. DE ABSOLUTE FOUT... 5 3. DE KOW-METHODE... 6 4. DE RELATIEVE FOUT... 6 5. GROOTHEDEN VERMENIGVULDIGEN EN DELEN....

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 / 4B. Dosimetrie, deel 1. introductie dosisbegrip. W.P. Moerman

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 / 4B. Dosimetrie, deel 1. introductie dosisbegrip. W.P. Moerman Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 / 4B Dosimetrie, deel 1 introductie dosisbegrip W.P. Moerman Dosis Meestal: hoeveelheid werkzame stof Inhoud dag 1 dosis kerma exposie dag 2 equivalente dosis

Nadere informatie

Significante cijfers en meetonzekerheid

Significante cijfers en meetonzekerheid Inhoud Significante cijfers en meetonzekerheid... 2 Significante cijfers... 2 Wetenschappelijke notatie... 3 Meetonzekerheid... 3 Significante cijfers en meetonzekerheid... 4 Opgaven... 5 Opgave 1... 5

Nadere informatie

Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II

Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II In de reactor binnen in het reactorgebouw van een kerncentrale komt warmte vrij door kernsplijtingen. Die warmte wordt afgevoerd door het water in het primaire

Nadere informatie

5 Weerstand. 5.1 Introductie

5 Weerstand. 5.1 Introductie 5 Weerstand 5.1 Introductie I n l e i d i n g In deze paragraaf ga je verschillende soorten weerstanden bestuderen waarvan je de weerstandswaarde kunt variëren. De weerstand van een metaaldraad blijkt

Nadere informatie

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel.

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel. H7: Radioactiviteit Als een bepaalde kern van een element te veel of te weinig neutronen heeft is het onstabiel. Daardoor gaan ze na een zekere tijd uit elkaar vallen, op die manier bereiken ze een stabiele

Nadere informatie

Phydrostatisch = gh (6)

Phydrostatisch = gh (6) Proefopstellingen: Bernoulli-opstelling De Bernoulli-vergelijking (2) kan goed worden bestudeerd met een opstelling zoals in figuur 4. In de figuur staat de luchtdruk aangegeven met P0. Uiterst links staat

Nadere informatie

OVERZICHT RADIOACTIEVE PREPARATEN NATUURKUNDIG PRACTICUM PER 01-10-2002

OVERZICHT RADIOACTIEVE PREPARATEN NATUURKUNDIG PRACTICUM PER 01-10-2002 OVERZICHT RADIOACTIEVE PREPARATEN NATUURKUNDIG PRACTICUM PER 01-10-2002 FYSISCHE GEGEVENS GEVEVENS PREPARATEN Nuclide T ½ Soort straling Energie in MeV % Sterkte in Bq IJkdatum Aantal Straling uitwendig

Nadere informatie

Een visie op het natuurkundig practicum

Een visie op het natuurkundig practicum Een visie op het natuurkundig practicum Martijn Koops, Peter Duifhuis en Floor Pull ter Gunne; vakgroep Nastec, FE, HU Inleiding Practicum is belangrijk bij het vak natuurkunde. Het kan de theorie ondersteunen

Nadere informatie

Inleiding stralingsfysica

Inleiding stralingsfysica Inleiding stralingsfysica Historie 1896: Henri Becquerel ontdekt het verschijnsel radioactiviteit 1895: Wilhelm Conrad Röntgen ontdekt Röntgenstraling RadioNucliden: Inleiding Stralingsfysica 1 Wat maakt

Nadere informatie

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica Wat zie je? PositronEmissieTomografie (PET) Nucleaire geneeskunde: basisprincipe Toepassing van nucleaire geneeskunde Vakgebieden

Nadere informatie

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Experiment 2 2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Inleiding In deze experimentenreeks ga je onderzoeken welke factoren een effect hebben op het geleverde vermogen

Nadere informatie

Voorbeeldvragen module D : opleiding radioprotectie voorjaar 2015

Voorbeeldvragen module D : opleiding radioprotectie voorjaar 2015 Voorbeeldvragen module D : opleiding radioprotectie voorjaar 2015 Interventioneel radiologische ingrepen zijn a. ingrepen die door een radioloog worden uitgevoerd b. ingrepen die op de dienst radiologie

Nadere informatie

Tussen een lichtbron en een scherm staat een voorwerp. Daardoor ontstaat een schaduw van het voorwerp op het scherm. lichtbron

Tussen een lichtbron en een scherm staat een voorwerp. Daardoor ontstaat een schaduw van het voorwerp op het scherm. lichtbron Licht: Inleiding Opdracht 1. Schaduw van een lichtbrn Tussen een lichtbrn en een scherm staat een vrwerp. Daardr ntstaat een schaduw van het vrwerp p het scherm. a) Laat zien waar licht p het scherm valt

Nadere informatie

Absorptiemetingen Carbon Fiber Cradle

Absorptiemetingen Carbon Fiber Cradle Absorptiemetingen Carbon Fiber Cradle In combinatie met DSPS RayPro en RAY OC André Wopereis Wilfred de Vries Afdeling Radiotherapie Samenvatting De absoprtie van de grondplaat bedraagt afgerond 0.6%.

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Eamen HAV 0 tijdvak woensdag 0 juni 3.30-6.30 uur wiskunde B (pilot) Bij dit eamen hoort een uitwerkbijlage.. Dit eamen bestaat uit 0 vragen. Voor dit eamen zijn maimaal 8 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

De herziene Richtlijn Tandheelkundige Radiologie

De herziene Richtlijn Tandheelkundige Radiologie Principes van stralingsbescherming De herziene Richtlijn Tandheelkundige Radiologie Ontwikkeld door de ICRP (International Commission on Radiological Protection): Rechtvaardiging ALARA dosislimieten Onderwerpen

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I

Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I - + Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I Opgave 1 Massaspectrometer Lood in ertsen uit mijnen bestaat voornamelijk uit de isotopen lood-206, lood-207 en lood-208. De herkomst van lood in loden voorwerpen

Nadere informatie

Informatiebrochure 5.b.

Informatiebrochure 5.b. Informatiebrochure 5.b. De industriële radioactieve meettoestellen Versie 1 mei 2004 AIB-Vinçotte CONTROLATOM Business Class Kantorenpark Jan Olieslagerslaan 35 B-1800 Vilvoorde TEL :32(0)2/ 674 51 20

Nadere informatie

O nieuwe keten ga door naar 5

O nieuwe keten ga door naar 5 Bijlage 76, behorende bij artikel 710 van de Regeling Uitvoeringsregeling stralingsbescherming EZ Formulier voor ketenmelding Deel I Algemeen A Gegevens van de ketenmelder 1 Naam en adres van degene die

Nadere informatie

Trillingen en geluid wiskundig. 1 De sinus van een hoek 2 Uitwijking van een trilling berekenen 3 Macht en logaritme 4 Geluidsniveau en amplitude

Trillingen en geluid wiskundig. 1 De sinus van een hoek 2 Uitwijking van een trilling berekenen 3 Macht en logaritme 4 Geluidsniveau en amplitude Trillingen en geluid wiskundig 1 De sinus van een hoek 2 Uitwijking van een trilling berekenen 3 Macht en logaritme 4 Geluidsniveau en amplitude 1 De sinus van een hoek Eenheidscirkel In de figuur hiernaast

Nadere informatie

STRALINGSHYGIËNE bij RÖNTGENTOESTELLEN

STRALINGSHYGIËNE bij RÖNTGENTOESTELLEN Deel 4 STRALINGSHYGIËNE bij RÖNTGENTOESTELLEN Bevat informatie over stralingshygiëne voor Een deskundigheid op niveau 6 van de KeW. SAMENVATTING Doelgroep "Stralingshygiëne bij Röntgentoestellen" is bedoeld

Nadere informatie

Technische informatie bij bestraling

Technische informatie bij bestraling Radiotherapie Technische informatie bij bestraling www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Enkele begrippen... 3 Lineaire versneller... 3 Fotonenstraling... 3 Hoe wordt fotonenstraling opgewekt?... 4 Bundelvorming...

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL. wiskunde CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-GL en TL. wiskunde CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. xamen VMO-GL en TL 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CS GL en TL ij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag Practicum algemeen 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag 1 Diagrammen maken Onafhankelijke grootheid en afhankelijke grootheid In veel experimenten wordt

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B (oude stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B (oude stijl) Wiskunde B (oude stijl) xamen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 1.0.0 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen; het examen bestaat uit 17 vragen. Voor

Nadere informatie

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Nuclear Research and Consultancy Group Technische Universiteit Delft Boerhaave/IRS-stralingsbeschermingscursussen Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Radioactiviteit enkele begrippen

Radioactiviteit enkele begrippen 044 1 Radioactiviteit enkele begrippen Na het ongeval in de kerncentrale in Tsjernobyl (USSR) op 26 april 1986 is gebleken dat er behoefte bestaat de kennis omtrent radioactiviteit voor een breder publiek

Nadere informatie

Statistiek voor Natuurkunde Opgavenserie 4: Lineaire regressie

Statistiek voor Natuurkunde Opgavenserie 4: Lineaire regressie Statistiek voor Natuurkunde Opgavenserie 4: Lineaire regressie Inleveren: Uiterlijk 15 februari voor 16.00 in mijn postvakje Afspraken Overleg is toegestaan, maar iedereen levert zijn eigen werk in. Overschrijven

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2002-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2002-II Eindexamen natuurkunde - vwo 00-II Opgave Sellafield Maximumscore voorbeeld van een antwoord: U ( n) Cs ( x n) Rb. 9 0 55 0 7 (Het andere element is dus Rb.) berekenen van het atoomnummer consequente keuze

Nadere informatie

Grafieken maken met Excel

Grafieken maken met Excel Grafieken maken met Excel Mooie plaatjes met Microsoft Excel 4 HAVO en 5 VWO Grafieken maken met Excel. Inleiding. Bij de practica moet je regelmatig een grafiek tekenen. Tot nu toe deed je dat waarschijnlijk

Nadere informatie

Informatieblad cursus Stralingsbescherming deskundigheidsniveau 3M voor radiologen/radiotherapeuten

Informatieblad cursus Stralingsbescherming deskundigheidsniveau 3M voor radiologen/radiotherapeuten Informatieblad cursus Stralingsbescherming deskundigheidsniveau 3M voor radiologen/radiotherapeuten Versie: mei 2013 Doel van de cursus Vanwege regelgeving is het onderzoeken of behandelen van patiënten

Nadere informatie

Hoe kun je de weerstand van voorwerpen vergelijken en bepalen?

Hoe kun je de weerstand van voorwerpen vergelijken en bepalen? werkblad experiment 4.5 en 5.4 (aangepast) naam:. klas: samen met: Hoe kun je de weerstand van voorwerpen vergelijken en bepalen? De weerstand R van een voorwerp is te bepalen als men de stroomsterkte

Nadere informatie

Eindexamen vwo natuurkunde pilot 2012 - I

Eindexamen vwo natuurkunde pilot 2012 - I Eindexamen vwo natuurkunde pilot 0 - I Opgave Lichtpracticum maximumscore De buis is aan beide kanten afgesloten om licht van buitenaf te voorkomen. maximumscore 4 De weerstanden verhouden zich als de

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting Subtitel (of naam of datum) Stralingsdeskundigheid Titel van presentatie niveau 3 Inwendige besmetting inwendige besmetting deel 1: inwendige besmetting voor dummies risicoanalyse: maximaal toe te passen

Nadere informatie

Handleiding. Besmettingscontroles. Datum invoering: 01-11-2009 versie 2 Datum laatste wijziging: 19-10-2010

Handleiding. Besmettingscontroles. Datum invoering: 01-11-2009 versie 2 Datum laatste wijziging: 19-10-2010 Titel: Nummer: Datum invoering: 01-11-2009 versie 2 Datum laatste wijziging: 19-10-2010 1. Inleiding Handelingen met open radioactieve stoffen, ingekapselde bronnen en deeltjesversnellers kunnen leiden

Nadere informatie

Een verslag van de slingerproef en de proef over de slingertijd van de eigen benen. Het verslag bevat de volgende onderdelen:

Een verslag van de slingerproef en de proef over de slingertijd van de eigen benen. Het verslag bevat de volgende onderdelen: LOPEN ALS EEN MENS KORTE BESCHRIJVING: LOPEN ALS EEN MENS Bedoeld voor VO onderbouw Doelgroep Vmbo TL/Havo/VWO Thema Bionica, robot denise, slingerproef Soort lesmateriaal Practicum Waardering Verdieping

Nadere informatie

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting. Paul Jonkergouw

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting. Paul Jonkergouw Subtitel (of naam of datum) Stralingsdeskundigheid itel van presentatie niveau 3 Inwendige besmetting Paul Jonkergouw inwendige besmetting deel 1: inwendige besmetting voor dummies deel 2: wet- en regelgeving

Nadere informatie

Over gewicht Bepaling van de dichtheid van het menselijk lichaam.

Over gewicht Bepaling van de dichtheid van het menselijk lichaam. Over gewicht Bepaling van de dichtheid van het menselijk lichaam. Inleiding. In het project Over gewicht worden gewichtige zaken op allerlei manieren belicht. In de wiskundeles heb je aandacht besteed

Nadere informatie

Geluidabsorptie van een aantal Sonaspray constructies

Geluidabsorptie van een aantal Sonaspray constructies Stieltjesweg 1 Postbus 155 2600 AD Delft TNO-rapport MON-RPT-033-DTS-2008-00750 Geluidabsorptie van een aantal Sonaspray constructies www.tno.nl T +31 15 269 20 00 F +31 15 269 21 11 Datum 5 maart 2008

Nadere informatie

Water Tester. Bestnr.: 10 14 86. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Water Tester. Bestnr.: 10 14 86. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 10 14 86 Water Tester Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

HardheidsTester HLJ - 2100. Art. Nr. 906.804. Gebruiksaanwijzing

HardheidsTester HLJ - 2100. Art. Nr. 906.804. Gebruiksaanwijzing HardheidsTester HLJ - 2100 Art. Nr. 906.804 Gebruiksaanwijzing Lees alle instructies in deze handleiding voor gebruik aandachtig door en volg ze nauwkeurig op. Bewaar deze handleiding voor eventuele raadpleging.

Nadere informatie

Een kogel die van een helling afrolt, ondervindt een constante versnelling. Deze versnelling kan berekend worden met de formule:

Een kogel die van een helling afrolt, ondervindt een constante versnelling. Deze versnelling kan berekend worden met de formule: Voorbeeldmeetrapport (eenparig versnelde beweging stopwatch en meetlat) Eenparig versnelde beweging stopwatch en meetlat. Doel van de proef Een kogel die van een helling afrolt, voert een eenparig versnelde

Nadere informatie

Brandschot ; canalures staaldak profiel type 106.

Brandschot ; canalures staaldak profiel type 106. 12-07-2005 Pagina 1 Ko Eisinger Opdrachtgever / producent: Contact persoon: Naam. Firma Alèrt BV. Naam. Dhr R de Nijs. Adres. Schiedamsedijk 29. Tel. 010-4733311. Postcode. 3100 AD Schiedam. Fax. 010-4270258.

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. natuurkunde (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2012 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde (pilot) Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen.

Nadere informatie

Beeldvormende keten radiologie. Belichtingsaspecten digitale bucky. Beeldvormende keten radiologie. Patiënt. Parameters röntgenapparatuur

Beeldvormende keten radiologie. Belichtingsaspecten digitale bucky. Beeldvormende keten radiologie. Patiënt. Parameters röntgenapparatuur Belichtingsaspecten digitale bucky De relatie tussen (intree)dosis patiënt en diagnostische beeldkwaliteit RÖNTGENBUIS intreespectrum stralings beeld fysisch beeld BEELDVORMEND PROCES PATIËNT WEERGAVE

Nadere informatie

Tentamen Planning 2de semester Wetenschappelijk verslag Lenzen en Hydrodynamica. 17 februari 2006 Meten en experimenteren 1

Tentamen Planning 2de semester Wetenschappelijk verslag Lenzen en Hydrodynamica. 17 februari 2006 Meten en experimenteren 1 Tentamen Planning 2de semester Wetenschappelijk verslag Lenzen en Hydrodynamica 17 februari 2006 Meten en experimenteren 1 tentamen Wie minimum 10/20 heeft behaald op het tentamen is vrijgesteld van het

Nadere informatie

Hoogradioactief afval

Hoogradioactief afval COVRA ALGEMEEN Onze huidige maatschappij produceert miljoenen kubieke meters afval per jaar. Dat is huishoudelijk afval, chemisch afval, ziekenhuisafval, bouw- en sloopafval, en ook radioactief afval.

Nadere informatie

Geluidsnelheid. 1 Inleiding. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding

Geluidsnelheid. 1 Inleiding. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding Geluidsnelheid 1 Inleiding De voortplantingsnelheid v van geluidgolven (of: de geluidsnelheid) in lucht is zo n 340 m/s. Deze geluidsnelheid is echter

Nadere informatie

Cursusprogramma. van de Rijksuniversiteit Groningen. in samenwerking met de Hanzehogeschool

Cursusprogramma. van de Rijksuniversiteit Groningen. in samenwerking met de Hanzehogeschool Cursusprogramma Stralingsbescherming van de Rijksuniversiteit Groningen in samenwerking met de Hanzehogeschool De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) organiseert al tientallen jaren cursussen stralingsbescherming.

Nadere informatie

Gezond en veilig werken met straling

Gezond en veilig werken met straling Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Gezond en veilig werken met straling Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Inspectie SZW Inhoud 1 Weet u hoe u gezond en veilig werkt

Nadere informatie