november 2014 uitgave van de algemene federatie van militair personeel Arbeidsvoorwaarden: Hoe aantrekkelijk is Defensie nog?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "november 2014 uitgave van de algemene federatie van militair personeel Arbeidsvoorwaarden: Hoe aantrekkelijk is Defensie nog?"

Transcriptie

1 07 november 2014 uitgave van de algemene federatie van militair personeel Arbeidsvoorwaarden: Hoe aantrekkelijk is Defensie nog?

2 @AnneMarieSnels voorzitter Anne-Marie Snels Alweer doofpotaffaire en gebagatelliseer E r zijn mensen die letterlijk doodziek worden van Defensie. Ik las een tweet: PX-10 ontwikkelingen doen bijna vermoeden dat werkgever nog een groter risico vormt dan het vak zelf. Ja, daar lijkt het wel op. Want er is opnieuw een gifschandaal bij Defensie met PX-10. Defensie blijkt in 2011, toen het onderzoek naar PX-10 plaatsvond, halve waarheden te hebben verteld. Dat is dus opnieuw een doofpotaffaire en na chroom-6 opnieuw een gifschandaal. Ook de onafhankelijke rol van het RIVM, het instituut dat in 2011 het onderzoek naar PX-10 in opdracht van Defensie deed, staat ter discussie. De AFMP heeft er méér dan genoeg van dat er zo gesold wordt met de gezondheid van medewerkers en wil een structurele aanpak en heropening van het onderzoek. Wij zijn het beu om van het ene naar het andere incident te lopen en via de media iedere keer geconfronteerd te worden met nieuwe feiten. Het gaat om de gezondheid van vele duizenden defensiemedewerkers, en gezondheid is een zeer kostbaar goed waarvoor de werkgever een zorgplicht heeft. U leest alle laatste ontwikkelingen rond PX-10 en chroom-6 in deze OpLinie. Klachten uit Mali De AFMP heeft nadrukkelijk alle klachten van het missiepersoneel in Mali opgepakt, dank voor uw signalen. En dat zijn niet een paar klachten, het zijn er veel, van het personeel in Mali, én van partners én van ouders. Ook die problemen zijn onacceptabel en worden opnieuw gebagatelliseerd door Defensie. Er is een breed scala van klachten. Zo is de aanloop naar de uitzending volstrekt verkeerd ingeschat. En er zijn onder meer forse problemen met het sanitair, de hygiëne en de postvoorziening. Ook de veiligheid is nog steeds niet op orde; naar verwachting zijn de laatste containers pas in het voorjaar van 2015 gereed. Kortom, de leefomstandigheden zijn allerbelabberdst. Het defensiepersoneel verdient beter. Het kan niet zo zijn dat het Defensiepersoneel zelfs tijdens missie de sluitpost op de defensiebegroting is. Over de problemen in Mali blijven wij bij de top van Defensie aan de bel trekken. Arbeidsvoorwaarden De centrales voor Defensiepersoneel hebben hun inzet voor de arbeidsvoorwaardenonderhandeling vastgesteld. En ondanks de afspraak dat we vóór 1 oktober zouden starten heeft de werkgever haar huiswerk nog niet klaar. De onderhandelingen beginnen nu pas begin november. Het worden geen gemakkelijke onderhandelingen, met al die lastige dossiers zoals pensioen en het AOW-gat. Wij geven nadrukkelijk de voorkeur aan een nieuw arbeidsvoorwaardencontract met een korte looptijd. Het defensiepersoneel zit te wachten op een duidelijk arbeidsvoorwaardelijk signaal. Hiermee kunnen we onder andere de rechtspositie van militairen structureel verbeteren en een oplossing vinden voor het AOW-gat. Andere stevige wensen zijn behoud van werk, het opheffen van onredelijke verschillen in de behandeling van medewerkers op het gebied van toeslagen, toelagen en vergoedingen. Onze inzet is te komen tot een snel loonakkoord en daarna het oplossen van de grote vraagstukken. Ook over onze arbeidsvoorwaardeninzet leest u meer in deze OpLinie. Daarna zal het even stil worden, want broedende kippen moet je nu eenmaal niet storen. Als er nieuws te melden is uit het arbeidsvoorwaardenoverleg informeren wij u zo snel mogelijk. Wilt u vaker en sneller informatie over belangrijke onderwerpen? Vul dan op de website onder het blokje lidmaatschap /aanmelden nieuwsbrief uw gegevens in. Wat verwacht ik van Defensie? Van een werkgever als Defensie verwacht je: transparantie in plaats van doofpotaffaires, géén gifschandalen, géén gebagetelliseer en ontkenning, wél structurele oplossingen voor problemen en vooral dat Defensie zich gedraagt als een goed werkgever. Ik verwacht óók dat Minister Hennis al die lovende woorden richting het personeel nu eens écht gaat omzetten in daden. Want voor mooie woorden koopt u niks. U verdient écht beter, en dat zal de AFMP namens u aan de orde blijven stellen. In het overleg, en in de publiciteit als dat nodig is. Uw belangen en zeker uw gezondheid zijn té belangrijk om die te verkwanselen! 02 NOVEMBER oplinie november 2014

3 inhoud Inzetbrief arbeidsvoorwaarden 04 Geen nullijn meer en een grote stap richting een volwaardige eindejaarsuitkering. Dat zijn de twee speerpunten van de AFMP en de andere defensiebonden bij de komende arbeidsvoorwaardenonderhandelingen. Ook willen de bonden verdere ontwikkeling van het personeelsbeleid en een oplossing voor het AOW-gat. Giftig schoonmaakmiddel 08 #07 Op maandag 20 oktober maakte EenVandaag documenten bekend waaruit blijkt dat Defensie zijn personeel heeft laten doorwerken met het schoonmaakmiddel PX-10 terwijl de grote gezondheidsrisico s daarvan bekend waren. De AFMP ziet er voldoende aanleiding in om een nieuw, onafhankelijk onderzoek te eisen. 04 Werkomstandigheden in Mali 14 De AFMP gaat in het overleg met Defensie praten over de extreem slechte voorzieningen die Defensie voor de Nederlandse militairen in Mali georganiseerd heeft Voldoende nachtrust krijgen is nagenoeg onmogelijk. Pensioenregelingen 16 De vakbonden hebben met de overheid een akkoord bereikt over een herziening van de pensioenregeling voor de militairen. Een onvermijdelijke stap, aangezien de politiek besloten heeft de belastingvrije ruimte voor collectief pensioensparen vanaf volgend jaar verder af te knijpen. Ook de pensioenregeling voor het burgerpersoneel wordt om die reden aangepast. 16 Verder in dit nummer 07 Geen collectieve regeling voor tolken 20 Fusiecongres: nieuwe ronde, nieuwe kansen 22 Serie vakbondshart: mc-lid John van Wanrooij 24 Veteranenberichten 27 Gastcolumn 27 Bankzitter 29 Verenigingsnieuws 30 FNV Voordeel 32 Computerhoek 33 Puzzel 34 Servicepagina 35 Strip Lidmaatschap Er kan een moment komen dat u uw AFMPlidmaatschap op moet zeggen, bijvoorbeeld omdat u een baan buiten Defensie heeft aanvaard. Houdt u dan rekening met de opzegtermijn van 2 volle kalendermaanden. Voorbeeld: u zegt 15 januari op, het lidmaatschap wordt dan beëindigd per 1 april. U kunt opzeggen door middel van een brief aan AFMP/FNV t.a.v. Ledenadministratie, Postbus 157, 3440 AD Woerden, of Het volgende verenigingsblad verschijnt op donderdag 19 december Kopij aanleveren is mogelijk tot en met maandag 24 november. Salarisbetaaldatum: maandag 24 november 2014 (inclusief eindejaarsuitkering) Cover: AVDD oplinie NOVEMBER

4 werk en inkomen Meer loon speerpunt van inzet arbeidsvoorwaarden Geen nullijn meer en een grote stap richting een volwaardige eindejaarsuitkering. Dit zijn de twee belangrijkste speerpunten van de AFMP en de andere Defensiebonden voor de komende arbeidsvoorwaarden onderhandelingen. We gaan de onderhandelingen over een nieuw arbeidsvoorwaardencontract in met nog meer stevige wensen, zoals verdere ontwikkeling van het personeelsbeleid en een oplossing voor het AOW-gat. De manifestatie op 12 september in Den Haag is een veelbetekenende speldenprik geweest. De centrales schrijven in een gezamenlijke brief aan de Minister dat de loonontwikkeling van defensiepersoneel moet worden vlot getrokken, nu duidelijk is dat de middelen om dit te realiseren er zullen zijn. 04 oplinie NOVEMBER 2014

5 D at het tijd wordt voor een nieuw arbeidsvoorwaardenakkoord zal duidelijk zijn. Al ruim anderhalf jaar zitten we zonder, met uiterst vervelende gevolgen voor het defensiepersoneel. We gaan nu een nieuwe fase in. De Samenwerkende Centrales van Overheidspersoneel Defensie (SCODef) hebben gezamenlijk een inzetbrief geschreven aan Defensie, waarin we onze speerpunten neerzetten. Loonontwikkeling Meer loon is het belangrijkste speerpunt. De inzet is het schrappen van de nullijn en een belangrijke stap richting een volwaardige eindejaarsuitkering, Zoals in de inzetbrief te lezen valt: De centrales stellen vast dat door overheidsingrijpen de loonontwikkeling van het defensiepersoneel de afgelopen jaren nagenoeg heeft stilgestaan. ( ) Wil Defensie een aantrekkelijke werkgever blijven en voor nog te werven medewerkers zijn, dan moet gebroken worden met dit verleden; moet er een andere weg ingeslagen worden. Nu duidelijk is dat de middelen om dit te realiseren er zullen zijn, is dat ook mogelijk. En, schrijven de centrales aan de Minister: De Centrales verwachten dat u de bezoldiging van de defensiemedewerkers zodanig wil verbeteren dat de koopkracht op het einde van de looptijd van het te sluiten akkoord aanmerkelijk verbeterd is. Defensie is (een van) de laatste overheidssector(en) waarin een volwaardige dertiende maand nog niet is gerealiseerd. De eindejaarsuitkering voor de defensiemedewerkers ligt nog meer dan 2 % verwijderd van het door ons beiden beoogde niveau. wil defensie een aantrekkelijke werkgever blijven, moet er een andere weg worden ingeslagen Agenda van de Toekomst Een ander speerpunt is de veelomvattende Agenda van de Toekomst. Hiermee kunnen we onder andere de rechtspositie van militairen structureel verbeteren en een oplossing vinden voor het AOW-gat. (Meer over de Agenda van de Toekomst op pagina 6). Andere stevige wensen zijn behoud van werk, het opheffen van onredelijke verschillen in de behandeling van medewerkers op het gebied van toeslagen, toelagen en vergoedingen. Verder dreigt de inzet van reservisten door te slaan en tot verdringing van structurele banen van voltijds aangestelde militairen te leiden; er moet hierin een betere balans komen. Werktijden Tenslotte hebben we de werktijden ingebracht: als gevolg van technische mogelijkheden als de Telestick en smartphones wordt van defensiepersoneel meer dan ooit verwacht om on gevraagd ook na werktijd bereikbaar te zijn. Hiermee vervaagt de grens tussen werk en vrije tijd; deze grenzen moeten opnieuw worden vastgesteld. Korte looptijd De SCODef geven, in ieder geval als het gaat om de loonontwikkeling, de voorkeur aan een nieuw arbeidsvoorwaardencontract met een korte looptijd. Want het defensiepersoneel zit te wachten op een duidelijk arbeidsvoorwaardelijk signaal. René Schilperoort, onderhandelaar namens de AFMP; Voor de agenda van de toekomst voorzien we dat meer tijd nodig zal zijn. We willen daarvoor in deze onderhandelingen in ieder geval tot een gedegen plan van aanpak komen dat voor eind 2015 tot concrete resultaten leidt. Principieel onderhandelen Dat we in de inzetbrief spreken over speerpunten komt wellicht wat gematigd over, maar de tijd van Wij eisen ligt achter ons. En met onderhandelingstrucs en psychologische oorlogsvoering komen we er ook niet. De AFMP heeft al enige tijd geleden gekozen voor de wetenschappelijk beproefde techniek van principieel onderhandelen. (Zie ook het artikel op de AFMP-website over principieel onderhandelen; zoek op Harvard). De inzetbrief moet in dit licht vooral worden gelezen als een manifest dat aangeeft binnen welke marges we gaan onderhandelen en welke punten voor ons van belang zijn. Eigen boodschappenlijst René Schilperoort; Natuurlijk hebben we als AFMP voor de komende onderhandelingen ook ons eigen boodschappenlijstje en weten we wat de wensen van onze achterban zijn. Het Algemeen Bestuur is daarover de afgelopen periode in een inventarisatietraject door de kaderleden uitgebreid geïnformeerd. Extra druk We zijn er echter wel van afhankelijk dat ook de Minister op eenzelfde wijze de onderhandelingen in wil gaan. Daarbij weet de Minister natuurlijk ook wel dat de centrales altijd nog extra druk kunnen zetten. In die zin is de manifestatie in Den Haag op 12 september een veelbetekenende speldenprik geweest. Wanneer onderhandelen Het wachten is nu op de inzetbrief van Defensie. Op basis hiervan kunnen de onderhandelingen gaan beginnen. Zodra we met concrete resultaten naar buiten kunnen komen, zullen wij u daarover informeren. oplinie NOVEMBER

6 werk en inkomen Agenda van de toekomst Letterlijke tekst inzetbrief: De Centrales van Overheidspersoneel gaven hiervoor al aan dat het speerpunt van de onderhandelingen zou moeten liggen bij de loonontwikkeling. Dat neemt niet weg dat, gezien de ontwikkelingen in de maatschappij, het noodzakelijk is om in de komende onderhandelingen te komen tot het concretiseren van afspraken over wat in het vorige akkoord Verdere ontwikkeling personeelsbeleid is genoemd. De Centrales van Overheidspersoneel zijn van mening dat in de nadere uitwerking daarvan in ieder geval de hoofdlijnen moeten worden vastgelegd van de volgende relevante thema s:» De borging van de bijzondere positie van militairen in de rechtspositie, zodat de kwalitatieve vastlegging daarvan vertaald kan worden in (algemene en financiële) regelgeving.» De doorontwikkeling van het Flexibele personeelssysteem, waarbij: enerzijds de huidige afspraken geëvalueerd dienen te worden en anderzijds bezien dient te worden of en zo ja, hoe het systeem eventueel aangepast dient te worden op grond van maatschappelijke ontwikkelingen die te maken hebben met langere arbeidsparticipatie; elementen die betrekking hebben op het reguleren van de uitstroom, hoe werknemers van werk naar werk begeleid kunnen worden en hoe, in die gevallen waarin dit niet lukt, inkomenszekerheid gerealiseerd kan worden deel dienen uit te maken van deze doorontwikkeling; maatregelen geconcretiseerd dienen te worden die medewerkers die op grond van de huidige (overgangs)regelingen langer in dienst moeten blijven dan vroeger in staat stellen dat ook (in goede gezondheid en met veel werkvreugde) te doen; levensfasebewust personeelsbeleid nader wordt uitgewerkt en beter in de defensieorganisatie verankerd dient te worden. De ervaringen die met gehouden pilots zijn opgedaan kunnen daarbij een rol spelen; afspraken gemaakt moeten worden over de concretisering van de mogelijkheden tot het volgen van opleidingen. De Centrales van Overheidspersoneel zijn van mening dat nieuwe impulsen op dit gebied noodzakelijk zijn, waarbij de wens van de medewerker een meer prominente plaats inneemt dan nu het geval is; de Centrales van Overheidspersoneel de afspraken die thans in het Sociaal Beleidskader vastliggen structureel willen verankeren.» Het ongedaan maken van de ongewenste fiscale (straf)heffing op de uitkering van de gewezen militairen.» Het oplossen van het AOW-gat: als er een onderwerp is dat de gemoederen bij zowel actief dienende medewerkers als gewezen medewerkers bezighoudt en dus aparte aandacht verdient in deze inzetbrief is dat wel het dichten, dan wel het voorkomen van een AOW-gat. We kunnen de op dit punt levende gevoelens en zorgen in onze komende besprekingen daarom niet negeren. Dat de inzet van de Centrales van Overheidspersoneel daarbij zal zijn om (gewezen) defensiepersoneel van een dergelijk gat te vrijwaren, spreekt voor zich.» Het structureel verankeren van de gevolgen van wetgeving voor het militaire pensioen.» De contouren van het aanpassen van het bezoldigingsstelsel voor het militaire personeel waarbij: Verschillen in de bezoldigingstabellen weggenomen zouden moeten worden; Het stelsel van toelagen, toeslagen en vergoedingen gemoderniseerd moet worden. Werkgelegenheid/-behoud De afgelopen jaren is er bij het Ministerie van Defensie fors bezuinigd. Dit heeft op verschillende manieren zijn weerslag gevonden bij het personeel. Vele defensiemedewerkers hebben Defensie (moeten) verlaten, anderen zitten op dit moment nog in de herplaatsingsperiode. Ook de komende tijd zal de implementatie van de nog resterende bezuinigingen tot het vertrek van medewerkers leiden. Tegelijkertijd zien de Centrales van Overheidspersoneel dat talloze functies niet of niet tijdig gevuld kunnen worden. De Centrales van Overheidspersoneel willen afspraken maken die het onnodig vertrek van medewerkers voorkomt. De huidige signalen, zoals het irreguliere verloop onder het defensiepersoneel, de achterblijvende werving en het beginnende herstel van de economie, maakt het noodzakelijk om tijdig de omslag van maatregelen gericht op uitstroom naar maatregelen gericht op behoud en instroom van (gekwalificeerde) medewerkers te maken. Toeslagen, toelagen en vergoedingen In de (financiële) arbeidsvoorwaarden zijn meerdere niet te rechtvaardigen verschillen in de behandeling van medewerkers opgenomen. Zaken als de overwerkvergoeding voor oversten en hun burgerequivalent, het onderscheid tussen medewerkers met en zonder eigen huishouding en verschillen die zonder onderliggende argumentatie historisch gegroeid zijn, verdienen daarbij onze aandacht. Verder zouden wij met u willen spreken over een aanpassing van het vergoedingenregime voor bereik- en beschikbaarheid. 06 oplinie NOVEMBER 2014

7 werk en inkomen Tekst Anne-MArie Snels PvdA en VVD blokkeren tolkenregeling Nederland zal geen regeling invoeren voor buitenlanders die in eigen land voor hun leven moeten vrezen doordat ze zich tijdens een missie van het Nederlandse leger aldaar hebben laten inhuren als tolk. Op donderdag 16 oktober verwierp de Tweede Kamer een motie waarin D66 de regering opriep zo n regeling in te voeren. De PvdA en de VVD wilden er niet aan. Militairen in actie samen met een tolk Dat was twee dagen eerder al duidelijk geworden tijdens een debat in de Tweede Kamer over dit onderwerp. De oppositiepartijen D66, GroenLinks en SP hadden toen aangedrongen op een collectieve regeling. Op die manier zou geen enkele tolk die door zijn werk voor Defensie in levensgevaar belandt buiten de boot kunnen vallen. Maar de coalitiepartners VVD en PvdA bleken daar niets voor te voelen. Zij willen dat iedere zaak apart wordt bekeken en hebben geen behoefte aan een collectieve regeling zoals veel andere EU-landen die wel kennen. Een collectieve regeling waarbij sprake is van een individuele toets; dus iedereen wordt toegelaten. Aanleiding voor het debat op dinsdagavond 14 oktober was de zaak van de tolk Ahmed Ahmadzai (31), die in 2009 in de Afghaanse provincie Uruzgan voor de Nederlandse troepen werkte. Tegen alle richtlijnen van Defensie in verscheen hij duidelijk in beeld in een BBC-documentaire over de Dutch approach. Nadat de Taliban zijn broer voor hem aanzag en vermoordde, vluchtte Ahmadzai naar Europa en vroeg asiel aan in Noorwegen. Dat verzoek werd afgewezen, waarna hij naar Nederland kwam en daar asiel aanvroeg. Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven (VVD) weigerde dat verzoek in behandeling te (laten) nemen. Hij beriep zich op de Europese afspraak dat asielzoekers alleen in het land van aankomst een aanvraag kunnen indienen. Terwijl de staatssecretaris daarvan kan afwijken, maar dat weigerde Teeven. Ahmadzai zou dus teruggestuurd worden naar Noorwegen en vervolgens door dat land teruggestuurd worden naar Afghanistan. Uitzondering op de regel Die beslissing leidde tot zowel felle kritiek uit de Tweede Kamer als een maatschappelijke discussie. Daaraan leverde ook de AFMP een bijdrage door het schrijven van een brandbrief aan Teeven en de minister van Defensie. Intussen is duidelijk geworden dat Ahmadzai niet terug hoeft naar Noorwegen. Teeven heeft alsnog gebruik gemaakt van zijn bevoegdheid om voor bepaalde personen een uitzondering te maken. De teleurstelling na het debat en de stemming in de Tweede Kamer blijft. AFMP-voorzitter Anne-Marie Snels: Uiteindelijk gaat het erom dat medewerkers die door het ministerie van Defensie of het ministerie van Buitenlandse Zaken worden ingehuurd een veilige werkomgeving kan worden geboden. Je mag van de Staat verwachten dat ze haar eigen werknemers zoveel mogelijk beschermt. Volgens Teeven is daar geen algemeen tolkenbeleid voor nodig; in zijn ogen biedt het vreemdelingenbeleid voldoende soelaas. Daarvan afwijken kan nodig zijn, maar alleen in uitzonderlijke individuele gevallen. Een opvatting waarin hij gesteund wordt door minister Hennis-Plasschaert en de coalitiepartijen. De PvdA wilde in eerste instantie niet eens een debat. Dat het huidige asielbeleid mazen kent blijkt wel uit de druk die nodig was om Ahmadzai alsnog een eerlijke kans te bieden en toe te laten tot de IND procedure»hennis-plasschaert en Teeven hebben wel toegezegd dat het huidige beleid zorgvuldig zal worden geëvalueerd. Snels: Allemaal leuk en aardig, maar van dat soort onderzoeken hebben wij intussen onze buik vol. De AFMP zal zich ervoor blijven inzetten dat de gewenste fatsoenlijke regeling op enig moment alsnog gerealiseerd wordt. oplinie NOVEMBER

8 werk en inkomen Tekst Anne-Marie Snels Komst schadefonds gewenst AFMP wil nieuw onderzoek naar PX-10 Het dossier PX-10 was nog maar twee maanden gesloten, toen in een uitzending van EenVandaag bekend werd gemaakt dat het RIVMonderzoek niet zou deugen. De AFMP ziet er voldoende aanleiding in om een nieuw, onafhankelijk onderzoek te eisen. Verder willen we dat Defensie een schadefonds instelt. De AFMP wordt bij deze aanpak gesteund door de FNV en het Bureau Beroepsziekten van de FNV. In een uitzending van EenVandaag, maandag 20 oktober, is nieuwe informatie over PX-10 aan het licht gekomen. Als reactie hierop stelt de AFMP dat Defensie nalatig is omgegaan met de gezondheid van medewerkers. De gezondheidsrisico s waren allang overduidelijk en toch was er onvoldoende bescherming. Dit is onbegrijpelijk en onacceptabel. Een nieuw onderzoek is noodzakelijk omdat het vorige RIVM-onderzoek onbetrouwbaar lijkt. Daarnaast dient er onder meer een schadefonds te komen. In de uitzending zegt de zeer gerenommeerde Belgische toxicoloog Tytgat dat de berekeningsmethode van het RIVM ten aanzien van de blootstelling aan PX-10 niet juist is. Een korte hoge blootstelling aan benzeen is volgens hem al voldoende om leukemie of een andere vorm van kanker te krijgen. Dit wordt bevestigd door de heer Timmermans, die als arts 17 jaar voor Defensie werkte. Grote vraagtekens Door die berekeningsmethode van het RIVM is er bij Defensie in 2011 geen AFMP-voorzitter Anne-Marie Snels noemt nalatigheid Defensie onbegrijpelijk en onacceptabel. causaal verband geconstateerd tussen het werken met PX-10 en het krijgen van vormen van kanker. Op basis hiervan achtte Defensie zich ook niet aansprakelijk voor de 2500 mensen die zich destijds gemeld hebben. Maar daar moeten we nu, op basis van de uitlatingen van deze experts, grote vraagtekens bij zetten. De AFMP eist dan ook een nieuw onderzoek naar de blootstelling van defensiemedewerkers aan PX-10. Nieuwe informatie Via een WOB procedure (Wet Openbaarheid Bestuur) is bovendien nieuwe informatie boven tafel gekomen, die nog niet bij ons bekend was toen in 2011 het onderzoek naar PX-10 van Defensie (uitgevoerd door het RIVM) plaatsvond. Deze informatie en de bevindingen van de experts die door EenVandaag zijn bevraagd, stellen dat onderzoek in een geheel ander daglicht. 08 oplinie NOVEMBER 2014

9 Defensie heeft medewerkers willen en wetens, zeker tot in de negentiger jaren, laten doorwerken met PX-10. Allang bekend Toen was allang bekend dat de benzeen in PX-10 schadelijk is (al in 1976 was er een Europese richtlijn die aangaf dat iedere blootstelling schadelijk is). Terwijl de top van Defensie in het begin van de tachtiger jaren ook nog eens meerdere malen gewaarschuwd heeft voor het gevaar van PX-10. Bovendien blijkt nu ook dat de medewerkers door Defensie volstrekt onvoldoende beschermd zijn tegen PX-10. Voor de AFMP is duidelijk dat ook wij door Defensie en het RIVM op het verkeerde been zijn gezet door het verstrekken van onjuiste en onvolledige informatie bij de eerdere afwikkeling van het PX10 dossier. Onbegrijpelijk en onacceptabel AFMP-voorzitter Anne-Marie Snels zegt in een reactie: Ik vind het onbegrijpelijk en onacceptabel dat Defensie zó met de gezondheid van haar medewerkers is omgegaan. Terwijl overduidelijk al lang bekend was dat PX-10 zeer gevaarlijk was, tot kanker kan leiden, er veel klachten waren en er zelfs mensen overleden zijn door het gebruik van PX-10. Structurele aanpak De voorzitter vervolgt: We worden iedere keer opnieuw verrast door het feit dat Defensie haar medewerkers bloot heeft gesteld aan gevaarlijke stoffen. We hadden bijvoorbeeld de Hawk-straling, asbest, chroom6, het gebruik van Lariam,en nu wederom PX-10. Iedere keer opnieuw vindt er een strijd plaats om erkenning van schadeclaims van slachtoffers. Daar moet écht een einde aan komen. Defensie moet nu haar verantwoordelijkheid nemen. Het wordt hóóg tijd voor een structurele aanpak voor dit soort problemen, om te voorkomen dat we van incident naar incident blijven gaan. Zie ook het volgende artikel in deze OpLinie. Doodziek maar niet verbitterd Roep om duidelijkheid De tragische kwestie rond de chroom-6 camouflage verf maakt een ding duidelijk: veel mensen zijn erg onzeker over de vraag of het werken met giftige stoffen hun gezondheid heeft aangetast. Zekerheid hierover zou de gemoedsrust goed doen. Bij het ABPzorgloket zijn zeker 530 meldingen binnengekomen. Ook bij de AFMP zijn meldingen binnengekomen van leden. Hoe gaan zij om met de wetenschap dat Defensie al langer wist dat de stoffenschadelijk zijn, en dat er een onderzoek aankomt? Tekst en foto Alex Groothedde»Een van degenen die zich bij de AFMP hebben gemeld is Lex Bout (74). Hij werkte van 1967 tot 1994 bij de gronduitrusting van Vliegbasis Leeuwarden. Bout verrichtte onderhoud aan aggregaten, turbo s, machines en motoren. In een primer, bestemd voor het voorbewerken van metaal voordat het geschilderd werd, zat het kankerverwekkende zinkchromaat. Voor het ontvetten werd trichloorethyleen en aceton gebruikt. Dit alles zonder dat Bout er ook maar Lex Bout met zijn vrouw en dochter Priscilla. enigszins tegen beschermd was. Er waren geen mondkapjes, er was geen afzuiginstallatie, er was helemaal niets. Nu heeft hij kwaadaardige longkanker in een vergevorderd stadium, met uitzaaiingen naar zijn hersenen. Dat is bijzonder tragisch, maar niettemin blijft hij positief. Bout probeert nog zoveel mogelijk te genieten van het leven, samen met zijn vrouw en kinderen. Zijn vakantie in Spanje, geboekt voor de diagnose longkanker, was hoogstwaarschijnlijk zijn allerlaatste vakantie en oplinie NOVEMBER

10 werk en inkomen ons werd nooit gezegd dat we niet met het spul mochten werken daar kijkt hij met plezier op terug, ook omdat een paar van zijn kinderen daar onverwachts langskwamen. Emoties zullen bij Bout niet snel de overhand krijgen. Dat bleek wel op 17 maart dit jaar, toen in het ziekenhuis de diagnose werd gesteld die feitelijk zijn doodvonnis betekende. Waar zijn familie huilend aan het bed stond, reageerde Bout zelf tamelijk nuchter: hij bedankte de arts voor de mededeling. Die nuchterheid verklaart ook waarom hij gematigd reageert op het nieuws dat Defensie al 1987 in op de hoogte was van de gezondheidsrisico s. Defensie wist dus al langer dat het scheef zat, toch werd ons nooit gezegd dat we het spul niet mochten gebruiken. Maar het is me niet direct om een claim te doen. Waar het me om gaat is dat er duidelijkheid komt. Daarom is het mooi dat er nu een onderzoek komt. Want ik kan nu nog niet niet zeggen dat ik longkanker heb gekregen door de dienst, ook al heb ik bijna 30 jaar met die stoffen gewerkt. Bout is niet iemand die met wrok omkijkt. Ik heb een leuke diensttijd gehad. En je weet dat het troep is waarmee je werkt. Dat we geen bescherming hadden was geen onachtzaamheid maar veel meer een automatisme. Slagroomtaart Door chemokuren en bestralingen is de tumor kleiner geworden, maar verdwijnen zal hij niet en het ziekteproces zal gestaag verder gaan. Ik was na de chemo zeven kilo afgevallen en had geen smaak meer. Dat is erg; je eet dan niets meer. Ik moest aankomen en daarom moest ik taart met slagroom eten, maar dat kon niet, want door de chemo had ik suikerziekte gekregen en moest ik insuline spuiten. Toch ziet hij er goed uit. Ja, ik voel me nu redelijk goed. Het is een enorm verschil met eerder, toen ik vaak zo moe was dat ik zat te trillen. Wat hem goed heeft gedaan is de aandacht van onder andere zijn oud-collega s, waar een grote stapel kaarten nog aan herinnert. Hij plukt de dag. Zijn vrouw: De dokter gaf ons advies dat als we samen nog iets wilden doen, we dat snel moesten doen. We zijn toen naar Centerparcs en naar Terschelling gegaan. Niet te klagen Het is vreemd om na het gesprek in de huiskamer afscheid te nemen. Hoe zal het hem vergaan? Maar het is goed om te weten dat hij zich nog goed genoeg voelt om met zijn zoon te musiceren, samen op de gitaar. Indorock, country en jazz. Of om naar de Pasar Malam te gaan. Ook goed te weten is dat hij over de schaduw van zijn jeugd is heengestapt. Ik had toen geen fijne tijd; ik ben opgegroeid bij mijn grootmoeder; mijn vader was in de Tweede Wereldoorlog gesneuveld en mijn moeder is toen in het Jappenkamp omgekomen. Maar ik heb niet te klagen over hoe mijn leven is gelopen. Het verhaal van Lex Bout is tekenend voor de positieve mentaliteit van veel (oud-) defensiemedewerkers. Het is diezelfde mentaliteit en grote loyaliteit jegens Defensie die ze terughoudend laat zijn in hun reactie. Defensie is moreel verplicht recht te doen aan de grote gevoelens van onrust en onzekerheid bij tal van mensen door excuses aan te bieden en door zonder terughoudendheid mee te werken aan het RIVM-onderzoek. De AFMP wil:» Nieuw onderzoek De AFMP wil dat het onderzoek naar het gebruik van PX-10 en de effecten daarvan op de medewerkers heropend wordt. Onafhankelijken moeten kritisch naar de eerdere uitkomsten gaan kijken, mede op basis van de nieuwe informatie van Defensie die nu boven tafel l is gekomen. Contra-onderzoek is nodig om vast te stellen of de bevindingen van het RIVM kloppen. Zo niet, dan moeten de 2500 ingediende claims alsnog in behandeling worden genomen en ook nieuwe claims worden toegestaan.» Onafhankelijke diagnostiek (en behandelingsadvies) van slachtoffers Tegelijkertijd wil de AFMP onafhankelijke diagnostiek (en behandelingsadvies)van slachtoffers / (voormalig) defensiemedewerkers door een expert op het terrein van de beroepsziekten ( om te beginnen met PX-10 en chroom-6). Te denken valt hierbij bijvoorbeeld aan de Polikliniek Mens en Arbeid (PMA) van het AMC. PMA afficheert zich als onafhankelijk beoordelaar en wil uitdrukkelijk alleen optreden in opdracht van beide partijen. Onafhankelijke diagnose en behandeling is van belang voor de AFMP én de defensiemedewerkers: we willen dat onze leden en het Defensiepersoneel snel en vertrouwenwekkend geholpen worden.» Schadefonds Defensie We willen dat Defensie een schadefonds instelt, waarop slachtoffers en 10 NOVEMBER oplinie november 2014

11 We zullen aandringen op heropening van het meldpunt px-10 Onderzoek chroom-6: AFMP wil vinger in de pap H De AFMP en de andere defensiebonden willen een stevige vinger in de pap bij het RIVM-onderzoek naar de blootstelling aan schadelijke stoffen die defensiebreed zijn gebruikt. De bonden hebben geëist dat het onderzoek zal gaan naar de in het verleden gebruikte verf, de lagen daaronder (onder andere de primer) en de bewerking daarvan. Met andere woorden, het onderzoek moet zich richten op het aanbrengen van verf en onderlagen, maar ook van de bewerking van oppervlakten waar de verf en onderliggende lagen op is aangebracht. Denk hierbij aan het schuren van en boren in de materialen. nabestaanden een beroep kunnen doen. In het fonds participeren Defensie, defensievakbonden en externe deskundigen. Dit is enigszins te vergelijken met bijvoorbeeld het huidige Instituut Asbestslachtoffers (IAS), waarbij ook meerdere partijen meesturen. Door middel van diagnostiek en passende protocollen, waarbij blootstelling aan PX-10 of chroom-6 en daaruit voortkomende ziekten kan worden vastgesteld, dient aan slachtoffers snel een basisbedrag te worden toegekend als stap in het afwikkelen van de schadeclaim. Van belang voor de AFMP en de leden is dat dit fonds voorkomt dat- zoals nu in veel zaken rondom beroepsziekten gebruikelijk is- de werkgever traineert en aansprakelijkheid van zich af probeert te houden. Een punt van zorg is de volstrekt uitgeklede Defensiebegroting; de politiek moet bereid zijn om financiële middelen beschikbaar te stellen. Defensie heeft immers een zorgplicht en mag zich daar niet aan onttrekken. Zo nodig gaan we schade claimen namens onze leden.» Heropenen meldpunt PX-10 bij Defensie Wij zullen de Minister in het formele overleg dringend verzoeken snel het meldpunt PX-10 te heropenen, zodat werknemers met klachten zich daar (opnieuw) kunnen melden. Wat gaan we verder doen? We zullen nog deze week een brief sturen naar de Minister waarin we aandringen op een snelle reactie op onze inzet zoals hier boven omschreven. Verder zullen we ook de politieke partijen gaan benaderen, er zijn immers extra financiële middelen nodig voor het kunnen instellen van een schadefonds. Samenwerking FNV De AFMP wordt bij deze aanpak gesteund door de FNV en het Bureau Beroepsziekten van de FNV. Daar zit veel deskundigheid op dit terrein. Deze samenwerking maakt ons nóg sterker om de problemen structureel op te lossen. Ervaringen delen Wij zullen u met enige regelmaat op de hoogte houden van de ontwikkelingen rond PX-10, via de website en ons blad OpLinie. Zodra er duidelijkheid is over het opnieuw openen van het meldpunt PX-10 van Defensie, zullen wij u informeren. Hebt u met PX-10 gewerkt, ondervindt u gezondheidsproblemen en wilt u uw ervaringen met ons delen? Stuurt u dan een naar Ook meldingen meenemen De centrales vinden het van groot belang dat de (inmiddels 530) meldingen die zijn binnengekomen bij het ABP Zorgloket ook worden meegenomen in het RIVMonderzoek. Daarbij valt te denken aan het opstellen van vragen om helder te maken waaraan ze zijn blootgesteld, onder welke omstandigheden en welke eventuele medische klachten ze nu ervaren. De centrales vragen nadrukkelijk om betrokken te worden bij het opstellen van deze vragen. De centrales vragen in de brief tevens om afspraken over de wijze waarop ze worden betrokken bij het RIVM-onderzoek. Breder trekken Maar daar blijft het niet bij. Al jaren worden defensiemedewerkers met enige regelmaat opgeschrikt door berichten over (mogelijke) blootstelling aan gevaarlijke stoffen of straling. Voorbeelden daarvan zijn PX-1O (zie ook het vorige artikel), asbest en de straling van de HAWK-radar. De gezamenlijke centrales vinden dit zeer ongewenst. Zij willen daarom graag met de Minister spreken over de mogelijkheden om proactief en stelselmatig mogelijke blootstelling aan gevaarlijke stoffen en straling in kaart te brengen. De prioriteit ligt nu echter bij CARC en chroomhoudende verven. oplinie NOVEMBER

12 werk en inkomen Hans de Gruijter Ziek van schoonmaakmiddel CRC? Naast CARC en chroom-6 is er bij Defensie ook met andere giftige stoffen gewerkt. Een oude bekende is PX-10, maar er is ook een ander schoonmaakmiddel: CRC. Dit werd gebruikt voor het verwijderen van het zogenoemde kruitslijm. Dit laagje bleef achter op de romp van de Starfighter nadat er was geschoten. Dat zwarte laagje moest weg, anders kon dat deel van de romp niet goed gecontroleerd worden. Een van de mensen die hiermee in aanraking is gekomen, is Hans de Gruijter (74). Hij heeft tussen 1960 en 2003 als vliegtuigonderhoudsmonteur gewerkt op Vliegbasis Leeuwarden. Daar maakte De Gruijter onder andere de rompen van jachtvliegtuigen schoon met CRC. Niet lang na de opvolging van de Starfighter door de F-16 werd CRC verboden, omdat het kankerverwekkend was. Bij hem werd in de zomer van 2011 blaaskanker geconstateerd. In september is hij geopereerd; zijn blaas is toen verwijderd, samen met zijn prostaat en lymfeklieren. Helaas waren er na deze riskante (Bricker) operatie pijnlijke complicaties. Hierdoor moest hij een maand in het ziekenhuis moest blijven; ongeveer twee weken langer dan verwacht. Een pijnlijke toestand, en het is nog niet over: de specialist moet nog bepalen of De Gruijter weer schoon is. Zo niet dan moet hij bestraald worden. We waren altijd enorm loyaal naar Defensie Mede door de aandacht voor chroom-6 en CARC sloeg bij De Gruijter de paniek toe. Zijn ziekte zou toch niet zijn veroorzaakt door het werken met CRC? Vandaar dat hij zich meteen meldde bij de AFMP. Ik heb me de ene dag bij de bond gemeld, de dag erop lag ik in het ziekenhuis. En al de dag na ontslag vindt dit gesprek plaats bij hem thuis in Heerenveen. We houden het dus maar kort, want veel energie heeft hij nog niet. Ik heb me gemeld omdat ik me belazerd voelde door Defensie. We hebben nooit een waarschuwing gekregen. Er bestond wel speciale kleding voor het wassen van vliegtuigen, maar van het bestaan hiervan wist je niet eens. Er waren misschien wel voorschriften, maar die waren niet algemeen bekend bij de TD; ze werkten alleen met NATOnummers. Daarom rotzooiden we maar wat aan. Tegenwoordig staat alles wel haarfijn beschreven. Het is werkelijk schandalig dat Defensie het achteraf wel bleek te weten. Wij waren allemaal enorm loyaal met onze werkgever, maar Defensie is dat achteraf gezien dus niet geweest. Al moet ik er overigens wel meteen bij zeggen dat ik bij Defensie een mooie tijd heb gehad. Gerechtigheid Hoe De Gruijter het vindt dat Defensie nu dan onderzoek doet naar de andere middelen, CARC en chroomhoudende verven, en dat later ook giftige stoffen in het onderzoek worden meegenomen? Ideaal. Het betekent een heleboel. Ik hoop op gerechtigheid en excuses, dat zou mooi wezen. Het is ook maar goed dat de bond hier aandacht aan besteedt, want uit zichzelf had Defensie het onderzoek niet gedaan. Al duurt het nog wel even voordat dat is afgerond, maar daar heb ik vrede mee. 12 NOVEMBER oplinie november 2014

13 EUROMIL Tekst RenĖ schilperoort 110 e EUROMIL Presidium: Zorgen over uranium en samenwerking Tijdens het 110 e Euromil Presidium werd op 17 en 18 oktober in Rome onder andere gesproken over de alarmerende situatie rond verarmd uranium. Ook wisselingen in het bestuur kwamen aan de orde. Een Portugees lid van het Europees Parlement liet weten hoe binnen het EP wordt gesproken over (het gebrek aan) rechten van militairen. Verarmd uranium Falco Accama, advocaat in Italië, sprak over de vele zaken rondom verarmd uranium die hij voor de Italiaanse rechter heeft laten komen. Zijn eerste zaak dateert uit Italië heeft relatief veel te maken met de gevolgen van het gebruik van verarmd uranium. Op Sicilië is al ruim 50 jaar het schietterrein Quirra in gebruik als wapentestlocatie; het is de grootste experimentele schietbaan in Europa van de NATO. Daarbij was (en is) door geheimhouding erg weinig zicht op wat daar precies gebruikt is, welke milieuverontreiniging heeft plaatsgevonden en welke gevolgen dit heeft voor de gezondheid van mensen (en dieren) in de omgeving. Verhoogd aantal ziektes Het probleem is dat sinds de jaren 90 opeenvolgende ministers van Defensie in Italië geen maatregelen hebben getroffen om militairen te beschermen. Bij militairen die er gewerkt hebben (en bij burgers in de omgeving) is volgens spreekster Ria Verjauw uit België een verhoogd aantal ziektes vastgesteld. Er zijn volgens advocaat Accama in Italië ongeveer zaken van militairen die door het gebruik van verarmd uranium kanker hebben opgelopen. 300 daarvan zijn er intussen overleden. Hij gaf aan dat wapens met verarmd uranium uitgebannen zouden moeten worden. Het Europese Parlement, maar ook EUROMIL, kunnen daar een rol in spelen. Bekend ontkengedrag H Professor Manfred Mohr uit Duitsland memoreerde de geschiedenis rondom het militair gebruik van verarmd uranium. In 2007 werd vastgesteld dat verarmd uranium mogelijk schadelijke effecten heeft. Gespecialiseerde agentschappen van de VN begonnen in 2008 druk uit te oefenen om te stoppen met het gebruik ervan vanwege het gevaar voor kinderen en dieren (misvormingen bij de geboorte). Een veel gehoorde klacht is dat het verband met de aandoeningen die mensen krijgen wordt ontkend. Ook wordt er gezegd dat schadevergoeding niet nodig is omdat de klachten andere oorzaken hebben, zoals roken en ander ongezond gedrag. Wat dat betreft lijkt Nederland veel op Italië. Opmerkelijk, want Nederland behoort qua rechten toch bij de top in de noordelijke landen. Op het gebied van Arbozaken passen we echter goed bij de ministeriële cultuur van de zuidelijke landen, die stukken minder sociaal is, en waardoor militairen geen rechten kennen. Europese samenwerking Tijdens het presidium vond een gesprek plaats met Ana Gomes, lid van het Europese Parlement voor Portugal. Zij stipte aan hoe binnen het EP wordt gesproken over de militaire samenwerking tussen de Europese landen, en Verkiezingen bestuur»tom McCarthy van de Ierse vakbond PDFORRA, is gekozen tot opvolger van Simon Deveraux, die met pensioen is gegaan. De nieuwe bestuurder van EUROMIL is geen onbekende en mede daarom is hij gekozen met 80 van de 102 stemmen (AFMP heeft er 7, de MARVER 2). Tegenkandidaat was Dzintars Klava van de Litouwse vakbond LSA. welke rol het EP heeft op het gebied van het verdedigen van de mensenrechten van soldaten. Gezien de recente gevaren voor de veiligheid in Europa (Oekraïne, Ebola) is zij voorstander van een versterking van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN). Hierdoor moeten met een militaire macht kunnen worden afgedwongen en humanitaire rampen voorkomen. Zij erkende dat financiële crisis een zware wissel trekt op de militaire capaciteit en de rechten van militairen. Er moet daarom meer Europese militaire samenwerking komen. De parlementariër erkende verder dat daarmee ook de cultuur waarin de rechten van militairen worden veronachtzaamd moet veranderen. Veel mensen die gaan over het veiligheidsbeleid hebben om uiteenlopende redenen niet veel op met het verlenen van sociale rechten aan militairen. Mede hierdoor worden beslissingen over plannen om meer Europees samen te werken door de Raad van Europa keer op keer vooruitgeschoven. Het lidmaatschap van EUROMIL is toegekend aan de bonden AMTM uit Spanje en ASNS en SOVCG uit Servië. oplinie NOVEMBER

14 werk en inkomen Militairen in Mali de dupe van geldgebrek Defensie foto: avdd De AFMP wil in het overleg met Defensie praten over de extreem slechte voorzieningen die Defensie voor de Nederlandse militairen in Mali georganiseerd heeft. Ook zal de bond er nogmaals bij minister Hennis- Plasschaert van Defensie op aandringen dat militairen die worden uitgezonden (bijvoorbeeld om te vechten tegen IS) verzekerd moeten zijn van een gedegen voorbereiding en goede voorzieningen op het gebied van hygiëne, huisvesting, kleding en uitrusting. De omstandigheden in het kamp Castor in Mali zijn superslecht. Na acht maanden blijkt Defensie nog altijd niet in staat om de basale voorzieningen voor zijn medewerkers op orde te hebben. De legio klachten die de AFMP heeft ontvangen gaan onder andere over: volstrekt ontoereikende en onhygiënische sanitaire voorzieningen (toiletten, douches) de geringe privacy en tropische warmte in de tenten waardoor goede nachtrust onmogelijk is een veel te warme en onhygiënische eetzaal een slechte postvoorziening (wachttijd drie tot vijf weken) het verstrekken van allerlei uitrustingsstukken die niet nodig zijn het niet-verstrekken van allerlei uitrustingsstukken die wel nodig zijn het haperen van de levering van de noodzakelijke kleding en uitrusting bij het KPU bedrijf. Diverse media berichten over spartaanse leefomstandigheden. Zo laat de NRC in de editie van 15 oktober 2014 correspondent Emilie van Outeren het volgende optekenen: We zijn hier al bijna een jaar bezig, en nog steeds slapen we in tenten, klaagt een militair. Hij laat zien De toiletten zijn niet meer dan een stoel met een gat erin. hoe hij met zeven collega s in een witte tent kampeert. ( ) Omdat de ene aanwezige airco de hitte niet aankan, hebben ze in Gao zelf ventilators aangeschaft. ( ) Als er wisselingen van militairen zijn, bijvoorbeeld toen laatst een nieuwe lichting helikopterbemanning binnenkwam, slapen zij met tientallen in de kleine sporthal. En voor al die honderden militairen heeft het kamp precies vier functionerende wc s met stromend water. Twee voor het handjevol vrouwen dat hier werkt, en twee voor de mannen. Er waren er meer, maar die zijn verstopt 14 oplinie NOVEMBER 2014

15 Welk weer je er ook hebt, het is altijd afzien in kamp Castor. geraakt en niet gerepareerd. In plaats daarvan zijn de mannen verbannen naar de poepstoelen aan de rand van de basis. Daar doen ze hun behoefte op een klapstoel met een gat erin en een plastic zak eronder. Douchen, in cabines die gemaakt zijn van tentzeil, is vanwege de waterschaarste gelimiteerd tot vier minuten per persoon per dag. En dat is nog maar een deel van de klachten. Klachtenregen Tijdens de Technische Briefing in de Tweede Kamer beweerde generaal Middendorp op woensdag 15 oktober dat de klachten die de publiciteit hadden gehaald slechts afkomstig waren van enkele militairen. De AFMP bestrijdt deze visie. Van de zomer regende het al klachten die door de AFMP gemeld zijn bij de top van Defensie en ingebracht zijn in het overleg. Een woordvoerder van Defensie meldde op 15 oktober aan de pers dat er nog geen overleg had plaatsgevonden. Slechts een klein deel van de militairen heeft aan de AFMP gemeld dat de omstandigheden in Mali zwaar maar draaglijk zijn. t. De klachten over de primitieve leefomstandigheden worden breed gedragen, afgaande op de berichten die de AFMP van leden heeft ontvangen. Een militair meldt ons bijvoorbeeld: Dit is de meest amateuristische voorbereidingsperiode die ik heb meegemaakt. De ouders van een militair melden: In twee eerdere uitzendingen naar Afghanistan waren de condities niet zo extreem slecht als nu in Mali. Een vrouw van een militair: Ik vraag me af waarom het voor vluchtelingen niet langer leefbaar is dan een paar weken in tenten en onze mannen en vrouwen er wel zes maanden in moeten verblijven. Dit maakt me boos. Zorgplicht Militairen verkeren in een bijzondere positie en zij begrijpen als geen ander dat de omstandigheden in het begin van een missie primitief zijn. Militairen begrijpen echter totaal niet dat na acht maanden missie de meest elementaire basisvoorzieningen nog steeds niet goed zijn geregeld, hoewel er al vele malen over is geklaagd. De minister voldoet daarmee niet aan haar zorgplicht en toont zich op dat punt een slechte werkgever voor de mannen en vrouwen die op missie zijn. Naar aanleiding van de briefing wordt nu in de pers gesuggereerd dat het de militairen in Mali slechts te doen zou zijn om een betere financiële vergoeding. Dat was slechts een klein onderdeel van de ontvangen klachten, die door de minister wordt uitvergroot om de aandacht van andere zaken af te leiden. Het doet geen recht aan de situatie van het personeel in Mali. Defensie bagatelliseert Generaal Middendorp gaf in de technische briefing aan dat begin januari 2015 alle militairen in de woonchalets verblijven De AFMP zal hem aan zijn woord houden. Ons bereiken namelijk geheel andere berichten: nu al zou bekend zijn dat woonchalet 4 en 5 pas in maart 2015 worden opgeleverd, zodat honderd tot tweehonderd militairen nog zeker tot maart 2015 in tenten zullen slapen, bij temperaturen die soms oplopen tot 60 graden. Die containers zijn ook nodig om de nodige veiligheid te waarborgen in het gebied waar volgens de VN de veiligheidsrisico s fors toenemen. Erkenning en oplossingen De AFMP zal in het overleg met Defensie de omstandigheden in Mali nogmaals aan de orde stellen. Het personeel in Mali heeft recht op een fatsoenlijke behandeling; ze mogen zich daarin gesteund weten door de AFMP. Verder zal de AFMP opnieuw de aandacht van de minister vragen voor de situatie van militairen die worden uitgezonden. We hebben inmiddels namelijk al de nodige berichten gekregen dat ook in de aanloop naar de missie in de strijd tegen IS het nodige»bent u op missie in Mali of gaat u binnenkort, meld dan uw bevindingen op: Een zandstorm nadert het kamp. misgegaan is op het gebied van de voorbereiding, verstrekking van kleding en uitrusting en werk en leefomstandigheden. Ordinaire geldkwestie In operationele omstandigheden zijn arbo-regels uiteraard beperkt van toepassing. Dat ontslaat de minister van Defensie niet van de verplichting al het mogelijke te doen om de werkomstandigheden van militairen zo gezond en veilig mogelijk te maken. De middelen om dat te doen zijn gewoon verkrijgbaar en te leveren. Het is echter een ordinaire geldkwestie dat maatregelen worden uitgesteld en de situatie in Mali wordt gebagatelliseerd. De AFMP meent dat de visieloze en onverantwoorde bezuinigingen die de afgelopen jaren op Defensie hebben plaatsgevonden mede de oorzaak hiervan zijn. De AFMP heeft er bij voortduring op gewezen dat die ten koste zouden gaan van de veiligheid, gezondheid en welzijn van het (uitgezonden) personeel. Het is uiterst zuur om te zien dat dit nu meer en meer bewaarheid wordt. oplinie NOVEMBER

16 pensioen Tekst dick harte Uw pensioenregeling in 2015 De onderhandelaars van de defensiebonden hebben met de overheid een akkoord bereikt over een herziening van de pensioenregelingen voor militairen. De herziening gaat in vanaf 1 januari 2015 en wordt alleen doorgevoerd omdat het kabinet besloten heeft de belastingvrije ruimte voor collectief pensioensparen (= door de werkgever en de werknemers samen betaald) vanaf volgend jaar verder af te knijpen. Je regeling niet op tijd aanpassen leidt dan automatisch tot fiscale overtredingen en boetes. 16 oplinie NOVEMBER 2014

17 Eén van de speerpunten in het regeerakkoord van het kabinet Rutte II is het flink verlagen van het percentage van hun pensioen dat Nederlanders per jaar kunnen opbouwen op basis van een collectieve (belastingvrije) spaarregeling. Het kabinet redeneert als volgt: in de 21-ste eeuw blijft iedereen langer leven en dus ook langer werken. We hebben dus meer jaren de tijd om voldoende pensioen bij elkaar te sparen. De opbouw per jaar kan daarom wel wat lager en daarmee ook de jaarlijks belastingvrij in te leggen pensioenpremie. rechtvaardige herziening militaire pensioenregeling komt pas later aan de orde Meer belastinginkomsten En dat is weer gunstig voor de overheidsfinanciën. Doordat er op het brutoloon minder pensioenpremie wordt ingehouden, blijft er een groter bedrag over om loonbelasting over te heffen. Er stroomt dus vanaf 2015 opnieuw maandelijks extra geld naar de schatkist, dat daar anders pas over tientallen jaren zou zijn beland bij het uitbetalen van het pensioen (pensioen is uitgesteld loon). Zoals bekend vallen het militair personeel en het burgerpersoneel bij Defensie onder twee verschillende pensioenregelingen. De burgermedewerkers hebben inmiddels net als alle andere ambtenaren de overstap gemaakt naar een zogenaamde middelloonregeling. Dat is een spaarplan dat voorziet in een pensioenuitkering op basis van het salaris dat je tijdens je werkzame leven gemiddeld hebt verdiend. Militairen sparen nog altijd (samen met de werkgever) voor een pensioenuitkering gebaseerd op hun salaris in hun laatste werkjaar. Hun spaarplan is een zogenaamde eindloonregeling. 1 Pensioenregeling militairen Op 17 december vorig jaar bereikte het kabinet Rutte II met vijf politieke partijen (PvdA, VVD, D66, ChristenUnie en SGP) een akkoord over het verlagen van de belastingvrije ruimte voor collectief pensioensparen op basis van een eindloonregeling. Vanaf 2015 zou de fiscus alleen nog meewerken aan een opbouw van maximaal 1,675 procent per jaar. Daar zat een ernstig knelpunt, want volgens de huidige regeling bouwen militairen jaarlijks 1,75 procent van hun pensioen op. Tijdelijke oplossing Het is de bedoeling dat de werkgever en de bonden op enig moment gaan onderhandelen over een structurele oplossing voor de militaire pensioenregeling. Die structurele oplossing zal echter nog heel wat voeten in de aarde hebben, gezien de unieke rechtspositie van militairen. Beide partijen waren het erover eens dat het een dusdanig complexe vraagstuk is dat daarvoor meer tijd nodig is. Het was daarom beter een tijdelijke oplossing te bedenken voor 2015 waardoor de bestaande regeling aan de nieuwe fiscale spelregels blijft voldoen en er verder zo weinig mogelijk aan verandert. Die tijdelijke oplossing is gevonden in een aanpassing van de zogenaamde pensioen richtleeftijd. Dat is de leeftijd die bij de pensioenberekeningen als uitgangspunt wordt gehanteerd. Die leeftijd wordt verhoogd van 65 naar 67 jaar. Dat wil niet zeggen dat de uitbetalingen van het militaire pensioen later van start gaan. De startleeftijd daarvoor blijft ook in 2015 de leeftijd van 65 jaar. Bij de berekening van het pensioen gaat echter wel de leeftijd van 67 jaar gebruikt worden. Daardoor kan het opbouwpercentage voor de meeste deelnemers 1,75 procent blijven zonder dat dat problemen oplevert met de fiscus. Gebruiken fiscale ruimte partnerpensioen Helaas geldt dat niet voor alle deelnemers. Er zullen in 2015 ook militairen zijn die meer pensioen opbouwen dan belastingvrij is toegestaan. Een dergelijk probleem heeft zich ook in 2014 voorgedaan en is toen opgelost door het benutten van nog openstaande belastingvrije spaarruimte in het partnerpensioen. De partners van de betreffende militairen moesten daarvoor schriftelijke toestemming geven. Uit oriënterende gesprekken is gebleken dat Belastingdienst bereid is opnieuw met deze procedure akkoord te gaan. Voorwaarde is dat Defensie een plan van aanpak opstelt om in voorkomende gevallen de vereiste toestemming te verkrijgen. Onder deze voorwaarden zal de fiscus ermee akkoord gaan om de militaire pensioenregeling ook in 2015 aan te merken als een zogenoemde fiscaal zuivere regeling. Meer overschrijdingen Een belangrijk verschil met 2014 is echter dat het aantal overschrijdingen toen aanzienlijk kleiner was. Door het verder afknijpen van de beschikbare fiscale ruimte wordt in 2015 een veel grotere groep getroffen. Naar verwachting zal de pensioenopbouw van tussen de en militairen voor een deel buiten de belastingvrije ruimte vallen. Als hun partner dan geen toestemming geeft voor het overhevelen van dit deel naar de nog vrije fiscale oplinie NOVEMBER

18 pensioen» Voor inkomens boven wordt een opbouwpercentage gehanteerd van 1,875 procent en de bijbehorende hoge AOW-franchise van akkoord tussen bonden en defensie is een begin, nu de fiscus nog ruimte in het partnerpensioen, wordt het opbouwpercentage van de betreffende deelnemers verlaagd van 1,75 naar 1,675 procent. Hierdoor wordt niet alleen hun toekomstige pensioen verlaagd, maar ook de zogenaamde backservice. Dat is een karakteristiek onderdeel van een eindloonregeling. Gaat tijdens je werkzame leven je salaris omhoog, dan moet met terugwerkende kracht ook het eerder opgebouwde deel van je pensioen in waarde stijgen. Dat gebeurt met het op dat moment geldende opbouwpercentage. Is dat verlaagd van 1,75 naar 1,657 procent, dan loop je dus een deel van de waardetoevoeging mis. Aan het eind van de rit krijg je daardoor een aanmerkelijk lager ouderdomspensioen uitgekeerd.»er is een akkoord tussen de bonden en Defensie. Daarmee zijn we er echter nog niet. Er is nog een aantal andere partijen die hun toestemming moeten verlenen. De fiscus is er daar één van. Het APG, de organisatie die voor het ABP de uitvoering van de pensioenregelingen voor haar rekening neemt, heeft daarnaast veel tijd nodig om alles voor te bereiden en uit te voeren. Het zal daarom nog wel enige tijd duren voordat nadere informatie beschikbaar komt. Houd voor het laatste nieuws onze website in de gaten! 2 Pensioenregeling burgerpersoneel Zoals gezegd is de pensioenregeling voor burgerambtenaren een middelloonregeling. De politiek heeft besloten dat de belastingvrije ruimte voor collectieve pensioenopbouw op basis van dat soort regelingen vanaf 2015 wordt beperkt van 2,15 tot 1,875 procent per jaar. Die percentages zullen u als ABP-deelnemer wellicht niet bekend voorkomen. Dat klopt; niet elk pensioenfonds mag automatisch het maximale belastingvrije opbouwpercentage gebruiken. Welk percentage wordt toegestaan hangt onder andere af van de hoogte van de geschatte toekomstige AOW-uitkering (de zogenaamde AOW-franchise). ABP hanteert daarvoor een relatief laag bedrag, met als gevolg dat burgerambtenaren over een relatief groot deel van hun inkomen pensioen opbouwen. Om te zorgen dat de belastinginkomsten op peil blijven hanteert de fiscus dan een lagere vrijstelling. Vandaar dat de huidige ABP-regeling een opbouw van 1,95 procent per jaar kent lager dus dan de maximaal toegestane 2,15 procent. Redelijke afspraken Om binnen de verminderde belastingvrije ruimte te blijven moet het ABPopbouwpercentage vanaf 2015 worden verlaagd. Welk akkoord is daarover uit de bus gekomen?» Voor deelnemers met een inkomen tot wordt vanaf 2015 een opbouwpercentage gehanteerd van 1,701 procent en de bijbehorende lage AOW-franchise van Deze aanpak leidt tot een evenwichtige spreiding van de versobering van de pensioenopbouw over de inkomensklassen. Deelnemers met een lager inkomen bouwen jaarlijks een lager percentage op dan het fiscaal toegestane maximum, maar wel over een zo groot mogelijk deel van hun inkomen. Deelnemers met een hoger inkomen bouwen het fiscaal maximaal toegestane percentage op, maar wel over een kleiner deel van hun inkomen. Deze uiteenlopende aanpak levert in beide gevallen het gunstigste resultaat op. Ook is afgesproken dat de zogenaamde overhevelingstoeslag (OHT) tot het pensioengevend inkomen gaat behoren. Het inkomen waarover pensioen wordt opgebouwd kan daardoor met maximaal 792 stijgen. Extra nabestaandenpensioen Tot slot is afgesproken dat burgerambtenaren vanaf 2015 meer nabestaandenpensioen gaan opbouwen. Dat extra kapitaal kan te zijner tijd worden uitgeruild voor een hoger ouderdomspensioen of voor een (langer) vervroegd pensioen. AFMP-voorzitter Anne-Marie Snels: Al met al hebben onze onderhandelaars de negatieve effecten van de fiscale versobering aardig weten te beperken. De lage pensioenopbouw per jaar betekent ook dat zowel medewerkers als werkgevers jaarlijks minder premie hoeven te betalen. Snels: De bekende sigaar uit eigen doos. Je krijgt daardoor nu iets meer loon in handen, maar daar staat tegenover dat je mogelijkheden om gebruik te maken van een zeer rendabele belastingvrije pensioenspaarpot flink worden ingeperkt. Afgesproken is wel dat de pensioenpremie die de werkgever minder gaat betalen voor een belangrijk deel zal worden ingezet 18 oplinie NOVEMBER 2014

19 absurd dat garanties alsnog worden verlaagd als extra arbeidsvoorwaardengeld. Ook wordt de pensioenpremie berekend op basis van de hoge AOW-franchise van Dat leidt ertoe dat de lagere inkomens pensioen opbouwen over een groter gedeelte van hun salaris dan waarover ze premie betalen. Aantasting vroegpensioengaranties Een ernstige tegenvaller is de afspraak om de zogenaamde voorwaardelijke pensioenaanspraken te verlagen. Dat zijn de pensioengaranties die in 2006 aan de Nederlandse burgerambtenaren zijn toegekend toen het collectieve spaarplan voor een vervroegd pensioen bij de overheid (FPU) na amper tien jaar alweer werd afgeschaft. Dat gebeurde destijds eveneens door het afknijpen van de belastingvrije ruimte voor de FPU-regeling, toen door minister van Financiën Gerrit Zalm. Burgerambtenaren hadden bij de introductie van dat spaarplan in 1997 garantiebedragen toegekend gekregen voor hun eerdere dienstjaren. In die jaren hadden ze immers niet samen met de werkgever kunnen sparen voor een vervroegd pensioen simpelweg omdat het spaarplan toen nog niet bestond. In 2006 kregen zij de garantie dat deze bedragen te zijner tijd door de werkgever zou worden toegevoegd aan hun ABP Keuzepensioen. Daardoor bleven ze verzekerd van de mogelijkheid om eerder te kunnen stoppen met werken dan op AOW/pensioengerechtigde leeftijd. De aanspraken heten voorwaardelijk omdat ze alleen gelden voor medewerkers die tot hun vroegpensioen uiterlijk in 2023 in dienst blijven. Het afwaarderen van de voorwaardelijke FPU-aanspraken treft vooral de senioren onder de (politie)ambtenaren degenen die bij de introductie van de FPU al heel wat jaren in dienst waren en dus aanspraak kregen op een hoop spaargeld-van-de-werkgever. Anne- Marie Snels: Het is eigenlijk absurd dat deze pensioengaranties nu alsnog worden verlaagd. Dat slaat in feite nergens op; ze vallen namelijk volledig buiten de nieuwe fiscale spelregels.»de AFMP is bij de onderhandelingen over de herziening van de ABP-pensioenregeling betrokken via de ACOP de Algemene Centrale van Overheidspersoneel. Binnen deze vakcentrale werken een groot aantal ambtenarenbonden samen, waaronder de AFMP, de Marechausseevereniging en de Nederlandse Politiebond, maar ook ABVAKABO FNV en de Algemene Onderwijsbond (Aob). Eind oktober zal de ACOP laten weten of ze instemt met het bereikte akkoord. Houd voor het laatste nieuws onze nieuwsbrief en website afmp.nl in de gaten! FNV Veiligheid Pensioendag 2014»Op woensdag 26 november 2014 houdt FNV Veiligheid het samenwerkingsverband van de NPB, defensiebond AMFP en de Marechausseevereniging opnieuw een pensioendag voor kaderleden die nog in actieve dienst zijn. Het thema is dit keer pensioen in beweging. Centraal staan het vormgeven van de solidariteit tussen bijvoorbeeld jong en oud, man en vrouw, gezond en niet gezond en andere dilemma s. De pensioendag vindt plaats in Utrecht, om precies te zijn in Zalencentrum NDC den Hommel (Kennedylaan 9, 3533 KH). Dagvoorzitter is NPB-bestuurder Yntse Koenen en die ziet de dag vol belangstelling tegemoet: Volgens mij hebben we een interessant programma in de aanbieding uur Aankomst/inloop uur Opening door de dagvoorzitter uur Welkomstwoord NPB-voorzitter Han Busker uur Toespraak door pensioenexpert Gijs van Dijk, lid van het dagelijks bestuur FNV uur Lunch uur Workshops een voor NPBkaderleden, een voor AFMP/ MARVER-kaderleden uur Terugkoppeling workshops uur Sluiting Yntse Koenen: Ik zou zeggen: niet aarzelen dus! Ben jij een kaderlid van de AFMP, NPB of Marechausseevereniging, ben je nog in actieve dienst en wil je goed geïnformeerd blijven over de ontwikkelingen op pensioengebied? Meld je dan vandaag nog aan voor de pensioendag van FNV Veiligheid door een mailtje te sturen naar Graag tot ziens in Utrecht! oplinie NOVEMBER

20 werk en inkomen Tekst dick harte Vernieuwing FNV te belangrijk om te laten mislukken Op woensdag 8 oktober leek de vernieuwing van de vakcentrale FNV waarbij ook de AFMP is aangesloten op het laatste moment alsnog te mislukken. Van het congres van FNV Bondgenoten kreeg de voorgenomen fusie met FNV Bouw en Abvakabo FNV acht stemmen te weinig voor de statutair vereiste twee derde meerderheid. Binnen de oude FNV werd de dienst in feite uitgemaakt door een paar supergrote vakbonden zoals FNV Bondgenoten, Abvakabo FNV en FNV Bouw. Ook lag te weinig macht bij de leden en te veel macht bij de Federatieraad, bestaande uit de voorzitters van alle aangesloten bonden. Dat laatste is verholpen door de invoering van een ledenparlement. Het eerste zou worden verholpen door de grote bonden te laten fuseren met de FNV en daarna op te splitsen in herkenbare beroepssectoren. In de aanloop naar een groot FNVfusiecongres op vrijdag 10 oktober stemde het congres van Abvakabo FNV op maandag 6 oktober met 94 procent voor de fusie en het congres van FNV Bouw op dinsdag 7 oktober met 98 procent. Een dag later ging het mis: op het congres van FNV Bondgenoten stemde 64,62 procent van de leden voor en 35,38 procent tegen. Er was volgens de statuten een twee derde meerderheid van 66,67 procent nodig om de fusie door te laten gaan. Misverstanden Ellen Dekkers, voorzitter FNV Bondgenoten: Achteraf bleek al snel dat veel tegenstemmers niet tegen de fusie zijn. Hun tegenstem had te maken met de vragen over onder andere de financiën. Op dat gebied had het FNV-bestuur op 15 september toezeggingen gedaan, die vervolgens waren uitgewerkt in een Plan van Aanpak. Dat is voorafgaand aan het congres helaas niet meer besproken met de bondsraad van FNV Bondgenoten. Ook waren er mensen die dachten dat er bij een tegenstem opnieuw onderhandeld kon worden. Maar met het fusiebesluit lag er echt een eindvoorstel op tafel. Extra congres aangevraagd Op dinsdag 14 oktober gaven de beoogde fusiepartners een persconferentie in Nieuwspoort, die onder andere live te zien was op de website van de AFMP. Ellen Dekkers meldde dat 125 van de 401 congresgangers van een week eerder het hoofdbestuur gevraagd hadden aan te blijven en eind november een extra congres te organiseren om nogmaals te stemmen over de voorgenomen FNV-fusie per 1 januari Dat aantal is veel groter dan de tien procent die volgens de statuten van de bond voor zo n verzoek vereist is. FNV-voorzitter Ton Heerts verklaarde erg blij te zijn met deze ontwikkeling. Er waren slechts acht stemmen te weinig voor de juridisch vereiste meerderheid. We dienen respect te hebben voor de argumenten van die mensen. Maar gezien het grote belang moeten we toch alles op alles zetten om de nagestreefde fusie mogelijk te maken. Nederland heeft een sterke vakbond nodig. Daar zijn we het allemaal over eens. De FNV is die sterke bond. En om dat te blijven moeten we doorgaan met de vernieuwing. Hoe kijken de FNV-bonden die sowieso niet zouden meefuseren zoals de AFMP, de MARVER en de Nederlandse Politiebond tegen de ontwikkelingen aan? AFMP-voorzitter Anne- Marie Snels: We hebben de collega s laten weten dat we het belang van een sterke FNV onderschrijven en dat we het doelbewust vasthouden aan het voorgenomen vernieuwingsproces dus van harte steunen. 20 oplinie NOVEMBER 2014

Marechaussee. vereniging november PX-10 EN CARC. PENSIOEN Wat verandert er vanaf 2015?

Marechaussee. vereniging november PX-10 EN CARC. PENSIOEN Wat verandert er vanaf 2015? Marechaussee vereniging november 05 2014 PENSIOEN Wat verandert er vanaf 2015? PX-10 EN CARC Gezondheidsrisico s bewust verdoezeld? BETERE BELONING Speerpunt van de bonden bij CAO-onderhandelingen René

Nadere informatie

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen Gezamenlijke Officieren Verenigingen & Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie Wassenaarseweg 2 T 070 38 39 504 E info@prodef.nl 2596 CH Den Haag F 070 38 35 911 W www.prodef.nl Aan: Hare Excellentie

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over bericht ziekte oud-medewerkers vanwege blootstelling aan giftige stoffen

Antwoorden op vragen over bericht ziekte oud-medewerkers vanwege blootstelling aan giftige stoffen Ministerie van Defensie > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 7 november 2014 Betreft Schriftelijke antwoorden gebruik PX-10

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 7 november 2014 Betreft Schriftelijke antwoorden gebruik PX-10 > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Q & A: Eerste deelresultaat AVW 2015

Q & A: Eerste deelresultaat AVW 2015 Q & A: Eerste deelresultaat AVW 2015 Er wordt gesproken over een eerste deelresultaat m.b.t. de AVW 2015 onderhandelingen. Wat betekent dit? Dit betekent dat dit resultaat slechts een eerste stap is naar

Nadere informatie

Kanker door uitzending naar de Balkan?

Kanker door uitzending naar de Balkan? Kanker door uitzending naar de Kanker door uitzending naar de Balkan? Onderzoek naar kanker en sterfte tussen 1993 en 2008 onder militairen die zijn uitgezonden naar de Balkan Meer leukemie onder Balkan-militairen?

Nadere informatie

Door deze komen wij terug op de Viva! dossiers die bij ons in behandeling zijn, waaronder uw dossier.

Door deze komen wij terug op de Viva! dossiers die bij ons in behandeling zijn, waaronder uw dossier. Datum Onderwerp advies Ons kenmerk Uw kenmerk Behandeld door Geachte -------------------------, Door deze komen wij terug op de Viva! dossiers die bij ons in behandeling zijn, waaronder uw dossier. De

Nadere informatie

Advies bij een faillissement

Advies bij een faillissement Landelijke vereniging Artsen in Dienstverban Advies bij een faillissement Als uw werkgever in zwaar weer komt en failliet gaat, heeft dat grote gevolgen voor u als werknemer. Ook zorginstellingen hebben

Nadere informatie

Antwoorden op vragen van de leden De Wit en Poppe over het werken met benzeen door defensiepersoneel

Antwoorden op vragen van de leden De Wit en Poppe over het werken met benzeen door defensiepersoneel Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 3 oktober 2008 Ons kenmerk D/2008025764

Nadere informatie

uw kenmerk ons kenmerk ECWGO/U201402358 Lbr. 14/093 CvA/LOGA 14/06

uw kenmerk ons kenmerk ECWGO/U201402358 Lbr. 14/093 CvA/LOGA 14/06 vnig Vereniging van Nederlandse Gemeenten Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft VNG maakt afspraken met Loyalis voor gevolgen aftopping pensioengevend

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Uw kenmerk Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Doorwerken na 65 jaar

Doorwerken na 65 jaar CvA-notitie februari 2008 Doorwerken na 65 jaar De levensverwachting en het gemiddelde aantal gezonde jaren na het bereiken van de 65-jarige leeftijd is toegenomen. Een groeiende groep ouderen heeft behoefte

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Wetgeving voor veteranen

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Wetgeving voor veteranen Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum Ons kenmerk Onderwerp Wetgeving voor

Nadere informatie

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN Ieder jaar krijgen in Nederland 30.000 werknemers dat is 1 op de 250 - te horen dat zij kanker hebben. Een nog groter aantal, 1 op de 79 mannelijke

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING 1- Waarom heeft het ABP een herstelplan opgesteld? ABP is, evenals vele andere pensioenfondsen, zwaar geraakt door de crisis op de financiële

Nadere informatie

Europa in de Tweede Kamer

Europa in de Tweede Kamer Europa in de Tweede Kamer Europa krijgt steeds meer invloed op het dagelijks leven van haar burgers, ook in Nederland. Daardoor lijkt het soms alsof de nationale parlementen buiten spel staan. Dat is niet

Nadere informatie

AANVULLENDE PENSIOENREGELING

AANVULLENDE PENSIOENREGELING AANVULLENDE PENSIOENREGELING Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Agrarische en Voedselvoorzieningshandel Uw pensioen is onze zorg. Inleiding Voor u ligt de brochure over de aanvullende pensioenregelingen

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2014-I

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2014-I Opgave 1 Besluitvorming rondom studiefinanciering Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 en figuur 1 uit het bronnenboekje. Inleiding Tijdens de regeringstermijn van kabinet-rutte 1 (oktober 2010 tot

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Arbeidsongeschiktheid van 15 tot 35% in de Metalektro Verzekerd tegen inkomensverlies met WIA-Bodemverzekering Ruime dekking, eerlijke premie

Arbeidsongeschiktheid van 15 tot 35% in de Metalektro Verzekerd tegen inkomensverlies met WIA-Bodemverzekering Ruime dekking, eerlijke premie Arbeidsongeschiktheid van 15 tot 35% in de Metalektro Verzekerd tegen inkomensverlies met WIA-Bodemverzekering Ruime dekking, eerlijke premie Premies en voorwaarden 2012 WIA Exclusief voor de Metalektro

Nadere informatie

Collectief invaren van bestaande pensioenen: juridisch mogelijk? Een onderzoek naar mogelijke juridische hindernissen

Collectief invaren van bestaande pensioenen: juridisch mogelijk? Een onderzoek naar mogelijke juridische hindernissen Collectief invaren van bestaande pensioenen: juridisch mogelijk? Een onderzoek naar mogelijke juridische hindernissen Artikel Senior adviseur collectieve pensioenen S. Hendriks (AZL) Artikel Collectief

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 10 juli 2009 Ons kenmerk P/2009010971

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

(070) 373 8020. Kern van de afspraken: De pensioenrichtleeftijd stijgt naar 67 jaar Het opbouwpercentage daalt met 0,1% De pensioenpremie gaat omlaag

(070) 373 8020. Kern van de afspraken: De pensioenrichtleeftijd stijgt naar 67 jaar Het opbouwpercentage daalt met 0,1% De pensioenpremie gaat omlaag Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft akkoord pensioen gemeenteambtenaren uw kenmerk ons kenmerk ECCVA/U201301307 Lbr. 13/082 bijlage(n) 2 Datum

Nadere informatie

Werk en kanker: je hoeft er niet alleen voor te staan.

Werk en kanker: je hoeft er niet alleen voor te staan. Kanker, waarbij het verleden, het heden en de toekomst niet langer met elkaar verbonden lijken. Kanker... je hebt het niet alleen en je hoeft er niet alleen voor te staan Werk en kanker: je hoeft er niet

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de gemeente Hilversum. Datum: 28 augustus 2012. Rapportnummer: 2012/134

Rapport. Rapport over een klacht over de gemeente Hilversum. Datum: 28 augustus 2012. Rapportnummer: 2012/134 Rapport Rapport over een klacht over de gemeente Hilversum. Datum: 28 augustus 2012 Rapportnummer: 2012/134 2 Klacht 1. Verzoeker klaagt erover dat de gemeente Hilversum geen inzage heeft gegeven in het

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 15 december 2015 GEWIJZI Vooraf 08 Herziening IORP-richtlijn G 01 Toekomst pensioenstelsel 09 Payroll - motie Hamer G 02 03 04 05 Algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

Vraag en antwoorden over chroom-6

Vraag en antwoorden over chroom-6 Vraag en antwoorden over chroom-6 Dit is een overzicht van de meeste gestelde vragen over chroom-6 die gesteld zijn tijdens de voorlichtingsbijeenkomsten. In de verslagen van de bijeenkomsten zijn alle

Nadere informatie

2. Inkomenseffecten. Partijen zijn overeengekomen:

2. Inkomenseffecten. Partijen zijn overeengekomen: 1. Preambule 4 november 2014 is het arbeidsvoorwaardenoverleg in de sector Defensie formeel van start gegaan. Naar dit moment is door alle betrokken partijen, werkgever en werknemers, lang uitgezien. Na

Nadere informatie

CNV Inzet voor de Sociale agenda

CNV Inzet voor de Sociale agenda Sociale agenda CNV Inzet voor de Sociale agenda Inleiding Werkgevers, werknemers en het kabinet spreken sinds eind december 2012 over de zogenoemde Sociale Agenda. De Sociale Agenda is een verzameling

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Pensioenfonds Update April 2014

Pensioenfonds Update April 2014 Pensioenfonds Update April 2014 1. Van de Voorzitter nr 17 april 2014 pagina 1 INHOUD 1. Van de voorzitter 1 2. Dekkingsgraad gestegen in eerste twee maanden 2014 2 3. Interview met Roy Braem en Klaas

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Het eerste deel van het externe onderzoek PX-10 is afgerond. Hierbij informeren we u graag over de resultaten daarvan en de verdere stand van zaken.

Het eerste deel van het externe onderzoek PX-10 is afgerond. Hierbij informeren we u graag over de resultaten daarvan en de verdere stand van zaken. PX-10; Bulletin 4 April 2011 Het eerste deel van het externe onderzoek PX-10 is afgerond. Hierbij informeren we u graag over de resultaten daarvan en de verdere stand van zaken. Dit eerste deelonderzoek

Nadere informatie

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014 > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T

Nadere informatie

Grip op uw letselschade. Waar vind ik objectieve informatie? Letselschade, wat is dat eigenlijk? Wat mag ik van de schadeafhandeling verwachten?

Grip op uw letselschade. Waar vind ik objectieve informatie? Letselschade, wat is dat eigenlijk? Wat mag ik van de schadeafhandeling verwachten? Letselschade, wat is dat eigenlijk? Waar vind ik objectieve informatie? Hoe schakel ik een betrouwbare belangenbehartiger in? Wat mag ik van de schadeafhandeling verwachten? Grip op uw letselschade deletselschaderaad.nl

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-14-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: geweld tegen hulpverleners 5 10 15 20 25 tekst 1 Nederland klaar met

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 818 Wijziging van verschillende wetten in verband met de hervorming van het ontslagrecht, wijziging van de rechtspositie van flexwerkers en

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK. Datum: 28 november 2012. Rapportnummer: 2012/190

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK. Datum: 28 november 2012. Rapportnummer: 2012/190 Rapport Rapport over een klacht over het CAK. Datum: 28 november 2012 Rapportnummer: 2012/190 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het CAK hem in het kader van zijn eigen bijdrage Zorg met Verblijf lange

Nadere informatie

Wat is het generatiepact

Wat is het generatiepact Generatiepact Emmen Ben je 60 jaar of ouder? En overweeg je om minder te gaan werken? Dan is het Generatiepact wellicht iets voor jou. Met deze regeling kun je minder uren gaan werken, waarbij de gemeente

Nadere informatie

Pensioen meenemen naar uw nieuwe baan? Waardeoverdracht in het kort

Pensioen meenemen naar uw nieuwe baan? Waardeoverdracht in het kort Pensioen meenemen naar uw nieuwe baan? Waardeoverdracht in het kort Groot in kleinschaligheid Waardeoverdracht; wat is het? Als u van baan verandert, verandert u vaak ook van pensioenregeling. Voortaan

Nadere informatie

Arbeidsvoorwaardenakkoord 6 december 2011. Bijlage 3 Verdere ontwikkeling personeelsbeleid

Arbeidsvoorwaardenakkoord 6 december 2011. Bijlage 3 Verdere ontwikkeling personeelsbeleid Bijlage 3 Verdere ontwikkeling personeelsbeleid De internationale omgeving stelt hoge eisen aan het militair personeel dat tijdens uitzending en inzet met complexe situaties te maken krijgt en vaak soldaat

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. maart 2015. CAO Rijk. Telefoon: Adres: Strevelsweg 700/305 3083 AS ROTTERDAM. Email / website: info@ncf.nl www.rijksvakbonden.

NIEUWSBRIEF. maart 2015. CAO Rijk. Telefoon: Adres: Strevelsweg 700/305 3083 AS ROTTERDAM. Email / website: info@ncf.nl www.rijksvakbonden. NIEUWSBRIEF maart 2015 CAO Rijk Email / website: info@ncf.nl www.rijksvakbonden.nl Telefoon: 010-4101658 optie 2 Bereikbaar op ma., di., do. en vr. vanaf 9:30 uur t/m 13:30 uur Adres: Strevelsweg 700/305

Nadere informatie

5. Moet je een melding bij de commissie Samson hebben gedaan om voor een compensatieregeling in aanmerking te komen? Dat is niet noodzakelijk.

5. Moet je een melding bij de commissie Samson hebben gedaan om voor een compensatieregeling in aanmerking te komen? Dat is niet noodzakelijk. Vragen en Antwoorden compensatieregelingen slachtoffers van seksueel misbruik in de jeugd/pleegzorg In dit document vindt u vragen en antwoorden bij de mededelingen van het Ministerie van Veiligheid en

Nadere informatie

10 Tips bij een reorganisatie

10 Tips bij een reorganisatie Marianne Eisma advocaat legal 10 Tips bij In het Arbeidsrecht gaat het erom het juiste proces te volgen om het uiteindelijke doel te bereiken. U moet daarvoor de tijd nemen, te snelle en niet goed voorbereide

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoeker klaagt erover dat de Universiteit Leiden, die hem als kennismigrant naar Nederland heeft gehaald en hem in de proeftijd heeft ontslagen, heeft verzuimd hem tijdig voor een

Nadere informatie

Resultaten en vervolgacties

Resultaten en vervolgacties 25834 Problematiek rondom asbest 22343 Handhaving milieuwetgeving Nr. 78 Brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 5

Nadere informatie

Provinciaal Blad. 2013/30 Nummer 1546816. Aanpassing Regeling Uitruil bruto eindejaarsuitkering voor netto reiskostenvergoeding woon-werkverkeer

Provinciaal Blad. 2013/30 Nummer 1546816. Aanpassing Regeling Uitruil bruto eindejaarsuitkering voor netto reiskostenvergoeding woon-werkverkeer PROVINCIE FLEVOLAND Provinciaal Blad 2013/30 Nummer 1546816 Aanpassing Regeling Uitruil bruto eindejaarsuitkering voor netto reiskostenvergoeding woon-werkverkeer Bij besluit d.d. 22 oktober 2013, met

Nadere informatie

IKAP-Regeling rijkspersoneel

IKAP-Regeling rijkspersoneel (Tekst geldend op: 02-02-2015) IKAP-Regeling rijkspersoneel De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Gelet op artikel 21c van het Algemeen Rijksambtenarenreglement en artikel 34c van

Nadere informatie

P O S I T I O N P A P E R

P O S I T I O N P A P E R Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR Den Haag Postbus 93158 2509 AD Den Haag T +31 (0)70 76 20 220 info@pensioenfederatie.nl www.pensioenfederatie.nl P O S I T I O N P A P E R KvK Haaglanden

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 54a, vierde lid, van het Besluit algemene rechtspositie politie;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 54a, vierde lid, van het Besluit algemene rechtspositie politie; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 22401 30 juli 2015 Regeling vergoeding beroepsziekten politie De Minister van Veiligheid en Justitie, Gelet op artikel

Nadere informatie

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld?

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld? Bulletin BANDEN juli 2014 13 Voor werkgevers en werknemers aangesloten bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Banden- en Wielenbranche Heb ik straks genoeg geld? Hoeveel pensioen krijgt u later? Veel

Nadere informatie

Inhoudsopgave. pagina

Inhoudsopgave. pagina ABP ExtraPensioen meer voor later Inhoudsopgave pagina Is uw pensioen straks voldoende? 4 Betrouwbare aanvulling 6 Als uw situatie verandert 8 Eerder stoppen en extra pensioen? 10 Belastingvoordeel 11

Nadere informatie

De heer S.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49. Heerlen, April 2016. Beste heer Voorbeeld,

De heer S.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49. Heerlen, April 2016. Beste heer Voorbeeld, De heer S.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49 Heerlen, April 2016 Beste heer Voorbeeld, U bouwt pensioen op bij het Pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI). Gaat u met pensioen? Dan

Nadere informatie

Datum 1 februari 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over de arbeidsvoorwaarden van de EU-ambtenaren

Datum 1 februari 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over de arbeidsvoorwaarden van de EU-ambtenaren Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus

Nadere informatie

ECCVA/U201000526 CvA/LOGA: 10/05 Lbr. 10/030

ECCVA/U201000526 CvA/LOGA: 10/05 Lbr. 10/030 Brief aan de leden T.a.v. het college informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft Advies: eenmalige uitkering in april 2010 uw kenmerk ons kenmerk ECCVA/U201000526 CvA/LOGA: 10/05 Lbr. 10/030 bijlage(n)

Nadere informatie

Wijzigingen in de pensioenwetgeving... 2. Belangrijke gevolgen van de pensioenwijzigingen... 4

Wijzigingen in de pensioenwetgeving... 2. Belangrijke gevolgen van de pensioenwijzigingen... 4 UPDATE Pensioenspecial september 2014 Sneller op de hoogte zijn van het nieuws? Volg ons op Social Media! Mandema & Partners helpt u graag bij het interpreteren van de pensioenwijzigingen die voor u en

Nadere informatie

AOW, (door)werken en pensioen

AOW, (door)werken en pensioen AOW, (door)werken en pensioen Inleiding De AOW'er staat in de schijnwerpers. Aan de wijzen waarop de arbeidsovereenkomst met de (bijna) AOW-gerechtigde werknemer kan worden beëindigd c.q. kan eindigen

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk. Datum: 4 augustus 2011

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk. Datum: 4 augustus 2011 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk Datum: 4 augustus 2011 Rapportnummer: 2011/231 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Nadere informatie

Collectief ontslag. Informatie voor werkgevers

Collectief ontslag. Informatie voor werkgevers Collectief ontslag Informatie voor werkgevers 1 I N H O U D S O P G A V E Wij de specialistische kennis. U de beste regeling 3 Collectief ontslag al vervelend genoeg 4 Collectief ontslag in drie overzichtelijke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 XV Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het

Nadere informatie

Eerlijker over pensioen

Eerlijker over pensioen Eerlijker over pensioen Speech Harman Korte tijdens Eye on Pensions Wassenaar, 14 januari 2013 Dames en heren, Mijn hartelijke dank aan onze gastheer voor de gelegenheid om een inhoudelijke bijdrage aan

Nadere informatie

NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING ONDERZOEKSREEKS

NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING ONDERZOEKSREEKS NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING 3 ONDERZOEKSREEKS NCDO is het Nederlandse kennis- en adviescentrum voor burgerschap en internationale samenwerking. NCDO bevordert het publiek

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #12 februari 15 1 Uw pensioenregeling verandert opnieuw 3 Interview met Manager Martien Smid 4 Onze dekkingsgraad

Nadere informatie

Leren hoe om te gaan met de militairen van vandaag, die de veteraan van morgen is.

Leren hoe om te gaan met de militairen van vandaag, die de veteraan van morgen is. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, op 7 september 2007 te Roermond ter gelegenheid van de jaarlijkse Nationale herdenking van de militairen van het Koninkrijk der Nederlanden die

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregelingen n.a.v. nieuwe wetgeving rond VUT, prepensioen en levensloopregeling

Aanpassing pensioenregelingen n.a.v. nieuwe wetgeving rond VUT, prepensioen en levensloopregeling Aanpassing pensioenregelingen n.a.v. nieuwe wetgeving rond VUT, prepensioen en levensloopregeling (klik op logo om onze website te bezoeken) Aan de cliënten Breda, 19 oktober 2005 1. Inleiding De Eerste

Nadere informatie

Als ik mijn baan kwijtraak. Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering?

Als ik mijn baan kwijtraak. Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering? Als ik mijn baan kwijtraak Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering? Werk boven uitkering UWV verstrekt tijdelijk inkomen in het kader van wettelijke

Nadere informatie

Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking. onderzoeksreeks

Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking. onderzoeksreeks Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking 3 onderzoeksreeks NCDO is het Nederlandse kennis- en adviescentrum voor burgerschap en internationale samenwerking. NCDO bevordert het publiek bewustzijn

Nadere informatie

Waardeoverdracht van uw pensioenopbouw

Waardeoverdracht van uw pensioenopbouw Waardeoverdracht van uw pensioenopbouw Een nieuwe baan! Gefeliciteerd! U heeft een andere baan. Met andere collega s en misschien wel heel ander werk. Een nieuwe stap, die ook gevolgen heeft voor de opbouw

Nadere informatie

Ziekte en re-integratie

Ziekte en re-integratie Landelijke vereniging Artsen in Dienstverban Ziekte en re-integratie Als u ziek bent, wilt u waarschijnlijk maar een ding: zo snel mogelijk herstellen en gewoon weer aan het werk. De meeste mensen zijn

Nadere informatie

Toelichting op het pensioenoverzicht 2010 KPN Uitkeringsovereenkomst voor de middelloonregeling

Toelichting op het pensioenoverzicht 2010 KPN Uitkeringsovereenkomst voor de middelloonregeling Toelichting op het pensioenoverzicht 2010 KPN Uitkeringsovereenkomst voor de middelloonregeling Wat u moet weten over uw pensioen Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u duidelijkheid over wat u krijgt bij

Nadere informatie

Ik ben ontslagen, wat moet ik nu regelen?

Ik ben ontslagen, wat moet ik nu regelen? Deze denkhulp laat zien wat u moet regelen als u bent ontslagen. Dit gaat zowel over volledig ontslag als over gedeeltelijk ontslag, waarbij u van uw werkgever minder uren zou moeten gaan werken. De mate

Nadere informatie

De heer S.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49. Heerlen, April 2015. Geachte heer Voorbeeld,

De heer S.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49. Heerlen, April 2015. Geachte heer Voorbeeld, De heer S.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49 Heerlen, April 2015 Geachte heer Voorbeeld, U bouwt pensioen op bij het Pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI). Gaat u met pensioen? Dan

Nadere informatie

CP14. gesprek over arbeidsvoorwaarden

CP14. gesprek over arbeidsvoorwaarden CP4 gesprek over arbeidsvoorwaarden In Nederland maakt de werkgever met de werknemer afspraken over het werk. Afspraken over bijvoorbeeld kinderopvang, reiskostenvergoeding en vakantiedagen. Die afspraken

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011. Rapportnummer: 2011/358 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Emmen. Datum: 12 december 2011 Rapportnummer: 2011/358 2 Klacht Verzoekster klaagt erover, dat de gemeentesecretaris

Nadere informatie

Arbeidsrecht en Hyperemesis Gravidarum

Arbeidsrecht en Hyperemesis Gravidarum Arbeidsrecht en Hyperemesis Gravidarum Regelmatig lopen vrouwen die last hebben van Hyperemesis Gravidarum (HG) tegen arbeidsrechtelijke problemen aan. Contracten worden niet verlengd, er wordt gedreigd

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden Notitie Datum 11 juni 2010 Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen 1. Waarover gaat dit raadgevend referendum? De FNV heeft samen met de andere vakcentrales afspraken

Nadere informatie

ABN AMRO Risicoverzekering

ABN AMRO Risicoverzekering Voorwaarden 1304 ABN AMRO Risicoverzekering Wat staat er in deze voorwaarden? Blad 1: Algemene afspraken Blad 3: Wat mag u van ons verwachten? Blad 5: Wat verwachten wij van u? Blad 6: Wat mag u veranderen

Nadere informatie

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek DE GRENS BEREIKT De worsteling van pomphouders in de grensstreek Emile Roemer, voorzitter SPTweede Kamerfractie Februari 2014 INHOUD INLEIDING 3 ACHTERGROND 4 STEEKPROEF 5 RESULTATEN 6 REACTIES POMPHOUDERS

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

Jos Meeuws, fractievoorzitter Plataanstraat 27 6101 KG Echt 0475-485161 josmeeuws@hetnet.nl

Jos Meeuws, fractievoorzitter Plataanstraat 27 6101 KG Echt 0475-485161 josmeeuws@hetnet.nl Gemeenteraadsfractie Echt-Susteren Jos Meeuws, fractievoorzitter Plataanstraat 27 0475-485161 josmeeuws@hetnet.nl Evert Masthoff, raadslid Haverterstraat 5 6118 CC Nieuwstadt 046-4855633 evert.masthoff@planet.nl

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II BEOORDELINGSMODEL Vraag Antwoord Scores Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING 1 C 2 maximumscore 2 Surinamers en Antillianen/Arubanen 1 gegeven

Nadere informatie

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 17 / september en oktober 2013 INHOUD:

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 17 / september en oktober 2013 INHOUD: Jaargang 2013 / nieuwsbrief 17 / september en oktober 2013 INHOUD: Verzuim daalt naar 3,8%, maar wel vaker ziek aan het werk Twee derde arbodiensten schendt privacy niet Naleving arbozorgverplichtingen

Nadere informatie

Notitie toekomst Hulp bij het huishouden in het kader van de Wmo

Notitie toekomst Hulp bij het huishouden in het kader van de Wmo Notitie toekomst Hulp bij het huishouden in het kader van de Wmo Het zojuist afgesloten zorgakkoord Deze notitie is gebaseerd op het regeerakkoord en de ontwikkelingen rond de toekomst van de hulp bij

Nadere informatie

ECWGO/U201501192 Lbr. 15/057 CVA/ LOGA 15/11

ECWGO/U201501192 Lbr. 15/057 CVA/ LOGA 15/11 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft pensioenakkoord en salarismaatregelen 2015-2016 Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECWGO/U201501192 Lbr.

Nadere informatie

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007 Rapport Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen Datum: 22 januari 2013 Rapportnummer: 2013/007 2 De klacht en de achtergronden De Nationale ombudsman ontving in het voorjaar van 2012

Nadere informatie

WIA Opvang Polis. op de WIA. Het antwoord van de. Van Kampen Groep. (Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen)

WIA Opvang Polis. op de WIA. Het antwoord van de. Van Kampen Groep. (Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen) WIA Opvang Polis Het antwoord van de Van Kampen Groep op de WIA (Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen) Pagina 1 WIA Opvang Polis. Hoe wordt de hoogte van de WIA-uitkering berekend? De hoogte van de

Nadere informatie

versie 7 juni 2012 Nota van Toelichting Algemeen

versie 7 juni 2012 Nota van Toelichting Algemeen Nota van Toelichting Algemeen Met de afkondiging van de Veteranenwet in het Staatsblad (2012, 133) is de grondslag voor de erkenning en waardering en de zorg aan veteranen door het parlement, en daarmee

Nadere informatie

Rapport. Datum: 11 oktober 1999 Rapportnummer: 1999/438

Rapport. Datum: 11 oktober 1999 Rapportnummer: 1999/438 Rapport Datum: 11 oktober 1999 Rapportnummer: 1999/438 2 Klacht Op 24 december 1998 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van de heer H. te Hengelo, ingediend door Thuiszorg Centraal Twente

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. #8 december 12

Pensioen Nieuws. #8 december 12 Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #8 december 12 1 AVEBE Pensioenfonds doet het goed in spannende tijden 2 Wolter Bouwmeester stopt als bestuurslid Nieuwe uitvoerder Pensioenspaarregeling

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie