Gemeente, bied ouderen veiligheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gemeente, bied ouderen veiligheid"

Transcriptie

1 Marian van der Klein en Monique Stavenuiter Mishandeling wordt vaak slecht herkend Gemeente, bied ouderen veiligheid Ouderenmishandeling wordt vaak slecht herkend of het wordt gebagatelliseerd, ook door ouderen zelf. Dat kan anders, betogen Marian van der Klein en Monique Stavenuiter. En gemeenten kunnen daar binnen hun Wmo-beleid voor zorgen. Een vrijwilliger komt al jaren bij een echtpaar thuis. Meneer en mevrouw zijn al veertig jaar gelukkig getrouwd. De laatste maanden merkt de vrijwilliger dat mevrouw sterk is veranderd. Ze lijkt meer in zichzelf gekeerd en doet het huishouden met de Franse slag. Langzamerhand heeft meneer het huishouden overgenomen. Mevrouw zorgt ook steeds minder goed voor zichzelf. Het lijkt alsof ze het liefst de hele dag in bed zou willen liggen. Meneer probeert haar wat op te peppen, maar dit lukt niet. Omdat hij zelf ook een dagje ouder wordt, schiet de verzorging van zijn vrouw er wel eens bij in. Soms vergeet hij haar op tijd drinken te geven, of krijgt ze dagenlang alleen maar boterhammen met stroop. Het bed en haar kleding verschonen gebeurt minder vaak, zelfs als ze af en toe nachtelijke ongelukjes heeft. Het lukt meneer niet meer goed om alles op tijd te doen, zo vertelt hij de vrijwilliger. Hij verzekert dat het goed gaat met hem en mevrouw, en vraagt de vrijwilliger niet aan anderen te vertellen over hun situatie. De vrijwilliger zit ermee in zijn maag, hij wil alarm slaan bij zijn coördinator, maar hij mag toch niet zomaar iets doorvertellen waarvan een ander gevraagd heeft het geheim te houden? Dilemma Dit dilemma komt uit de handreiking Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling (1), die het Verwey-Jonker Instituut in 2012 maakte in opdracht van het ministerie van VWS. Wij, als onderzoekers verbonden aan het Verwey-Jonker Instituut, legden dit dilemma voor aan gemeenteambtenaren, medewerkers uit zorg en welzijn, vrijwilligersorganisaties, humanisten en kerkelijken. We vroegen hen: Is dit dilemma voor u herkenbaar? Heeft u deze situatie zelf wel eens meegemaakt? Wat kunt u doen in deze situatie? Welke vragen zou u stellen? Aan wie zou u vragen stellen? Het leverde geanimeerde discussies op en altijd zat er een reactie bij als: Maar is dit wel echt ouderenmishandeling? Slechts weinig mensen weten wat ouderenmishandeling is, en dat verwaarlozing er ook onder valt. Ouderenmishandeling is een vorm van huiselijk geweld die vaak slecht wordt herkend of gebagatelliseerd, ook door ouderen zelf (Meijer, 2007; Lindenberg et al, 2012). Dat zou anders moeten of in elk geval anders kunnen, en gemeenten kunnen daar binnen hun Wmobeleid iets aan doen. Eén op twintig Wie weet wat ouderenmishandeling is? Naar schatting één op de twintig ouderen krijgt met een vorm van ouderenmishandeling te maken. Het gaat om fysiek geweld, psychisch geweld, verwaarlozing, financieel en/of seksueel misbruik. Er zijn lichtere en zwaardere vormen van ouderenmishandeling. Veel mensen denken bij ouderenmishandeling aan een klap, hard knijpen of iemand niet oprapen die gevallen is. De financiële variant is veel minder bekend; dat heet gewoon stelen en wordt zelden in verband gebracht met mishandeling. Iets dergelijks geldt ook voor psychische vormen, bijvoorbeeld iemand negeren of pesten. Over fysiek geweld en financiële uitbuiting lezen, zien en horen we nog wel eens iets in de media. In een vlaag van verstandsverbijstering heeft iemand een vork in de wang van een bewoner van een verpleegtehuis gestoken. Of er is structureel geld weggenomen bij iemand thuis. Soms staan er kinderen van ouderen op het Binnenhof om te pleiten voor een betere behandeling van ouderen in de langdurige zorg. Meestal ageren zij tegen zware (vormen van) mishandeling die opzettelijk en bewust zijn wmo magazine 1 / maart

2 gepleegd. Dat zijn ook de gevallen die hun weg vinden naar de Inspectie voor de Volksgezondheid, de politie of de Steunpunten Huiselijk Geweld. Maar veel ouderenmishandeling gebeurt helemaal niet expres en veel plegers zijn zich van geen kwaad bewust. Ontspoorde zorg en ontspoorde mantelzorg zijn vaak de oorzaak van ouderenmishandeling, aldus Movisie. Ook de manier waarop we in onze samenleving over en tegen ouderen praten en over hen denken, draagt er niet altijd toe bij dat we ouderen met respect behandelen, zoals bijvoorbeeld te lezen is in Kwetsbare generaties, het verslag van de Achtste Jan Brouwer Conferentie (Lindenberg, 2012). Daarnaast compliceren familiecultuur, huwelijkspatronen en dementie het nuchter en openlijk bespreken van behandeling en mishandeling van ouderen. Een beginnend dementerende even opsluiten omdat je een boodschap moet doen, wordt bijvoorbeeld niet snel gezien als mishandeling en passeert dus meestal onbesproken. Een aantal jaren later kan dat echter staande praktijk geworden zijn en iemand structureel schade berokkenen. Een man die liever niet heeft dat zijn vrouw het huis verlaat voor een schildercursus, gaat door voor een moeilijke man en de situatie wordt gezien als onderdeel van een huwelijk; en iemand medicijnen geven of geen toegang meer tot het eigen geld gebeurt voor iemands bestwil. Wij zeggen niet dat er in al deze gevallen sprake is van ouderenmishandeling, maar we pleiten wel voor bespreekbaarheid van het verschijnsel en van de grenzen. Mismoedig De definitie die het Ministerie van VWS hanteert van ouderenmishandeling is ruim: Ouderenmishandeling is het handelen of het nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid. (2) Vooral dat nalaten van handelen en de vermelding van psychische schade maakt dat onder ouderenmishandeling veel meer gebeurtenissen vallen dan de leek doorgaans denkt. Tijdens onze test van de handreiking waar het dilemma in figureert vroegen wij de deelnemers of ze wel eens te maken hadden gehad met ouderenmishandeling. Steevast was het antwoord in eerste instantie nee. Maar na een kwartier doorpraten was er altijd wel een kennis of iemand in de familie die er last van had gehad. Op allerlei locaties kan ouderenmishandeling voorkomen: bij mensen thuis, in de dagopvang, in welzijn, in instellingen en De foto die op het omslag prijkt van de handreiking Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling, die het Verwey-Jonker Instituut in 2012 maakte in opdracht van het ministerie van VWS. in woonzorgcomplexen. De plegers zijn ook van allerlei pluimage: professionals, vrijwilligers, familie, vrienden, bekenden. Ouderenmishandeling is vaak moeilijk ter sprake te brengen voor de betrokkenen: mensen weten niet of ze het wel goed zien, zijn bang om iemand te beschuldigen of de zaak erger te maken, ouderen zijn vaak bang om contacten te verliezen. Eigenlijk spelen dezelfde problemen en thema s die tien jaar geleden openheid over kindermishandeling in de weg stonden. Men voelt meer angst voor beschuldiging dan behoefte om hulpverlening te organiseren. Als mensen de stoute schoenen aantrekken en niet-pluisgevoelens of vermoedens van mishandeling aan de orde stellen (bij de betrokkenen zelf of bij de huisarts), dan komen ze vaak van een koude kermis thuis. Veel van de verhalen die wij hoorden hadden een mismoedig eind: Tja... daar konden we dus niets aan doen. De mismoedigheid kent vele oorzaken: gebrek aan gesprekstechniek, angst van ouderen zelf (voor verlating en uithuisplaatsing), niet weten bij wie aan te kloppen, onbekendheid bij het grote publiek met de rol van maatschappelijk werk en steunpunten huiselijk geweld ( bij Ondanks goede voornemens lijkt preventie het in veel gemeenten te verliezen van crisisbestrijding 14 wmo magazine 1 / maart 2013

3 Wij roepen gemeenten op oog te hebben voor de kracht van mantelzorgers en vrijwilligers SHG s kan je toch alleen maar aankloppen bij seksueel misbruik van kinderen? ), opvattingen over beroepsgeheim, en onbekendheid met definitie en signalen van ouderenmishandeling, ook bij professionals. Extra geld Het kabinet Rutte-I pakte de bestrijding van ouderenmishandeling voortvarend aan en wilde behalve hulpverlening aan slachtoffers en aanpak van daders ook herkenning, signalering en bespreekbaarheid stimuleren. In het Actieplan Ouderen in Veilige Handen (2011) zijn tien punten uitgewerkt die van 2011 tot 2015 worden aangevat. In het kader van dit Actieplan wordt er in de loop van 2013 een virtuele handreiking gemaakt voor gemeenten. Daarin komen de producten van het Actieplan en eventuele nieuwe instrumenten en voorbeelden ter beschikking (Voortgangsrapportage, oktober 2012). In 2011 ontvingen de vijfendertig centrumgemeenten vrouwenopvang eenmalig extra middelen in het kader van het Actieplan. Vanaf 2012 is er jaarlijks zeven miljoen euro beschikbaar voor deze zelfde centrumgemeenten om hen te ondersteunen bij de bestrijding van ouderenmishandeling. Centrumgemeenten hebben een regionale functie. In 2006 meldde het blad Binnenlands Bestuur dat gemeenten ouderenmishandeling onderschatten; slechts veertig procent had er een informatiepunt over (3). Dat zal inmiddels met de versterkte regionale functie van de centrumgemeenten wel veranderd zijn: de meeste gemeenten verwijzen op hun website naar een Steunpunt Huiselijk Geweld in een centrumgemeente. Maar het verschilt per centrumgemeente nogal hoe ver de aanpak van ouderenmishandeling gevorderd is (Muntendam, 2012). De G4 (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) zijn al langer actief en grijpen de extra middelen van het rijk met beide handen aan. Zo heeft de gemeente Amsterdam al sinds 2008 een actieprogramma Aanpak Ouderenmishandeling waarin bewustwording, samenwerking, expertiseopbouw, sluitende ketenaanpak en monitoring centraal staan. Instrumenten als een barometer ouderenmishandeling horen daarbij, net als een toolkit voor iedereen die niet-beroepshalve te maken heeft met de hulpverlening bij ouderenmishandeling. Den Haag is ook al jaren koploper en opende onlangs een specifieke noodopvang voor mishandelde ouderen. De meeste centrumgemeenten kiezen er echter bewust voor geen specifiek beleid voor ouderenmishandeling te formuleren. Ze sluiten zoveel mogelijk aan bij wat er al is op het gebied van huiselijk geweld (Muntendam, 2012). Maar wat er al is op het gebied van huiselijk geweld gaat vaak over meldingen, en hulp bij uit de hand gelopen situaties. Code rood In de meeste gemeenten die iets doen aan de bestrijding van ouderenmishandeling, richten de activiteiten zich dus impliciet of expliciet op reeds uit de hand gelopen situaties en op zware mishandeling. Ze beleggen het onderwerp bij Steunpunten Huiselijk Geweld (die meestal bij de GGD gehuisvest zijn) en de politie. Ouderenmishandeling is vaak onderdeel van het (sociale) veiligheidsbeleid van de gemeenten en daar zijn ons inziens valkuilen aan verbonden: de nadruk op interventies verdringt de aandacht voor andere rollen en taken die gemeenten hebben in het kader van ouderenmishandeling. Ondanks goede voornemens over bewustwording en signalering (zie Muntendam, 2012) lijkt preventie het in veel gemeenten te verliezen van crisisbestrijding. Een voorbeeld. Een gemeente organiseerde laatst een drukbezochte dag over huiselijk geweld, in de brandweerkazerne. De dag begon van dik hout: met een geluidsopname van alarmnummer 112 waarin een vrouw in totale paniek stamelde over een ex-man die haar bedreigde met een mes. Minutenlang zat de zaal doodstil te luisteren, gevangen in het geweld. De zaal begon geslagen aan wat de start van een succesvolle lokale samenwerking tegen huiselijk geweld (onder andere ouderenmishandeling) moest worden. De deskundige kwam aan het woord: een goed verhaal over systeembenadering, norm stellen en plegers die het wmo magazine 1 / maart

4 Foto: Wim Oskam Marian van der Klein ook allemaal anders wilden. Hij vuurde het op ons af; alsof deze dag zijn enige kans op overtuiging was. Waarom? Het was de taal van de crisisbestrijding gevormd binnen de traditie van (de bestrijding van) partnergeweld. Er zijn ook gemeenten die het anders aanpakken en contact en samenwerking zoeken met zorginstellingen, die door de verplichting om te werken met een meldcode in 2013 toch al met ouderenmishandeling bezig zijn. Dat is verstandig, maar heeft weer een ander nadeel: de meeste ouderen wonen helemaal niet in zorgcomplexen. Slechts vijf procent van de zeer ouden (85 jaar en ouder) woont in verpleeg- en verzorgingshuizen. Wie als gemeente zijn pijlen daarop richt, is dus zeker niet alle burgers aan het bedienen. Wmo-beleid Om echt iets aan ouderenmishandeling te doen, zouden gemeenten zich meer op bewustwording en preventie moeten richten en niet alleen op ouderen in instellingen, maar ook op thuiswonende ouderen. Dat gebeurt nog te weinig. Gemeenten kunnen binnen hun Wmo- en gezondheidsbeleid aandacht besteden aan de preventie van ouderenmishandeling. In De leeftijdsvriendelijke gemeenten definiëren we het risico op kwetsbaarheid van ouderen aan de hand van indicatoren als inkomenssituatie, huishoudsituatie en prevalentie van chronische aandoeningen. Of een alleenstaande oudere met een laag inkomen en één of meerdere chronische ziekten daadwerkelijk kwetsbaar is, hangt sterk af van de aanwezigheid van hulpbronnen. Een hulpbron kan thuiszorg zijn, maar ook ondersteuning vanuit het eigen netwerk of maatschappelijke organisaties. Het bevorderen van zelfredzaamheid en meedoen in de samenleving zijn belangrijke doelen van de Wmo. De meeste gemeenten hebben ook geen apart ouderenbeleid meer, maar beschouwen dat als onderdeel van hun Wmo-beleid. Dit Wmo-beleid wil het eigen netwerk en de omgeving van mensen met een zorgvraag (dus ook ouderen) versterken. Dit is nodig, want de thuiswonende groep kwetsbare ouderen is vaak afhankelijk van een (zeer) kleine groep naasten. De kwetsbaarheid van deze ouderen wordt vergroot als ze in isolement en eenzaamheid leven. En het zal niemand verbazen dat juist isolement een belangrijke risicofactor voor ouderenmishandeling is. Gemeenten met een gedegen Wmo-beleid slaan dus twee vliegen in één klap. Ouderen worden beter ondersteund en zijn minder kwetsbaar (hun draagkracht wordt groter). En omdat ze weerbaarder en zelfredzamer zijn, worden ze minder snel slachtoffer van ouderenmishandeling. Preventie In een aantal centrumgemeenten leggen de Steunpunten Huiselijk Geweld in het kader van de aanpak van ouderenmis- Gemeenten zouden zich meer op bewustwording en preventie moeten richten 16 wmo magazine 1 / maart 2013

5 handeling contact met de Steunpunten mantelzorg (Muntendam, 2012; samen met vrijwilligerswerk vormt mantelzorg prestatieveld 4). Dat contact kan een goed begin zijn van de preventie van ouderenmishandeling, hoewel het nu nog vooral om opsporing van overbelaste mantelzorgers gaat men benadert deze groep ( potentiële plegers, om het onaardig te zeggen) actief om hulpverlening te kunnen bieden. Wij roepen gemeenten op om binnen deze samenwerking ook oog te hebben voor de signalerende kracht van mantelzorgers en vrijwilligers. Als zij signalen van ouderenmishandeling herkennen en weten bij wie in de gemeente zij terecht kunnen met vermoedens, dan kan veel leed worden voorkomen. Als met de transitie van (delen van) de AWBZ ook (zeer) kwetsbare ouderen langer thuis blijven wonen, zullen de netwerken van professionals, vrijwilligers en mantelzorgers rondom deze ouderen alleen maar groeien. Een dilemma zoals aan het begin van dit artikel zal vaker voorkomen. Gemeenten moeten dus niet alleen professionals betrekken bij de strijd tegen ouderenmishandeling, maar ook gewone burgers, met name vrijwilligers en mantelzorgers die al bij de ouderen thuis komen. Contact met een aantal organisaties die dat vrijwilligerswerk organiseren ligt daarbij voor de hand: ouderenbonden, kerken, Alzheimercafés, en vrijwilligersorganisaties die ouderen bezoeken in het kader van thuisadministratie, eenzaamheidsbestrijding of klusjes aan huis. Het plaatselijke Rode Kruis, Humanitas, de Zonnebloem en de Nederlandse Patiënten Vereniging kunnen een belangrijke rol spelen in de preventie van ouderenmishandeling op lokaal niveau. Als hun vrijwilligers de signalen herkennen, is er een wereld gewonnen. Gemeenten, attendeer uw burgers dus op de handreiking waarmee we dit artikel begonnen en vergeet niet om ook vrijwilligersorganisaties in het lokale gesprek over ouderenmishandeling te betrekken. De complete civil society kan meedoen. Monique Stavenuiter Dr. Marian van der Klein en dr. Monique Stavenuiter zijn als senior onderzoeker verbonden aan het Verwey-Jonker Instituut. Zie ook www. verwey-jonker.nl/ouderenmishandeling en wmotogo.nl (vanaf april 2013). (1) Het dilemma werd geformuleerd op basis van een praktijkvoorbeeld uit Verborgen leed van Royers & Van der Rijst (2008). (2) Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport (2011). Actieplan Ouderen in Veilige Handen (Kamerstuk: Kamerbrief, ). (3) Onderzoek NIZW. Foto: Christiaan Krouwels Literatuur Actieplan Ouderen in Veilige Handen (2011). Kamerstuk: Kamerbrief, , VWS. Voor de nieuwsbrief van het Actieplan zie: Dekker, F., Stavenuiter, M., Toorn, J. Van den en Straaten, R. van, (2012) De leeftijdsvriendelijke gemeente. Op zoek naar positief ouderenbeleid. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut. Wmo Kenniscahier 19. Lindenberg, J. (2012) Ouderenmishandeling in breder perspectief : wetenschappelijke inzichten in de onderliggende mechanismen, in: Kwetsbare generaties. Hoe voorkomen we dat onze jongsten en oudsten worden misbruikt en mishandeld? Haarlem: KHMW. Lindenberg, J., Polman-van Stratum, E.C.F. & Westendorp, R.G.J., Ouderenmishandeling uit de schaduw. Structurele screening kan stilzwijgen doorbreken in: Medisch Contact 39, 25 sept (Leyden Academy on Vitality and Ageing) tijdschriftartikel/121259/ouderenmishandeling-uit-deschaduw.htm Klein, M. van der & Verwijs (2012). Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling. Praktijkhulp voor vrijwilligers, Leidraad voor lokaal bestuur, Achtergrondinformatie. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut. H. E. Meijer (2007), Ouderenmishandeling lange tijd een onderschat fenomeen, in: Epidemiologisch bulletin, 2007 ( 42), no. 2 Royers, T, van der Rijst, M. & Boers, H. (2008). Verborgen leed: herkennen en signaleren van ouderenmishandeling. Den Haag: LEMMA. wmo magazine 1 / maart

Gemeentelijke aanpak van ouderenmishandeling: beter begrijpen en besturen

Gemeentelijke aanpak van ouderenmishandeling: beter begrijpen en besturen Gemeentelijke aanpak van ouderenmishandeling: beter begrijpen en besturen Masterclass Verwey-Jonker Instituut, 12 december 2012 Marian van der Klein & Jessica van den Toorn Lopende zaken Actieplan Ouderen

Nadere informatie

Ouderenmishandeling De rol van de gemeente

Ouderenmishandeling De rol van de gemeente Ouderenmishandeling De rol van de gemeente 11/21/2013 Congres huiselijk geweld 18 november 2013 Programma: Opening Inleiding landelijke aanpak ouderenmishandeling; de meldcode De rol van de gemeente: s-hertogenbosch

Nadere informatie

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele Ouderen in veilige handen voor Lize 17 maart 2013 Yvonne Heygele Wat komt bij u op bij het begrip: ouderenmishandeling? Wat is ouderenmishandeling? Ouderenmishandeling is het handelen of het nalaten van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Wat is ouderenmishandeling en hoe vaak komt het voor?

Wat is ouderenmishandeling en hoe vaak komt het voor? Samen sterk tegen ouderenmishandeling in Gelderland-Zuid Februari 2014 Verwey-Jonker Instituut Nulmeting Barometer Ouderenmishandeling Ouderenmishandeling is een serieus probleem. De schatting is dat elk

Nadere informatie

Samen sterk tegen ouderenmishandeling

Samen sterk tegen ouderenmishandeling Samen sterk tegen ouderenmishandeling in Gelderland-Zuid November 2015 Verwey-Jonker Instituut Barometer Ouderenmishandeling Ouderenmishandeling is een serieus probleem. De schatting is dat elk jaar 1

Nadere informatie

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling Stichting Definitie ouderenmishandeling Al het handelen of nalaten van handelen jegens (geheel of gedeeltelijk) afhankelijke ouderen, door diegene(n)

Nadere informatie

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort De bestrijding van huiselijk geweld is een van de taken van gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO, nu nog prestatieveld

Nadere informatie

Interactieve presentatie door:

Interactieve presentatie door: Interactieve presentatie door: Even voorstellen: Annette van Delft Projectleider specialistische thema's Veilig Thuis Brabant Noordoost Akkie de Rouw-Janssens Mantelzorgmakelaar Steunpunt Mantelzorg Welzijn

Nadere informatie

Ouderenmishandeling. Relatie slachtoffer pleger

Ouderenmishandeling. Relatie slachtoffer pleger Ouderenmishandeling Naar schatting worden jaarlijks 200.000 ouderen slachtoffer van ouderenmishandeling. Ouderenmishandeling is het handelen of nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis

Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis Woningoverval Babbeltruc Inbraak Ouderenmishandeling Voorlichtingsbijeenkomst Veilig thuis Babbeltruc: Afleidingsmanoeuvre om een diefstal ongemerkt te laten plaatsvinden

Nadere informatie

Hulp bij huiselijk geweld

Hulp bij huiselijk geweld Hulp bij huiselijk geweld Beter voor elkaar 2 Huiselijk geweld Wat is huiselijk geweld? Bij huiselijk geweld denk je al gauw aan een man die zijn vrouw of zijn kinderen slaat. Maar er zijn veel meer soorten

Nadere informatie

Screening van oudermishandeling; wat betekent dit voor de zorgverlener en voor de samenwerking in de keten?

Screening van oudermishandeling; wat betekent dit voor de zorgverlener en voor de samenwerking in de keten? Screening van oudermishandeling; wat betekent dit voor de zorgverlener en voor de samenwerking in de keten? Trudy Jacobs, Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundige Radboudumc, afdeling geriatrie. Trudy.Jacobs@radboudumc.nl

Nadere informatie

Ouderenmishandeling Workshop 15 oktober 2015

Ouderenmishandeling Workshop 15 oktober 2015 Ouderenmishandeling Workshop 15 oktober 2015 Marieke Zelissen GZ-psycholoog MetGGZ Esther Stoffers Programmaleider Huis voor de Zorg Programma vanmiddag Informatie over ouderenmishandeling Wat verstaan

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Datum vaststelling : 12-11-2007 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door : MT Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Doel meldcode Begeleiders een stappenplan

Nadere informatie

Kinderen, ouderen en het huisverbod

Kinderen, ouderen en het huisverbod Een korte introductie Bureau voor beleidsonderzoek, advies en detachering Kinderen, ouderen en het huisverbod Alle relevante beleidsthema s, van arbeid, onderwijs en zorg tot criminaliteit & veiligheid

Nadere informatie

Meedenken over preventie, signalering en aanpak van financiële uitbuiting van ouderen. Pilot regio West-Veluwe/Vallei 12 februari 2014

Meedenken over preventie, signalering en aanpak van financiële uitbuiting van ouderen. Pilot regio West-Veluwe/Vallei 12 februari 2014 Meedenken over preventie, signalering en aanpak van financiële uitbuiting van ouderen Pilot regio West-Veluwe/Vallei 12 februari 2014 Programma Welkom en kennismaking Toelichting op pilot/doel van bijeenkomst

Nadere informatie

MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING Inhoud Inhoud... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Voorwoord... 2 Enkele begrippen... 3 Stappenplan bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling...

Nadere informatie

* Met recht betrokken. \ l v lcllliji!bi.llcl J Nederland. ä Maliebaan 71 G 3581 CG Utrecht P Postbus 13180 3507 LD Utrecht

* Met recht betrokken. \ l v lcllliji!bi.llcl J Nederland. ä Maliebaan 71 G 3581 CG Utrecht P Postbus 13180 3507 LD Utrecht V \ l v lcllliji!bi.llcl J Nederland Gemeente Emmen College van B&W Postbus 30001 7800 RA EMMEN ä Maliebaan 71 G 3581 CG Utrecht P Postbus 13180 3507 LD Utrecht T 030-2307190 E info@mentorschap.nl I www.mentorschap.nl

Nadere informatie

Meldcode Ouderenmishandeling

Meldcode Ouderenmishandeling Meldcode Ouderenmishandeling Wat is ouderenmishandeling? Boven 65 jaar Blijft vaak geheim Ontspoorde mantelzorg Overbelaste mantelzorger, uit onmacht, onwetendheid Glijdende schaal van adequate zorg naar

Nadere informatie

Verkenning ouderenmishandeling 2010-2014. Sociaal en Cultureel Planbureau movisie ggd Gelderland-Zuid

Verkenning ouderenmishandeling 2010-2014. Sociaal en Cultureel Planbureau movisie ggd Gelderland-Zuid Verkenning ouderenmishandeling 2010-2014 Sociaal en Cultureel Planbureau movisie ggd Gelderland-Zuid Sociaal en Cultureel Planbureau Verkenning ouderenmishandeling 2010-2014 december 2014 pagina 2 van

Nadere informatie

Deel I Geweld in gezinnen: met de neus op de feiten

Deel I Geweld in gezinnen: met de neus op de feiten Inhoudsopgave Inleiding 17 Deel I Geweld in gezinnen: met de neus op de feiten 1 Definitie en begripsafbakening 23 1.1 Geweld in gezinnen: an inconvenient truth 23 1.2 Kenmerken van geweld in gezinnen

Nadere informatie

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Stichting STUK Door Nicole de Haan en Lieke Popelier 2013 Algemene informatie Uit recent

Nadere informatie

Handen af van onze ouderen

Handen af van onze ouderen Handen af van onze ouderen Initiatiefvoorstel Partij van de Ouderen Diemen "Handen af van onze ouderen" Initiatiefvoorstel Partij van de Ouderen Diemen 1. Inleiding: Ouderenmishandeling, een onderschat

Nadere informatie

Mentorschap Midden Nederland

Mentorschap Midden Nederland D Mentorschap Midden Nederland Gemeente UlyM 140020157 2 5 AUG 2014 / Gemeente Lelystad Kopie aan: Aan het College van B&W In kopie aan: De gemeenteraad Datum Onderwerp Bijlagen 20 augustus 2014 Handvatten

Nadere informatie

Ouderenmishandeling. Adriaan van Es, huisarts IFHHRO secr

Ouderenmishandeling. Adriaan van Es, huisarts IFHHRO secr Ouderenmishandeling Adriaan van Es, huisarts IFHHRO secr Definitie al het handelen of nalaten van handelen van al degenen die in een persoonlijke en/of professionele relatie met de oudere staan, waardoor

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Stop het graaien bij kwetsbare ouderen

Stop het graaien bij kwetsbare ouderen Stop het graaien bij kwetsbare ouderen Initiatiefvoorstel Partij van de Ouderen Amsterdam "Stop het graaien bij kwetsbare ouderen" Initiatiefvoorstel Partij van de Ouderen Amsterdam 1. Inleiding: Ouderenroof,

Nadere informatie

Factsheet II: Ouderenmishandeling en de Wmo

Factsheet II: Ouderenmishandeling en de Wmo Factsheet Ouderenmishandeling Factsheet II: Ouderenmishandeling en de Wmo 1.0 Inleiding De factsheet bevat informatie over het (gemeentelijk) Wmo-beleid bij ouderenmishandeling. Ouderenmishandeling valt

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 17 augustus 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 17 augustus 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Natuurlijk... NUTH. NUTH... Natuurlijk DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO)

Natuurlijk... NUTH. NUTH... Natuurlijk DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) Natuurlijk... NUTH NUTH... Natuurlijk Gemeente Nuth - Deweverplein 1 - Postbus 22000-6360 AA Nuth - 045-5659100 - www.nuth.nl VOORWOORD wethouder J.J.C van den

Nadere informatie

BIJLAGE Actieplan Ouderen in veilige handen

BIJLAGE Actieplan Ouderen in veilige handen BIJLAGE Actieplan Ouderen in veilige handen Actiepunt 1 Preventie 1 a. Er komt een handreiking Preventie ouderenmishandeling voor gemeenten. De preventie van ouderenmishandeling moet worden verbeterd.

Nadere informatie

7. BESCHERMING BIJ MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en ouderenmishandeling

7. BESCHERMING BIJ MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en ouderenmishandeling 7. BESCHERMING BIJ MISHANDELING EN MISBRUIK Handelen bij signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en ouderenmishandeling Bron: De informatie achter dit tabblad is opgesteld door Lies Roeleveld,

Nadere informatie

Signaleren ouderenmishandeling in de acute zorgketen

Signaleren ouderenmishandeling in de acute zorgketen Signaleren ouderenmishandeling in de acute zorgketen MA Charlotte Minkhorst-Otten Dr. Karin Landsbergen Dr. Sivera Berben Dr. Marian Adriaansen Dr. Josien Caris Dr. Lilian Vloet Meldcode Huiselijk Geweld

Nadere informatie

Presentatie Huiselijk Geweld

Presentatie Huiselijk Geweld Definitie: Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke- of familiekring van het slachtoffer wordt gepleegd. Hieronder vallen lichamelijke en seksuele geweldpleging, belaging en bedreiging

Nadere informatie

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Debat Kiezen voor kinderen 26 september 2013 De Balie wie ben ik en waarom sta ik hier? Annet Kramer Landelijk parket, cluster kinderporno en

Nadere informatie

Een Veilig Thuis. Daar maak je je toch sterk voor?

Een Veilig Thuis. Daar maak je je toch sterk voor? Een Veilig Thuis. Daar maak je je toch sterk voor? Hollands Midden 27 oktober 2015 Naam spreker: mevr. H. Sachse Functie: vertrouwensarts 1 Over volwassenen en kinderen Over lichamelijk geweld en andere

Nadere informatie

Programma 0900-1231230 050-3180011. Advies & Meldpunt kindermishandeling. Hoe Wie Tijd. Gevolgen van kindermishandeling Power point Anne 20 min

Programma 0900-1231230 050-3180011. Advies & Meldpunt kindermishandeling. Hoe Wie Tijd. Gevolgen van kindermishandeling Power point Anne 20 min 050-3180011 Programma Voorstellen Hoe Wie Tijd Anne Vogt (AMK) Advies & Meldpunt kindermishandeling 0900-1231230 Gevolgen van kindermishandeling Power point Anne 20 min Voorstellen Karen Jelier (SHG) Wat

Nadere informatie

bij ons thuis ging het eerst heel anders...

bij ons thuis ging het eerst heel anders... bij ons thuis ging het eerst heel anders... stop huiselijk geweld, kindermishandeling en overlast bel 0800 2000 (gratis) een veilig thuis, dat doen we samen! www.veiligthuiszuidhollandzuid.nl 1 Een veilig

Nadere informatie

De Wet meldcode Hoe zit het?

De Wet meldcode Hoe zit het? De Wet meldcode Hoe zit het? Het houdt niet vanzelf op November 2012 Sita Hoogland & Mirella Laan Gebruik deze gelegenheid om dat te zeggen wat je werkelijk wil zeggen, luister goed en heb respect voor

Nadere informatie

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen.

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Sinds juli 2013 is het onderwijs wettelijk verplicht om op scholen met de Meldcode

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Tot stand gekomen in het kader van het project RAAK-MKB Ontwerpen voor zorgverleners Auteurs Dr. F. Verhoeven; onderzoeker lectoraat Co-design (HU) Ing. K. Voortman-Overbeek;

Nadere informatie

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 2 Leidraad voor lokaal bestuur, lokale coördinatie en locatiemanagement (voor coördinatoren, ouderenadviseurs, bestuursleden, directies en MT s) 1 Vrijwilligers

Nadere informatie

Bijlage 3 7. BESCHERMING TEGEN MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij (vermoedens van) ouderenmishandeling

Bijlage 3 7. BESCHERMING TEGEN MISHANDELING EN MISBRUIK. Handelen bij (vermoedens van) ouderenmishandeling Bijlage 3 7. BESCHERMING TEGEN MISHANDELING EN MISBRUIK Handelen bij (vermoedens van) ouderenmishandeling Bron: De informatie achter dit tabblad is opgesteld door Lies Roeleveld, projectmedewerker Mentorschap

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 1 Praktijkhulp voor vrijwilligers Pakket 2 Leidraad voor lokaal bestuur, lokale coördinatie en locatie management (voor coördinatoren, ouderenadviseurs, bestuursleden,

Nadere informatie

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 2 Leidraad voor lokaal bestuur, lokale coördinatie en locatiemanagement (voor coördinatoren, ouderenadviseurs, bestuursleden, directies en MT s) 1 Vrijwilligers

Nadere informatie

Welzijn Ouderen. Ouderenmishandeling. Maatschappelijke dienstverlening AMSTERDAM-NOORD

Welzijn Ouderen. Ouderenmishandeling. Maatschappelijke dienstverlening AMSTERDAM-NOORD Welzijn Ouderen Ouderenmishandeling Maatschappelijke dienstverlening AMSTERDAM-NOORD Welzijn Ouderen Ouderenmishandeling Ouderenmishandeling, wat is dat? Onder mishandeling van een oudere persoon (iemand

Nadere informatie

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 1 Praktijkhulp voor vrijwilligers 1 Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 1 Praktijkhulp Inhoud 1. Inleiding praktijkhulp voor vrijwilligers 3 2.

Nadere informatie

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 1 Praktijkhulp voor vrijwilligers Pakket 2 Leidraad voor lokaal bestuur, lokale coördinatie en locatie management (voor coördinatoren, ouderenadviseurs, bestuursleden,

Nadere informatie

Stop het graaien bij kwetsbare ouderen (gewijzigd d.d. 13 april 2016)

Stop het graaien bij kwetsbare ouderen (gewijzigd d.d. 13 april 2016) Rv 67; RIS 283760, 3e gewijzigd voorstel Stop het graaien bij kwetsbare ouderen (gewijzigd d.d. 13 april 2016) Initiatiefvoorstel Groep de Mos / Ouderen Partij Den Haag "Stop het graaien bij kwetsbare

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Sonja Becq, mevrouw Ingrid van Kessel, de heer Bart De Smet en mevrouw Ilse Van Eetvelde

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Sonja Becq, mevrouw Ingrid van Kessel, de heer Bart De Smet en mevrouw Ilse Van Eetvelde Stuk 2273 (2003-2004) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2003-2004 20 april 2004 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Sonja Becq, mevrouw Ingrid van Kessel, de heer Bart De Smet en mevrouw Ilse Van Eetvelde

Nadere informatie

bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1

bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1 Datum: 31/10/2013 Auteur: Kris De Groof Versie: def Herkomst: Methodisch kader Aan de Slag Doel: Bestemming: Handelingskader 1712 bespreekbaar stellen en ontrafelen van geweld 1 1. Mogelijke introductie

Nadere informatie

Wet meldcode van kracht:

Wet meldcode van kracht: Wet meldcode van kracht: Gemeenten aan zet! Claire Hostmann ministerie van VWS Karin Jentzsch - gemeente Hengelo 17 september 2013 2 Kennismaken Basisadministratie met Rijksbreed Persoonsgegevens 18 april

Nadere informatie

Inleiding. De makers van dit boekje : Marc de Kleijn, Dennis Kramer, Darius Kuiper, Iris Brinkhuis, Keanu Lawalata, Aron Hofman.

Inleiding. De makers van dit boekje : Marc de Kleijn, Dennis Kramer, Darius Kuiper, Iris Brinkhuis, Keanu Lawalata, Aron Hofman. Inleiding De makers van dit boekje : Marc de Kleijn, Dennis Kramer, Darius Kuiper, Iris Brinkhuis, Keanu Lawalata, Aron Hofman. Waarom wij dit doen : Wij vinden het belangrijk om iets te doen tegen kindermishandeling,

Nadere informatie

College van B&W T.a.v. wethouder Onderwijs, Jeugd en Zorg de heer H. de Jonge Postbus 70012 3000 KP Rotterdam

College van B&W T.a.v. wethouder Onderwijs, Jeugd en Zorg de heer H. de Jonge Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Stichting Platform Agenda 22 Schiedamse Vest 154 3011 BH Rotterdam Postbus 21392 3001 AJ Rotterdam Aan College van B&W T.a.v. wethouder Onderwijs, Jeugd en Zorg de heer H. de Jonge Postbus 70012 3000 KP

Nadere informatie

De meldcode het hoe en waarom. Onno Graafland, kinderarts 11 april 2014

De meldcode het hoe en waarom. Onno Graafland, kinderarts 11 april 2014 De meldcode het hoe en waarom Onno Graafland, kinderarts 11 april 2014 Inhoud Omvang van het probleem De lange termijn gevolgen Wat is toxic stress De meldcode Onze belemmeringen Kindermishandeling Elke

Nadere informatie

Veilige zorgrelatie. Leidraad

Veilige zorgrelatie. Leidraad Leidraad Veilige zorgrelatie Handvatten voor bewustwording, preventie en interventie bij grensoverschrijdend gedrag en mishandeling in de professionele zorgrelatie Compacte versie - juli 2014 Een initiatief

Nadere informatie

Ik heb een vraag over: Voorwoord. Ik voel me thuis niet prettig, kan ik met iemand praten?

Ik heb een vraag over: Voorwoord. Ik voel me thuis niet prettig, kan ik met iemand praten? Ik heb een vraag...... over zorg, huiselijk geweld en kindermishandeling, hulp en ondersteuning, opvoeding en jeugdhulp, ziekenhuisopname, beschermd wonen, schulden, werkloosheid, mijn arbeidsbeperking

Nadere informatie

KINDERMISHANDELING EN

KINDERMISHANDELING EN DE TAAK VAN HET ZIEKENHUIS BIJ VERDENKING VAN KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD Laurentius Ziekenhuis, Roermond S. Potgieter (kinderarts) V. Janssen (Kindermishandelingsfunctionaris) Veldnorm 1 2

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 1 Inhoud 1 TOEPASSINGSGEBIED... 3 2 DEFINITIES... 3 3 ACHTERGROND... 4 4 UITVOERING... 4 5 VERANTWOORDELIJKHEDEN...

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Het is onverdraaglijk dat ouderenmishandeling bestaat. LOCATIE MFA De Kreek Zwaag (gemeente Hoorn) OPENING door dagvoorzitter Mary Bezuijen

Het is onverdraaglijk dat ouderenmishandeling bestaat. LOCATIE MFA De Kreek Zwaag (gemeente Hoorn) OPENING door dagvoorzitter Mary Bezuijen Het is onverdraaglijk dat ouderenmishandeling bestaat. Het geeft onnoembare eenzaamheid en verdriet. We moeten vandaag een aanzet geven aan het doorbreken van het taboe ouderenmishandeling. 16 JUNI 2014

Nadere informatie

Een verborgen epidemie

Een verborgen epidemie Een verborgen epidemie The three types of ACEs include: Omschrijving kindermishandeling Elke vorm van voor het kind of de jongere tot 18 jaar schadelijk lichamelijk, seksueel of psychisch contact Door

Nadere informatie

Iedereen moet kunnen meedoen

Iedereen moet kunnen meedoen Nieuwe wet voor maatschappelijke ondersteuning in uw gemeente Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inhoud 2 Voorwoord 5 Wat is de Wmo? 5 Waarom is de Wmo belangrijk? 9 Negen taken voor uw

Nadere informatie

Hoe maakt u optimaal gebruik van vrijwilligers?

Hoe maakt u optimaal gebruik van vrijwilligers? Christine Linzel 28-03-2013 Hoe maakt u optimaal gebruik van vrijwilligers? 1 Wat gaan we doen? Onderwerp: Integraal vrijwilligersbeleid bij gemeenten: waarom en hoe. Resultaten: Jullie hebben achtergrondinformatie

Nadere informatie

Werken aan sociale veiligheid

Werken aan sociale veiligheid Toolkit Workshop: 17 juni 2013 Train-de-trainer: najaar 2013 Werken aan sociale veiligheid voor organisaties die zorg bieden aan mensen met een (verstandelijke) beperking U werkt met mensen met een verstandelijke

Nadere informatie

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg P a g i n a 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Begrippen 1-2 3. Verschillen tussen mantelzorg en vrijwilligerswerk 2 4. Mantelzorg in Rotterdam 2-3 5. Visie van Fener Zorg op mantelzorg en vrijwilligers

Nadere informatie

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies Florieke Stofmeel Training Coaching Advies www.flexflow.nl Voor pr Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Aanpak van kindermishandeling! Visie Voorkomen is beter dan genezen Preventie, op

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Quiz Als mantelzorg ontspoort...

Quiz Als mantelzorg ontspoort... Quiz Als mantelzorg ontspoort... Antwoorden en toelichting De quiz Als mantelzorg ontspoort... bestaat uit tien vragen: vier basisvragen en zes extra vragen voor verdere verdieping. Bij elke vraag worden

Nadere informatie

College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond

College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond Postbus 232 5700 AE HELMOND Helmond, 20 januari 2012 Onderwerp: Advies betreffende evaluatie Seniorenraad 2009-2011 nota Seniorenbeleid 2012

Nadere informatie

Veilig Thuis & Vrouwenopvang. 18 januari 2016

Veilig Thuis & Vrouwenopvang. 18 januari 2016 Veilig Thuis & Vrouwenopvang 18 januari 2016 Veilig Thuis & Vrouwenopvang - Midden in een transformatie ; - hard aan het werk voor een kwetsbare doelgroep ; - en de dilemma's die daar bij spelen. Veilig

Nadere informatie

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling

Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Vrijwilligers tegen ouderenmishandeling Pakket 3 Achtergrondinformatie voor lokaal bestuur, lokale coördinatie en locatiemanagement (voor coördinatoren, ouderenadviseurs, bestuursleden, directies en MT

Nadere informatie

SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD

SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD pagina 1 pagina 2 SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD pagina 3 Problematiek pagina 4 Omvang van de problematiek 45% van de Nederlandse bevolking ooit/vaker slachtoffer

Nadere informatie

Signaleren en melden huiselijk geweld en kindermishandeling

Signaleren en melden huiselijk geweld en kindermishandeling Signaleren en melden huiselijk geweld en kindermishandeling Handreiking voor woningcorporaties Huiselijk geweld Huiselijk geweld komt in onze samenleving te vaak voor. Jaarlijks worden ongeveer 107.000

Nadere informatie

De huisarts aan het. Kunnen ouderen langer thuis blijven wonen en kan de mantelzorg dit aan?

De huisarts aan het. Kunnen ouderen langer thuis blijven wonen en kan de mantelzorg dit aan? SP Onderzoek De huisarts aan het woord deel 3 Kunnen ouderen langer thuis blijven wonen en kan de mantelzorg dit aan? Renske Leijten, SP-Kamerlid Volksgezondheid, Welzijn en Sport Ineke Palm, Wetenschappelijk

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Inhoudsopgave Overeenkomst meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 3 Toelichting meldcode huiselijk

Nadere informatie

Eenzaamheid onder ouderen

Eenzaamheid onder ouderen Eenzaamheid onder ouderen Een inventarisatie van de stand van zaken en van een mogelijke aanpak in Ede (versie 31 oktober 2011) Op 3 februari 2011 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over eenzaamheid

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling Algemeen Sinds 1 juli 2013 zijn de zorgprofessionals van het Radboudumc verplicht de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te gebruiken bij vermoedens

Nadere informatie

Memo. Leden van de commissie WOS. R.Kool- van Mourik CDA-fractie. Betreft: Informatie over kwetsbare ouderen. Datum: 15-3-2011

Memo. Leden van de commissie WOS. R.Kool- van Mourik CDA-fractie. Betreft: Informatie over kwetsbare ouderen. Datum: 15-3-2011 Aan: Van: Leden van de commissie WOS R.Kool- van Mourik CDA-fractie Betreft: Informatie over kwetsbare ouderen. Datum: 15-3-2011 Inleiding. Ruim een kwart van de 65-plussers is kwetsbaar voor ernstige

Nadere informatie

Workshop 17-11-2008. Programma. Systeemgerichte aanpak bij Ouderenmishandeling

Workshop 17-11-2008. Programma. Systeemgerichte aanpak bij Ouderenmishandeling Workshop 17-11-2008 Systeemgerichte aanpak bij Ouderenmishandeling Seaske Verbeek Theo Royers Programma Kennismaken Beeldvorming Ouderenmishandeling Systeemaanpak Casuïstiek Evaluatie Twee groepen 5,6

Nadere informatie

Samenvatting, informatie en verwijzingen

Samenvatting, informatie en verwijzingen HAND-OUT Samenvatting, informatie en verwijzingen In deze handout vatten we de belangrijkste informatie uit de bijeenkomst over veilig jeugdwerk samen. Deze handout is niet uitputtend en in veel gevallen

Nadere informatie

Seminar Aanpak Ouderenmishandeling

Seminar Aanpak Ouderenmishandeling Seminar Aanpak Ouderenmishandeling 16 juni 2016 theater dakota, zuidlarenstraat 57, den haag programma Programma Ontspoorde mantelzorg 09.00 uur Inloop 09.30 uur Opening door Ellen Boszhard, projectleider

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs 2012 M E L D C O D E H U I S E L I J K G E W E L D E N K I N D E R M I S H A

Nadere informatie

Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen. - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? -

Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen. - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? - Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? - Stichting Lize Maart 2014 Naar schatting zijn er elk jaar 200.000 ouderen slachtoffer van mishandeling.

Nadere informatie

Dierenmishandeling in gezinnen

Dierenmishandeling in gezinnen Dierenmishandeling in gezinnen Prof.dr. Marie-Jose Enders-Slegers, Leerstoel Antrozoologie, Faculteit Psychologie Stichting Cirkel van Geweld, Werkgroep Dierenpleegzorg marie-jose.enders@ou.nl Link - letter

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014.

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Programma: 09.30 uur - Inloop met koffie en thee 10.00 uur - Eenzaamheid en sociaal isolement:

Nadere informatie

Veilige zorgrelatie. (concept)leidraad

Veilige zorgrelatie. (concept)leidraad (concept) Handvatten voor bewustwording, preventie en interventie bij in de professionele zorgrelatie Een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Uitgevoerd door Antoinette

Nadere informatie

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Als er binnen Stad & Esch een vermoeden bestaat van kindermishandeling en/of huiselijk geweld, dan zal Stad & Esch handelen in de volgende stappen:

Nadere informatie

Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling

Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling In Nederland heeft 40% van de bevolking ooit te maken gehad met huiselijk geweld Jaarlijks 200.000 mensen in Nederland slachtoffer van huiselijk geweld In

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. E. Mollink Bureau Jeugdzorg Overijssel / AMK

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. E. Mollink Bureau Jeugdzorg Overijssel / AMK Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling E. Mollink Bureau Jeugdzorg Overijssel / AMK Welkom! Voorstellen Inleiding Wat vind jij en waarom? De meldcode, wat en waarom? Meldcode huiselijk geweld

Nadere informatie

Zorgwijzer. 030 6915000 Laan van Vollenhove 1014 3706 AH Zeist

Zorgwijzer. 030 6915000 Laan van Vollenhove 1014 3706 AH Zeist Zorgwijzer voor senioren in de gemeente Zeist Stichting MeanderOmnium MeanderOmnium is de lokale welzijnsorganisatie in de gemeente Zeist. Deze organisatie levert naast diensten en activiteiten voor mensen

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie