Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening"

Transcriptie

1 Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen Opdrachtgever: Ministerie van Financiën ECORYS-NEI Macro & Sector Beleid Patrick de Bas Freek Bruggert Nick van der Lijn Rotterdam, 10 mei 2004 SMi PdB AR8259 rpt 1

2 Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen

3 ECORYS-NEI Postbus AD Rotterdam Watermanweg GG Rotterdam T F E W K.v.K. nr SMi PdB AR8259 rpt 1

4 Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen

5 Voorwoord Het Ministerie van Financiën heeft aan ECORYS-NEI gevraagd onderzoek te doen naar de marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening. De algemene doelstelling van het onderzoek is inzicht te verschaffen in de werking van de markten van hypothecaire kredietverstrekking aan consumenten en vast te stellen of er sprake is van een optimaal marktresultaat, dan wel dat er specifieke elementen te onderkennen zijn die hiervoor een belemmering vormen. Meer specifiek is het onderzoek op verzoek van het Ministerie van Financiën langs drie sporen uitgevoerd: 1. Een algemene marktbeschrijving waarin zowel wordt ingegaan op de markt voor hypotheekverstrekking als op de markt voor advies over hypothecaire producten en aanbieders. 2. Een onderzoek naar het verschil tussen instaptarieven en prolongatietarieven en de mogelijke oorzaken hiervoor. 3. Een onderzoek naar de kwaliteit van de advisering door tussenpersonen over hypothecaire producten en aanbieders. Als onderdeel van dit onderzoek is in samenwerking met bureau Mediad een telefonische enquête gehouden onder ruim 400 Nederlandse huishoudens die, al dan niet na advisering door een tussenpersoon, een hypotheek hebben afgesloten. Er is voor gekozen om over de drie bovengenoemde deelonderzoeken afzonderlijk te rapporteren. Waar nodig zijn de bevindingen uit het ene deelonderzoek in de rapportage van een ander deelonderzoek verwerkt om de leesbaarheid en de argumentatie te verbeteren. Het voor u liggende rapport betreft het eerste deelonderzoek, de analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en tussenpersonen. Het onderzoek is vanuit het Ministerie van Financiën begeleid door drs. Stijn van den Broek, werkzaam bij de Directie Financiële Markten. De onderzoekers zijn hem erkentelijk voor de prettige samenwerking en voor zijn constructieve inbreng gedurende het onderzoeksproces. SMi PdB AR8259 rpt 1

6

7 Inhoudsopgave 1 Inleiding 9 2 De markt voor hypotheekverstrekking Hypotheekaanbieders Hypotheekproducten Concurrentiedruk op de markt voor hypotheekverstrekking 14 3 De markt voor advisering van hypotheekproducten De spelers op de markt voor tussenpersonen Het productaanbod van tussenpersonen Advies van tussenpersonen Beloningsstructuur van tussenpersonen Porter-analyse van disciplinerende krachten op de markt van tussenpersonen 25 4 Samenvatting en conclusie 29 Literatuurlijst 31 SMi PdB AR8259 rpt 1

8

9 1 Inleiding In dit rapport wordt een beschrijving gegeven van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor het aanbieden van hypotheekproducten. Doel van deze beschrijving is om een duidelijk beeld te krijgen van de diverse spelers op de markten, hun onderlinge relaties en de mate van concurrentie op de betreffende markten. Het onderzoek richt zich op de kredietverlening aan particulieren. Bij de marktbeschrijvingen wordt dientengevolge ervan uitgegaan dat een particulier persoon of huishouden afnemer is van het krediet. Onder het verstrekken van hypotheken wordt verstaan het beschikbaar stellen van hypothecair krediet. Degene die hypothecair krediet aanbiedt, wordt in het vervolg van het rapport ook wel (hypotheek)aanbieder genoemd. De personen die bemiddelen tussen hypotheekaanbieders en afnemers die een hypothecair krediet willen verkrijgen, worden tussenpersonen of intermediairs genoemd. Aangezien deze tussenpersonen diverse diensten aanbieden (zie paragraaf 3.2) wordt voor de bijbehorende markt een verzamelnaam gebruikt. Deze markt zal in het vervolg worden aangeduid als de markt voor tussenpersonen. In hoofdstuk 2 wordt de markt voor hypotheekverstrekking beschreven. Deze beschrijving omvat een overzicht van de diverse aanbieders van hypotheken en een overzicht van de diverse hypotheekvormen, hierna genoemd hypotheekproducten. Verder wordt ingegaan op de concurrentiedruk op deze markt. De markt voor tussenpersonen wordt behandeld in hoofdstuk 3. Na een overzicht van de spelers op deze markt en de aangeboden producten, volgt in paragraaf 3.3 een Porter-analyse van de disciplinerende krachten op de markt voor tussenpersonen. Het rapport sluit af met een korte samenvatting en conclusie. Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen 9

10

11 2 De markt voor hypotheekverstrekking Het verschil tussen hypothecaire kredietverlening en overige vormen van kredietverlening is de hypothecaire zekerheid die de kredietnemer aan de aanbieder van het krediet geeft. Door deze hypotheek heeft de kredietaanbieder een belangrijke zekerheid voor terugbetaling van de lening. Als gevolg hiervan is het risico voor de kredietverlener aanzienlijk lager dan voor kredieten zonder onderliggende zekerheid. Dit verminderde risico vertaalt zich in een lagere rente die voor de lening wordt gevraagd in vergelijking met de overige kredietverlening. De laatste jaren is het aantal afgesloten hypothecaire leningen sterk toegenomen. Dit is mede te danken aan de gunstige economische situatie en de lage rentestand. In de periode is de hypotheekportefeuille verdubbeld met jaarlijkse groeipercentages van boven de 15%. 1 In 2000 bedroeg de omvang van de hypotheekmarkt in termen van geleend bedrag voor in dat jaar verstrekte hypotheken 167 miljard gulden. 2 Hypotheken kenmerken zich door de doorgaans grote omvang en het incidentele karakter: een gemiddeld persoon sluit maar een of enkele keren in zijn of haar leven een hypotheek af. Daardoor neemt de kans op intransparantie van de markt toe: leereffecten treden nauwelijks op en reputatie-effecten werken niet goed. Gevolg is dat er ten aanzien van hypotheken een grote behoefte is aan deskundig advies, welke mede is gebaseerd op de complexiteit van het product en de sterke relatie met de fiscaliteit. 2.1 Hypotheekaanbieders Op de markt voor hypotheekverstrekking zijn vele spelers actief. Er is een zevental groepen aanbieders te onderscheiden: Algemene banken Hypotheekbanken Spaarbanken Verzekeraars Pensioenfondsen Bouwfondsen Overige aanbieders 1 2 DNB (2000). ESI-VU (2001). Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen 11

12 Algemene banken De banken zijn de grootste aanbieders van hypotheken in de markt. Algemene banken gebruiken hypotheken als mogelijkheid voor cross-selling door te proberen meerdere bancaire producten aan de cliënten te leveren. Het assortiment van hypotheekproducten is veelal groot, vrijwel alle mogelijke aflossingsvormen en renteconstructies worden aangeboden. Het benodigde kapitaal voor hypotheekverstrekking komt uit ontvangen spaargelden en ander, al dan niet via de (internationale) kapitaalmarkt, aangetrokken kapitaal. Hypotheekbanken Hypotheekbanken houden zich uitsluitend bezig met het verkopen van hypotheken. Hypotheekbanken proberen het geld dat hypothecair uitgezet wordt, zo nauwkeurig mogelijk te laten aansluiten op het geld dat zij daarvoor hebben aangetrokken van de (internationale) kapitaalmarkt. Afhankelijk van de vergoeding die voor dit aangetrokken geld wordt betaald, zal het rentepercentage voor de hypotheken worden vastgesteld. Spaarbanken Spaarbanken werken qua assortiment veelal op gelijke wijze als gewone banken. Zij bieden echter niet alle bancaire producten aan, zodat het cross-selling-aspect hier minder prominent aanwezig is. In tegenstelling tot de algemene banken kunnen spaarbanken slechts een beroep doen op de ontvangen spaartegoeden voor financiering van de verstrekte hypotheken. Verzekeraars Verzekeraars zullen de verstrekking van hypotheken benutten om tevens verzekeringen te kunnen sluiten met de kredietnemer. Omdat de hypothecaire markt voor verzekeraars op zichzelf reeds een belangrijke markt betreft in verband met het realiseren van rendement op de ontvangen verzekeringspremies, bieden zij ook hypotheekvormen aan die niet zijn gekoppeld aan een verzekering. Wel kan worden geconstateerd dat deze vormen voor de verzekeraars minder interessant zijn, omdat er alleen marge wordt gemaakt op de in rekening gebrachte rente. Dit komt tot uitdrukking in de rentetarieven die vaak ongunstiger zijn. Pensioenfondsen Pensioenfondsen verstrekken hypotheken uitsluitend om de ingelegde pensioengelden te laten renderen. Wel is een pensioenfonds vaak wat voorzichtiger met het uitzetten van de hypotheekgelden vanwege het terughoudend financieel beleid dat van hen wordt verwacht. Dit komt tot uiting in het strengere acceptatiebeleid ten aanzien van hypotheeknemers. Het rentetarief wordt mede bepaald door de hoeveelheid geld die beschikbaar is en uitgezet kan worden. Bouwfondsen Bouwfondsen ontwikkelen en bouwen zelf woningen. Als extra service kunnen ze ook hypotheken aanbieden. Bouwfondsen zijn geneigd geld op lange termijnen aan te trekken. Vandaar dat zij veelal ook voor lange perioden rentevaste tarieven kunnen aanbieden. 12 Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen

13 Overige aanbieders Bij overige aanbieders moet gedacht worden aan vakbonden, woningcoöperaties en andere maatschappelijke organisaties die aan hun leden hypothecaire leningen verstrekken. Deze verstrekking vindt plaats op sociale of ideële gronden. Het geld dat hiervoor beschikbaar is, is veelal eigen vermogen. 2.2 Hypotheekproducten Op de hypotheekmarkt is sprake van een sterke vorm van productdifferentiatie. Zo zijn er verschillen te ontdekken in de looptijd en de aflossingswijze van een hypothecair krediet. Een groot deel van deze verschillende producten krijgen eigen, welluidende productnamen mee. Zo levert een korte zoektocht naar vormen van hypothecaire kredietverlening de volgende namen op: meegroeihypotheek, meerwaardehypotheek en flexfund hypotheek. In de kern kan een onderscheid worden gemaakt tussen hypotheken die moeten worden afgelost en aflossingsvrije hypotheken. De eerste groep omvat de lineaire hypotheek en de annuïteitenhypotheek. Bij de tweede groep, de aflossingsvrije hypotheken, kan een onderscheid worden gemaakt op grond van de vraag of er wel of geen kapitaal voor aflossing gedurende de looptijd wordt opgebouwd. De verschillende vormen zijn in tabel 2.1 weergegeven. Tabel 2.1 De diverse vormen van hypothecair krediet, met en zonder aflossing tijdens de looptijd Product Hypotheken met aflossing Lineaire hypotheek Annuïteitenhypotheek Kenmerken Lineaire aflossing van de hoofdsom Gelijkblijvende maandelijkse betaling Aflossingsvrije hypotheken Aflossingvrije hypotheek Spaarhypotheek, levenshypotheek en beleggingshypotheek Geen aflossing van de hoofdsom Opbouw van kapitaal voor aflossing achteraf Lineaire hypotheek Bij een lineaire hypotheek wordt gedurende de looptijd van de hypothecaire lening periodiek een vast bedrag afgelost. De hoogte van iedere aflossing blijft gedurende de looptijd dus gelijk. Op deze manier vermindert het risico voor de hypotheekaanbieder relatief snel. Door de geldverstrekker wordt de lineaire hypotheek nog wel eens vereist vanwege de snelle aflossing in de beginfase ten opzichte van de andere hypotheekvormen, bijvoorbeeld bij incourante onderpanden. Annuïteitenhypotheek Bij een annuïteitenhypotheek wordt gedurende de looptijd - althans bij gelijkblijvende rente - een vast bedrag aan rente plus aflossing (annuïteit) betaald. Wijzigt de rente, dan wijzigt eveneens de annuïteit. De vaststelling van deze annuïteit geschiedt altijd zo dat aan het einde van de looptijd de volledige hypotheekschuld is afgelost. De berekening kan jaarlijks achteraf (bij een 30-jarige hypotheek zijn er dan 30 jaarannuïteiten), halfjaarlijks achteraf (60 halfjaartermijnen), of op basis van een maandannuïteit (360 maandtermijnen) plaatsvinden. Een maandannuïteit is de meest gebruikte vorm. Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen 13

14 Aflossingvrije hypotheek Bij de aflossingsvrije hypotheek wordt alleen rente betaald. Tijdens de looptijd vindt er geen aflossing plaats. Aflossing achteraf kan geschieden uit de verkoopopbrengst van de eigen woning, door een nieuwe lening af te sluiten, of doordat het benodigde kapitaal op andere wijze is opgebouwd. In vergelijking met andere hypotheekvormen worden bij een aflossingsvrije hypotheek hogere eisen gesteld aan de verhouding tussen de waarde van de woning enerzijds en de hoogte van de hypothecaire lening anderzijds. Bij de meeste geldverstrekkers mag de aflossingsvrije lening niet meer bedragen dan 75% tot 100% van de executiewaarde van de woning. Aflossingsvrije hypotheek met opbouw van kapitaal voor aflossing achteraf Bij de aflossingsvrije hypotheek met opbouw van kapitaal voor aflossing achteraf ontstaat er een combinatie van fiscaal voordelig lenen door middel van een aflossingsvrije hypotheek en fiscaal onbelaste of beperkt belaste opbouw van kapitaal. Dit kapitaal kan worden opgebouwd op diverse manieren, bijvoorbeeld door een levensverzekering of een aandelenportefeuille. Het opgebouwde kapitaal kan aan het einde van de looptijd worden gebruikt voor aflossing van de hypothecaire schuld. Dit kapitaal kan verschillen van de hypothecaire schuld indien de rente op de levensverzekering niet gekoppeld is aan de hypotheekrente of de werkelijke aandelenkoersen afwijken van de verwachte koersen. 2.3 Concurrentiedruk op de markt voor hypotheekverstrekking In deze paragraaf wordt een aantal kenmerken van de markt voor hypotheekverstrekking weergegeven. Op grond hiervan wordt een indicatie verkregen van de concurrentiedruk op de markt voor hypotheekverstrekking. Deze indicatie is nodig voor de Porter-analyse in paragraaf 3.3. Aantal aanbieders Op de markt voor hypotheekverstrekking zijn vele aanbieders actief. Marktaandelen van individuele aanbieders zijn moeilijk te geven. In een onderzoek van DNB is een indicatie van de marktaandelen van de diverse groepen gegeven. 3 Zo bedroeg het marktaandeel van banken in 2000 circa 63%, het marktaandeel van verzekeringsmaatschappijen was ongeveer 19% en het marktaandeel van de andere aanbieders 18%. NEI heeft in 2000 via een expert opinion een inschatting gegeven van de marktaandelen van de 5 grootste bankenconcerns. In Tabel 2.2 is een overzicht van deze schatting gegeven. 3 DNB (2000). 14 Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen

15 Tabel 2.2 Geschatte marktaandelen op de markt voor hypotheekverstrekking in 2000 Bank Martkaandeel ABN Amro Holding 20% Rabobank groep 22% ING Groep 25% Fortis 12% SNS * 7% Overig 14% Totaal 100% * Nu: SNS Reaalgroep. Bron: NEI (2000). De CR4, de som van de marktaandelen van de vier grootse aanbieders, is 79 procent. Dit duidt op een geconcentreerde markt. De DNB (2000) geeft aan dat er sprake is van vrij grote fluctuaties in de marktaandelen van banken en verzekeraars tot aan Transparantie Onderscheiden kunnen worden transparantie ten aanzien van de prijzen en voorwaarden van de hypotheek enerzijds en inzichtelijkheid in de kosten die aan de consument worden berekend bij het afsluiten van een hypotheek anderzijds. Op het eerste gezicht lijken de prijzen op de markt voor hypotheken transparant. De tarieven van de diverse aanbieders van hypothecair krediet worden openlijk gepubliceerd, en kunnen makkelijk vergeleken worden. In de praktijk blijkt er echter enige onderhandelingsruimte ten aanzien van de gepubliceerde tarieven te bestaan. Vooral als er andere financiële diensten naar de nieuwe hypotheekaanbieder worden overgesloten, kan een lagere rente worden bedongen. De werkelijk afgesloten rentetarieven zijn te traceren via de inschrijvingen van de hypotheekakten bij het Kadaster. Hieraan zijn echter kosten verbonden. Daarnaast verschillen hypotheken van elkaar op kenmerken van de hypotheek, zoals boetevrij extra aflossen, de aanwezigheid van een rentebedenktijd, extra premiestorten etc. Voor de consument is dit weinig inzichtelijk. Als gevolg hiervan is een vergelijking van de hypotheken van verschillende aanbieders moeilijker. Zie hiervoor het onderzoek van Hassink en Van Leuvensteijn (2003). Voor de inzichtelijkheid van de kosten voor de consument bij afsluiting van een hypotheek is in NYFER (2000) geconstateerd dat de inzichtelijkheid zeer beperkt was. Ter verbetering van de inzichtelijkheid is de financiële bijsluiter ingevoerd voor complexe financiële producten. In de praktijk blijkt de bijsluiter niet geheel het beoogde effect te realiseren. In het (ECORYS) deelrapport over instap- en prolongatietarieven wordt nader ingegaan op de financiële bijsluiter. Overstapkosten Naast intransparantie is er sprake van overstapkosten bij hypothecaire kredieten. Hypotheken worden veelal met een lange looptijd gesloten. Hierdoor is het mogelijk dat bij een verlaging van de marktrente de consument kan besluiten zijn hypotheek tussentijds over te sluiten naar een andere hypotheekaanbieder. Er zijn echter drie soorten overstapkosten. Ten eerste kan de mogelijkheid van vervroegde aflossing ontbreken. In Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen 15

16 dit geval moet er een boete worden betaald voor vervroegde aflossing. De omvang van deze boete bedraagt meestal de contante waarde van het renteverschil. Dit kan het overstappen naar een andere hypotheekaanbieder onaantrekkelijk maken. Ten tweede is er bij het oversluiten van een hypotheek een nieuwe notariële akte nodig, die door de consument zal moeten worden betaald. Tot slot is bij het oversluiten van een hypotheek opnieuw afsluitprovisie verschuldigd aan de nieuwe aanbieder voor het afsluiten van de nieuwe hypotheek. Hierbij kan (vernieuwde) taxatie van het onderpand vereist zijn, wat ook kosten met zich meebrengt. Op de omvang van de overstapkosten wordt nader ingegaan in het ECORYS-rapport over instap- en prolongatietarieven. Volgens het eindrapport van de MDW-werkgroep Overstapkosten slaan sommige hypotheekaanbieders munt uit de overstapkosten van hun klanten door voor hetzelfde hypotheekproduct twee verschillende rentetarieven te hanteren: een lager tarief voor nieuwe klanten, en een iets hoger prolongatietarief voor bestaande klanten van wie de rentevastperiode afloopt. In het onderzoek van ECORYS naar instap- en prolongatietarieven wordt het bestaan van de prolongatietarieven bevestigd. De vraag is in hoeverre reële kosten ten grondslag liggen aan de overstapkosten en of het gebruik van een prolongatietarief een extra opslag op het tarief is om gebruik te maken van de overstapkosten van de consument of dat het verschil is gelegen in een lager instaptarief dat is gebaseerd op commerciële gronden (een korting op het tarief bij het afsluiten van een hypotheek). In het rapport over instap- en prolongatietarieven is specifiek op deze vraag ingegaan. Op grond van het onderzoek kan voorzichtig geconcludeerd worden dat de hypothese dat het verschil tussen een instaptarief en een prolongatietarief in de hypotheekmarkt veroorzaakt wordt door een korting op het instaptarief waarschijnlijk kan worden verworpen. Substituten Er zijn weinig substituten voor hypothecaire kredietverlening. Kredietverlening vervult voor klanten een specifieke kredietfunctie. Diensten die deze kredietfunctie niet vervullen kunnen niet dienen als substituut in de ogen van afnemers. 4 Derhalve zijn mogelijke substituten voor hypothecaire kredietverlening beperkt tot de andere vormen van kredietverlening. Bij andere vormen van kredietverstrekking die geen of een minder zekere onderpand hebben, worden hogere tarieven gerekend. Op grond van deze hogere tarieven zijn deze andere vormen van kredietverlening dermate onaantrekkelijk dat zij niet als substituut kunnen worden aangemerkt. Theoretisch is de financiering van de aankoop van een woning met eigen middelen een mogelijk alternatief voor kredietverlening. Echter, vooral voor de grotere bedragen die middels hypothecair krediet worden opgenomen kan financiering met eigen middelen meestal niet als alternatief dienen. Daarnaast zorgt de fiscale behandeling van hypotheken ervoor dat eigen financiering van de aankoop van een woning aanzienlijk minder aantrekkelijk is dan het afsluiten van een hypotheek. Bij het bovenstaande is uitgegaan van de noodzaak (de koop van) een eigen woning te financieren. Deze noodzaak ontbreekt als gekozen wordt een woning te huren, alhoewel dan via de huur er ook wordt betaald voor financieringslasten (die in vele gevallen ook weer op hypotheekmarkt zijn aangetrokken). 4 NEI (2000). 16 Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen

17 Empirisch onderzoek naar concurrentie op de hypotheekmarkt Onderzoek van Hassink en Van Leuvensteijn (2003) toont aan dat er een spreiding in de tarieven van hypotheekaanbieders bestaat, die niet te verklaren valt op grond van verschillen in kenmerken van de hypotheken of het risico dat wordt gelopen. Deze spreiding is volgens de auteurs het gevolg van intransparantie, gecombineerd met marktmacht aan de zijde van hypotheekaanbieders. Hierbij wordt opgemerkt dat het segment waar de banken actief zijn een lagere spreiding laat zien dan het segment van de levensverzekeraars. Als mogelijke verklaring hiervoor noemen de auteurs het verschil in distributiekanaal dat banken en verzekeraars gebruiken. Uit het onderzoek van Toolsema (2003) blijkt dat hypothecaire tarieven zich sneller aanpassen aan stijging van de onderliggende kapitaalmarktrente dan aan daling van de kapitaalmarktrente. Voor deze asymmetrie geeft Toolsema verschillende mogelijke verklaringsgronden, waaronder stilzwijgende collusie en zoek- of overstapkosten bij de consument. Naast de asymmetrie in de stijging en daling van de rentetarieven wordt in de Monitor Financiële Sector 2003 van de NMa aangegeven dat de aanpassing van de rentetarieven in Nederland trager verloopt dan in andere Europese Landen. Via de Quarterly Figures van de European Mortgage Federation, kunnen de Nederlandse tarieven in absolute termen worden vergeleken met de tarieven in andere Europese landen. De vergelijking van de tarieven vanaf 2001 tot nu toont dat Nederland behoort tot de landen met een relatief hoog tarief. De kwartaalstatistiek van DNB toont daarentegen dat het gemiddeld Nederlands rentetarief voor uitstaande hypotheken slechts 13 basispunten boven het Europees gemiddelde ligt (5,37% tegen 5,24%), terwijl de rente voor nieuwe woninghypotheken iets onder het Europees gemiddelde ligt (4,72% tegen 4,81%). De European Mortgage Federation (2003) komt tot de conclusie dat er weinig aanwijzing is dat hoge concentraties leiden tot verhoogde winstgevendheid en dat er wel enig bewijs is dat er sprake was van aanzienlijke concurrentie. Onderzoek van de ECB (2001) daarentegen toont wel een positieve relatie tussen concentratie van banken en de hoogte van de marges. Onderzoek van DNB geeft aan dat de concurrentie tussen banken zich voornamelijk toespitst op productinnovatie, verbreding van het aantal distributiekanalen, intensivering van cross-selling en tarifering en kosten van de hypotheekverstrekking en van het aantrekken van het daarvoor benodigde geld. 5 Het CPB (2001) heeft in haar onderzoek de ondeelbaarheid van producten, de asymmetrische informatie tussen bank en klant en de beperkingen van toetreding als gevolg van de regulering in de financiële sector aangeduid als bron voor vermindering van de concurrentie in de bancaire sector. Conclusie De literatuur over de mate van concurrentie op de markt voor hypothecaire kredietverlening laat een zeer divers beeld zien. Diverse onderzoeken spreken elkaar tegen, zowel op niveau van de feitelijkheden als op het niveau van de conclusies. Volgens de onderzoeken van de DNB en de EMF zijn er geen problemen ten aanzien van de 5 DNB (2000). Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen 17

18 concurrentie op de markt voor hypotheekverstrekking. Ander onderzoek (CPB, Toolsema en Hassink en Van Leuvensteijn) wijst meer in de richting van beperkte concurrentie en marktmacht van aanbieders, onder meer als gevolg van heterogene producten en het bestaan van toetredingsdrempels. 18 Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen

19 3 De markt voor advisering van hypotheekproducten 3.1 De spelers op de markt voor tussenpersonen 6 Voor de distributie van de hypotheekproducten van aanbieder naar afnemers zijn er twee mogelijkheden: Rechtstreeks afsluiten van de hypotheek bij de hypotheekaanbieder Afsluiten van de hypotheek via een tussenpersoon Rechtstreeks afsluiten bij de hypotheekaanbieder De hypotheekaanbieders bieden op een drietal wijzen hun hypotheekproducten aan afnemers aan. Ten eerste zijn er de eigen (niet-onafhankelijke) hypotheekadviseurs. Deze adviseurs zijn in loondienst bij de hypotheekaanbieder en bieden de hypotheekproducten van die aanbieder aan. Ten tweede is er een groep 'direct-writers'. Zij maken met name gebruik van advertenties. De hypotheek wordt aangeboden door mailings en een telefonische follow-up. Doordat er minder personeelskosten zijn, kunnen deze aanbieders soms lagere renteaanbiedingen doen of verlaagde afsluitkosten rekenen. Ten derde is er de mogelijkheid voor de aanbieder om gebruik te maken van e-commerce om een hypotheekproduct aan te bieden. In het vervolg gebruiken wij voor deze drie wijzen van het aanbieden van hypotheken direct writing of direct writer als verzamelnaam. Afsluiten via een tussenpersoon Naast het direct aanbieden van hypotheekproducten door aanbieders zijn er ook formeel onafhankelijke tussenpersonen, die bemiddelen in het afsluiten van hypotheekproducten van verschillende aanbieders. Door hun formeel onafhankelijke positie en de zekere mate van deskundigheid hebben de tussenpersonen vaak een vertrouwenspositie bij de consument. Voor hypotheekaanbieders kunnen de onafhankelijke tussenpersonen prettige distributiekanalen zijn in aanvulling op hun bestaande distributiekanalen. Deze aanbieders bemiddelen tussen aanbieder en consument. De bank behoeft tegen betaling van provisie enkel de acceptatie en de afwikkeling te doen. Van de totale jaarlijkse omvang van de hypotheekmarkt van 167 miljard (geleend bedrag) wordt 52% via intermediairs afgesloten. 7 Schematisch zijn de afzetmogelijkheden voor hypotheekproducten weergegeven in Figuur Dit hoofdstuk is voor een belangrijk deel gebaseerd op RFT (2001). ESI-VU (2001). Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen 19

20 Figuur 3.1 Distributiekanalen van hypotheekaanbieders Hypotheekaanbieders: - Banken - Verzekeraars - Pensioenfondsen - etc. Loondienstapparaat Direct writing E-commerce Tussenpersonen Particuliere afnemers Binnen de tussenpersonen/intermediairs kan een drietal groepen worden onderscheiden: Makelaars in onroerend goed Assurantietussenpersonen Onafhankelijke hypotheekadviseurs Makelaars in onroerend goed Makelaars hebben vaak een directe betrokkenheid en vertrouwenspositie in die gevallen waarbij zij de cliënt hebben geholpen bij de aankoop van een pand. Vooral toen het minder goed ging in de huizenmarkt waren makelaars in onroerend goed actief in de hypotheekbemiddeling om een aanvulling op hun inkomen te realiseren. Er vindt nu echter een kleine verschuiving plaats. Enerzijds is het voor makelaars zwaar om kennis van twee vakgebieden, woningbemiddeling en hypotheken, bij te houden. Anderzijds zijn consumenten mondiger geworden en willen ze een advies van een hypotheekexpert. Daarom brengen makelaars de hypotheekbemiddeling nu vaak onder bij een apart hypotheekadviesbureau, waar de makelaar soms in participeert. In dit bureau werken gespecialiseerde hypotheekadviseurs. Zo maken ze gebruik van de relatie met de cliënt van de makelaar en voldoen zij aan de wens van de cliënt om expertise op het hypotheekgebied. Assurantietussenpersoon Ook assurantietussenpersonen kunnen een vertrouwensrelatie met de consument hebben. Die positie wordt steeds meer gebruikt voor de hypotheekadvisering. De adviseurs moeten thuis zijn in de assurantie- en hypotheekbemiddeling. Assurantietussenpersonen werken vaak samen met een groep van aanbieders. Dit betekent dat zij de cliënten kunnen informeren over alle producten van die aanbieders waar zij mee samenwerken, veelal levensverzekeraars. Evenals bij de makelaardij is hypotheekbemiddeling meestal een nevenactiviteit naast assurantiebemiddeling. Onafhankelijke hypotheekadviseurs Gezien de toegenomen eisen van afnemers en de veelzijdigheid in hypotheekproducten blijkt er steeds meer behoefte te bestaan aan gespecialiseerde hypotheekadviseurs. Deze adviseurs richten zich op de bemiddeling tussen hypotheekaanbieder en consument. Er is een groot aantal ketens op de Nederlandse markt werkzaam, mede dankzij de groeiende verkoopmarkt van huizen. Door gebruik te maken van bureaus die vele hypotheken afsluiten kunnen bijvoorbeeld speciale rentetarieven bedongen worden, de zogenaamde arrangementstarieven. Door de hoge omzetstroom zijn vaak ook speciale provisieafspraken mogelijk. Voorbeelden van deze ketens zijn Huis & Hypotheek, de Hypotheker, Hypotheekvisie, Geldxpert en de Hypotheekshop. 20 Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen

21 Naast de ketens zijn er ook kleine onafhankelijke tussenpersonen. Juist door zich niet aan te sluiten bij een keten, kan men de onafhankelijkheid hoog in het vaandel houden. De consument weet echter veelal niet voor welke hypotheekaanbieders deze tussenpersonen bemiddelen. 3.2 Het productaanbod van tussenpersonen Advies van tussenpersonen Tussenpersonen verenigen een drietal functies. Ten eerste geven zij informatie aan de particulieren over de hypotheekproducten die zij aanbieden. Ten tweede geven de intermediairs advies aan particulieren welk hypotheekproduct het meest geschikt is voor de specifieke financiële en fiscale situatie. Tot slot hebben tussenpersonen een taak in de bemiddeling tussen de hypotheekaanbieder en de particulier. Voor het aanbieden van informatie over verschillende productdiensten wordt veel gebruik gemaakt van het internet. Hier geven tussenpersonen vergelijkingen tussen diverse hypotheekproducten. In deze vergelijking worden naast de rente soms ook voorwaarden vergeleken. 8 Voor zover het hier standaardhypotheken betreft is dit een goede bron van informatie voor de particulier. Indien een particulier echter niet exact kan beoordelen of een dergelijke standaardhypotheek de meest geschikte voor hem is, zal hij behoefte hebben aan advies. Bij advies kan men onderscheid maken tussen een algemeen advies en een specialistisch advies. Een algemeen advies wordt door enkele aanbieders via internet aangeboden. Via een aantal selectievragen over gewenst aflossingsschema en te lopen risico wordt bepaald welke hypotheek het meest geschikt is voor de adviesvrager. Voor specialistisch advies dat compleet toegesneden is op de persoonlijke situatie, zal advies moeten worden ingewonnen bij een aanbieder. In dit opzicht zijn voornamelijk de tussenpersonen behulpzaam. Bij de direct writers van de aanbieders krijgt de afnemer weinig begeleiding en zal deze veel zaken zelf moeten uitzoeken om een goede keus te maken. Indien een advies is ingewonnen over de meest geschikte hypotheek, kan de afnemer besluiten om de hypotheek te laten sluiten via de tussenpersoon. Op deze manier is het voor hem mogelijk te profiteren van een deel van de kortingen die deze bij de aanbieder weet te bedingen Beloningsstructuur van tussenpersonen 9 De vergoeding voor de tussenpersoon kan een bedrag zijn per aangebrachte klant (cliëntremise) of is gerelateerd aan de geldstroom van het financiële product (hypothecair 8 9 Als voorbeeld kan de internetsite van Independer worden genoemd (www.independer.nl), waar ook de mogelijkheden voor extra mogelijkheden (bijvoorbeeld verhoogde boetevrije aflossing) van hypotheekaanbieders kunnen worden vergeleken. Voor nadere informatie wordt verwezen naar het ECORYS deelrapport Kwaliteit van advisering van tussenpersonen. Analyse van de markt voor hypotheekverstrekking en de markt voor advies door tussenpersonen 21

Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening

Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening De kwaliteit van advisering door tussenpersonen over hypothecaire producten en aanbieders Opdrachtgever: Ministerie van Financiën ECORYS-NEI

Nadere informatie

Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening

Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening De kwaliteit van advisering door tussenpersonen over hypothecaire producten en aanbieders Opdrachtgever: Ministerie van Financiën ECORYS-NEI

Nadere informatie

Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening

Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening Marktwerking op de markt voor hypothecaire kredietverlening Een onderzoek naar verschillen tussen instap- en prolongatietarieven Opdrachtgever: Ministerie van Financiën ECORYS-NEI (Macro & Sector Beleid)

Nadere informatie

Samenvatting hypothekenonderzoek

Samenvatting hypothekenonderzoek Samenvatting hypothekenonderzoek De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft in 2011 onderzoek uitgevoerd naar de manier waarop hypotheekverstrekkers met elkaar concurreren op de Nederlandse hypotheekmarkt.

Nadere informatie

Hypotheekrecht en - vormen

Hypotheekrecht en - vormen Hypotheekrecht en - vormen Wat is een hypotheek? Een hypotheek is in theorie een zekerheidsrecht. Wanneer u een hypotheek afsluit, geeft u het recht van hypotheek aan de geldverstrekker. Dit recht van

Nadere informatie

De Conservatrix Hypotheek

De Conservatrix Hypotheek U mag vertrouwen op een aantrekkelijke rente. Maar dat is niet de enige zekerheid. De Conservatrix Hypotheek Een beetje conservatief is zo gek nog niet. Al sinds 1872 is Conservatrix gespecialiseerd in

Nadere informatie

De Roche. Hypotheek waaier. Een persoonlijke keus voor uw toekomst. Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is

De Roche. Hypotheek waaier. Een persoonlijke keus voor uw toekomst. Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is De Roche Hypotheek waaier Een persoonlijke keus voor uw toekomst Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is zeker niet eenvoudig; er zijn ontzettend veel mogelijkheden en bovendien vormt uw beslissing de

Nadere informatie

Monitor Financiële Sector:

Monitor Financiële Sector: Nederlandse Mededingingsautoriteit Monitor Financiële Sector: Notitie bij Sectorstudie Vastgoedfinanciering, SEO Economisch Onderzoek oktober 2011 Nederlandse Mededingingsautoriteit Postbus 16326 2500

Nadere informatie

Nieuwe verhoudingen in het financieren van woningen

Nieuwe verhoudingen in het financieren van woningen Nieuwe verhoudingen in het financieren van woningen Naar nieuwe verhoudingen in het Wonen OTB Platform 31 Wooncongres 2015 Paul de Vries Senior Woningmarkteconoom Rabobank Kennis en Economisch onderzoek

Nadere informatie

De verschillende hypotheekvormen

De verschillende hypotheekvormen De verschillende hypotheekvormen Hierbij ontvangt u een beschrijving van een vijftal hypotheekvormen. Wij willen u vragen dit alvast door te nemen zodat u reeds bekend bent met de diverse hypotheeksoorten.

Nadere informatie

Wij zijn VDZ. Onze boodschap is helder: niemand regelt je geldzaken. beter dan wij. Dat is niet arrogant bedoeld, maar het uitgangspunt

Wij zijn VDZ. Onze boodschap is helder: niemand regelt je geldzaken. beter dan wij. Dat is niet arrogant bedoeld, maar het uitgangspunt Wij zijn VDZ. Onze boodschap is helder: niemand regelt je geldzaken beter dan wij. Dat is niet arrogant bedoeld, maar het uitgangspunt van onze dienstverlening. Deze tijd vraagt om transparantie. Wij regelen

Nadere informatie

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.3.30 verwachte wijzigingen Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning bronnen Informatieblad Woningmarkt 18.9.2012 Vragen en antwoorden over

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

GMAC Star * for Life. de hypotheek tot 125% aflossingsvrij

GMAC Star * for Life. de hypotheek tot 125% aflossingsvrij GMAC Star * for Life de hypotheek tot 125% aflossingsvrij GMAC Star * FOR LIFE. VOOR BETAALBAAR WOONPLEZIER. Een leven lang plezierig wonen U hebt een eerste of opvolgende koopwoning op het oog. Of uw

Nadere informatie

LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN

LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN De keuze van de juiste hypotheek is uiteindelijk net zo belangrijk als de keuze

Nadere informatie

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013?

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Voor alle op 31 december 2012 bestaande hypotheken blijven de oude hypotheekregels van kracht. Oversluiten van een bestaande schuld

Nadere informatie

De Conservatrix Hypotheek

De Conservatrix Hypotheek U mag vertrouwen op een aantrekkelijke rente. Maar dat is niet de enige zekerheid. De Conservatrix Hypotheek Een beetje conservatief is zo gek nog niet. Al sinds 1872 is Conservatrix gespecialiseerd in

Nadere informatie

Aflevering 5 - Advies over oversluiten

Aflevering 5 - Advies over oversluiten Aflevering 5 - Advies over oversluiten Het aangaan van een hypothecair krediet is voor consumenten een belangrijke beslissing. De kosten en aflossing van deze lening hebben voor langere termijn grote invloed

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT VERSIE 2012.2 Getekend voor ontvangst: Katwijk,.(datum).. (handtekening 1) (handtekening 2).. Op alle diensten die door Binnendijk & Van Rijsbergen worden geleverd zijn Algemene

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Het Poliskabinet, Postbus 79, 2910AB Nieuwerkerk aan den IJssel.

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Het Poliskabinet, Postbus 79, 2910AB Nieuwerkerk aan den IJssel. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Het Poliskabinet, Postbus 79, 2910AB Nieuwerkerk aan den IJssel. Deze dienstenwijzer heeft als doen om u inzicht te

Nadere informatie

Kenmerken van diverse basisvormen van hypothecaire leningen

Kenmerken van diverse basisvormen van hypothecaire leningen Hypotheekvormen Kenmerken van diverse basisvormen van hypothecaire leningen Onderstaand geven wij u een korte beschrijving van de verschillende hypotheekvormen. Het betreft slechts een opsomming van de

Nadere informatie

SPAARXTRA HYPOTHEEK OPTIMAAL VARIEREN MET RENTE EN RENDEMENT

SPAARXTRA HYPOTHEEK OPTIMAAL VARIEREN MET RENTE EN RENDEMENT SPAARXTRA HYPOTHEEK OPTIMAAL VARIEREN MET RENTE EN RENDEMENT SPAARXTRA HYPOTHEEK optimaal varieren met rente EN rendement Kiezen voor de beste hypotheek betekent het optimaliseren van kansen en risico

Nadere informatie

dienst verlenings document

dienst verlenings document dienst verlenings document S a n Gi o r g i l a a n 5 5644 DS Ei n d h o v e n Te l e f o o n 040-2155420 Fa x 040-2155429 w w w. v a n a v e z a a t h. c o m E-m a i l i n f o @ v a n a v e z a a t h.

Nadere informatie

Dienstenwijzer/ Dienstverleningsdocument

Dienstenwijzer/ Dienstverleningsdocument Dienstenwijzer/ Dienstverleningsdocument Rijnmond Hypotheekwijzer BV Telefoon: 0102460000 Uw adviseur: Email adres: Ton Onder de Linden tonderdelinden@hypotheekwijzer.com Wat kunt u van de Hypotheekwijzer

Nadere informatie

Hieronder de vergelijking tussen de annuïteitenhypotheek en de lineaire hypotheek.

Hieronder de vergelijking tussen de annuïteitenhypotheek en de lineaire hypotheek. Hieronder de vergelijking tussen de annuïteitenhypotheek en de lineaire hypotheek. Inleiding: De genoemde vormen zijn voor starters de enige vormen die sinds 01-01-2013 leiden tot renteaftrek. Andere vormen,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Uw kenmerk 2015Z14592

Nadere informatie

Uitleg hypotheekvormen.

Uitleg hypotheekvormen. Ik wil mijn eerste huis kopen Uitleg hypotheekvormen. Als je graag een huis wilt kopen, dan heb je een hypotheek nodig. Ook als je je huis gaat verbouwen is het goed om naar je huidige hypotheek te kijken.

Nadere informatie

Klantoordeel over Geldverstrekkers

Klantoordeel over Geldverstrekkers INDEPENDER HYPOTHEEKONDERZOEK Independer Consumenten Monitor (ICM scores) Sinds februari vraagt Independer de ruim 30.0 unieke bezoekers die op haar site een hypotheekvergelijking maken of en waar de bezoeker

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen

Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als

Nadere informatie

De Hypotheek. De Hypotheekrente. Rentevastperiode. Wat is een hypotheek? Wat zijn de kosten van mijn lening? Variabele rente

De Hypotheek. De Hypotheekrente. Rentevastperiode. Wat is een hypotheek? Wat zijn de kosten van mijn lening? Variabele rente De Hypotheek Je gaat een woning kopen en hebt hiervoor een lening nodig van de bank. In deze toelichting proberen wij je inzichtelijk te maken wat een hypotheek is en wat de meest voorkomende vormen zijn.

Nadere informatie

8.1.2a. Informatieverstrekking door beleggingsondernemingen en aanbieders van hypothecair krediet

8.1.2a. Informatieverstrekking door beleggingsondernemingen en aanbieders van hypothecair krediet Het opschrift van paragraaf 8.1.2a komt te luiden: 8.1.2a. Informatieverstrekking door beleggingsondernemingen en aanbieders van hypothecair krediet Bepalingen ter uitvoering van de artikelen 4:19, vierde

Nadere informatie

Klantoordeel over Geldverstrekkers

Klantoordeel over Geldverstrekkers kwaliteit van hypotheek verstrekkers april 24 () Independer Consumenten Monitor (ICM scores) Sinds februari vraagt Independer de ruim 30.0 unieke bezoekers die op haar site een hypotheekvergelijking maken

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument CAN Assurantiën B.V. Molukkenstraat 68 3531 WE UTRECHT Tel: 030 296 14 81 Fax: 030 296 42 87 www.canassurantien.nl KvK: 30181022 1 P a g i n a Dienstverleningsdocument ten behoeve

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Joop van Mourik makelaars, statutair genoemd: Makelaardij og. Joop van Mourik BV, Oudsmidsestraat 12, 4033 AX Lienden Kantoor houdend te : - Swaenenstate 3, 4043 KE Opheusden,

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Wft nummer 12008346 Pagina 1 van 8 Geachte cliënt, U oriënteert zich op de mogelijkheden van een hypothecaire geldlening en/of diverse verzekeringen. Ons kantoor kan u hierbij

Nadere informatie

MB Finance is onafhankelijk en specialist in de financiering rondom de eigen woning. Wij dragen het keurmerk Erkend Hypotheek Adviseur.

MB Finance is onafhankelijk en specialist in de financiering rondom de eigen woning. Wij dragen het keurmerk Erkend Hypotheek Adviseur. MB Finance is onafhankelijk en specialist in de financiering rondom de eigen woning. Wij dragen het keurmerk Erkend Hypotheek Adviseur. Wij helpen u dé passende hypotheek te vinden als u een huis wilt

Nadere informatie

Wij zijn adviseurs en bemiddelaars op het gebied van verzekeringen,hypotheken,bankspaarproducten, en andere financiële diensten.

Wij zijn adviseurs en bemiddelaars op het gebied van verzekeringen,hypotheken,bankspaarproducten, en andere financiële diensten. Waarom dit Document? Vanaf 01 januari 2009 is het wettelijk verplicht u een dienstenwijzer en een dienstverleningsdocument te overleggen. In het dienstverleningsdocument wordt o.a. de aard van de beloning

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Financieel Comfort B.V., Hoornplantsoen 50, 2652 BM Berkel en Rodenrijs.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Financieel Comfort B.V., Hoornplantsoen 50, 2652 BM Berkel en Rodenrijs. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Financieel Comfort B.V., Hoornplantsoen 50, 2652 BM Berkel en Rodenrijs. Wij willen ons graag aan u voorstellen en

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procesverloop

Samenvatting. 1. Procesverloop Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-274 d.d. 1 oktober 2012 (prof. mr. M.L. Hendrikse, mr. W.F.C. Baars en mr. W.H.G.A. Filott mpf, leden en mevrouw mr. M. Nijland, secretaris)

Nadere informatie

Mundial Assurantiën. Dienstverleningsdocument

Mundial Assurantiën. Dienstverleningsdocument Mundial Assurantiën Beneluxlaan 46 5251LE Vlijmen Postbus 179 5250 AD Vlijmen Telefoon (073) 5117774 Fax (073) 5118671 E-mail info@mundial-assurantien.nl Website www.mundial-assurantien.nl Dienstverleningsdocument

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Snoek & Schepman Hypotheken en Pensioenen Hogewal 1 bis 2514 HA Den Haag Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Als u besluit van onze dienstverlening

Nadere informatie

Uitleg hypotheekvormen

Uitleg hypotheekvormen Uitleg hypotheekvormen Annuïteitenhypotheek Lineaire hypotheek Levenhypotheek Beleggingshypotheek Spaarhypotheek Hybride hypotheek Bankspaarhypotheek Aflossingvrije hypotheek Krediethypotheek Direct beginnen

Nadere informatie

Hypotheeksparen. Streamers

Hypotheeksparen. Streamers Hypotheeksparen Streamers - Een bankspaarhypotheek is voor veel mensen die nog geen hypotheek hebben de beste oplossing - De kosten van een deel van de spaarhypotheken en beleggingsverzekeringshypotheken

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Assurantiekantoor Nuijten BV

Dienstverleningsdocument Assurantiekantoor Nuijten BV Dienstverleningsdocument Assurantiekantoor Nuijten BV Ons kantoor hecht aan een goede voorlichting op het gebied van financiële dienstverlening. Conform de Wet op het Financieel Toezicht bieden wij u voorafgaand

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door: Pasman Hypotheekconsult Delistraat 13 7101BS Winterswijk

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door: Pasman Hypotheekconsult Delistraat 13 7101BS Winterswijk Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door: Pasman Hypotheekconsult Delistraat 13 7101BS Winterswijk Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Als u besluit van onze

Nadere informatie

Wat je moet weten als je een hypotheek kiest?

Wat je moet weten als je een hypotheek kiest? Wat je moet weten als je een hypotheek kiest? Als je een hypotheek af gaat sluiten, moet je aan een heleboel dingen denken. We hebben een aantal vragen voor je op een rijtje. Klik op de doorlinks hiernaast

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door P.I.M. Professionals In Maatwerk B.V. tevens handelend onder de naam Financieel Helder. Onze gegevens luiden: (P.I.M.)

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Naam en adres FinanZen: Postadres: Postbus 268 2600 AG Delft Bezoekadres: Weesmeesterstraat 6 2645MC Delfgauw Telefoon: 015-7112122 Fax: 015-7111020 Internet www.finanzen.nl info@finanzen.nl

Nadere informatie

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen.

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. Hypotheekgids 2014 Inleiding Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. De wijzigingen op het gebied van hypotheek en wonen zijn

Nadere informatie

De 15 valkuilen om voor op te passen bij het aangaan van een lening of krediet!

De 15 valkuilen om voor op te passen bij het aangaan van een lening of krediet! De 15 valkuilen om voor op te passen bij het aangaan van een lening of krediet! Wees u bewust van deze valkuilen om niet bedrogen uit te komen Pagina 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Valkuil 1. Aanbiedingen...

Nadere informatie

TOELICHTING SPECIFIEKE DIENSTEN ZOALS GENOEMD IN HET ABONNEMENT

TOELICHTING SPECIFIEKE DIENSTEN ZOALS GENOEMD IN HET ABONNEMENT TOELICHTING SPECIFIEKE DIENSTEN ZOALS GENOEMD IN HET ABONNEMENT NAZORG HYPOTHECAIR KREDIET EN VERMOGENSOPBOUW BEHEER VERMOGENSOPBOUWPRODUCTEN Archivering van de documenten inzake vermogensopbouwproducten

Nadere informatie

Inleiding Dit is het dienstverleningsdocument (tevens dienstenwijzer) van Assurantiekantoor All in One

Inleiding Dit is het dienstverleningsdocument (tevens dienstenwijzer) van Assurantiekantoor All in One DIENSTVERLENINGSDOCUMENT/DIENSTENWIJZER Assurantiekantoor All in One VOF Inleiding Dit is het dienstverleningsdocument (tevens dienstenwijzer) van Assurantiekantoor All in One Voorafgaand aan onze dienstverlening

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van Gestel Assurantiën bv. Geachte relatie,

Dienstverleningsdocument Van Gestel Assurantiën bv. Geachte relatie, Dienstverleningsdocument Van Gestel Assurantiën bv. Geachte relatie, Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd op het gebied van hypotheken, verzekeringen, bankspaarproducten, pensioenen en andere financiële

Nadere informatie

Algemene informatie over de verschillende hypotheekvormen

Algemene informatie over de verschillende hypotheekvormen Algemene informatie over de verschillende hypotheekvormen Aflossingsvrije hypotheek De naam zegt het al: bij de aflossingsvrije hypotheek los je niets af. Je betaalt iedere maand alleen rente over het

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

de naamloze vennootschap Nationale Nederlanden Levensverzekering Maatschappij N.V., gevestigd te Rotterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

de naamloze vennootschap Nationale Nederlanden Levensverzekering Maatschappij N.V., gevestigd te Rotterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-246 d.d. 27 augustus 2015 (door mr. C.E. du Perron, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en mr. S.M.J. Korthuis-Becks, leden en mr. F. Faes,

Nadere informatie

Algemene informatie hypotheken

Algemene informatie hypotheken Algemene informatie hypotheken A. Bepaling maximale leensom Het maximaal te lenen bedrag voor de aanschaf van een woning wordt bepaald door: 1. de waarde van de woning; 2. uw inkomen (totaal). De maximale

Nadere informatie

Uw hypotheek oversluiten Kiezen voor lagere maandlasten

Uw hypotheek oversluiten Kiezen voor lagere maandlasten Uw hypotheek oversluiten Kiezen voor lagere maandlasten Vaste patronen zijn vaak flexibeler dan u denkt. Dat geldt niet alleen voor uw dagelijkse rituelen, maar ook voor uw maandelijkse uitgavenpatroon.

Nadere informatie

Verstandig een hypotheek kiezen

Verstandig een hypotheek kiezen Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Loop geen onnodig risico Verstandig een hypotheek kiezen Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen die een hypotheek wil afsluiten

Nadere informatie

Argenta. rentedaling per 11-02-2009

Argenta. rentedaling per 11-02-2009 Argenta rentedaling per 11-02-2009 De ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt zijn voor Argenta reden per 11-02-2009 de rentetarieven te verlagen. Alle rentetarieven en -acties kunt u terugvinden op

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door: Tuinte Hypotheken, De Tuin 23, 1611 KR Bovenkarspel.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door: Tuinte Hypotheken, De Tuin 23, 1611 KR Bovenkarspel. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door: Tuinte Hypotheken, De Tuin 23, 1611 KR Bovenkarspel. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Bijlage: Dienstverleningsdocument Hunter Assurantie & Financiering Advieskantoor Zeedijk 92 1012 BB Amsterdam E-mail: info@hunternews.nl Website: www.hunternews.nl Telefoon: 020-528 50 55 Fax: 020-528

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument H.P. Assurantien & Financieringen BV tel: 0113-216777 Voorstad18 fax: 0113-223861 4461 KN Goes website:www.hpassurantien.nl email:info@hpassurantien.nl Ons kantoor hecht aan een

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Van Haarlem Uw Financieel Adviseur. Strandmeer 1 3994 ZR Houten Telefoon 030-6590800 Fax 084-2273005 KvK Utrecht 30219708 Internet www.uwfinancieeladviseur.nl E-mail vanhaarlem@uwfinancieeladviseur.nl

Nadere informatie

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek Ontwerp power point; Henk Douna De grootste financiële beslissing in een mensenleven 2 520.000.000.000,- ( 520 mrd) Totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 682 Vragen van de leden

Nadere informatie

Meepraten over hypotheken als u een huis wilt kopen

Meepraten over hypotheken als u een huis wilt kopen Meepraten over hypotheken als u een huis wilt kopen Inleiding Welkom bij ZO.nl 3 De beste rente 1.1 Kijk verder dan het laagste rentepercentage 5 1.2 De samenstelling van je maandlast 6 1.3 Pas op met

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument de Jonge & Keizer

Dienstverleningsdocument de Jonge & Keizer Dienstverleningsdocument de Jonge & Keizer Inhoudsopgave pagina Wie zijn wij? Onze missie 2 Contactgegevens 2 Onze dienstverlening Wat kunt u van ons verwachten? 3 Deskundigheid en kwaliteit 3 Onafhankelijk

Nadere informatie

Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V.

Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V. Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V. BEHEER HYPOTHEEKOVEREENKOMST Archivering van documenten Wij archiveren

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument (DVD)

Dienstverleningsdocument (DVD) Well Insured B.V. 2593 AG Den Haag T. 070 362 74 37 F. 070 362 84 32 Dienstverleningsdocument (DVD) Ons kantoor hecht aan een goede voorlichting op het gebied van financiële dienstverlening. Conform de

Nadere informatie

Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst

Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst Rabobank. Een bank met ideeën. Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst Lees deze brochure zorgvuldig door. U hebt uw droomhuis gevonden, een prachtig

Nadere informatie

Wie zijn wij? ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V.

Wie zijn wij? ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V. ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

Productspecifieke kenmerken. voor overheden

Productspecifieke kenmerken. voor overheden Productspecifieke kenmerken Nationaal Groenfonds Annuïteitenlening De Nationaal Groenfonds Annuïteitenlening is een lening, waarmee u de aankoop, ontwikkeling of het herstel van uw natuurproject kan financieren.

Nadere informatie

Defema BV T (0591) 67 68 96 Brochure en Dienstverleningsdocument Defema BV Waarom een lening of hypotheek via Defema Financieringen?

Defema BV T (0591) 67 68 96 Brochure en Dienstverleningsdocument Defema BV Waarom een lening of hypotheek via Defema Financieringen? Defema BV Defema Financieringen T (0591) 67 68 96 Defema Verzekeringen F (0591) 67 69 03 Defema Hypotheken E info@defema.nl Ermerweg 121 I www.defema.nl 7812 BD Emmen Brochure en Dienstverleningsdocument

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. U staat als klant bij ons kantoor centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke wensen zijn onze Ieidraad.

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen:

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: www.jooplengkeek.nl Vreemd vermogen op lange termijn Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: 1. Onderhandse lening. 2. Obligatie lening. 3.

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie november 2011 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht

Nadere informatie

Welkom bij de HypotheekSpecialist

Welkom bij de HypotheekSpecialist Welkom bij de HypotheekSpecialist Meepraten over hypotheken Als u een huis wilt kopen, hoef u niet alles te weten over hypotheken. Het is wel in uw voordeel als u over de belangrijkste basiskennis beschikt.

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-201 d.d. 10 juli 2012 (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter, mevrouw mr. E.M. Dil-Stork en mr. W.H.G.A. Filott, mpf, leden, en mevrouw

Nadere informatie

Hypotheken Sparen/Leven. Uw huis, uw zekerheid

Hypotheken Sparen/Leven. Uw huis, uw zekerheid Hypotheken Sparen/Leven Uw huis, uw zekerheid 2 Kiezen voor zekerheid op lange termijn Inhoudsopgave 1. Kiezen voor zekerheid met een spaar- of bankspaarhypotheek 5 1.1 Wat is een spaarhypotheek? 5 1.2

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Wft nummer 12008346 Pagina 1 van 8 Geachte cliënt, U oriënteert zich op de mogelijkheden van een hypothecaire geldlening en/of diverse verzekeringen. Ons kantoor kan u hierbij

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven V.O.F., Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven V.O.F., Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven V.O.F., Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. Wij willen ons graag aan u voorstellen

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. U staat als klant bij ons kantoor centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke wensen zijn onze leidraad.

Nadere informatie

Coöperatieve Rabobank Westelijke Mijnstreek U.A., gevestigd te Sittard, hierna te noemen Aangeslotene.

Coöperatieve Rabobank Westelijke Mijnstreek U.A., gevestigd te Sittard, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-05 d.d. 7 januari 2014 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mr. W.F.C. Baars en mr. J.S.W. Holtrop, leden en mr. S.N.W. Karreman, secretaris)

Nadere informatie

Voorbeeld gebaseerd op een goede adviespraktijk m.b.t. bruto/netto berekening: man, 44 jaar en vrouw, 40 jaar Verstrekte hypotheek in 2006 195.

Voorbeeld gebaseerd op een goede adviespraktijk m.b.t. bruto/netto berekening: man, 44 jaar en vrouw, 40 jaar Verstrekte hypotheek in 2006 195. Casussen fiscaliteit In dit document biedt de AFM u als financiële dienstverleners enkele uitgewerkte praktijkvoorbeelden aan die de AFM heeft aangetroffen bij haar onderzoek. Er zijn voorbeelden die in

Nadere informatie

Welke informatie moet worden ingewonnen is afhankelijk van de complexiteit van het product. Er zijn diverse manieren om die informatie op te vragen:

Welke informatie moet worden ingewonnen is afhankelijk van de complexiteit van het product. Er zijn diverse manieren om die informatie op te vragen: Eekwal 2 Postbus 318 8000 AH Zwolle T 038 421 44 57 F 038 421 88 07 E info@definancielealliantie.nl W www.definancielealliantie.nl Klantprofiel ING bank 66.69.59.145 KvK Zwolle 08166207 Opmerkingen vooraf:

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procesverloop

Samenvatting. 1. Procesverloop Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-273 d.d. 1 oktober 2012 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, prof. mr. M.L. Hendrikse en mevrouw mr. A.M.T. Wigger, leden en mevrouw mr. M. Nijland,

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Cor Kooy Finance

Dienstverleningsdocument Cor Kooy Finance Dienstverleningsdocument Cor Kooy Finance Introductie Cor Kooy Finance (voortaan ingekort tot CKF) hecht veel waarde aan een goede voorlichting op financieel gebied. Conform de Wet op het Financieel Toezicht

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument van Raadveste

Dienstverleningsdocument van Raadveste Dienstverleningsdocument van Raadveste Raadveste, adres: Marketing 9 6921 RE Duiven, website: www.raadveste.nl telefoonnummer: 026-321 51 01, fax 026-321 01 05, email: info@raadveste.nl Ons kantoor hecht

Nadere informatie

Een eigen huis. mogelijkheden voor kopen of huren

Een eigen huis. mogelijkheden voor kopen of huren Een eigen huis mogelijkheden voor kopen of huren Een woning kopen of huren? Verschillende verantwoordelijkheden Wilt u een woning kopen of een woning huren? Dat is een afweging die u maakt. Een van de

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument V.o.f. Assurantiekantoor H. Nijhuis h.o.d.n. Assurantiekantoor H. Nijhuis en/of Planner, Inkomens- en vermogensplanning Bentelosestraat 10, 7496 PG Hengevelde www.assurantiekantoornijhuis.nl

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE STAALBANKIERS HYPOTHECAIRE LENING IN ZWITSERSE FRANKEN

ACHTERGRONDINFORMATIE STAALBANKIERS HYPOTHECAIRE LENING IN ZWITSERSE FRANKEN Staalbankiers N.V. Postbus 327 2501 CH DEN HAAG ACHTERGRONDINFORMATIE STAALBANKIERS HYPOTHECAIRE LENING IN ZWITSERSE FRANKEN Deze achtergrondinformatie bij de Staalbankiers hypothecaire lening in Zwitserse

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven, Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven, Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. DIE STE WIJZER / DIE STVERLE I GSDOCUME T Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven, Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. Wij willen ons graag aan u voorstellen en

Nadere informatie

Een huis, de hypotheek, en uw financiële toekomst

Een huis, de hypotheek, en uw financiële toekomst Een huis, de hypotheek, en uw financiële toekomst U hebt uw droomhuis gevonden, een prachtig idee voor de verbouwing of u wilt een andere hypotheek. Uitstekend! Maar dat heeft ook gevolgen voor uw uitgavenpatroon.

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Loop geen onnodig risico. Verstandig een hypotheek kiezen

Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Loop geen onnodig risico. Verstandig een hypotheek kiezen Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Loop geen onnodig risico Verstandig een hypotheek kiezen Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen die een hypotheek wil afsluiten

Nadere informatie

Lees deze brochure zorgvuldig door. Uw hypotheekadvies bij de Rabobank. Een aandeel in elkaar

Lees deze brochure zorgvuldig door. Uw hypotheekadvies bij de Rabobank. Een aandeel in elkaar Lees deze brochure zorgvuldig door. Uw hypotheekadvies bij de Rabobank Een aandeel in elkaar Uw hypotheekadvies bij Rabobank U hebt uw droomhuis gevonden, een prachtig idee voor de verbouwing of u vraagt

Nadere informatie

Algemene informatie Allianz Hypotheek

Algemene informatie Allianz Hypotheek Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Algemene informatie Allianz Hypotheek Augustus 2012 1 Inhoudsopgave 0. Algemeen: wat is een hypotheek? 3 1. Financiële consequenties en kosten 3 2. Fiscale gevolgen

Nadere informatie