-~ PRov. DR. I~. S(~HNGEN.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "-~ PRov. DR. I~. S(~HNGEN."

Transcriptie

1 -~ PRov. DR. I~. S(~HNGEN.

2 In Memoriam Prof. Dr. Ir. N. L. SOhngen. Den 24sten December 1934 overleed. Prof. Dr. N. L. S6hngen, in leven hoogleeraar aan de Landbouwhoogeschool te Wageningen. Na een errlstige ziekte van 10 weken, waarvan het verloop zich echter alleszins gunstig liet aanzien, werden wij door een plotselinff verergeren van den toestand opgeschrikt en slechts korte~ tijd daarna bereikte ons her bericht van zijn overlijden. Den 28sten December warel~ wij aanwezig bij~ zij~ crematie te Westerveld, waar vele vriertde1~ en vereerders hem de laatste eer bewezen. Prof. Dr. P. Verkade gaf in eenvoudige woorden een treffende schets van S6hnger~ als mensch en, als denker. Zij:n groote menschelij:kheid, zijn losheid van conventie, zijn originaliteit, zij.n toegewijde liefde bij, de beoefening van wetenschap en kunst stempelden hem tot eert merlsch van grooten stijl. Zelfs oppervlak,kige kennisma'king deed hem reeds a~s zoodanig herkennen.. Door zijaa kunnen was hi1 tevens een geniaal mensch. Nicolaas Louis S6hngen werd in 1878 te Oirschot geboren, hij bezocht de Rij,ks.hoogere burgerschool te Veendam en studeerde van 1898 tot 1902 aan de Polytechnische school te Delft voor scheikundig ingenieur. Voor zijn leermeester Prof. Dr. S. I-toogewerff, op wiens laboratorium hij gedurende de jarer~ 190,2 tot 1904 assistent was, had hii een zeer.hooge vereering. Daarna van 1904 tot 1906 werkte hij in her micro,biologisch laboratoriu,m te Delft onder leiding van Beyerinck, bij wien, h.ij, in 1906 promoveerde op een proefschrift getiteld:,i-let ontstaan en verdwonen van waterstot en methaan onder den invloect van bet organische leven" (Juli 1906). Reeds van tevoren verscheer~ van hem een pubhcatie,,over bacteri~n, wellee methaan als leoolstofvoedsel en als energiebron gebruiken" (Kon. Akad. v. Wetenschappen 1905). Na zijn promotie was hij van 1906 tot 1908 verbon:den aan

3 de margarinefabrieken van de Firma Verschuere en Co. te Rotterdam en van 1908 tot 1912 aan de margarinefabriek van den beer M. P. A. Proos te Middelburg. Uit deze periode dateeren een aantal publicaties op verschillend gebied n.l.: Over ureumsplitsing bu afwezigheid tier eiwitten (Kon. Akad. v. Wet., Amsterdam 1908), Vetsplitsing door bacteri~n, (idem Dec. 1910), Microben lipase, idem Dec Thermotolerante lipase, idem Apr Van deze 3 publicaties werd ir~ derl len. band van Fol.ia microbiolog.ica nog een samenvatting in de Duitsche taal gegeven,: Ueber Fettspaltende Mileroben und deren Einflusz auf MoIkereiproducte ttnd Margarine. En hiermee deed S6hngen zijla intrede in de pas opgerichte Nederlandsche Microbiologische Vereeniging. Het was op de eerste vergadering dezer vereeniging, dat hij een voordracht over dit onderwerp hield. Op een:voudige wijze kon door de vetbuisjesmethode het vermogen van anaerobe en aerobe micro6rganismen om vet te splitsen word er~ aangetoon.d. Interessant is de thermotolerante lipase, die kookhitte verdraagt en afgescheiden wordt door trypsine-vormende vetsplitsende bactefi~n. Ondertusschen vond S6hr~gen nog tijd om samen, met Prof. Dr. G. van Iterson onderzoekingen, te verrichten omtren, t geconstateerde aantasting van het z.g. Manbarklak. EerL rapport hierover verscheen in het Weekblad,,De Ingenieur" van 18 Maart In 1912 keerde S6hngen naar Delft terug, waar ~Jl tot 1915 in het laborator.ium van Beyerinck als assisten, t werkte. In, 1913 verscheen een publicatie over,,oxydatie van petroleum, paraffine, paraftineolie en benzine door microben'" (Kon. Akad. van Wetensch., 13 Mrt. 1913, Central~l. II Bd 37, 1913). Deze mededeel.ing, werd zeer snel gevolgd door eer~ p '.ublicatie over de,,einflusz van Kollo[den auf milerobiologische Prozesse'" (Certtralbl. II Bd 38, 1913). Een groot aantal processert wordt versneld door aanwezigheid van kolloiden (kiezelzuur, turf, filtreerpapier etc,) in de vloeibare voedingsbodems. Zoo wordt o.a. de stikstofbinding door Azotobacter chro6coccum belan.grijk bevorderd door aanwezigheid van kolloidaal Si O~. Turf, filtreer-

4 papier, bloedkool en" tuingrond werken versnellend op de alkoholgisting (zie ook Fol.ia mikrobiologica Jahrg. 2 Heft 1). Ook werd de invloed van humus, kolloidaal kiezelzuur, ijzerhydroxyde en ah~miniumhydroxyde, bloedkool en~ filtreerpapier op de amylumspl.itsing, de azij.nbacteri~n, de ureumsplitsing, de denitrificatie, de nitrificatie en de petroleum oxydatie nagegaan. In Folia mikrobiologica Ill (1914) vinden we vervolgens een mededeeling getiteld,ueber reduzierende Eigenschaften der EssigbaMerien" (medegedeeld op een, der vergaderingen van onze vereen, iging). Het bleek, dat azijnbacteri6n, die normaal uit al'kohol azijnzuur vormen, ook tot het omgekeerde proces in staat zij,n,; echter ook uit glucose, Ca-gluconaat en andere zouten van. organische zuren werden geringe hoeveelheden alkohol gemaakt. Met J. 0. Fol publiceerde S6hngen een artikel in,het Celttralbl, f. Bakt. II Bd. 40 (1914) over,,die Zersetzung des Kautschucks dutch Mikroben. Twee Actinomyces-soorter~ werden beschreven,, A. elastica en A. fuscus, die de rubber aantasten. Zijn belangstelling voor den, invloed van kolloiden op microbiologische processed was aanleiding dat S6hn.gen, zich bezig ging houder~ met het maken van kolloi'dale oplossingen.. Zoo n,am hij~ o.a. ook de bereiding van kolloidale koolstof in studie. Het resultaat hiervan was eel1 publicatie in het,,chemisch WeeJ~blad" van 1914:,,Katlo'~'daal opgeloste en gelatl neuze koolstm". In hetzelfde jaar verscheen een uitgebreid verslag over her onderzoek naar de oorzaken van bet orltstaan van den stank der Haagsche grachten en aanwijzingen betreffen,de middelen ter verbeterin,g. Het jaar 1914 was bijzonder productief. In het Centralbl.. f. Bakt. Abt. II Bd. 40 verscheerl nog:,,umwandlurtgen von Manganverbindungen unter dem EiMlusz mikrobiologischer Prozesse. In alkalisch milieu worden mangano-zouten, omgezet tot mangani-oxyden. Bij de aerqbe cellulose aantasting ontstaan oxyzuren, die de mangani-verbir~dingen, overvoeren in oplosbare manganozouten. Deze vormin.g van oxyzuren uit cellulose is de oorzaak, dat Azotobacter met cellulose als koolstofbron in ruwculturen, zich g.oed kan or~twikkelen. Dit onderzoek bracht S6hngen in contact met de Veenkoloniale haverziekte, een bodemziekte, die door geringe hoeveelheden mangaansulfaat kan g enezen worden.

5 In 1915 volgde n u de benoeming tot directeur van de MicroNologische Afdeeling van her Rijkstandgouwproefstation in Oroningen. Hier werd hem het vraagstuk der Veenkolaniale l~averziekte voorgelegd. Deze bodemziekte, die in de fironinger Veen'koloni6n en ook elders op alkalisch bemeste zand- en veertgronden optreedt, is met geringe hoeveelheden mangaansulfaat te bestrijden. Een tegm~hanger van deze ziekte is de z.g. Hooghalensche ziekte, die zich ]uist op zure gronden, voordoet. Net behulp van Azotobacter culturen kon de zuurgraad van den grond getitreerd worde1~ en her percen~tage daarin aanwezig vrij humuszuur worden 5epaald. Beter ging dit met behulp varl een indicator-methode, door diffusie van. grondsuspen,sies in met indicatoren gekleurde agar-agar. Het bleek, dat de Veenkoloniale haverziekte slechts voorkwam op gronden waar de humuszuren geheel verzadigd waren, terwij.l tevens hog een overschot aan alkali aanwezig was. De Hooghalensche ziekte daarentegen trad slechts oil, wanneer meer d,an 50 /O ~ van het lmmuszuur in vrijen toestand aanwezig was. (N. L. S6hngen, A. Kneteman en K. T. Wieringa, Bepaling van her gehalte aan vriie en gebonden humus in zand en veengro,rtden. Versl. van Landbouwkundige onderzoekingen der Rijkslandbouwproefstations XXI 1917). Toen S6hngen in 1917 in Wagen.ingen tot hoogleeraar werd benoemd, was daar geen, gelegenheid om her onderwijs in. de microbiologie op 'behoorlijke wij.ze te geven. Wel was er een woonhuis als laboratorium irlgericht, maar hier was geen gelegen~heid voor her geven van colleges en practica. De,bouw van een nieuw laboratorium werd echter door den minister beloofd, terwijl gelden, beschikbaar werden, gesteld voor de aanschaffing van den noodigen inventaris. Met zijn gewone voortvarer~dheid tr.o:k S6hnge~ aanstonds aar~ de~ arbeid om met de toegezegde middelen te komen, tot een modern ingericht laboratorium, dat ook in de toekomst zou kunn.en voorzien in de 'behoefte aan de Landbouwhoogeschoot er~ in ~len herfst van 1919 werd voor den bouw de eerste spa in den grond gestoken. Wat dit aan schrijven en confereeren., meten en opnemen, geduld oefenen en afwac.hten eer~ tij,d gekost heeft is niet te beschrij,ven. Eindel~jk kwam in 1922 het nieuwe ge'bouw gereed ell.kon bet onderwijs in de microbiologie aan de lan,dboawhoogeschool, dat van onder af moest worder~ opgebouwd pas goed een aanvang

6 nemen.. Het laboratorium is ing.edeel, d in twee deelen, waarvan een voor colleges en can.didaatspractica bestemd is en her andere voor eigen onderzoekin.gen, voor laboranten, die ged,uren,de de in.genieursstudie aan speciale onderwerpen, komen werken en voor promovendi. Bij her laboratorium ligt een, proeftuin, met perceelen van verschillen:de bemestingstoestand en zuurgraad, zoodat voor de practica steeds biologisch uiteenl.oopend materiaal aanwezig is. De voor proefneminger~ minder geschikte overblijver~de strooken en randen wist S6hngen dusdanig op te vu.ilen, dat een harmonisch geheel ontstond, geheel overeer~komstig zijn aard. Aan de hooge opvatting, die S6hngen van zij:n taak,had, waarvan hij getuigde in, de rede uitgesproken 'bij de aanvaarding van her hoogleeraarsambt, heeft hij trot~w vastgehouden,. Zijn colleges en publicaties getuigen, hiervan. Zijn onderzockingen hadd,en plaats op zuiver wetenschappelijk g~bied, terw~j~t hij als lid van den octrooiraad en als lid van de commissie van advies omtrent de land~ouvckundige aangelegenheden betreffend,e de drooggekomen Zuiderzeegronden voortdurer~d met vraagstukt~en uit de practij,k in aanra,king kwam. Ook van andere z_aj6e werd uit de practij.k dikwijjls zijal advies in.gewonnen. De officieele opening van her nieuwe laboratorium viel samen met de herden,king van den geboortedag van Louis Pasteur op 27 Dec De Microbiologische Vereertiging vergaderde toen in Wageningen. De woorden van Pasteur, waarmee hij zijn herdenkingsrede besloot, warerl geheel in. zij:n geest:,,la science dans notre si~cle est l'~tme de la prosperitd des nations et la source vive de tout progrks. Sans doute ta politiclue avec ses fatiguantes et quotidiennes discussions semble ~tre notre guide. Vaine apparence. Ce qui notts m~ne ce sant quelques ddcouvertes scientifiques et leurs applications. L'avenir appartient d la science. Malheur aux peuples qui fermeraient les yeux sur cette veritd". Van zijn p.ublicaties noem ik nog de volgende: P. E. 'Verkade en N. L. S6hngen. De aantasting van cistransisomere onverzadigde zuren door schimmeis. (Kon. A~kad. v. Weten~ch. D1. XXVIII er~ Gen.tralbl. f. Bakt. II Bd. 50, 1922). N. L. S6hngen en, C. Coolhaas. De vergisting van galactose door Sacch. cerevisiae. (Tij,dschr. v. vergelij,ken,de genees'k. enz. Dt IX, 1922).

7 - - de F. C. fierretsen,, A. Gvijns, J. Sack, N. L. S6hngen. Das Vorkommen eines Baleterioohagen in den WurzelknOltchen der Legttminosen (Centralbl. f. Bakt. II Bd. 60, 1923). N. L. S6hngen en W. S. Smith. De invloed van de temperatuur op de ontleding van waterstofperoxyd door persgist. (Tijdschr. v. vergelijkende geneeskunde en,z. D1 X, 1923). N. L. S6hngen er~ C. Coolhaas. Der Einflusz ultravioretten Lichts auf die Alleoholgiihrtmg. (Wochen, schrift ftir Brauerei XL). N. L. S6hngen, en A. Grilns. Over de atsterving van den bacteriophaag van Bacillus Danicus. (Kon. Akad. v. Wetensch. XXXIV, No. 8). N. L. S6hngel~ en K. T. Wieringa. Permeabiliteitsbepalingen met Saccharomyces cerevisiae. (Kon. Akad. van Wetensch. DI XXXVI, No. 10, 1928). In het studiejaar was S6hngen l~ector-magnificus der Land'bouwhoogeschool. Zijn. den,kbeelderl over her wezen van den bacteriophaag zette hij toen, uiteen in zij,n rede op 9 Mrt ter gelegenheid van den l len, verjaardag der Landbouwhoogeschool. Door bet vinden van bacteri6n, die in hun voeding uitsluiter~d aangewezen zijn op andere bacteri6n, bacteriophagie is dus niet beperkt tot den bactefiophaag --, was zijn meening dat de bacteriophaag als een, levered organisme op te vatten, is, belangrijk versterkt. N. L. S6hngen, tfeterobacteriolyse en Bacteriophagie (Kon. Akademie van Wetenschappen DI XXXVI, No. 10). Velen, onzer zullen zich de discussies nog herinneren, die op een vergadering van de Nederlandsche Microbiologische Vereeniging gevoerd werd, naar aanleiding van de onderzoekingen, van Den, Dooren de Jong over bet produceeren van den bacteriophaag door bepaalde stammen van B. megatherium, (Verg. Ned. Microbiologische Vereeniging). Ofschoon S6hngen de proeven van Den Dooren de Jong ten volle bevestigen, kon, was hi.~ niet overtuigd van de iuistheid der interpretatie. In de laatste jaren van zijn leven heeft S6hn,gen zich nog in bet bijzonder geinteresseerd voor bet probleem der mitogenetiscl~e stralen. De vele proeven hierover in zij,n laboratorium genomen, gaven geen overtuigen,,de resultaten over bet bestaan van een mitogenetisch effect. De beteekenis van her experiment stelde SShr~gen ver

8 7 boven die van theoretische beschouwingen. Deze kunnen slechts dienen om richting te geven aan het onderzoek. Slechts war door maat en gewicht als resultaat van de proef is vastgeleg'd heeft blijvende waard.e. Her noodlot heeft gewild, dat S6hngen's laatste werk over her verdwijnen van waterstof or~der invloed van microben geheel bij zijn eerste onderzoek aansluit. Helaas heeft hij dit niet kunnen voltooien. Her onderzoek is echter zoover gevorderd, dat op de bereikte resultaten kan worden voortgebouwd. Veel te vroeg is SShngen gestorven, voor zijl~ gezin, voor zijn werk, voor de larldbouwhoogeschool. Zij, die bet voorrecht hadden hem van nabij te kennen kunnen niet genoeg de rijkdora waardeeren, die hun ]even door omgang met hem heeft gekregen. K. T. WIERINGA.

BLOKHOOFDEN INSTRUCTIE LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE VOOR

BLOKHOOFDEN INSTRUCTIE LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE VOOR LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE INSTRUCTIE VOOR BLOKHOOFDEN HIERMEDE VERVALLEN ALLE VORIGE INSTRUCTIES ~ VASTGESTELD TE 'S-GRAVENHAGE DEN 19EN MEI 1941 DOOR HET HOOFD VAN DEN LUCHTBESCHERMINGSDiENST

Nadere informatie

Overzicht van reactievergelijkingen Scheikunde

Overzicht van reactievergelijkingen Scheikunde verzicht van reactievergelijkingen Scheikunde Algemeen Verbranding Een verbranding is een reactie met zuurstof. ierbij ontstaan de oxiden van de elementen. Volledige verbranding Bij volledige verbranding

Nadere informatie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Prof. ir. Hans van Dijk 1 Afdeling Watermanagement Sectie Gezondheidstechniek Inhoud hydrologische kringloop kwalitatief 1. regenwater 2. afstromend/oppervlaktewater. infiltratie

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

BIOLOGIE Thema: Stofwisseling Havo

BIOLOGIE Thema: Stofwisseling Havo BIOLOGIE Thema: Stofwisseling Havo Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai De student moet de bouw en werking van enzymen kunnen beschrijven moet het proces van foto

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: H. Brinkman, Levensbericht H. de Vries, in: Jaarboek, 1960-1961, Amsterdam, pp. 298-301 This PDF was made on 24 September

Nadere informatie

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL]

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai De student moet de bouw en werking van enzymen kunnen beschrijven moet het proces van

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: W. van der Woude, Levensbericht J. de Vries, in: Jaarboek, 1939-1940, Amsterdam, pp. 206-209 This PDF was made on 24

Nadere informatie

SJb Mei Maart 1938,Nr.1295,Afd.H.0. Wijziging en aanvulling der hooger-onaerwijswet#

SJb Mei Maart 1938,Nr.1295,Afd.H.0. Wijziging en aanvulling der hooger-onaerwijswet# 162 30. SJb Mei 8. 19 Maart 1938,Nr.1295,Afd.H.0. Wijziging en aanvulling der hooger-onaerwijswet# De Berste Af deeling van den Onderwijsraad heeft de eer hierbij ter kennis van Uwe Excellentie te brengen

Nadere informatie

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Scheikunde Hoofdstuk 2 Samenvatting Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Fossiele brandstof Koolwaterstof Onvolledige verbranding Broeikaseffect Brandstof ontstaan door het afsterven van levende organismen,

Nadere informatie

NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING

NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING H - 3 HARDE HOUTVEZELPLATEN UITGAVE : 1967 Index 1. VOORWAARDEN VAN VERVAARDIGING...3 10. UITZICHT...3 11. KWALITEIT...3 12. AFMETINGEN...3

Nadere informatie

Rederlandschlndisde laatschappij

Rederlandschlndisde laatschappij J VAN-PE Rederlandschlndisde laatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. i:, o-i, Handel enz. JK ^f ",. 'T 4 STATUTEN VAN DE Rederlandsch-Indische Maatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. OGILVIE & Co. 1885.

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: A.J. van der Eb, Levensbericht G.A. van Arkel, in: Levensberichten en herdenkingen, 1996, Amsterdam, pp. 7-10 This PDF

Nadere informatie

2 Soorten micro-organismen Bacteriën Gisten Schimmels Virussen Samenvatting 40

2 Soorten micro-organismen Bacteriën Gisten Schimmels Virussen Samenvatting 40 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 De geschiedenis van de microbiologie 9 1.1 De vroegste historie 9 1.2 Louis Pasteur 12 1.3 Ziekte: door micro-organismen of een straf van God? 14 1.4 De bestrijding van

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 109 (1953), no: 4, Leiden, 376-378

In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 109 (1953), no: 4, Leiden, 376-378 H. de Graaf Een kaart van Batavia van omstreeks 1680 (met kaart) In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 109 (1953), no: 4, Leiden, 376-378 This PDF-file was downloaded from http://www.kitlv-journals.nl

Nadere informatie

MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN B.V.D. 205670 twee Politieke activiteit van Indonesische studenten in Nederland GEHEIM

MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN B.V.D. 205670 twee Politieke activiteit van Indonesische studenten in Nederland GEHEIM MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN B.V.D. No. : Bijl. : Betr. : 205670 twee Politieke activiteit van Indonesische studenten in Nederland 's-gravenhage, \ QCC. 1953 Javasttaat 68 GEHEIM Bij deze heb ik de

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: G.O.E. Lignac, Levensbericht N.Ph. Tendeloo, in: Jaarboek, 1944-1945, Amsterdam, pp. 137-140 This PDF was made on 24

Nadere informatie

Procedureoverzicht Promotietraject Faculteit der Geesteswetenschappen (Promotiereglement 2015)

Procedureoverzicht Promotietraject Faculteit der Geesteswetenschappen (Promotiereglement 2015) Procedureoverzicht Promotietraject Faculteit der Geesteswetenschappen (Promotiereglement 2015) Hieronder volgt een overzicht van de stappen in de formele procedure die uiteindelijk wordt afgesloten door

Nadere informatie

Microbiology & Biochemistry (MIB-10306, microbiologie deel)

Microbiology & Biochemistry (MIB-10306, microbiologie deel) Microbiology & Biochemistry (MIB-10306, microbiologie deel) 1. Morfologie (vorm, grootte, onderdelen) a. Teken schematisch de doorsnede van een bacterie en benoem 10 structuren. vacuole met reservestoffen,

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren.

Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren. Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren. Secretariaat DEC Aanvrager: Afdeling: Titel dierproef: Practicum ANU30806: Invloed koolhydraten en vetten op de energiestofwisseling bij varkens

Nadere informatie

Gelijkwaardig verklaarde eindtermen natuurwetenschappen Voor de tweede graad ASO

Gelijkwaardig verklaarde eindtermen natuurwetenschappen Voor de tweede graad ASO Gelijkwaardig verklaarde eindtermen natuurwetenschappen Voor de tweede graad ASO Federatie Steinerscholen Vlaanderen v.z.w. Gitschotellei 188 2140 Borgerhout Februari 2013 Gelijkwaardig verklaarde eindtermen

Nadere informatie

DEPARTEMENT VAN OPVOEDING, WETENSCHAP EN KULTUURBESCHERMING HÉL S^tf^-y. Ie afdeeling van den \9# r wijsraad, ^s-g R A V S E H A

DEPARTEMENT VAN OPVOEDING, WETENSCHAP EN KULTUURBESCHERMING HÉL S^tf^-y. Ie afdeeling van den \9# r wijsraad, ^s-g R A V S E H A DEPARTEMENT VAN OPVOEDING, WETENSCHAP EN KULTUURBESCHERMING HÉL S^tf^-y ^ Verzoeke b beantwoording datum en nummer van dit schrijven te vermelden. Ie afdeeling van den \9# r wijsraad, ^s-g R A V S E H

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 25.09.2015 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 25.09.2015 BELGISCH STAATSBLAD 60077 SERVICE PUBLIC FEDERAL FINANCES [C 2015/03324] 18 SEPTEMBRE 2015. Arrêté royal déterminant les modèles des formules de déclaration en matière de cotisations spéciales visées à l article 541 du Code

Nadere informatie

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Bijeenkomst PN DA Jongenelen oktober 2013 Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Waarom een grondanalyse? Inzicht krijgen in de beschikbare voeding voor de plant; Hoofdelementen; Sporenelementen; ph van de

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief G.J. Sizoo

Plaatsingslijst van het archief G.J. Sizoo 525 Plaatsingslijst van het archief G.J. Sizoo (1920-1994) Samengesteld door drs. A.C. Flipse en mw. drs.i. Kiel Hartog Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) Vrije

Nadere informatie

Wet van 25 mei 1937, tot het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten

Wet van 25 mei 1937, tot het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten pagina 1 van 5 Wet van 25 mei 1937, tot het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: W.P. Jorissen, Levensbericht J.J. van Laar, in: Jaarboek, 1938-1939, Amsterdam, pp. 239-243 This PDF was made on 24 September

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module Alternatieve Brandstoffen - Chemie verdieping - Ontwikkeld door dr. T. Klop en ir. J.F. Jacobs Op alle lesmaterialen is de Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel-Gelijk

Nadere informatie

Scheikundige begrippen

Scheikundige begrippen Scheikundige begrippen Door: Ruby Vreedenburgh, Jesse Bosman, Colana van Klink en Fleur Jansen Scheikunde begrippen 1 Chemische reactie Ruby Vreedenburgh Overal om ons heen vinden er chemische reacties

Nadere informatie

1 Voedingselementen Voedingselementen Zuurgraad Elektrische geleidbaarheid (EC) Afsluiting 14

1 Voedingselementen Voedingselementen Zuurgraad Elektrische geleidbaarheid (EC) Afsluiting 14 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Voedingselementen 9 1.1 Voedingselementen 9 1.2 Zuurgraad 12 1.3 Elektrische geleidbaarheid (EC) 13 1.4 Afsluiting 14 2 Kunstmeststoffen 15 2.1 Indeling kunstmeststoffen

Nadere informatie

LAUDATIO. LJ. Vandewiele

LAUDATIO. LJ. Vandewiele LAUDATIO 59 LJ. Vandewiele Als collega proximus heb ik de eer, mede in naam van de dekaan van de Fakulteit van de Farmaceutische Wetenschappen Prof. Dr. A. De Leenheer, hier Prof. Dr. H.A. Bosman-Jelgersma

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE RIJKSCOMMISSIE VOOR GEODESIE OVER HET JAAR 1941 'S-GRAVENHAGE - ALGEMEENE LANDSDRUKKERIJ - 1942

VERSLAG VAN DE RIJKSCOMMISSIE VOOR GEODESIE OVER HET JAAR 1941 'S-GRAVENHAGE - ALGEMEENE LANDSDRUKKERIJ - 1942 VERSLAG VAN DE RIJKSCOMMISSIE VOOR GEODESIE AANGAANDE HAAR OVER HET JAAR 1941 WERKZAAMHEDEN 'S-GRAVENHAGE - ALGEMEENE LANDSDRUKKERIJ - 1942 VERSLAG VAN DE RIJKSCOMMISSIE VOOR GEODESIE AANGAANDE HAAR WERKZAAMHEDEN

Nadere informatie

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL Algemeen Innovation Concepts B.V. is bijna twee jaar geleden opgezet door Pol Knops en Keesjan Rijnsburger. We zijn al ruim twee jaar bezig met het onderzoeken van diverse toepassingen van CO 2 binding

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen Afsluitende les Leerlingenhandleiding Alternatieve brandstoffen Inleiding Deze chemie-verdiepingsmodule over alternatieve brandstoffen sluit aan op het Reizende DNA-lab Racen met wc-papier. Doel Het Reizende

Nadere informatie

Gisten en ethanolproductie met C-6-suikers

Gisten en ethanolproductie met C-6-suikers Gisten en ethanolproductie met C-6-suikers 2 PB-CB Stephanie Jordaens Sara Van Hoven Sam Van Bouwel Nathalie De Smet Salima El Boujeddaini Doel: bepalen welke oorsprong van gist de verschillende suikers

Nadere informatie

Vetverbranding in de hersenen?

Vetverbranding in de hersenen? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Kan een synthetische olie helpen om de hersenen van voedsel te voorzien

Nadere informatie

Procedureoverzicht Promotietraject (Promotiereglement 2015)

Procedureoverzicht Promotietraject (Promotiereglement 2015) overzicht Promotietraject (Promotiereglement 2015) Hieronder volgt een overzicht van de stappen in de formele procedure die uiteindelijk wordt afgesloten door de openbare verdediging van het proefschrift.

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: H. Zanstra, Levensbericht A. Pannekoek, in: Jaarboek, 1959-1960, Amsterdam, pp. 328-330 This PDF was made on 24 September

Nadere informatie

(Gelden voor de Kweekschool van Militaire Geneeskundigen).

(Gelden voor de Kweekschool van Militaire Geneeskundigen). ^ 1 i>l Caveant consules, ne quid detrimenti res publica capiat!" (Gelden voor de Kweekschool van Militaire Geneeskundigen). Aan de HH. Leden van de Staten-Generaal worden hij al de vorigen nog de volgende

Nadere informatie

f ONDERWIJSRAAD. N. 1642 A. 'S-GRAVENHAGE, 2jT-Apr.il 1923.

f ONDERWIJSRAAD. N. 1642 A. 'S-GRAVENHAGE, 2jT-Apr.il 1923. f ONDERWIJSRAAD. N. 1642 A. 'S-GRAVENHAGE, 2jT-Apr.il 1923. Bericht op schrijven van.24februari»23 No.699 Frankenstraat 39. Afd.H.O., 11 ir.,a» 4inn laj» ~ ^en g e l ieve bij het antwoord dagteekening

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: J. Hanrath, Levensbericht P. Serton, in: Jaarboek, 1963-1964, Amsterdam, pp. 490-493 This PDF was made on 24 September

Nadere informatie

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen*

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen* AANVULLING en WIJZIGING der ALGEMEENE POMTIE-YEEOEDEHTK'ö, De BTEGEMEESTEB en WETHOUDEES van Amsterdam doen te weten, dat door den Raad dier Gemeente, in zijne vergadering van den l sten Maart 1882, is

Nadere informatie

Inventaris van het archief van D.P.D. Fabius

Inventaris van het archief van D.P.D. Fabius 90 Inventaris van het archief van D.P.D. Fabius Levensjaren 1851-1931 (1872-1929) Samengesteld door mw. mr. M.A. Urbanus-Kamper Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden)

Nadere informatie

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Evidence-based richtlijn van de German Nutrition Society Van vezels tot suikers: koolhydraten omvatten een brede range van voedingsstoffen. Wat is er precies

Nadere informatie

Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering

Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering Onderzoek waterkwaliteit en Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering Met behulp van kiezel, grof en fijn zand, actieve kool en wat watten werd het natuurlijk zuiveringssysteem van de bodem nagebootst.

Nadere informatie

Onze Gids werd verboden in W.O. II

Onze Gids werd verboden in W.O. II -15- Onze Gids werd verboden in W.O. II Tijdens de Tweede Wereldoorlog had de Duitse bezetter er uiteraard belang bij om de media aan banden te leggen en zodoende de informatie over de oorlogshandelingen

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 1: Stofwisseling. Basisstof 1. Organische stoffen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 1: Stofwisseling. Basisstof 1. Organische stoffen: Samenvatting Thema 1: Stofwisseling Basisstof 1 Organische stoffen: - Komen af van organismen of zitten in producten van organismen - Bevatten veel energie (verbranding) - Voorbeelden: koolhydraten, vetten,

Nadere informatie

Voeding in beweging. Overzicht. Even voorstellen... Hoezo Maastricht? Voedingsonderzoek in Maastricht. Epidemiologie: onderzoek in populaties

Voeding in beweging. Overzicht. Even voorstellen... Hoezo Maastricht? Voedingsonderzoek in Maastricht. Epidemiologie: onderzoek in populaties Overzicht Voeding in beweging Voordracht voor KLV Alumni kring Oost 24 oktober 2013 Wat doet een Wageninger in Maastricht? Pijlers van gezonde voeding Paradigma s in de voeding: Geschiedenis Toekomst?

Nadere informatie

No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN ^«BANDOENG

No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN ^«BANDOENG No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN r / Q,\ ^«BANDOENG TRACTIE. WEERSTANDEN. Het moderne verkeer, het verkeer in mechanische tractie, over den gewonen weg,

Nadere informatie

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 maandag 23 mei 9.00-11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens

Nadere informatie

CHINEESCHE IMMIGRANTEN

CHINEESCHE IMMIGRANTEN PUBLICATIES VAN HET GEOGRAFISCH EN SOCIOGRAFISCH SEMINARIUM DER UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM F. VAN HEEK CHINEESCHE IMMIGRANTEN IN NEDERLAND N. V. DRUKKERIJ,,'T KOGGESCHIP" - AMSTERDAM CHINEESCHE IMMIGRANTEN

Nadere informatie

[i0iateriraag@leg.gin9 nu 7409872

[i0iateriraag@leg.gin9 nu 7409872 Octrooiraad [i0iateriraag@leg.gin9 nu 7409872 Nederland [19] NL [54] Werkwijze voor het vacuümdlcht afsfüitem vsn elk der eerste uiteinden van een aantal holle transportorganen dia uit'tftonden in een

Nadere informatie

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DOOR U. TUKKER Op 3 november 2000 overleed op 92-jarige leeftijd in Zwitserland dr. Willem Frederik van Gunsteren. Wanneer men zijn leven bestudeert, komt men tot de ontdekking

Nadere informatie

Brouwland, 26 mei 2012

Brouwland, 26 mei 2012 Zuurstof, een vloek of een zegen? Jacques Bertens Een vet verhaal Brouwland, 26 mei 2012 Vet Dit verhaal gaat over zuurstof en vet Verzadigde vetzuren worden onder invloed van zuurstof omgezet in onverzadigde

Nadere informatie

1 Gewassen en hun afwijkingen Kennismaking met de plant Afwijkingen in de teelt Afsluiting 24

1 Gewassen en hun afwijkingen Kennismaking met de plant Afwijkingen in de teelt Afsluiting 24 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Gewassen en hun afwijkingen 9 1.1 Kennismaking met de plant 10 1.2 Afwijkingen in de teelt 17 1.3 Afsluiting 24 2 Afwijkingen voorkomen en bestrijdingsmethoden 25 2.1 Niet-parasitaire

Nadere informatie

Prof. dr. D. H. Th. Vollenhoven

Prof. dr. D. H. Th. Vollenhoven Prof. dr. D. H. Th. Vollenhoven 1892-1978 86 Prof. dr. D. H. Th. Vollenhoven 6 juni 1978 overleed Dirk Hendrik Theodoor Vollenhoven in de leeftijd van 86 jaar. Hij was vanaf 1926 hoogleraar in de wijsbegeerte

Nadere informatie

BRAND. oorzaken. verzorgd door N.V. Erven B. van der Kamp, Groningen

BRAND. oorzaken. verzorgd door N.V. Erven B. van der Kamp, Groningen BRAND oorzaken Verslag van het verhandelde op het eerste symposium, gehouden op 2 en 3 April 1947 te Leiden, onder auspiciën van de rijksinspectie brandweerwezen van het ministerie van binnenlandse zafceu.

Nadere informatie

ONDERWIJSRAAD.. IVjo 148 00. 'S-GRAVENHAGE, Jjf&jj>Jfl... 193 & 2 i j ne Sxc.e Henti de n Minis t er van Onderwijs». Kunsten en Wetenschappen

ONDERWIJSRAAD.. IVjo 148 00. 'S-GRAVENHAGE, Jjf&jj>Jfl... 193 & 2 i j ne Sxc.e Henti de n Minis t er van Onderwijs». Kunsten en Wetenschappen ONDERWIJSRAAD.. IVjo 148 00. 'S-GRAVENHAGE, Jjf&jj>Jfl... 193 & Statenlaan 125. Bericht op schrijven van Meiv^gsèïieve bij het antwoord dagteekening 17. JU\XJ

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief van H. Hoekstra

Plaatsingslijst van het archief van H. Hoekstra Plaatsingslijst van het archief van H. Hoekstra (1878-1915 (1917)) 460 Samengesteld door J.F. Seijlhouwer en F. de Vries Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) Vrije

Nadere informatie

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR KOELTECHNIEK

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR KOELTECHNIEK b. NEDERLANDSE VERENIGING VOOR KOELTECHNIEK VOORLOPIG PROGRAMMA VAN DE BIJEENKOMST OP 28 EN 29 SEPTEMBER 1948 TER HERDENKING VAN HET VEERTIGJARIG BESTAAN DER VERENIGING NEDERLANDSE VERENIGING VOOR KOELTECHNIEK

Nadere informatie

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Is er een verband

Nadere informatie

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE E-book WAT IS VET? VET IS EEN VOEDINGSSTOF DIE ZIT IN BIJVOORBEELD HALVARINE, OLIE, VLEES, KAAS EN IN KOEK, SNACKS EN SAUZEN. VET IS ALTIJD EEN MENGSEL VAN VETZUREN.

Nadere informatie

BEZOEK AAN DE ZUID-NEDERLANDSE BEURS

BEZOEK AAN DE ZUID-NEDERLANDSE BEURS BEZOEK AAN DE ZUID-NEDERLANDSE BEURS Afdeling Onderzoek en Statistiek der Gemeentesecretarie Eindhoven, augustus 1970 I N HOU D blz. INLEIDING 1 RESULTATEN ENQUETE 2 SAMENVATTING 6 1 INLEIDING In het voorjaar

Nadere informatie

MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD. Numéro tél. gratuit : 0800-98 809 Gratis tel. nummer : 0800-98 809. 104 pages/bladzijden. www.staatsblad.

MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD. Numéro tél. gratuit : 0800-98 809 Gratis tel. nummer : 0800-98 809. 104 pages/bladzijden. www.staatsblad. MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD Publication conforme aux articles 472 à 478 de la loi-programme du 24 décembre 2002, modifiés par les articles 4 à 8 de la loi portant des dispositions diverses du 20

Nadere informatie

Biografie dr. ir. Charles Thomas Nix (1904-1998) 2

Biografie dr. ir. Charles Thomas Nix (1904-1998) 2 INHOUD Biografie dr. ir. Charles Thomas Nix (1904-1998) 2 Het archief 2 Aanwijzingen voor gebruik 2 Stukken van persoonlijke aard 3 Projectdossiers 4 1 Biografie dr. ir. Charles Thomas Nix (1904-1998)

Nadere informatie

Effectieve micro-organismen. Wat is het en wat kunnen wij er mee.

Effectieve micro-organismen. Wat is het en wat kunnen wij er mee. Effectieve micro-organismen. Wat is het en wat kunnen wij er mee. Wat is EM. Effectieve Micro-organismen. Fototrope bacteriën. ( Rhodopseudomonas ) Gisten. ( Saccharomices ) Melkzuurbacteriën. ( Lactobaccillus

Nadere informatie

Goede voorgangers van de Juridische faculteit.

Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Welverdiend is de goede naam, waarin de Leidsche zich op het gebied der rechtswetenschap mag verheugen, en groot is het aantal beroemde rechtsgeleerden, wier

Nadere informatie

Gewasgezondheid in relatie tot substraatsamenstelling (Input-output Fase IV)

Gewasgezondheid in relatie tot substraatsamenstelling (Input-output Fase IV) Gewasgezondheid in relatie tot substraatsamenstelling (Input-output Fase IV) Effect twee vulgewichten op opbrengst en kwaliteit Johan Baars, Anton Sonnenberg & Pieter de Visser & Chris Blok Dit project

Nadere informatie

Leyden Academy. on vitality and ageing. Masteropleiding Vitality and Ageing voor pioniers in de medische zorg van morgen

Leyden Academy. on vitality and ageing. Masteropleiding Vitality and Ageing voor pioniers in de medische zorg van morgen Leyden Academy on vitality and ageing. Masteropleiding Vitality and Ageing voor pioniers in de medische zorg van morgen Nadat de kindersterfte succesvol werd opgelost zijn de ouderen gekomen. Meer dan

Nadere informatie

Autumn 2013. Duni Benelux B.V. Tinstraat 15 4823 AA Breda Tel NL +31 (0)76 543 23 00 Tel B +32 (0)3 828 20 00 www.duni.nl

Autumn 2013. Duni Benelux B.V. Tinstraat 15 4823 AA Breda Tel NL +31 (0)76 543 23 00 Tel B +32 (0)3 828 20 00 www.duni.nl Autumn 2013 Duni Benelux B.V. Tinstraat 15 4823 AA Breda Tel NL +31 (0)76 543 23 00 Tel B +32 (0)3 828 20 00 www.duni.nl 2 Kleuren die passen bij het seizoen Des couleurs en parfaite harmonie avec la saison

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: J.W.F. Beks, Levensbericht H. Verbiest, in: Levensberichten en herdenkingen, 1999, Amsterdam, pp. 47-50 This PDF was

Nadere informatie

No S5 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH-INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN. No. 2

No S5 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH-INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN. No. 2 No S5 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH-INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN. No. 2 Nix - BANDOENG. i TRACTIE-WEERSTANDEN. No. 2. Ter aanvulling, en op een enkel punt verbetering van de over dit

Nadere informatie

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 2 Panta rhei alles stroomt; Mijn schilderijen zijn in beweging, ze lijken te stromen, zoals ook het leven zich geen stilstand

Nadere informatie

Afvalwater: een bron van mogelijkheden. 12 april 2016 Sigrid Scherrenberg

Afvalwater: een bron van mogelijkheden. 12 april 2016 Sigrid Scherrenberg Afvalwater: een bron van mogelijkheden 12 april 2016 Sigrid Scherrenberg 1 Jouw poep is goud waard! 2 Rotterdam Innovative Nutrients, Energy & Watermanagement (RINEW) Doel: Het realiseren van een innovatieve

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het aantal mensen met een gestoorde nierfunctie is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit betekent dat er steeds meer mensen moeten dialyseren of een niertransplantatie moeten

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: A.C. Zaanen, Levensbericht W. van der Woude, in: Jaarboek, 1974, Amsterdam, pp. 196-198 This PDF was made on 24 September

Nadere informatie

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Postbus EK Den Haag. Vila Viçosa, 4 mei Betreft:

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Postbus EK Den Haag. Vila Viçosa, 4 mei Betreft: INCAconsult 2009/13 Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Postbus 20401 2500 EK Den Haag Vila Viçosa, 4 mei 2009 Betreft: WOB-verzoek om toezending van documenten m.b.t. het Natura2000-gebied

Nadere informatie

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch OPRICHTING VAN HET ECONOMISCH TECHNOLOGISCH INSTITUUT VOOR ZUID-HOLLAND TE ROTTERDAM EN DE VOORGESCHIEDENIS DOOR DRS. M. VAN DER VELDEN OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch Technologisch

Nadere informatie

Archivalia P.A. Blaisse

Archivalia P.A. Blaisse Plaatsingslijst Archivalia P.A. Blaisse Archiefnummer: 784 Archiefnaam: BLAI Sector: Politiek Soort archief: Archivalia van persoon Datering: 1935-1979 Katholiek Documentatie Centrum 2011 1 Verslag van

Nadere informatie

Invloed voeding op pensfermentatie in melkvee

Invloed voeding op pensfermentatie in melkvee Invloed voeding op pensfermentatie in melkvee André Bannink andre.bannink@wur.nl Animal Sciences Group Wageningen UR in samenwerking met : Jan Dijkstra, Lsg Diervoeding, Wageningen Universiteit Pensfermentatie

Nadere informatie

Konttekeningen bij de lezing. over ffvae Solis" door Marc Andersen. eyfouw Doudart de la Gree kondigde het eerste gedeelte

Konttekeningen bij de lezing. over ffvae Solis door Marc Andersen. eyfouw Doudart de la Gree kondigde het eerste gedeelte ORGAAN Daarop reeds thans zoveel tiadruk zijn tegeh Max Croiset trad Konttekeningen bij de lezing over ffvae Solis" door Marc Andersen eyfouw Doudart de la Gree kondigde het eerste gedeelte lezing aan

Nadere informatie

Het bestuur heeft in het verslagjaar 3x vergaderd. Daarnaast hebben de bestuursleden tussentijds veelvuldig per email of telefonisch contact gehad.

Het bestuur heeft in het verslagjaar 3x vergaderd. Daarnaast hebben de bestuursleden tussentijds veelvuldig per email of telefonisch contact gehad. Bestuursverslag 2013 De Stichting Glaucoomfonds heeft als doel het bevorderen van de oogheelkundige wetenschap, de toepassing van deze wetenschap en de zorg met betrekking tot de aandoening glaucoom. De

Nadere informatie

Artikel uit het Verenigingsblad 39 januari 2009

Artikel uit het Verenigingsblad 39 januari 2009 Artikel uit het Verenigingsblad 39 januari 2009 Verkade albums Marjan Pelle- van Ooijen Bij ons in een kast liggen enkele Verkade albums. De boeken zien er oud uit en ook aan de binnenkant is te zien dat

Nadere informatie

Het spel: Rad van Fortuin

Het spel: Rad van Fortuin Het spel: Rad van Fortuin Spelregels: - iedereen draait om beurt aan het rad. - als het rad stopt, moeten ze een vraag beantwoorden. Goed antwoord: krijgen ze de punten waar het rad is gestopt en mogen

Nadere informatie

Biologische grondontsmetting met alternatieve grondstoffen ( bodemresetten )

Biologische grondontsmetting met alternatieve grondstoffen ( bodemresetten ) Biologische grondontsmetting met alternatieve grondstoffen ( bodemresetten ) Daniël Ludeking 1, André van der Wurff 1, Willemien Runia 2, Marta Streminska 1 en Marc van Slooten 1, Chantal Bloemhard 1,

Nadere informatie

ZONDER CELDELING GEEN KANKER

ZONDER CELDELING GEEN KANKER DE GEMENE DELER ZONDER CELDELING GEEN KANKER Naam: Klas: Datum: ZONDER CELDELING GEEN KANKER HAVO Celdeling is cruciaal voor het leven van organismen, en wordt dan ook heel nauwkeurig gereguleerd. Wanneer

Nadere informatie

No. 33 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH-INDISCHE WEGENVEREENIGING RESULTATEN VAN PRAKTIJKPROEVEN. VERWERKING VAN KOUD ASPHALT. No.

No. 33 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH-INDISCHE WEGENVEREENIGING RESULTATEN VAN PRAKTIJKPROEVEN. VERWERKING VAN KOUD ASPHALT. No. No. 33 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH-INDISCHE WEGENVEREENIGING RESULTATEN VAN PRAKTIJKPROEVEN. VERWERKING VAN KOUD ASPHALT. No. 1 NIX BANUOHNG VERWERKING VAN KOUD ASPHALT. No. L Inleiding, 1. Het werkplan

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: R. Kaptein, Levensbericht M.F. Perutz, in: Levensberichten en herdenkingen, 2004, Amsterdam, pp. 72-75 This PDF was made

Nadere informatie

De keuken. Hygiëne. Micro-organismen

De keuken. Hygiëne. Micro-organismen Hoofdstuk 1 De keuken. Hygiëne. Micro-organismen 1. Uitleggen hoe we koken. 2. Opsommen wat ze elke les moeten bijhebben. 3. Verklaren wat hygiëne is. 4. Uitleggen wat micro organismen zijn. 5. Uitleggen

Nadere informatie

PX-10. Onderzoek naar blootstelling en gezondheidsrisico s bij Defensie personeel

PX-10. Onderzoek naar blootstelling en gezondheidsrisico s bij Defensie personeel PX-10 Onderzoek naar blootstelling en gezondheidsrisico s bij Defensie personeel Prof. dr. ir. Erik Lebret Chief Science Officer RIVM Integrale Risicobeoordeling 1 28 januari 2016 Aanleiding RIVM onderzoek

Nadere informatie

Communie Communion. De nieuwe kaarten! Les nouvelles cartes! lentefeest. fête laïque. lentefeest fête laïque

Communie Communion. De nieuwe kaarten! Les nouvelles cartes! lentefeest. fête laïque. lentefeest fête laïque Y 's t e L Y lentefeest fête laïque Communie Communionet's lentefeest L y t r a Py Y fête laïque Y Communie Communion y t r a Py De nieuwe kaarten! Les nouvelles cartes! Koning Leopoldlaan 14/0-01 B-9990

Nadere informatie

BEKOSPLIT DE ECONOMISCHE, MILIEUVRIENDELIJKE BEHANDELING VAN EMULSIES

BEKOSPLIT DE ECONOMISCHE, MILIEUVRIENDELIJKE BEHANDELING VAN EMULSIES BEKOSPLIT DE ECONOMISCHE, MILIEUVRIENDELIJKE BEHANDELING VAN EMULSIES ÉÉN LITER OLIE VERONTREINIGT 1.000.000 L GRONDWATER De wetgever heeft goede redenen om een professionele, verantwoordelijke en veilige

Nadere informatie

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut 1 UITNODIGING Dromen worden waarheid Conferentie 2013 Donateurs bedankt voor uw giften in 2013. 2 Hubrecht Instituut

Nadere informatie

A D V I E S. over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER

A D V I E S. over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER Doc. nr. E2:90005C04 Brussel, 30.3.1999 MH/GVB/LC A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER (bekrachtigd door de Hoge Raad voor de Middenstand

Nadere informatie

John (Johan Willem Helen) 1884-1971

John (Johan Willem Helen) 1884-1971 John (Johan Willem Helen) 1884-1971 IIId Johan Willem Helen 06-03-1884 te Kraksaan, Besuki, Oost-Java [RANI 1885] x 10-04-1910 te San Piero in Campo met Giuseppina Montauti IIIev ( 19-03-1889 te San Piero

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van het bouwtechnische en bedrijfstechnische speurwerk in de bouwnijverheid en de verbreiding van de resultaten, zowel ten behoeve

Nadere informatie

Het verband tussen vitamine C en hart- en vaatziekten

Het verband tussen vitamine C en hart- en vaatziekten Het verband tussen vitamine C en hart- en vaatziekten Hart- en vaatziekten zijn in Nederland nog altijd de nummer 1 doodsoorzaken. Atherosclerose, de medische naam voor aderverkalking, is in de meeste

Nadere informatie

Examentrainer. Vragen. Broeikasgassen meten in wijn. 1 Uitgeverij Malmberg. Lees de volgende tekst.

Examentrainer. Vragen. Broeikasgassen meten in wijn. 1 Uitgeverij Malmberg. Lees de volgende tekst. Examentrainer Vragen Broeikasgassen meten in wijn Lees de volgende tekst. Sterk toegenomen verbranding van organische stoffen leidt tot een verhoging van de concentratie CO 2 in de atmosfeer. Er is op

Nadere informatie