waarheen met de Veenweidenatuur? Er is een nieuwe en duurzame visie op de natuur van het veen nodig. Versneller van duurzaamheid

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "waarheen met de Veenweidenatuur? Er is een nieuwe en duurzame visie op de natuur van het veen nodig. Versneller van duurzaamheid"

Transcriptie

1 waarheen met de Veenweidenatuur? Er is een nieuwe en duurzame visie op de natuur van het veen nodig. Versneller van duurzaamheid

2 2 - Veenweide Het landschap van veen en veenweiden dat iedereen zo mooi vindt, staat onder grote druk. Het aantal weidevogels loopt sterk terug, bijzondere planten verdwijnen langzaam en echt schoon water is er al jaren niet meer te vinden. Het veen klinkt in en verdwijnt op den duur. Waarheen met de En met het verdwijnen van het veen gaan de specifieke karaktertrekken van het veen en het veenweidelandschap vrijwel zeker verloren. Daarom moeten wij onszelf drie vragen stellen en deze vervolgens beantwoorden: Willen we het veen behouden? Wat voor natuur hoort daarbij? Wat moeten wij doen om te bereiken wat we graag willen? Vooral in Laag Holland, het hart van het veengebied in Noord-Holland, dringen deze vragen zich op. Er is een nieuwe en duurzame visie op de natuur van het veen nodig.

3 Veenweide - 3 Veenweidenatuur?

4 4 - Veenweide Waarom vraagt de natuur van het veen onze aandacht? Van oudsher zijn weidevogels de opvallendste vertegenwoor digers van onze veenweide natuur. Het zijn de bewoners bij uitstek van de natte graslanden. Door veranderingen in gebruik en beheer dalen hun aantallen echter al jaren. In sommige natuurgebieden zijn weidevogels al bijna verdwenen. Het verdwijnen van de weidevogels is een signaal, een signaal van definitieve veranderingen. Er wordt daarom soms zelfs overwogen om dan maar af te zien van enige natuurambitie. Dan zou kunnen worden volstaan met alleen het open houden van het landschap. De Milieufederatie Noord-Holland vindt dit geen optie. De natuur van het veen is veel meer dan alleen een open landschap en ook veel meer dan weidevogels en koeien. Het kenmerkende van deze natuur is ook de veelzijdigheid ervan, de variatie aan planten en dieren, het type water en vooral de samenhang tussen veen, water, planten en dieren. Natuurlijk zijn de weidevogels in het beeld dat veel mensen hebben van dit gebied het meest opvallend. Maar juist de samenhang tussen het vele water, het zompige landschap en alles wat daarin leeft, is essentieel. Met deze brochure wil de Milieufederatie de veelzijdigheid van het veen en de veenweidenatuur laten zien en onderstrepen hoe bijzonder deze natuur is. Wij geven ook aan hoe het volgens ons verder moet met de veenweidenatuur. Met vier strategieën laten wij ontwikkelingsmogelijkheden zien voor de toekomst.

5 De karakteristieke natuur van het veen Veenweiden zijn heel rijk aan bijzondere natuur. Veel planten en dieren komen nergens anders voor dan hier. De veenweidenatuur is het product van de cultuurgeschiedenis van het land van veen en het water. De huidige weidevogelgraslanden waren vroeger, 2500 jaar geleden, grote hoogveen gebieden. Dit hoogveen is in de loop van de tijd verdronken en plaatselijk weggeslagen. Het natte veen dat overbleef is de basis geworden van de veenweidenatuur in onze provincie. Op plekken waar turf werd afgegraven de zogenaamde petgaten heeft zich weer opnieuw veen ontwikkeld. Er komen uiterst bijzondere dieren- en plantensoorten voor, zoals de Noordse woelmuis en veenmossen. De rietkragen zijn belangrijk voor moerasvogels zoals roerdomp en snor. De milieu- en wateromstandigheden en de daarbij passende natuur van het veen zijn zo bijzonder dat verschillende gebieden het Europese predicaat Natura 2000 hebben ontvangen. Voor de fijnproevers: de karakteristieke natuurtypen van het veen staan hieronder vermeld. Met een rode en groene driehoek is aangegeven of het goed of slecht gaat met dit natuurtype en de soorten die er in leven. Vochtige weidevogelgraslanden met grutto, kievit, tureluur en slobeend Schrale hooilanden met orchideeën, kemphaan watersnip en veldleeuwerik Brakke weilanden en rietzomen met weidevogels en zoutminnende flora Moeras, rietzomen en ruig grasland met moerasvogels en Noordse woelmuis Veenmosrietland en veenheide met veenmossen, ronde zonnedauw en heidesoorten

6 6 - Veenweide De drie meest kenmerkende natuurtypen van het veen zijn: 1veenmosrietland, schrale hooiland, veenheide (typen van het beheerde moeras) Onder de loep: de top

7 Veenweide rietveld en moerasbos (typen van het dynamische moeras) vochtig weidevogelgrasland drie natuurtypen

8 Veenmosrietland, sch veenheide (beheerd 8 - VeenWeide Beginstadium met koekoeksbloem, jaarlijks maaien Eindstadium met veenpluis, regelmatig maaien De veenmosrietland, schraal hooiland en veenheide leiden een wat verborgen bestaan aan de rand van plassen en wateren in Laag Holland. Er komen bijzondere planten voor, zoals veenpluis, zonnedauw, rietorchis en welriekende nachtorchis, die men de ambassadeurs zou kunnen noemen voor dit natuurtype, zoals weidevogels ambassadeurs zijn voor de weidevogelgraslanden. Het veenmosrietland begint met een drijvend rietland in het open water. Daarop gaan veenmossen groeien en ontstaat nieuw veen. Na verloop van tijd veroudert het veenmosrietland en komen er andere soorten voor. Als het veenmosrietland geïsoleerd is gelegen vinden we hier ook de noordse Woelmuis. er is niet veel veenmosrietland, schraal hooiland en veenheide meer in Laag Holland. De laatste jaren is het totale oppervlak ervan heel erg achteruitgegaan. Veenvorming met veenmossen, ronde zonnedauw en heide. Orchideeën en veenpluis in schrale graslanden. Belangrijke kwaliteitskenmerken zijn: goede waterkwaliteit zeer natte bodem geen mest maaien en afvoeren hoge biodiversiteit bijzondere soorten.

9 VeenWeide - 9 raal hooiland, moeras) Hoogveenmossen en ronde zonnedauw

10 10 - VeenWeide Opbouw en afslag, jong en oud riet, moerasbos Rietveld en moerasbos dynamisch moeras

11 VeenWeide - 11 Jonge verlanding in ondiep water Mozaïek van jong en oud rietland en moerasbos. Er is voldoende jonge verlanding in ondiep en schoon water. Plaatselijk wordt gemaaid om natte rietbiotopen in stand te houden. Kenmerkende soorten zijn: roerdomp snor, baardmannetje, matkop, lepelaar, noordse woelmuis en waterspitsmuis. Natte rietlanden met roerdomp Water, heel veel schoon water, stukken land die overstroomd worden, riet, drijvende verlandingstillen, dat zijn drijvende veenformaties, jonge en oude rietlanden en moerasbos bepalen het beeld van het dynamisch moeras. Kenmerkend is dat hier natte rietlanden groeien in ondiepe sloten en wateren. Het natte rietland is het thuis van waterral, roerdomp en snor. De waterbodem is belangrijk: die mag niet te veel mest- en voedingsstoffen bevatten, anders sterft het waterriet af. Er mag niet teveel onderhoud aan de slootkanten worden verricht, want dan is verlanding onmogelijk. Hiervoor is ontheffing van de schouw door het waterschap nodig. Dit soortenrijk moeras is er niet zoveel in Laag Holland maar het neemt wel in oppervlakte toe. Er komen nog enkele kleine snippers moerasbos voor.

12 12 - VeenWeide Vochtig Kuikengrasland: laat gemaaid, kruidenrijk, water in greppels weidevogel grasland

13 VeenWeide - 13 Lage kwaliteit: kruidenarm, hoog gewas, veel mest Hoge kwaliteit: kruidenrijk, laag gewas, minder mest Graslanden met veel weidevogels en een hoog waterpeil. Kuikens van weidevogels kunnen veilig opgroeien en hebben voldoende insecten te eten. Hiervoor wordt het grasland laat gemaaid en is het voldoende kruidenrijk. Het waterpeil is hoog en er wordt weinig stalmest opgebracht. De weidevogelgraslanden zijn heel bekend vanwege zo nu en dan luidruchtige bewoners. Weidevogels, met name de jonge vogeltjes, zijn erg kieskeurig. Het grasland moet heel kruidenrijk zijn, want daarin komen veel insecten voor die als voedsel dienen voor de weidevogelkuikens. Kruidenrijk grasland ontstaat alleen op natte graslanden waar niet te veel mest op komt. Het gras groeit traag, de kruiden groeien des te beter. Omdat er steeds minder kruidenrijk grasland is, gaat de weidevogelstand gestaag achteruit.

14 14 - Veenweide De natuur van het veen staat flink onder druk. Verschillende levensgemeenschappen hebben het moeilijk en veel soorten gaan achteruit. Waarom gaat de natuur van Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor deze achteruitgang, ieder met een geheel eigen impact en oplossing. De oorzaken van de achteruitgang van de veenweidenatuur zijn: wegvallen van het economisch nut en toegenomen intensivering van het agrarisch gebruik (ontwatering en vermesting) weinig dynamiek in het moeras en waterverontreiniging onderwaardering van de veenweidenatuur Wegvallen van het economisch nut en toegenomen intensivering van het agrarisch gebruik (ontwatering en vermesting) Het oude extensieve beheer van het land heeft zijn economisch nut verloren. De veengebieden in Laag-Holland worden de laatste 40 jaar steeds intensiever gebruikt. Kenmerken van het intensieve gebruik zijn: een laag waterpeil, een hoge mestgift en een vroege maaidatum, zelfs al in mei. Hierdoor verdwijnt de kruidenrijkdom van het grasland. Het wordt daardoor ongeschikt voor weidevogelkuikens. Willen we in de toekomst rijke weidevogelgebieden behouden, dan is het belangrijk dat hoge waterpeilen worden gehandhaafd, dat er later wordt gemaaid en dat de mestgift wordt verminderd. Dit zijn juist randvoorwaarden die passen bij de oude extensieve manier van bewerken van het land. Weinig dynamiek in het moeras en waterverontreiniging Vroeger ontstond steeds opnieuw rietland in de petgaten die voor de turfwinning werden gegraven. Het waterpeil varieerde. Nu is veel moeras verouderd en verdroogd, vooral omdat vorming van nieuw moeras geen kans krijgt. Door de hoge mestgift en de intensivering van het agrarische gebruik komen (uiteindelijk) ook veel voedingsstoffen in het water terecht. De ontwikkeling van een gezonde moerasnatuur wordt ook hierdoor belemmerd. Het stimuleren van nieuwe verlanding in open water, grotere peilschommelingen en een betere waterkwaliteit zullen in moerasgebieden de natuur van het veen vooruit helpen. Het waterschap en de overheden zullen daarom het waterbeheer beter op de natuurwensen moeten afstemmen.

15 VeenWeide - 15 PURMEREND Intensief beheer: meer mest, vroeger maaien en laag waterpeil. ZAANSTAD AMSTERDAM intensief beheer extensief beheer ruige graslanden moeras het veen achteruit? onderwaardering van De veenweidenatuur De genoemde typen natuur in het veen worden verschillend gewaardeerd. Maar de basis van die waardering is vaak niet het bijzondere of het kenmerkende van het veenlandschap. Graslandgebieden waar het gebruik is geïntensiveerd en de kenmerkende natuur van het veen goeddeels is verdwenen worden als goed onderhouden groengebied gezien. Toch zijn deze gebieden niet meer karakteristiek voor het veengebied en onderscheiden ze zich steeds minder van andere weidegebieden elders in de provincie. Gebieden met een soortenrijke moeras- en weidenatuur worden vaak als onverzorgd en verrommeld bestempeld terwijl juist zo n karakteristiek natuurtype eigen is aan het veengebied. Deze onevenwichtige benadering van de natuur van het veen vraagt dringend om een herwaardering. in veengebieden zal nadrukkelijker gekozen moeten worden voor het duurzaam behoud en een duurzame ontwikkeling van de kenmerkende natuur. Als in de huidige situatie een duurzaam behoud van natuurwaarden niet mogelijk is, dan zullen er andere keuzen gemaakt moeten worden. Dat kan plaatselijk ten koste gaan van het weidse karakter van het landschap. wat moet er gebeuren? Voor een duurzaam behoud van de natuur van het veen zijn een herwaardering van de natuurwaarden en een aangepaste visie op gebruik, beheer en inrichting nodig. Er zal meer gestreefd moeten worden naar een combinatie van hoge natuurwaarden, behoud van het veen en een verbetering van de waterkwaliteit. Daarbij is ook extensief beheer nodig en minder versnippering van extensief beheerde gebieden, met als doel het verminderen of stoppen van de bodemdaling en het op peil houden van de natuurwaarden. Een aanzet tot een meer duurzame visie op de veenweidenatuur geven we hieronder, in de vorm van vier strategieën. De strategieën kunnen worden uitgewerkt op polderniveau, maar ook in kleinere deelgebieden. Strategie 2 en 3 zijn in grote gebieden uitstekend te combineren.

16 16 - VeenWeide Strategie 1: landbouwpolde op veen

17 VeenWeide - 17 rs Kernopgave: scheiding van gebieden met intensief en extensief agrarisch beheer (zie ook strategie 2). in gebieden met intensief beheer zijn geen speciale natuurdoelen. Beheergelden voor weidevogels kunnen hier niet meer ingezet worden. Om zoveel mogelijk kwaliteit te behouden kan men mogelijkheden verkennen om bodemdaling te vertragen. Van onderwaterdrainage zijn de lange termijn gevolgen nog niet bekend, Men zet in op natuur bij de boerderij, zoals behoud van kerkuil, boerenzwaluw en vlinders. referentiegebieden: Assendelverpolder, Oosterweeren (Zeevang), Rietbroek (Waterland).

18 18 - VeenWeide Strategie 2: gruttolandsch

19 VeenWeide - 19 Kernopgave: grote graslandgebieden met extensief beheer en hoog waterpeil. ap Men kan grote gebieden met hoge waterpeilen en hogere beheervergoedingen aanwijzen. Het beheer kan vooral gericht worden op het groot laten worden van jonge weidevogels. Waterpeilen worden beleidsmatig goed verankerd, zowel bij het Waterschap en de provincie als bij de gemeente. Men zet in op: sterke vertraging van de bodemdaling, grote eenheden met extensief beheer (minimaal 1000 hectare) of een keten van kleinere gebieden met in totaal een vergelijkbaar oppervlak, hoog waterpeil (20-40 cm onder het maaiveld in mei), verminderde mestgift, uitgesteld maaien en geen onderbemaling, kruiden- en insectenrijk opgroeigebied voor grutto, tureluur, kievit, veldleeuwerik en slobeend. referentiegebieden: Alkmaardermeer, Waterland-Oost, Zaanstreek, Zeevang.

20 20 - VeenWeide Strategie 3: waterrijk veenweidegebie

21 VeenWeide - 21 d Kernopgave: watergestuurde veenweidenatuur met moeras en schraal grasland. Voornamelijk door water gestuurde veenweidenatuur, waar de nadruk ligt op rietlanden en schrale graslanden. Mest wordt nauwelijks gebruikt en het beheer bestaat vooral uit hooien, rietmaaien en natuurlijke verlanding. Het waterpeil is hoog, met wisselende waterstanden en een betere waterkwaliteit. Er is meer open, ondiep water waar riet mag gaan groeien. Per gebied kan het oppervlak rietland en schraal grasland variëren. Men zet in op: minimaliseren of stoppen van de bodemdaling, veenvorming door jonge verlanding in open water, schrale en laat gemaaide hooilanden (juli-augustus) voor kemphaan, watersnip en orchideeën, veenmosrietlanden voor noordse woelmuis en bijzondere moerasflora, hoog opgaande natte rietlanden voor bijzondere moerasvogels, zoals roerdomp en snor. referentiegebieden: delen in Polder Westzaan, ilperveld, Oostzanerveld.

22 22 - VeenWeide Strategie 4: moeras en moerasbos

23 Veenweide - 23 Kernopgave: veenvorming en moerasnatuur. Door water gestuurde moerasnatuur, waarbij de nadruk ligt op rietlanden en moerasbos. Het beheer bestaat uit processen die natuurlijke verlanding bevorderen. Er is zowel diep als ondiep water waar vrije verlanding kan plaatsvinden. Hier en daar is sprake van beheer om roerdomp-rietland en veenmosgroei te bevorderen. Het waterpeil is hoog, met wisselende waterstanden en met een goede waterkwaliteit. Men zet in op: stopzetten van de bodemdaling, veenvorming door verlanding, Veenmosrietlanden voor Noordse woelmuis en bijzondere flora, natte rietlanden met bijzondere moerasvogels, zoals roerdomp, porseleinhoen en snor, Moerasbossen met veenmossen, voor purperreiger, lepelaar, matkop en visarend (in de winter). Referentiegebieden: moerasbossen Ilperveld en Noorderveen, rietlanden Guisveld en Twiske. Hoe nu verder? De Milieufederatie Noord-Holland acht het van groot belang dat het veen duurzaam behouden blijft en dat de karakteristieke natuur van het veen wordt behouden en versterkt. Het, soms tegen beter weten in, op elkaar stapelen van beleidsdoelen vanuit landbouw en natuur, zoals tot nu toe gebruikelijk is, leidt niet tot een toekomstbestendige ontwikkeling. Landbouw en natuur hebben baat bij duidelijke keuzen per deelgebied en een consistente lijn in de toekomst. De landbouw heeft een goede toekomst in de sterke landbouwgebieden van Laag Holland. Scenario 1 is daar de enige voor de hand liggende keuze. In de extensief gebruikte deelgebieden van Laag Holland met mogelijkheden voor veenontwikkeling en veenbehoud ligt een gecombineerde inzet van de scenario s 2, 3 en 4 voor de hand. Het is nu aan alle relevante partijen om gezamenlijk te komen tot een reëel uitvoerbaar en toekomstbestendig plan waar dit unieke landschap met zijn karakteristieke natuurwaarden wel bij vaart.

24 Samenstelling & redactie Peter Grubben, Milieufederatie Noord-Holland Advies Van t Veer & De Boer advies, Jisp Vormgeving Sinas, Haarlem Foto s M. Brand, J. vd Brink, T. Calu, D. Collins, W. Combrink, DaVrolik, ednl, J. van der Geld, P. Grubben, H. Harms, M. de Jong-Lantink, S. de Jong, E. Loosjes, J. Oude Elferink, M.M.R, F. Schouwenburg, F. de Wit, F. Wouters. Milieufederatie Noord-Holand Stationsstraat DH Zaandam

Plan Roerdomp in het Ilperveld

Plan Roerdomp in het Ilperveld Plan Roerdomp in het Ilperveld publieksverslag Dit is het verslag van de werkzaamheden die plaatsvonden in het Ilperveld tussen april 2002 en juli 2007 om de natuur te herstellen. Die werkzaamheden gebeurden

Nadere informatie

Landschapsecologische visie op natuurontwikkeling bij vernatting van de Polder Zegveld

Landschapsecologische visie op natuurontwikkeling bij vernatting van de Polder Zegveld Touch Table Workshop Waarheen met het Veen? 11 december 2007 Landschapsecologische visie op natuurontwikkeling bij vernatting van de Polder Zegveld B.P. van de Riet A. Barendregt J.T.A. Verhoeven Middels

Nadere informatie

Wetland. Groot Wilnis-Vinkeveen

Wetland. Groot Wilnis-Vinkeveen Groot Wilnis-Vinkeveen Moeras met Lisdodde in de Krimpenerwaard Wetland Wetland is een mozaïek van open water, drijvende waterplanten, planten die met hun voeten in het water staan, riet dat in het water

Nadere informatie

Fig. 4.3a. Dichtheden weidevogels in het reservaatsgebied Giethoorn-Wanneperveen 1987-2010 (229 ha)

Fig. 4.3a. Dichtheden weidevogels in het reservaatsgebied Giethoorn-Wanneperveen 1987-2010 (229 ha) Lichte groei weidevogelstand Giethoorn-Wanneperveen in 2010 Obe Brandsma De belangrijkste resultaten samengevat: Het onderzoeksgebied Giethoorn-Wanneperveen (229 ha) is één van de weinige gebieden in Nederland

Nadere informatie

Landschapswaaier Bouwstenen voor duurzame landbouw en natuur in het Groene Hart Henk Kloen en Rita Joldersma, CLM

Landschapswaaier Bouwstenen voor duurzame landbouw en natuur in het Groene Hart Henk Kloen en Rita Joldersma, CLM Landschapswaaier Bouwstenen voor duurzame landbouw en natuur in het Groene Hart Henk Kloen en Rita Joldersma, CLM Download rapport: www.clm.nl/publicaties/data/671.pdf In opdracht van Staatsbosbeheer en

Nadere informatie

N2000 Oostelijke Vechtplassen Utrecht

N2000 Oostelijke Vechtplassen Utrecht Programmabureau Utrecht-West Provinciehuis Utrecht Archimedeslaan 6 T (030) 258 38 71 www.utrecht-west.com N2000 Oostelijke Vechtplassen Utrecht Postadres: Postbus 194, 3500 AD Utrecht Aan de bewoners

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

Gebiedsavond Bodegraven-Noord

Gebiedsavond Bodegraven-Noord Gebiedsavond Bodegraven-Noord Programma 20.00 u Welkom door Jan Leendert van den Heuvel 20.10u Presentatie over schetsontwerp voor Bodegraven-Noord 20.30u Korte pauze, vragen inventariseren 20.45u Tafelgesprekken

Nadere informatie

Bermenplan Assen. Definitief

Bermenplan Assen. Definitief Definitief Opdrachtgever: Opdrachtgever: Gemeente Assen Gemeente Mevrouw Assen ing. M. van Lommel Mevrouw M. Postbus van Lommel 30018 Noordersingel 940033 RA Assen 9401 JW T Assen 0592-366911 F 0592-366595

Nadere informatie

Startnotitie Toekomstplan Oostzanerveld

Startnotitie Toekomstplan Oostzanerveld Startnotitie Toekomstplan Oostzanerveld (vastgesteld 15 november 2005) blooming Platteland Walter Menkveld Oktober 2005 Startnotitie Toekomstplan Oostzanerveld Inleiding De afgelopen drie jaar hebben de

Nadere informatie

Gierzwaluw. Boomleeuwerik. Witte kwikstaart. Nachtzwaluw

Gierzwaluw. Boomleeuwerik. Witte kwikstaart. Nachtzwaluw Boomleeuwerik Leeft in droge, schrale heidevelden met losse boompjes en boomgroepen. Broedt ook in jonge aanplant van naaldbos (spar of den). Gierzwaluw Broedt onder daken van oudere gebouwen in Roermond.

Nadere informatie

13 j a a r H e r s t e l p l a n N a a r d e r m e e r

13 j a a r H e r s t e l p l a n N a a r d e r m e e r 13 j a a r H e r s t e l p l a n N a a r d e r m e e r M E E R M E E R 13 j a a r H e r s t e l p l a n N a a r d e r m e e r Het Naardermeer: 100 jaar oud en daarmee het eerste erkende natuurgebied van

Nadere informatie

Natura 2000 en weidevogels

Natura 2000 en weidevogels Natura 2000 en weidevogels Natura 2000 en weidevogels Visie Vogelbescherming Nederland B e g i n 2 0 0 9. P r o v i n c i e s, a g r a r i ë r s e n n a t u u r - b e s c h e r m e r s d i s c u s s i

Nadere informatie

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Heidebeheer en fauna Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Inleiders: Jap Smits (Staatsbosbeheer) en prof. dr. Henk Siepel (Alterra-WUR) De Strabrechtse Heide is een

Nadere informatie

Eindrapportage Slootkwaliteitsplan in de Braakpolder bij Kolhorn

Eindrapportage Slootkwaliteitsplan in de Braakpolder bij Kolhorn Eindrapportage Slootkwaliteitsplan in de Braakpolder bij Kolhorn Juni 2013 Foto s: Frode Numan, Paulien de Gaaij, Pieke Molenaar, Oda Bögels 1 INHOUD Pilot Slootkwaliteitsplan in de Braakpolder... - 3

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving

Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Status: Site code: Beschermd natuurmonument: Beheerder: Provincie: Gemeente: Oppervlakte:

Nadere informatie

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL Bekijk op https://www.youtube.com/watch?v=pgyczqy-krm voor het herinirichtingplan Sarsven en De Banen. Begin vorige eeuw kwamen plantenliefhebbers uit het hele land al naar

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk Jan Stronks Stand van zaken huidig landschap Bos en natuur in de plus! Agrarisch cultuurlandschap sterk in de min: Natuurwaarde holt achteruit

Nadere informatie

Stichting Behoud Waterland Overlekergouw 3 1151 CX Broek in Waterland www.stichtingbehoudwaterland.nl. Broek in Waterland, 27 februari 2016

Stichting Behoud Waterland Overlekergouw 3 1151 CX Broek in Waterland www.stichtingbehoudwaterland.nl. Broek in Waterland, 27 februari 2016 Stichting Behoud Waterland Overlekergouw 3 1151 CX Broek in Waterland www.stichtingbehoudwaterland.nl Broek in Waterland, 27 februari 2016 Betr.: Omgevingsvisie Waterland 2030 Geachte mevrouw, heer, Wij

Nadere informatie

Ruimte voor vogels Samenvatting van het beheerplan Leekstermeergebied. Concept

Ruimte voor vogels Samenvatting van het beheerplan Leekstermeergebied. Concept Ruimte voor vogels Samenvatting van het beheerplan Leekstermeergebied Concept a Ruimte voor vogels Samenvatting van het beheerplan Leekstermeergebied Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de provincie

Nadere informatie

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage.

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage. 2 VIER MODELLEN In dit hoofdstuk beschrijven we vier verschillende inrichtingsmodellen: Kleinschalig landschap, Moeraszone, Nat kralensnoer en Droog kralensnoer. In extra informatiepagina s geven we aan

Nadere informatie

BIJLAGE B6-1 SCHEMA MONITORING

BIJLAGE B6-1 SCHEMA MONITORING 1 BIJLAGE B6-1 SCHEMA MONITORING 2 Monitoringprogramma 2014-2019 Tabel 6.1. Monitoring ten behoeve van de habitattypen en hun kwaliteitsparameters Kranswierwateren (20 Te monitoren parameter(s) Opgevangen

Nadere informatie

Weidevogelbescherming ~ jaarverslag 2012. Staphorsterveld

Weidevogelbescherming ~ jaarverslag 2012. Staphorsterveld Weidevogelbescherming ~ jaarverslag 2012 Staphorsterveld 1 Contactgegevens Agrarische Natuurvereniging Horst en Maten Postweg 2, 7951 KT Staphorst T: 06-55556812 E: info@anvhorstenmaten.nl I: www.anvhorstenmaten.nl

Nadere informatie

Quick scan ecologie Watergang, Kanaaldijk 63

Quick scan ecologie Watergang, Kanaaldijk 63 Quick scan ecologie Watergang, Kanaaldijk 63 Quick scan ecologie Watergang, Kanaaldijk 63 Auteur P.J.H. van der Linden Opdrachtgever Projectnummer Ingen Buro Vijn 10.109 januari 2011 foto omslag het huidige

Nadere informatie

NATUURNIEUWS DE FRISSE WIND

NATUURNIEUWS DE FRISSE WIND NATUURNIEUWS DE FRISSE WIND Gortdroog voorjaar speelt weidevogels parten, enkele deelgebieden nader bekeken, Grutto s en grutto nesten Grutto nest met 5 eieren gevonden door Tinus Mooy. Het gortdroge voorjaar

Nadere informatie

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214 Er is goed nieuws en er is slecht nieuws WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214: ER IS GOED NIEUWS EN ER IS SLECHT NIEUWS Sinds 211 telt DNatuur voor ANV Lopikerwaard hoeveel Grutto

Nadere informatie

De kern ligt bij plasdras

De kern ligt bij plasdras 7-3-2014 Inleiding presentatie Weidevogelbeheer Vereniging Noardlike Fryske Wâlden Weidevogelaantallen 2009-2012 Plasdras voor meer weidevogels Netwerken voor vitale populaties De kern ligt bij plasdras

Nadere informatie

Opzet. Streefbeelden Graslanden. Fasen van ontwikkeling. Hooilanden. Tussenfase 0: Raaigras-weide KNNV afdeling Delfland. Tussenfase 1: Grassen-mix

Opzet. Streefbeelden Graslanden. Fasen van ontwikkeling. Hooilanden. Tussenfase 0: Raaigras-weide KNNV afdeling Delfland. Tussenfase 1: Grassen-mix Opzet Streefbeelden Graslanden Wat is de doelstelling; Wat willen we er mee? Hooilanden Fasen van ontwikkeling Botanisch waardevolle graslanden De dominantfase als bottleneck Doelstelling bloemrijk: verschralen

Nadere informatie

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied.

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied. Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht In deze les en tijdens de excursie gaat het over het gebied de Hooge Boezem achter Haastrecht en het gebied eromheen. In de omgeving van Haastrecht en

Nadere informatie

Fact sheet Bodemdaling door veenoxidatie

Fact sheet Bodemdaling door veenoxidatie Fact sheet Bodemdaling door veenoxidatie Wat is bodemdaling door veenoxidatie? Bij de ontginning van het westelijke veenweidegebied zijn sloten gegraven om de moerassen van West Nederland geschikt te maken

Nadere informatie

Naar een duurzaam beheer van het veenweidegebied. Piet-Jan Westendorp Aquatisch ecoloog Witteveen+Bos

Naar een duurzaam beheer van het veenweidegebied. Piet-Jan Westendorp Aquatisch ecoloog Witteveen+Bos Naar een duurzaam beheer van het veenweidegebied Piet-Jan Westendorp Aquatisch ecoloog Witteveen+Bos Inleiding Is een duurzaam beheer mogelijk? Nederland veenland Huidige toestand veenweidegebied Streefbeeld

Nadere informatie

Weidevogels in midden Noord-Holland

Weidevogels in midden Noord-Holland Weidevogels in midden Noord-Holland Analyse van veldresultaten uit 2013 in relatie tot het provinciale weidevogelbeleid Foto: Joke Huijser-Spekken 2 Colofon Status uitgave: Rapport nr.: Datum uitgave:

Nadere informatie

grazers helpen de natuur.

grazers helpen de natuur. grazers helpen de natuur. Begrazing vroeger en nu Lang geleden kwamen in Vlaanderen allerlei soorten grazers voor: mammoeten, wisenten, oerrunderen, elanden... Die grazers zorgden ervoor dat Vlaanderen

Nadere informatie

Bewonersvereniging Noordwest

Bewonersvereniging Noordwest Bewonersvereniging Noordwest Centrum Publieksparticipatie Natura 2000 T.a.v. 65 Postbus 30316 2500 GH Den Haag Betreft: Zienswijze van de Bewonersvereniging Noordwest (Wageningen) op aanwijzing van Het

Nadere informatie

Weidevogels monitoring Polderpark Oostpolder 2014-2016. verslag, conclusies en aanbevelingen 2014

Weidevogels monitoring Polderpark Oostpolder 2014-2016. verslag, conclusies en aanbevelingen 2014 Broedende weidevogels in de Oostpolder van Gouda nu en in de toekomst Weidevogels monitoring Polderpark Oostpolder 2014-2016 verslag, conclusies en aanbevelingen 2014 Komen er wel broedende weidevogels

Nadere informatie

Zuidlaardermeergebied

Zuidlaardermeergebied gebiedsvisie rust en ruimte voor mens en natuur Zuidlaardermeergebied rust en ruimte voor mens en natuur Evenwijdig aan de Hondsrug voert de Hunze het water uit Oost-Drenthe af naar het noorden. Vlak voor

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016. Boeren en weidevogels: vrienden voor het leven.

Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016. Boeren en weidevogels: vrienden voor het leven. Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016 Boeren en weidevogels: vrienden voor het leven. 1 2 Toekomst agrarisch natuurbeheer in West-Friesland in 2016 Boeren en weidevogels: vrienden voor

Nadere informatie

Lettelberterpetten. Wandelen rond een broekbos. Wandelroute 2,5 km circa 1 uur

Lettelberterpetten. Wandelen rond een broekbos. Wandelroute 2,5 km circa 1 uur Lettelberterpetten Wandelen rond een broekbos Wandelroute 2,5 km circa 1 uur Lettelberterpetten Vanaf het parkeerterrein is er een wandelroute over het Jaap van Dijk-pad dat om het moerasbos loopt. De

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Nieuwe kansen voor moeras en Noordse woelmuis

Nieuwe kansen voor moeras en Noordse woelmuis Herinrichting Jan Durkspolder: Nieuwe kansen voor moeras en Noordse woelmuis In en rondom de Jan Durkspolder (circa 300 ha) in Nationaal Park De Alde Feanen, in het midden van de Provincie Fryslân, is

Nadere informatie

Index Natuur en Landschap. Onderdeel Agrarische beheertypen

Index Natuur en Landschap. Onderdeel Agrarische beheertypen Index Natuur en Landschap Onderdeel Agrarische beheertypen 7 oktober 2012 1 A01.01 Weidevogelpakketten A01.01.01 Weidevogelgrasland met rustperiode A01.01.02 Weidevogelgrasland met voorweiden A01.01.03

Nadere informatie

Beheer van een gangbaar graslandperceel

Beheer van een gangbaar graslandperceel Graslandperceel Een graslandperceel heeft een vegetatie met vooral grassen, maar ook met meerjarige, overblijvende kruiden. Gangbaar beheerde percelen bestaan voor bijna 100% uit hoogproductieve grassen.

Nadere informatie

BIJLAGE 1. Landschappelijke eenheden

BIJLAGE 1. Landschappelijke eenheden BIJLAGE 1 Landschappelijke eenheden Oeverlanden langs Meppelerdiep Slagenlandschap Olde Maten Open Slagenlandschap Houtsingelgebied van de Streek Hoge, halfopen zandontginningenlandschap Staphorster Bos

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Ernst Bos en Theo Vogelzang (LEI) Opgave LEI: Beoordeel peilstrategieën Groene Hart op basis van Maatschappelijke Kosten en Baten Opbouw presentatie:

Nadere informatie

Atlas van de Weidevogels in Laag Holland

Atlas van de Weidevogels in Laag Holland Atlas van de Weidevogels in Laag Holland Overzicht van soorten, aantallen, dichtheden en trends in 3. hectare weidevogelgebied. C.J.G. Scharringa & R. van t Veer De voorliggende atlas is het resultaat

Nadere informatie

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem Linda van der Weijden Opzet Inhoud: Hoe ontwikkel je met het natuurlijk systeem? Proces: Hoe pakken we dat aan? 2 Wat is kringlooplandbouw?

Nadere informatie

Natuur en landschap van Witharen in 2008

Natuur en landschap van Witharen in 2008 Natuur en landschap van Witharen in 2008 C. Zoon Versie 5 8 augustus 2008 Inleiding Witharen is een buurtschap in het noorden van de gemeente Ommen. In het zuidwesten wordt het begrensd door het Varsenerveld

Nadere informatie

Hierna volgend artikel is afkomstig uit:

Hierna volgend artikel is afkomstig uit: Hierna volgend artikel is afkomstig uit: Doelstelling van De Levende Natuur Het informeren over ontwikkelingen in onderzoek, beheer en beleid op het gebied van natuurbehoud en natuurbeheer, die van belang

Nadere informatie

voor het Wormer- en Jisperveld

voor het Wormer- en Jisperveld Beleidsvisie voor het Wormer- en Jisperveld Definitief Vastgesteld door de gemeenteraad op 8 december 2015 1 Inhoudsopgave Context 2 Inleiding...5 Dilemma s...6 Streefbeeld...7 Strategische uitgangspunten..10

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit 2015 Subsidieverordening Natuur- en Landschapsbeheer Limburg

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit 2015 Subsidieverordening Natuur- en Landschapsbeheer Limburg PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Limburg. Nr. 7441 10 november 2015 Openstellingsbesluit 2015 Subsidieverordening Natuur- en Landschapsbeheer Limburg Gedeputeerde Staten van Limburg maken

Nadere informatie

Nieuwe ronde, nieuwe kansen met ANV Hollands Noorden

Nieuwe ronde, nieuwe kansen met ANV Hollands Noorden Nieuwsbrief Nr. 32 juni 2015 Nieuwe ronde, nieuwe kansen met ANV Hollands Noorden - Overgang leden Frisse Wind - Agrarisch natuurbeheer vanaf 2016 - Greppel plas-dras voor weidevogels - Weidevogelseizoen

Nadere informatie

Roerdomp in het riet A better LIFE for Bittern. Herstel van het leefgebied voor bijzondere vogels

Roerdomp in het riet A better LIFE for Bittern. Herstel van het leefgebied voor bijzondere vogels Natuurmonumenten, Marianne Wustenhoff Nieuwsbrief 1 maart 2015 Roerdomp in het riet A better LIFE for Bittern Herstel van het leefgebied voor bijzondere vogels Met het project Roerdomp in het riet - A

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

Notitie. 1 Aanleiding en doel

Notitie. 1 Aanleiding en doel Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 05032009/ss1 5 maart 2009 231542 Betreft Stand van zaken inrichtingsplan Wetering Oost (ten behoeve van AC overleg 20 maart 2009) 1 Aanleiding en doel 1.1 Aanleiding

Nadere informatie

Inrichting Straelensbroek/ Straelens Schuitwater

Inrichting Straelensbroek/ Straelens Schuitwater Uitgangssituatie Algemeen Inrichting Straelensbroek/ Straelens Schuitwater Projectnummer: 2008_009 Projectnaam: Inrichting Straelensbroek/Straelens Schuitwater PMJP: B1 Inrichting verworven EHS Natuurdoel:

Nadere informatie

HET WESTELIJK VEENWEIDEGEBIED

HET WESTELIJK VEENWEIDEGEBIED HET WESTELIJK VEENWEIDEGEBIED Herman van den Bijtel Het Utrechtse Westelijk Veenweidegebied omvat het laaggelegen graslandgebied in het westen van de provincie Utrecht dat ruwweg begrensd wordt door de

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

Provinciaal weidevogelonderzoek in de regio Amstel-, Gooi- en Vechtstreek Uit het Jaarboek Weidevogels 2007

Provinciaal weidevogelonderzoek in de regio Amstel-, Gooi- en Vechtstreek Uit het Jaarboek Weidevogels 2007 Provinciaal weidevogelonderzoek in de regio Amstel-, Gooi- en Vechtstreek Uit het Jaarboek Weidevogels 2007 Inleiding In 2005 verschenen alarmerende berichten over een snelle teruggang van weidevogels

Nadere informatie

Verslag van de projectgroepworkshop Waarheen met het Veen?

Verslag van de projectgroepworkshop Waarheen met het Veen? Verslag van de projectgroepworkshop Waarheen met het Veen? 11 december 2007, Instituut voor Milieuvraagstukken, Amsterdam 1 1. Inleiding Zowel in het onderzoek als in de beleidspraktijk staan de veenweidegebieden

Nadere informatie

Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering

Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering Hein Korevaar Slotbijeenkomst Praktijknetwerk Natuurlijk kruidenrijk gras voor de veehouderij; Wageningen 12 maart 2014 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Landschapsontwikkelingsplan Zwolle-Zwartewaterland-Kampen. Wat is het en waarvoor is het bedoeld?

Landschapsontwikkelingsplan Zwolle-Zwartewaterland-Kampen. Wat is het en waarvoor is het bedoeld? Landschapsontwikkelingsplan Zwolle-Zwartewaterland-Kampen Wat is het en waarvoor is het bedoeld? Het plangebied Wat is het en waarvoor is het bedoeld? Het landschapsontwikkelingsplan Status Vastgesteld

Nadere informatie

WEIDEVOGELS RESULTATEN 2011 TOTAAL

WEIDEVOGELS RESULTATEN 2011 TOTAAL WEIDEVOGELS RESULTATEN 211 TOTAAL A. Weidevogelmeetnet Overijssel van 1994 tot en met 211 Het gaat nog steeds niet goed met de weidevogels. De al jarenlang neerwaartse trend blijft doorgaan. Positief is

Nadere informatie

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine,

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine, Een rondje regio... Ko-Kalf Nou kan ik wel een hele Blonde d Aquitaine, maar daar zit je ook niet middag blijven praten over op te wachten! Een plek waar het zo rustig is, als in de stal van boerenbedrijf

Nadere informatie

Weidevogels toen en nu. Nieuwsbrief Nr. 29 november 2013. Door de voorzitter: Klaas Wim Jonker

Weidevogels toen en nu. Nieuwsbrief Nr. 29 november 2013. Door de voorzitter: Klaas Wim Jonker Nieuwsbrief Nr. 29 november 2013 Geslaagde huifkartocht - Cursus - Resultaten 2013 - Streekfonds - Contributie - Plas-dras - Vrijwilligers gezocht - Weidevogelvriendelijkste boer 2013 - Grondbank? - Nieuwe

Nadere informatie

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer:

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer: Bijlagen bij verordening subsidies natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen 2014: 1. Inrichtingseisen natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen; 2. Richtlijnen voor natuurvriendelijk onderhoud.

Nadere informatie

Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties

Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties Uitgangssituatie Algemeen Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties Projectnummer: 2009_015 Projectnaam: Zwart Water_Inrichting Schaaps- en diepbroek incl sanering stort 1

Nadere informatie

Quick scan ecologie Groene schip, Machineweg

Quick scan ecologie Groene schip, Machineweg Quick scan ecologie Groene schip, Machineweg Quick scan ecologie Groene schip, Machineweg Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag Mw. N. Hemmers Dhr. P.J.H. van der Linden Gemeente Haarlemmerliede

Nadere informatie

Weidevogelvisie Provincie Utrecht

Weidevogelvisie Provincie Utrecht Weidevogelvisie Provincie Utrecht Weidevogelvisie Provincie Utrecht 1 Colofon Uitgave Provincie Utrecht, januari 2012 Vormgeving/DTP Del Puerto Design Grafische begeleiding MultiMediaCentrum provincie

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 2 november 2010) Nummer 2411

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 2 november 2010) Nummer 2411 van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 2 november 2010) Nummer 2411 Onderwerp Afschot kraaien en vossen Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting vragensteller

Nadere informatie

Het Ilperveld De geheime Waterwereld. nabij Amsterdam. Landschap Noord-Holland Antwoordnummer 263 1900 VB Castricum

Het Ilperveld De geheime Waterwereld. nabij Amsterdam. Landschap Noord-Holland Antwoordnummer 263 1900 VB Castricum 16 Landschap Noord-Holland Antwoordnummer 263 1900 VB Castricum Landschap Noord-Holland Antwoordnummer 263 1900 VB Castricum Postzegel hoeft niet, mag wel Postzegel hoeft niet, mag wel Editie februari

Nadere informatie

Weidevogels in West-Friesland in 2014

Weidevogels in West-Friesland in 2014 Weidevogels in West-Friesland in 2014 Analyse van weidevogelinventarisaties in relatie tot het provinciale weidevogelbeleid FOTO: JOKE HUIJSER-SPEKKEN 2 Colofon Status uitgave: Rapport nr.: Datum uitgave:

Nadere informatie

Innovatie Programma Veen

Innovatie Programma Veen Innovatie Programma Veen Plan van Aanpak 2015 2020 WLD en LNH i.s.m. VIC Bloemrijk hooiland in Laag Holland Marijke Bresser 2 Innovatie Programma Veen Laag Holland, Plan van Aanpak 2015-2020, WLD, LNH,

Nadere informatie

Weidevogels. Algemeen. Wat zijn weidevogels? Nestvlieders

Weidevogels. Algemeen. Wat zijn weidevogels? Nestvlieders Weidevogels Algemeen Wat zijn weidevogels? Alle vogels die vooral op graslanden broeden zijn weidevogels. Nederland is voor weidevogels in West-Europa erg belangrijk. Ons land heeft nog steeds veel kale

Nadere informatie

Van landbouw naar natuur. Natuurontwikkeling door particulieren met subsidie van de provincie Utrecht

Van landbouw naar natuur. Natuurontwikkeling door particulieren met subsidie van de provincie Utrecht Van landbouw naar natuur Natuurontwikkeling door particulieren met subsidie van de provincie Utrecht In de provincie Utrecht wordt circa 11.000 hectare landbouwgrond omgevormd tot natuur. Zo worden bestaande

Nadere informatie

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden?

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? Onderzoeksresultaten Motivaction: FACTSHEET Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? september 2015 Onderzoeksinstituut Motivaction heeft in opdracht van Vogelbescherming

Nadere informatie

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen.

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. Tekeningen Ciel Broeckx, juni 2010. 1 De Europese Unie heeft in 2002 afgesproken om het verlies aan biodiversiteit

Nadere informatie

Bezoekeffecten en nestbescherming bij weidevogels. Paul Goedhart Wolf Teunissen Hans Schekkerman Maja Roodbergen

Bezoekeffecten en nestbescherming bij weidevogels. Paul Goedhart Wolf Teunissen Hans Schekkerman Maja Roodbergen Bezoekeffecten en nestbescherming bij weidevogels Paul Goedhart Wolf Teunissen Hans Schekkerman Maja Roodbergen Aantalveranderingen 200 180 160 140 Index 120 100 80 60 40 20 1960 1970 1980 1990 2000 2010

Nadere informatie

In Vogelvlucht 2014-2015

In Vogelvlucht 2014-2015 In Vogelvlucht 2014-2015 Het netwerkloket De Milieufederatie Noord-Holland is een netwerkorganisatie. Samen met bewoners, bedrijven, overheden en de natuur en milieuorganisaties zetten we ons al 45 jaar

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Natuurpad Het Alloo. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

Natuurpad Het Alloo. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Ruijslaan 92 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Natuurpad Het Alloo In het Nationaal Park Duinen van Texel Natuurpad Het Alloo Het natuurpad Het Alloo laat u

Nadere informatie

Instandhoudingsdoelstellingen Hollands Diep en Haringvliet, doelen beschermde natuurmonumenten

Instandhoudingsdoelstellingen Hollands Diep en Haringvliet, doelen beschermde natuurmonumenten BIJLAGE 5 Instandhoudingsdoelstellingen Hollands Diep en Haringvliet, doelen beschermde natuurmonumenten Hollands Diep Habitattypen SVI Landelijk Opp.vl. Kwal. H6430B Ruigten en zomen (harig - = = wilgenroosje)

Nadere informatie

april 2011 natuur bos landschap Prunus bestrijden, het kan! Groene lobby in Den Haag 100 jaar Veluwezoom april 2011

april 2011 natuur bos landschap Prunus bestrijden, het kan! Groene lobby in Den Haag 100 jaar Veluwezoom april 2011 april 2011 natuur bos landschap Prunus bestrijden, het kan! Groene lobby in Den Haag 100 jaar Veluwezoom april 2011 1 uit de wetenschap Ruimtelijke samenhang grondgebruik bepalend voor succes grutto In

Nadere informatie

Het Diemerbos. Onder de rook van Amsterdam

Het Diemerbos. Onder de rook van Amsterdam Staatsbosbeheer Naritaweg 221, 1043 CB Amsterdam T 020-7073700 www.staatsbosbeheer.nl Welkom buiten. Buiten is voor iedereen en er is elke dag wat te beleven. Daarom willen we zoveel mogelijk mensen uitnodigen

Nadere informatie

Nieuwkoopse Plassen. Fietsroute. Fietsen door het heden en verleden van de Venen. Natuurmonumenten. Als je van Nederland houdt.

Nieuwkoopse Plassen. Fietsroute. Fietsen door het heden en verleden van de Venen. Natuurmonumenten. Als je van Nederland houdt. Centraal kantoor Schaep & Burgh Noordereinde 60 1243 JJ s-graveland T (035) 6559933 Fietsroute Nieuwkoopse Plassen Fietsen door het heden en verleden van de Venen Boekesteyn / Villa Labora Noordereinde

Nadere informatie

JAARVERSLAG WEIDEVOGELBESCHERMING IN AMSTELLAND. Werkgroep Weidevogelbescherming IVN Amstelveen Vogelwerkgroep Ouderkerk ANV De Amstel

JAARVERSLAG WEIDEVOGELBESCHERMING IN AMSTELLAND. Werkgroep Weidevogelbescherming IVN Amstelveen Vogelwerkgroep Ouderkerk ANV De Amstel JAARVERSLAG WEIDEVOGELBESCHERMING IN AMSTELLAND 2012 Werkgroep Weidevogelbescherming IVN Amstelveen Vogelwerkgroep Ouderkerk ANV De Amstel 0 1 1. Weersverloop voorjaar 2012 Het voorjaar van 2012 was zacht

Nadere informatie

Samenwerken aan natuur in Olde Maten en Veerslootlanden Beheer en Onderhoudsplan voor ANV Horst en Maten Staatsbosbeheer Provincie Overijssel

Samenwerken aan natuur in Olde Maten en Veerslootlanden Beheer en Onderhoudsplan voor ANV Horst en Maten Staatsbosbeheer Provincie Overijssel Samenwerken aan natuur in Olde Maten en Veerslootlanden Beheer en Onderhoudsplan voor ANV Horst en Maten Staatsbosbeheer Provincie Overijssel Beheer en Onderhoudsplan Olde Maten en Veerslootlanden Beheer

Nadere informatie

Bijlage 9 - Toetsing typische soorten in Natura 2000 gebieden zonder vogeldoelen

Bijlage 9 - Toetsing typische soorten in Natura 2000 gebieden zonder vogeldoelen Bijlage 9 - Toetsing typische soorten in Natura 2000 en zonder vogeldoelen Erratum Bijlage 9 Toetsing typische soorten in Natura 2000 en zonder vogeldoelen Onderstaande tekst vervangt bijlage 9 bij het

Nadere informatie

Beschrijvingen en beheervoorschriften van de beheerpakketten die in Westergo toegepast worden

Beschrijvingen en beheervoorschriften van de beheerpakketten die in Westergo toegepast worden Koöperatyf Kollektyf foar Agrarysk Natuer en Lânskipsbehear en en beheervoorschriften van de beheerpakketten die in Westergo toegepast worden Grasland met rustperiode Het in acht nemen van een rustperiode

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering BIODIVERSITEIT RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering DUURZAME ONTWIKKELING INTEGRAAL WATERBEHEER BIODIVERSITEIT Wat? Belang?

Nadere informatie

Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder (2012)

Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder (2012) Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder (2012) Presentatie voor het Burgerkomitee en bewoners Piet-Jan Westendorp (ecoloog, ACV) 29 november 2012 Inhoud Organisatie Beheer en monitoring natuurontwikkeling

Nadere informatie

Criteria voor agrarische leefgebieden en beheertypen 1

Criteria voor agrarische leefgebieden en beheertypen 1 Criteria voor agrarische leefgebieden en beheertypen 1 Naar criteria voor agrarische leefgebieden 2 en beheertypen voor ecologische effectiviteit van beheeractiviteiten (maatregelen) in het kader van het

Nadere informatie

Collectief beheerplan weidevogels deelgebied Hoeksmeer Appingedam

Collectief beheerplan weidevogels deelgebied Hoeksmeer Appingedam Collectief beheerplan weidevogels deelgebied Hoeksmeer Appingedam Ingediend door gebiedscoördinator Vereniging Meervogel Namens samenwerkende partijen: - Vereniging Natuurmonumenten - Wildbeheerseenheid

Nadere informatie

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Maart 2013 Wat is de ecologische hoofdstructuur (EHS)? De ecologische hoofdstructuur is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke

Nadere informatie

Kansenkaart Biodiversiteit Zuid-Holland

Kansenkaart Biodiversiteit Zuid-Holland Kansenkaart Biodiversiteit Zuid-Holland -Toelichtingdefinitieve versie 25 januari 2011 R.G. Verbeek, F. van Vliet, J.D. Buizer, T.J. Boudewijn & F.L.A. Brekelmans Bureau Waardenburg b.v. 1) Inleiding Deze

Nadere informatie

arme grond, rijke natuur NAtuur & Milieu 1 Arme grond, rijke natuur Programmatische Aanpak Stikstof herstelt Natuur

arme grond, rijke natuur NAtuur & Milieu 1 Arme grond, rijke natuur Programmatische Aanpak Stikstof herstelt Natuur arme grond, rijke natuur NAtuur & Milieu 1 Arme grond, rijke natuur Programmatische Aanpak Stikstof herstelt Natuur 2 NAtuur & Milieu Arme grond, rijke natuur Arme grond, rijke natuur NAtuur & Milieu 3

Nadere informatie

Visie op het natuurgebied in de Krimpenerwaard. Verkenning naar de inrichting van de natuur in de Krimpenerwaard

Visie op het natuurgebied in de Krimpenerwaard. Verkenning naar de inrichting van de natuur in de Krimpenerwaard Visie op het natuurgebied in de Krimpenerwaard Verkenning naar de inrichting van de natuur in de Krimpenerwaard 1 Visie op het natuurgebied in de Krimpenerwaard Verkenning naar de inrichting van de natuur

Nadere informatie

ANV beheert de Koopmanspolder - Resultaten weidevogelbeheer 2014 Weidevogelbeheer in 2016 - Weidevogelbeheer ANV Frisse Wind erbij - Vrijwilliger

ANV beheert de Koopmanspolder - Resultaten weidevogelbeheer 2014 Weidevogelbeheer in 2016 - Weidevogelbeheer ANV Frisse Wind erbij - Vrijwilliger Nieuwsbrief Nr. 31 november 2014 ANV beheert de Koopmanspolder - Resultaten weidevogelbeheer 2014 Weidevogelbeheer in 2016 - Weidevogelbeheer ANV Frisse Wind erbij - Vrijwilliger gezocht - Zes jonge kerkuilen,

Nadere informatie