Enkele suggesties voor syndicalisten die betrokken zijn bij het afsluiten van cao s en sectorconvenanten, of zetelen in het CPB of de OR.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Enkele suggesties voor syndicalisten die betrokken zijn bij het afsluiten van cao s en sectorconvenanten, of zetelen in het CPB of de OR."

Transcriptie

1 Enkele suggesties voor syndicalisten die betrokken zijn bij het afsluiten van cao s en sectorconvenanten, of zetelen in het CPB of de OR.

2 COLOFON Duurzaam werken. Enkele suggesties voor syndicalisten die betrokken zijn bij het afsluiten van cao s en sectorconvenanten, of zetelen in het CPB of de OR is een publicatie van Arbeid & Milieu vzw. Arbeid & Milieu is het samenwerkingsverband tussen de vakbeweging (ACV, ABVV en ACLVB) en de milieubeweging (BBL) in Vlaanderen. Deze brochure is verkrijgbaar bij Arbeid & Milieu vzw, Statiestraat 179, 2600 Berchem, tel: , Redactie: Arbeid & Milieu vzw, april 2006 Cartoons: Arnout Fierens Verantwoordelijke uitgever: Valérie Vanhoutte, Statiestraat 179, 2600 Berchem Bijzondere dank aan iedereen die meegewerkt heeft om deze brochure te realiseren! - 2 -

3 Inhoud brochure Duurzaam werken 1. Inleiding 4 2. Wat is duurzaam werken 5 3. Wat kan je doen als vakbondsafgevaardigde 7 4. Over cao s en sectorconvenanten 9 5. Suggesties Duurzaam consumeren in jouw bedrijf Duurzaam produceren in jouw bedrijf Wieg tot graf benadering van een product Een sociaal aansprakelijkheidscertificaat voor bedrijven Ethisch beleggen van sectorale pensioenfondsen Sectorale Noord-Zuid clausule Duurzame mobiliteit Bodemsanering van bedrijfsgronden Bedrijventerreinen en ruimtelijke zorg Vervanging van schadelijke stoffen Syndicale informatierechten met betrekking tot energie Fonds om bij werknemers thuis REG-maatregelen te financieren Mens en gezinsvriendelijkere bedrijven Diversiteit in het personeelsbeleid Wil je meer weten Afkortingenlijst

4 1 Inleiding Duurzaam ondernemen, ook wel maatschappelijk verantwoord ondernemen genaamd, is in. Hoewel ondernemers nog altijd vooral de economische belangen laten primeren, hebben ze, al dan niet onder druk van de wetgeving, ook meer en meer aandacht voor de sociale en ecologische aspecten van hun bedrijfsvoering. Duurzaam ondernemen geeft dan ook een positief imago aan bedrijven en daar zijn bedrijfsleiders niet ongevoelig voor. Werknemers, omwonenden en consumenten worden immers kritischer en eisen dat bedrijven op een sociaal en ecologisch meer verantwoorde manier produceren. Ondanks deze positieve tendens kunnen de bedrijven toch nog een duwtje in de rug gebruiken. En precies daar komen de werknemers, en meer bepaald de syndicalisten, in beeld. Syndicalisten hebben immers via verschillende kanalen de mogelijkheid om werkgevers te overtuigen van het belang van duurzaam ondernemen en duurzaam werken. Dit kan zowel op ondernemingsniveau (via de ondernemingsraad, OR, of via het comité ter preventie en bescherming op het werk, CPB) maar ook interessant is het afsluiten van duurzame cao s of sectorconvenanten. Een duurzame cao bijvoorbeeld is een cao waarin niet (alleen) over loon wordt gepraat, maar waarin de werkgever en werknemer concrete maatregelen afspreken om het bedrijf in kwestie duurzamer te maken. Duurzaamheid heeft zowel te maken met milieu, mobiliteit, energie als met de combinatie gezin-arbeid, personeelsbeleid (bv. gelijke kansen) en de kwaliteit van arbeid. Deze brochure legt uit wat precies bedoeld wordt met duurzaam werken en geeft een overzicht van de verschillende mogelijkheden van sociaal overleg. Er wordt ingegaan op wat een vakbondsafgevaardigde nu effectief kan betekenen op het vlak van duurzaam werken. Vervolgens worden 14 suggesties voorgesteld die in een duurzame cao of sectorconvenant aan bod kunnen komen of kunnen besproken worden op het CPB of de OR. Het gaat onder meer over het ethisch beleggen van sectorale pensioenfondsen, bedrijfsvervoerplannen, het sociaal aansprakelijkheidscertificaat en over bodemsanering. Doel van deze publicatie is syndicalisten ideeën verschaffen om zelf een duurzame cao af te sluiten of actie te ondernemen in het bedrijf. Het vergt wél creativiteit, vooral van de onderhandelaars, omdat men nieuwe paden moet inslaan. Bijkomende suggesties en ervaringen zijn steeds welkom op het Arbeid & Milieusecretariaat tel: )! - 4 -

5 2 Wat is duurzaam werken? 2.1 Duurzame ontwikkeling Lange tijd werden milieubescherming, armoedebestrijding en economische ontwikkeling apart bekeken. Duurzame ontwikkeling gaat er echter van uit dat deze drie aspecten in onderling verband moeten worden bekeken. Bij iedere activiteit moet nagedacht worden over wat eventueel de negatieve en positieve gevolgen zijn vanuit zowel sociaal, economisch als ecologisch oogpunt. Daar waar zowel sociale, economische als ecologische belangen elkaar raken begint duurzame ontwikkeling. Volgende figuur illustreert dit: Sociaal Duurzame Ontwikkeling Economie Ecologie Aan de hand van de Ecologische Voetafdruk worden de principes van duurzame ontwikkeling wat concreter uitgelegd: De Ecologische Voetafdruk De ecologische voetafdruk is een ideaal voorbeeld om aan te tonen dat duurzame ontwikkeling nodig is, willen we onze planeet niet langer overmatig belasten: een ecologische voetafdruk is de oppervlakte aarde die nodig is om te voorzien in de levensstijl van een persoon, stad of land. Voor alles wat we consumeren, alle afval die we produceren wordt berekend hoeveel hectare land er nodig is om dat voort te brengen of te verwerken. Bij een huidige wereldbevolking van minstens 6 miljard mensen, is er voor ieder mens op aarde zo n 1,88 ha beschikbaar. Die 1,88 ha noemen we het eerlijke aarde-aandeel. Op dit moment neemt de gemiddelde wereldburger echter al 2,87 hectare in beslag! De gemiddelde ecologische voetafdruk van de mensheid ligt op dit ogenblik dus reeds boven de ecologische draagkracht van de aarde! Voornamelijk industrielanden eigenen zich meer land toe dan er beschikbaar is. Zo beslaat de voetafdruk van de gemiddelde Amerikaan 12,46 hectare en die van een gemiddelde Belg 6,59 hectare terwijl de voetafdruk van een Chinees slechts 1 hectare beslaat en die van een inwoner van India amper 0,73 ha. Dit buitensporig milieubeslag van het Noorden, met zijn hoge productie- en consumptiepatronen, ondermijnt het wereldmilieu en hypothekeert tevens de ontwikkelingskansen van het Zuiden

6 De ecologische voetafdruk toont aan dat we in het Noorden inspanningen moeten leveren om onze afdruk binnen de perken te houden. Want dat we boven onze stand leven is duidelijk. Ogenschijnlijk kleine ingrepen maken ook reeds een verschil: een sticker om reclamedrukwerk te weigeren, vermindert de voetafdruk jaarlijks met 826 m²; de was drogen zonder droogkast doet de afdruk met 1250 m² afnemen en een dag per week geen vlees eten brengt jaarlijks per persoon 825 m² op. (bron: VODO, 2.2 Duurzaam werken Om tot een duurzame ontwikkeling te komen moet iedereen zijn steentje bijdragen, ook de werknemers en bedrijven! Dit wordt ook wel duurzaam werken of maatschappelijk verantwoord werken genoemd. Duurzaam werken is nog altijd niet evident want het is een feit dat bedrijven door de bikkelharde concurrentiestrijd verplicht worden hoge winstcijfers voor te leggen en daardoor eerder uit zijn op korte termijn winst dan het algemeen belang dat zich op lange termijn stelt. Bedrijven die duurzaam werken, laten in hun bedrijfsvoering naast financiële en economische, ook sociale en milieuoverwegingen meespelen. Bovendien treden ze in dialoog met hun werknemers, aandeelhouders, leveranciers, klanten, omwonenden, de overheid en andere belanghebbenden. Duurzaam werken is een ruim concept waaraan een verschillende invulling kan gegeven worden. Wat is duurzaam werken niet? Energieverspilling We laten onze eigen arbeiders in goede omstandigheden werken maar laten een deel van de productie uitvoeren door kinderen in Pakistan. Gebrekkige communicatie met omwonenden Verschillende soorten van discriminatie Wat houdt duurzaam werken dan wel in? Het opstellen van bedrijfsvervoersplannen Werken aan energie-efficiëntie Aandacht voor arbeidsomstandigheden bij onderaannemers en leveranciers Voorkomen van afval Meer info: Trivisi (www.trivisi.be) zet Vlaamse bedrijven op het spoor van duurzaam werken Interdepartementale Commissie Duurzame Ontwikkeling (ICDO): Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling (FRDO): Centrum voor Duurzame Ontwikkeling: Billy Globe:

7 3 Wat kan je doen als vakbondsafgevaardigde? Overleg en inspraak over sociale, economische en milieuthema's (kortom duurzaam werken) zijn essentieel in het bedrijf. CPB, OR en syndicale afvaardiging (SA) spelen hier een belangrijke rol in. Zij moeten beletten dat duurzaam werken een loos modewoord wordt en het mag dan ook niet ontbreken op de agenda. Enerzijds moeten de klassieke thema s (loon- en arbeidsvoorwaarden, veiligheid, preventie, ) in een breder - duurzaam - kader geplaatst worden. Anderzijds zijn milieu, ruimtelijke ordening, mobiliteit en energie thema s die inhoudelijk verder moeten worden uitgebouwd binnen de bedrijven. 3.1 Informatie en adviesrechten Het is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan om bovenstaande thema s op de agenda te plaatsen en om de nodige informatie te krijgen. In ieder geval hebben de leden van het CPB en de OR van de wetgever een aantal kanalen gekregen langswaar ze belangrijke informatie en adviesrechten krijgen over milieu en preventie: Milieuvergunning: Het is de taak van de leden van het CPB de milieuvergunning in het oog te houden.welk soort vergunning is het (klasse I of II)? Hoe lang loopt de vergunning nog? Jaarlijkse toelichting van de werkgever: De werkgever moet één keer per jaar aan het CPB een toelichting geven bij het milieubeleid van de onderneming. Dit is niet hetzelfde als het jaarverslag van de coördinator. Het jaarverslag handelt over de activiteiten van de milieucoördinator, bij de jaarlijkse toelichting gaat het over het milieubeleid van het bedrijf Integraal milieujaarverslag: Sinds maart 2005 is het klassieke milieujaarverslag dat bedrijven jaarlijks vóór 1 april moesten overmaken aan de afdeling Milieuvergunningen van AMINAL verleden tijd. Het werd vervangen door het integrale milieujaarverslag. Niet alleen de inhoud is gewijzigd, ook de datum van indiening. Het nieuwe integrale document moet voor 15 maart bij de Vlaamse milieuadministratie toekomen. Het CPB, de OR en de SA ontvangen tegelijkertijd een kopie van het verslag. Het verslag bevat, net als het vroegere milieujaarverslag, de afvalstoffenmelding en de emissiegegevens voor lucht en water. De deelverslagen geluid en immissies echter worden niet langer opgenomen in het integrale verslag. Nieuwigheden zijn de aangifte en melding van de lozing van afvalwater, de aangifte met betrekking tot de vaststelling van de heffing op de winning van grondwater en informatie over de winning van grondwater. Al deze documenten moesten voordien afzonderlijk en op verschillende tijdstippen worden ingediend bij verschillende overheidsinstanties. Jaarverslag van de milieucoördinator: Vanaf 4 juli 1996 moeten alle klasse I-bedrijven een milieucoördinator aanstellen. Die staat in voor de milieuwerking op het bedrijf en hij moet tevens alle informatie, wetgeving en documenten met betrekking tot het milieu bewaren en ter beschikking stellen van het CPB. Bij hem kan je dus terecht voor vragen met betrekking tot het milieu. Ieder jaar voor 1 april moet de coördinator een jaarverslag afgeven aan de bedrijfsleiding, het CPB en de OR. In dit verslag brengt hij een overzicht van zijn werkzaamheden

8 Globaal preventieplan en jaarlijks actieplan en maand- en jaarverslagen van de diensten voor preventie en bescherming op het werk: Ieder bedrijf is verplicht om een preventiedienst en een bedrijfsarts te voorzien. Het globaal preventieplan (GPP) en het jaarlijks actieplan (JAP) zijn de belangrijkste instrumenten bij de organisatie van de preventie in een onderneming. Het GPP is een document waarin preventiemaatregelen op lange termijn gestalte krijgen op maat van de onderneming. Het JAP bevat de meer concrete uitwerking van het GPP. Het is belangrijk dat alle werknemers meewerken aan deze plannen. Werknemers hebben immers de ervaring op de werkvloer en zijn zeker in staat suggesties en opmerkingen te geven in verband met het arbeidsprocédé. Daarnaast zijn er nog de maandverslagen van de preventieadviseur waarin meer bepaald de arbeidsongevallen en de beroepsziekten moeten worden opgesomd en ook een samenvatting ervan. Er kunnen ook nog inlichtingen gehaald worden uit het jaarlijkse verslag van de externe dienst PB. Economische financiële informatie (EFI): De ondernemingsraad krijgt elk jaar de economische financiële informatie van het bedrijf. De kern van de informatie bestaat uit de bespreking van de jaarrekeningen van de onderneming. Je kan er in zien welke investeringen de onderneming doorgevoerd heeft. Elke onderneming die het goed meent met zichzelf, moet vandaag de dag investeren in milieu, al was het maar om aan de geldende wetgeving te voldoen. Het is de taak van de afgevaardigden om bovenstaande documenten grondig door te nemen en te bespreken op het CPB of de OR. Onregelmatigheden moeten zeker aangekaart worden maar een goede suggestie (bv. eerlijke koffie in de kantine) kan zeker ook aan bod komen. Maak in ieder geval gebruik van deze rechten! Daarnaast heeft de vakbond tevens als taak om te controleren of het bedrijf de collectieve arbeidsovereenkomsten die op bedrijfsniveau, op sectorniveau of op interprofessioneel niveau zijn afgesloten (zie verder), naleeft. Indien de sectorale cao waartoe het bedrijf behoort bijvoorbeeld zegt dat het woon-werk verkeer met het openbaar vervoer voor 100% moet terugbetaald worden, dan moet het bedrijf deze overeenkomst naleven. 3.2 Samenwerken Als vakbondsafgevaardigde heb je heel wat taken. Gelukkig sta je er niet alleen voor. In de eerste plaats is het aan te raden om samen te werken met de andere vakbonden en syndicale bedrijfsorganen. Je kan immers veel meer bereiken indien alle afgevaardigden overtuigd zijn van het nut van duurzaam werken en aan hetzelfde zeel trekken. Aarzel ook niet om extra informatie te vragen aan de milieucoördinator, de preventieadviseur of de bedrijfsleiding over onderwerpen waar je minder thuis in bent als bijvoorbeeld ruimtelijke ordening. Daarnaast moeten bedrijfsmilitanten kunnen rekenen op voldoende ondersteuning van de gewesten en de centrales: die zouden kunnen instaan voor de basisdienstverlening. Voorts is het belangrijk dat er samenwerking is tussen de verschillende bedrijven en sectoren om duurzaam werken in de praktijk te brengen. Informatiedoorstroming is hierbij essentieel. Indien één sector een duurzame cao onderhandelt heeft is het belangrijk dat de vakbond hierover communiceert met andere sectoren opdat deze hiervan kan leren

9 4 Over cao s en sectorconvenanten Via het CPB en de OR kan het concept duurzaam werken goed ingevuld worden maar ook via de andere vormen van sociaal overleg kan heel wat gerealiseerd worden, denk maar aan de collectieve arbeidsovereenkomsten en de sectorconvenanten. Dit is dus een oproep aan alle syndicalisten die betrokken zijn bij deze vorm van overleg. 4.1 Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao s) Sociaal overleg resulteert meestal in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao s). Dat is een overeenkomst die tussen werkgeversvertegenwoordigers en afgevaardigden van werknemers (ABVV, ACV, ACLVB) wordt gesloten om de arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden van individuele contracten te regelen. Naast lonen en bepaalde voordelen kunnen zeer uiteenlopende onderwerpen worden opgenomen zoals werkzekerheid, opleiding, sociale begeleiding, inspraak in de onderneming en zo meer. Cao s vormen met andere woorden een aanknopingspunt om maatregelen af te spreken die een sector en de bedrijven binnen deze sector, duurzamer kunnen maken. Cao s kunnen, behalve in een sector, ook op nationaal of ondernemingsvlak worden gesloten. Zij gelden voor alle werknemers en werkgever(s) in respectievelijk een bepaalde onderneming, sector of het hele land. Een overzicht van de verschillende cao s op verschillende niveau s: Op niveau van de onderneming: bedrijfs-cao Op het niveau van de onderneming of een groep ondernemingen kunnen bedrijfsovereenkomsten worden gesloten tussen directie en vakbond. Vakbondsafgevaardigden, militanten en leden moeten bij het bedrijfsoverleg worden betrokken (de manier waarop verschilt sterk van sector tot sector, van bedrijf tot bedrijf), maar de eigenlijke ondertekening van de bedrijfs-cao moet door de vakbondssecretarissen gebeuren. Enkel zij kunnen de vakbond binden aan een akkoord met de patroons. Op bedrijfstak- en sectorniveau: sectorale cao De Paritaire Comités (PC s) vormen de belangrijkste pijlers van het sectorale overleg in België. Momenteel bestaan er zo n 100 PC s die zich over bijna alle bedrijfstakken uitstrekken. Iedere onderneming (en dus iedere werknemer) behoort tot één van deze paritaire comités (Voor een online overzicht met links naar de paritaire (sub)comités, zie: In deze paritaire comités worden sectorale cao s afgesloten die gelden voor alle werknemers van een welbepaalde sector

10 Op centraal niveau: interprofessionele cao De Nationale Arbeidsraad (NAR) en de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) vormen samen de koepel van de overlegstructuur tussen werknemers en werkgevers in België. Representatieve vertegenwoordigers van werknemersorganisaties (vakbonden) en werkgeversorganisaties zetelen in beide raden. Binnen de NAR worden interprofessionele collectieve arbeidsonderhandelingen (cao's) afgesloten, die voor alle sectoren en bedrijven en dus voor alle werknemers in België bindend zijn. In de CRB overleggen de sociale partners over de algemene economische toestand (zo is o.a. wettelijk bepaald dat de CRB moet vaststellen of de concurrentiepositie van de bedrijven in het gedrang komt). foto: Rob Stevens (ACV) Groep van tien: interprofessionele akkoorden Buiten de formele overleginstanties komen de leidende instanties van werknemers- en werkgeversorganisaties regelmatig samen. Deze zogeheten groep van 10 is essentieel voor de relaties tussen de sociale partners onderling en met de federale regering. Hier worden de InterProfessionele Akkoorden (IPA s) afgesloten. Deze centrale akkoorden dienen als minimumcriteria voor het regeringsbeleid en voor de vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers op sectorniveau, als leidraad bij hun onderhandelingen. Concrete uitwerking gebeurt via regelgeving (wetten en besluiten) en hierboven besproken interprofessionele cao s en sectorale cao s. Uiteenlopende thema s Bovenstaande cao s vormen dus een aanknopingspunt om maatregelen af te spreken die een sector en de bedrijven binnen de sector, duurzamer kunnen maken. Er is reeds al wat werk verricht want de laatste jaren bespeuren we uiteenlopende onderwerpen in de afgesloten cao s die verder gaan dan loonovereenkomsten: Permanente vorming: In werd gestreefd naar een vormingsinspanning van 1,6% van de loonkosten. De meeste sectoren hadden echter tijdens de overlegronde hun bijdragen reeds verhoogd, en beslisten hun inspanningen niet verder op te voeren. Enkele sectoren gingen in tegen deze tendens en verdiepten hun opleidingsbeleid

11 Opleiding en vorming van risicogroepen: In de sectorale akkoorden hebben tal van sectoren hiervoor extra inspanningen geleverd - hetzij door minstens 0,10% van de loonkost of door een striktere definiëring van risicogroep. Mobiliteit: De wettelijke tussenkomst werd in het interprofessioneel akkoord 2000 tot 60% verhoogd. Enkele sectoren stimuleerden in de sectorale onderhandelingen het gebruik van het openbaar vervoer bij hun werknemers door een hogere terugbetaling van het abonnement. Een aantal sectoren voerde ook een fietsvergoeding in. Personeelsbeleid en diversiteit is een ruim concept, met diverse subthema s die als aangrijpingspunt kunnen dienen tijdens de sectorale onderhandelingen. Gezinsvriendelijke bedrijven: vele sectoren hebben het (minimale) tijdskrediet van 1 jaar uitgebreid voor hun werknemers. Arbeidsmarktbewust personeelsbeleid: opleidingskansen geven aan werkzoekenden. Diversiteit: bv. een racismevrij ondernemingsbeleid uitwerken. Leeftijdsbewust personeelsbeleid: de bestaande sectorale eindeloopbaanregelingen werden voor in de meeste bedrijfstakken verlengd. Oprichting sectorale pensioenfondsen: Nieuw in de sectorale onderhandelingen was de oprichting van sectorale pensioenfondsen. Om de bedrijfstakken te stimuleren eigen pensioenfondsen op te richten, werd met de regering overlegd de bijdragen niet in de loonnorm op te nemen. Een aantal sectoren namen alvast het voortouw. Voorbeeld: eerste duurzame cao bij L Oréal in Libramont 12 juli 2001 Op 12 juli 2001 werd bij L Oréal in Libramont (650 werknemers) een historische cao op bedrijfsniveau afgesloten. Voor het eerst kreeg een eerder abstract begrip als duurzame ontwikkeling, een concreet gezicht in een bedrijf. De nadruk op een mensvriendelijk personeelsbeleid hoeft niet haaks te staan op het economisch streven van een bedrijf. Werknemers die last hebben van spier- en gewrichtsaandoeningen door bandwerk, krijgen binnen het bedrijf een omscholing om met nieuwe technologieën om te gaan. Ook wordt de nodige aandacht besteed aan de negatieve gevolgen van stress en flexibiliteit. Jonge bestaansminimumtrekkers en langdurig werklozen uit de streek krijgen in het bedrijf een opleiding tot inpakker of vorkheftruckchauffeur. Kaderleden geven hun kennis door aan lokale kmo s en sociale werkplaatsen. Een werkgroep Mobiliteit werd opgericht, die probeert o.a. carpoolen te stimuleren (ook al betaalt het bedrijf de taxirit van en naar het station). Er komt ook een jaarlijkse milieubalans, naast de reeds bestaande sociale en financiële balans. In deze milieubalans worden de vorderingen aangegeven op het vlak van minder verbruik van elektriciteit en water en een geringere afvalproductie. Meer info: FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg:

12 4.2 Sectorconvenanten Naast de cao is er ook de sectorconvenant als onderhandelingsinstrument voor syndicalisten die duurzame aspecten in hun sector willen loodsen. Het gaat hier om een Vlaamse maatregel, gebaseerd op het Vlaams werkgelegenheidsakkoord van 12 februari Opgelet: de sectorconvenant is niet hetzelfde als de sectorale cao. Waar de cao een afdwingbare overeenkomst is tussen de sociale partners, is bij de sectorconvenant ook de overheid betrokken en is ze eerder vrijblijvend. Niemand wordt verplicht een sectorconvenant af te sluiten. Indien een sector een sectorconvenant afsluit krijgt ze wat meer ruimte betreffende de precieze invulling ervan terwijl een cao nauwgezet opgevolgd moet worden. Een sectorconvenant wordt dus afgesloten tussen de sociale partners van één bepaalde sector en de Vlaamse regering. Opvallend is ook dat sectorconvenanten niet meteen over koopkracht in de strikte economisch zin van het woord gaan. Door zo n sectorconvenant te ondertekenen, verbindt een sector zich ertoe engagementen te nemen die betrekking hebben op minstens één van de vier volgende thema s: het verhogen van de arbeidsdeelname van kansengroepen en het diversiteitsbeleid; het verbeteren van de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt; het bevorderen van opleiding, competentiemanagement en loopbaanontwikkeling; het versterken van het mobiliteitsbeleid. Iedere sector kan zijn eigen accenten leggen. In ruil voor hun engagement krijgen de sectoren de hulp van sectorconsulenten die moeten zorgen voor de uitvoering van het convenant. Reeds vanaf 2002 konden de sectoren zo n convenant afsluiten. En het moet gezegd, er zijn er heel wat op ingegaan. Tot op heden zo n 25 sectoren. Dat komt neer op zo n 70% van de Vlaamse arbeidsmarkt op basis van het aantal werknemers in Vlaanderen. De voornaamste sectoren die nog ontbreken in het lijstje van de sectorconvenants zijn o.a. de sector van de wasserijen, de sector van de schoonmaak, de distributiesector, de sector van de internationale handel en de sector van de verzekeringen en banken. Een aantal van deze sectoren (o.a. distributie, schoonmaak, ) heeft een relatief belangrijk potentieel van laaggeschoolden waardoor de mogelijkheid tot inschakeling van laaggeschoolden op de arbeidsmarkt kan worden verhoogd. Als afgevaardigde is het belangrijk op de hoogte te zijn van het feit of je sector zo n sectorconvenant heeft afgesloten en zo ja, hoe lang de convenant nog geldt. Een overzicht van welke sectoren reeds een convenant afgesloten hebben is te vinden op: Je kan er tevens zien hoe lang de convenant nog loopt. Indien je sector nog geen convenant afsloot is je kans nog niet verkeken. Op 31 maart 2003 sloten de sociale partners en de Vlaamse regering immers een Vlaams Akkoord In dit Akkoord is bepaald dat de maatregel van de sectorconvenants in wordt verlengd en uitgebreid tot nieuwe sectoren. Om de sociale partners op weg te helpen heeft de administratie een aangepast model van de sectorconvenant en bijhorend actieplan ontworpen die als inspiratie en voorbeeld

13 kunnen dienen voor de sectoren. Alle sectoren moeten immers zowel een sectorconvenant opstellen waarin de krijtlijnen en thema s staan als een sectoraal actieplan die een reeks voorstellen en concrete acties omvat ter aanvulling van het convenant. De voorbeeldmodellen van deze documenten, vormen de basis voor de onderhandelingen met de sectoren die in het najaar 2004 starten over het afsluiten van nieuwe convenants en verlenging/vernieuwing van bestaande convenants (www2.vlaanderen.be/ned/sites/werk/sectoren_modelconvenant.htm). De overheid roept de sectoren op om vooral aandacht te hebben voor de thema s diversiteit en mobiliteit. Wat betreft mobiliteit heeft ongeveer de helft van de sectoren een engagement genomen om initiatieven te nemen die de mobiliteit van werkzoekenden en werknemers ten goede komen bijvoorbeeld een uitzendbus om werkzoekenden te vervoeren naar bedrijventerreinen, een sectoraal mobiliteitsplan,. Diversiteit gaat over het toeleiden en opleiden van kansengroepen. Hier engageren al heel wat sectoren zich tot een zeer brede waaier van initiatieven en concrete acties o.a.: werknemers uit de kansengroepen opleiden waarvan ten minste een bepaald percentage allochtonen, gratis aanbieden van taalcursussen, opleidingen aanpassen aan de noden van arbeidsgehandicapten, campagnes opstarten om leeftijdsbewust personeelsbeleid in bedrijven te bevorderen en zo meer. Verder in deze brochure vind je nog fiches over de thema s mobiliteit en diversiteit. Meer info: Website van de Vlaamse gemeenschap: www2.vlaanderen.be/ned/sites/werk/sectoren_situering.htm

14 5 Suggesties In de deelhoofdstukken hierna doen we een aantal duurzaamheidsuggesties die enerzijds op korte termijn in een bedrijf haalbaar zouden kunnen zijn. Anderzijds bespreken we enkele thema s die op langere termijn eventueel in cao s, bij voorkeur op sectorniveau, kunnen worden opgenomen. Zoals gezegd is deze brochure een bundeling van tips die mensen aan het denken kan zetten om duurzaamheid in de eigen werkomgeving toe te passen. Vanzelfsprekend is dit slechts een greep uit het aanbod. Er kunnen nog héél wat andere aspecten opgenomen worden, ieder bedrijf heeft ook zijn eigenheid en specifieke noden. Voel je vrij om te experimenteren met andere thema s als dat nodig blijkt. Doel van deze publicatie is immers werknemers ideeën te verschaffen om zelf duurzaam te werken. Veel succes! Overzicht van de thema s die aan bod komen: Duurzaam consumeren in jouw bedrijf Duurzaam produceren in jouw bedrijf Wieg tot graf benadering van een product Een sociaal aansprakelijkheidscertificaat voor bedrijven Ethisch beleggen van sectorale pensioenfondsen Sectorale Noord-Zuid clausule Duurzame mobiliteit Bodemsanering van bedrijfsgronden Bedrijventerreinen en ruimtelijke zorg Vervanging van schadelijke stoffen Syndicale informatierechten met betrekking tot energie Fonds om bij werknemers thuis energiezuinige maatregelen te financieren Mens en gezinsvriendelijkere bedrijven

15 Suggestie 1: Duurzaam consumeren in jouw bedrijf Sensibilisering rond een duurzaam aankoopbeleid Leden van het CPB en de OR gaan bewuster letten op het koopgedrag van het bedrijf en gaan ook hun collega s en/of werkgever daarop attent maken via CPB en OR. Het is ongelooflijk wat een bedrijf allemaal aankoopt om te kunnen functioneren. Een bedrijf dat duurzaam wil werken, dient dan ook voldoende aandacht te besteden aan die aankopen door na te gaan of de producten duurzaam zijn: Is bij de productie van de producten rekening gehouden met sociale en ecologische aspecten, geven ze de mogelijkheid tot een verantwoord verbruik (bv. energiezuinige toestellen)? Zowel leden van de ondernemingsraad (OR) als leden van het comité ter preventie en bescherming op het werk (CPB) kunnen het aankoopbeleid van een onderneming beïnvloeden. CPB-leden kunnen hun voorkeur uiten voor milieuvriendelijke, sociaal verantwoorde en veilige producten. Vakbondsvertegenwoordigers in de OR kunnen het management aanmanen om mens- en milieuvriendelijke investeringen te doen. Op die manier gaan syndicalisten bewuster letten op het consumptiegedrag van het bedrijf en maken ze hun collega s en werkgever attent op de mogelijkheden van een duurzaam aankoopbeleid in het bedrijf. Hieronder volgen een aantal suggesties voor vakbondsafgevaardigden die in hun bedrijf duurzaam consumeren willen promoten: -Het bedrijf geeft voorrang aan duurzame producten in zijn aankoopbeleid: bij de aankoop van producten wordt rekening gehouden met sociale- en milieucriteria. Het aankoopbeleid van een bedrijf kan het best op het CPB worden besproken, omdat werknemers met deze aangekocht stoffen en producten moeten werken. Vraag de hulp van de preventieadviseur en de Spaarlamp milieucoördinator (als die er zijn). Zij kunnen het voorbereidende werk doen en stimulerend werken naar het voltallige CPB. Het is niet altijd eenvoudig na te gaan welk product het meest duurzaam is. Gelukkig zijn er een aantal websites om ons daarbij te helpen: On-line gids voor duurzame aankopen Deze site is in de eerste plaats bedoeld voor de aankoopdiensten van de (federale) overheid. De lijsten met criteria die er te vinden zijn kunnen van pas komen in het bestek van een offertevraag. De site kan echter iedereen helpen om ecologisch en sociaal verantwoorde aankopen te doen, vooral in de kantoor- en huishoudsfeer. Er worden regelmatig updates gemaakt

16 Milieukoopwijzer Deze site is opgesteld door de Bond Beter Leefmilieu en wil aankoopverantwoordelijken van scholen, lokale besturen en administraties een helder en toegankelijk instrument aanbieden om een milieuverantwoorde aankoop mogelijk te maken van de meest gebruikte producten. De koopwijzer omvat enerzijds een inhoudelijk luik, waarin per product de meest relevante milieucriteria toegelicht worden en anderzijds een praktisch luik waarin de verkrijgbaarheid aan bod komt: met lijsten van milieusparende merken en hun leveranciers. -Milieuvriendelijk bedrijfsdrukwerk: Bij het drukken van brochures, briefpapier en andere documenten, kan het bedrijf milieuvriendelijke eisen stellen zoals het gebruik van kringlooppapier, drukken met vegetale inkten, levering in gerecycleerde kartons, verminderd verbruik van fotochemicaliën door toepassing van meer digitale druktechnieken, nabije ligging drukkerij (minder transport), duurzaam documentenbeheer (bijv. meer werken met tijdloze documenten en losbladige systemen), standaardformaat (minder papierresten),. -Slim papiergebruik (o.a. kringlooppapier): Ook binnen het bedrijf kan vast nog milieuvriendelijker met papier worden omgesprongen. Papier besparen kan op verschillende manieren: dubbelzijdig printen, gebruik kringlooppapier, gebruik kladpapier bij niet-definitieve afdrukken en gewoon minder printen. CPB-leden zouden hun collega s hierop attent kunnen maken, onder meer door sensibiliserende affiches naast de printer te hangen. -Eerlijke producten: Eerlijke koffie en thee (met fair trade label zoals bijvoorbeeld Max Havelaar) op de vergadertafel en in de kantine. -Waterbesparende tips: Vaak volstaan enkele kleine ingrepen in het bedrijf om vele liters water te besparen: spaartoetsen in het toilet, onmiddellijk herstellen van lekkende kranen, waterbesparende douchekop, het installeren van ééngreepsmengkranen (hierdoor gaat geen water verloren met het zoeken naar de juiste temperatuur). Ook wanneer het gaat over grotere aankopen zoals een productiemachine, moeten vakbondsafgevaardigden, meestal leden van de OR, nagaan of het bedrijf de meest duurzame keuze gemaakt heeft. Leden van de OR kunnen de bedrijfsleiding immers advies geven over het investeringsbeleid van de onderneming. Zo kunnen ze hun werkgevers aansporen te kiezen voor bijv. de meest energiezuinige optie

17 In vele bedrijven werken onderaannemers, denk maar aan onderhoudsmensen en herstellers van machines. Het is belangrijk dat ook zij veilige producten meebrengen en gebruiken. Als afgevaardigde kan je hen daar attent op maken, want zij kennen niet altijd de reglementering van het bedrijf. Spreek er ook je milieucoördinator of preventieadviseur over aan zodat zij afspraken kunnen laten opnemen in het contract. Meer info: -OVAM (de openbare afvalstoffenmaatschappij) heeft in 2001 een handboek milieubewust consumeren uitgegeven. Doel was alle beschikbare kennis en informatie over de milieuimpact van 10 productgroepen te verzamelen en verspreiden. De brochure is gratis te downloaden en te bestellen op -www.koopfairtrade.be -www.gidsvoorduurzameaankopen.be -www.milieukoopwijzer.be -Oxfam-Wereldwinkels: Lees ook: -Suggestie 2: Duurzaam produceren -Suggestie 3: Wieg tot graf benadering van een product -Suggestie 4: Sociaal aansprakelijkheidscertificaat

18 Suggestie 2: Duurzaam produceren in jouw bedrijf Leden van het CPB en de OR gaan via hun informatie- en adviesrechten na of het productieproces in hun bedrijf wel duurzaam verloopt. Ze trachten eveneens via het CPB en de OR hun werkgever en/of collega s attent te maken op de noodzaak van een duurzame productiewijze. Bedrijven moeten bij de productie van hun producten trachten zo weinig mogelijk ecologische en sociale schade toe te brengen. Hiervoor kunnen ze onder meer een beroep doen op de Beste Beschikbare Technieken (BBT). Dit zijn technieken waarbij de impact op het milieu zoveel mogelijk beperkt wordt en die tegelijkertijd economisch haalbaar zijn. De vakbond, en meer bepaald de OR en het CPB, heeft via de informatie en adviesrechten die ze heeft verworven (zie pagina 7), de taak op zich genomen om na te gaan of het bedrijf duurzaam produceert: OR-leden kunnen het bedrijf bijvoorbeeld aanspreken over het inkrimpen van het bedrijfsafval, energie-efficiëntie of het integraal waterbeheer. Ze hebben immers de bevoegdheid om het bedrijf advies te geven over milieu-investeringen, onderzoek en ontwikkeling en de toekomstverwachtingen van het bedrijf. Ook het CPB kan toezien op het milieu- en preventiebeleid van het bedrijf bijvoorbeeld naar aanleiding van de jaarlijkse milieuvergadering waar het milieujaarverslag en het verslag van de milieucoördinator besproken worden. Beter is echter om milieuaspecten regelmatig op het CPB ter sprake te brengen en niet te wachten tot op de jaarlijkse vergadering. Afgevaardigden hebben de handen vol met het opvolgen van het gewone vakbondswerk en het preventiebeleid van hun onderneming. De vaak technische materie maakt het er niet eenvoudiger op. Toch is het enorm belangrijk om als vakbondsafgevaardigde aandacht te

19 hebben voor het milieubeleid in je bedrijf. Milieuvervuiling leidt immers onvermijdelijk tot gezondheidsklachten (voor werknemers, consumenten en buurtbewoners) en bedrijven die het niet nauw nemen met het milieu riskeren hun milieuvergunning kwijt te raken (en dus spelen ze met de tewerkstelling van hun werknemers). Bovendien spelen ze met de reputatie van hun bedrijf: consumenten worden immers (terecht) meer en meer milieubewust. -MILIEUCHECKLIST- voor de vakbondsafgevaardigde Tot welke klasse behoort je bedrijf? Moet je bedrijf een milieuvergunning hebben en zo ja, is er een vergunning? Wanneer vervalt de huidige vergunning? Staan er bijzondere voorwaarden in de vergunning, die specifiek aan jouw bedrijf zijn opgelegd? Krijgen de vakbondsafgevaardigden een exemplaar van het milieujaarverslag en het jaarlijks actieplan (JAP) en dergelijke (zie ook pagina 7)? Is er in je bedrijf een milieucoördinator? Wie is bevoegd voor milieuaangelegenheden indien er geen milieucoördinator is aangesteld? Wie is de preventieadviseur (verplicht) in je bedrijf? Zijn er al klachten (geluid, stank, ) van omwonenden gesignaleerd. Hoe reageert het bedrijf hierop? Heb je zicht op de emissies in de lucht en de lozingspunten van je bedrijf? Weet je of voor bepaalde stoffen de normen overschreden worden? Heb je zicht op de kwaliteit van de binnenlucht in je bedrijf? Worden de wettelijke grenswaarden terzake gerespecteerd? Zijn de terreinen of het grondwater waarop het bedrijf is gevestigd vervuild en zo ja is er al gesaneerd of is men het van plan? Heb je zicht op de emissies in het afvalwater en de lozingspunten van je bedrijf? Weet je of voor bepaalde stoffen de normen overschreden worden? Wordt er gewerkt aan een zuiniger gebruik en hergebruik van water in het bedrijf? Wordt er bijvoorbeeld gebruik gemaakt van gesloten watersystemen? Wordt er getracht zo weinig mogelijk afval te produceren en wordt het afval naderhand gesorteerd? Is er in je bedrijf sprake van geluidsoverlast, geuroverlast of lichthinder? Komen er werknemers in contact met stralingen? Worden er giftige, kankerverwekkende of agressieve producten gebruikt of geproduceerd in je bedrijf? Wordt er veilig mee omgesprongen? Voorgaande checklist kan je helpen om het milieubeleid in je onderneming beter op te volgen en niets over het hoofd te zien. Indien je vragen hebt over het milieu- en preventiebeleid van je onderneming, aarzel dan niet om aan te kloppen bij de milieucoördinator of preventieadviseur van je bedrijf. Ook de secretaris van je vakbond kan je verder helpen

20 Meer info: -Energie en Milieu Informatiesysteem voor het Vlaamse Gewest (alle info over de milieuwetgeving): -Vlaamse navigator milieuwetgeving: hier is alle milieuwetgeving terug te vinden: -Milieu en gezondheid in en om de onderneming: een syndicaal actiepunt (november 2003)! Dit is een uitgave van Arbeid en Milieu vzw en is gratis aan te vragen bij je vakbond of bij Arbeid en Milieu. Lees ook: -Suggestie 1: Duurzaam consumeren -Suggestie 3: Wieg tot graf benadering van een product: -Suggestie 4: Sociaal aansprakelijkheidscertificaat

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ...

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ... Thema 1: De kern van het ondernemen overheid klanten leveranciers leefomgeving onderneming werknemers... mede-eigenaars drukkingsgroepen en actiecomités U Ondernemen doet iemand in de eerste plaats uit

Nadere informatie

De makers www.aclvb.be

De makers www.aclvb.be De makers www.aclvb.be D/1831/2009/14/1000 V.U.: Jan Vercamst, Koning Albertlaan 95 9000 Gent Jij bent een verschilmaker We zijn allemaal verschillend, jij bent uniek, je collega is het, je baas is het.

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

www.weerwerkpremie.be

www.weerwerkpremie.be www.weerwerkpremie.be Handleiding bij het besluit van de Vlaamse Regering van 24 juni 2005 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 6/2005 Inhoud Woord vooraf 2 1. Op wie is de maatregel van toepassing? 3

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse bedrijven

Duurzaamheidsanalyse bedrijven De inspanningen van bedrijven op het vlak van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden door KBC Asset Management beoordeeld volgens een evaluatiemodel dat werd opgesteld in samenwerking

Nadere informatie

Werk maken van werkbaar werk

Werk maken van werkbaar werk Comité Vlaams ABVV 6 maart 2012 Resolutie Werk maken van werkbaar werk Voor een goed begrip Kwaliteit van arbeid is al lang een vakbondseis. We hebben het tegenwoordig over werkbaar werk. Werkbaarheid

Nadere informatie

BIJLAGE BIJ DE CAO NR. 38 VAN 6 DECEMBER 1983 BETREFFENDE DE WERVING EN SELECTIE VAN WERKNEMERS -------------------------

BIJLAGE BIJ DE CAO NR. 38 VAN 6 DECEMBER 1983 BETREFFENDE DE WERVING EN SELECTIE VAN WERKNEMERS ------------------------- BIJLAGE BIJ DE CAO NR. 38 VAN 6 DECEMBER 1983 BETREFFENDE DE WERVING EN SELECTIE VAN WERKNEMERS ------------------------- Zitting van vrijdag 10 oktober 2008 ---------------------------------------------

Nadere informatie

De kritische consument

De kritische consument De kritische consument Inleiding Om producten te kunnen maken heb je grondstoffen nodig. Mensen werken met deze grondstoffen en maken er producten van die we consumeren. Een ondernemer is tevreden als

Nadere informatie

VERKLARING VAN RENAULT INZAKE FUNDAMENTELE ARBEIDSRECHTEN

VERKLARING VAN RENAULT INZAKE FUNDAMENTELE ARBEIDSRECHTEN VERKLARING VAN RENAULT INZAKE FUNDAMENTELE ARBEIDSRECHTEN De groei- en concurrentiestrategie van RENAULT is gebaseerd op vakmanschap, kwaliteit en aantrekkelijkheid van producten, tevredenheid van klanten,

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

DM-beleid in de praktijk. 25 oktober 2012 CODE 32

DM-beleid in de praktijk. 25 oktober 2012 CODE 32 DM-beleid in de praktijk 25 oktober 2012 CODE 32 Vakbondsvisie 1/3 tot voor enkele jaren werk = vakbond, ziekte en/of beperking = mutualiteit individuele benadering gericht op uitkering juridische ondersteuning.

Nadere informatie

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Contents P. 2 Introductie P. 2 VINCI s commitments P. 4 Leveranciers commitments P. 6 Implementatie 1 15 april 2012 Introductie Deze Code «Global Performance

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Gedragscode. Inhoudsopgave RESPECT VOOR COLLEGA'S, HANDELSPARTNERS EN DE GEMEENSCHAP... 4

Gedragscode. Inhoudsopgave RESPECT VOOR COLLEGA'S, HANDELSPARTNERS EN DE GEMEENSCHAP... 4 Inhoudsopgave INLEIDING... 3 DOEL VAN DE MANUCHAR GEDRAGSCODE... 3 TOEPASSINGSGEBIED... 3 TOEZICHT OP DE NALEVING... 3 GEDRAGSCODE... 4 RESPECT VOOR COLLEGA'S, HANDELSPARTNERS EN DE GEMEENSCHAP... 4 NALEVING

Nadere informatie

Milieuverantwoorde overheidsaankopen Schoonmaakmiddelen. Praktijkvoorbeeld Meeuwen-Gruitrode

Milieuverantwoorde overheidsaankopen Schoonmaakmiddelen. Praktijkvoorbeeld Meeuwen-Gruitrode Milieuverantwoorde overheidsaankopen Schoonmaakmiddelen Praktijkvoorbeeld Meeuwen-Gruitrode Wat? Milieuverantwoord Laagste milieu-impact meewerken aan een duurzame samenleving Waarom? SO 2008-2013 - Stimuleren

Nadere informatie

Ervaringen met de uitvoering van de werkloosheidsverzekering. activering van werklozen in België. Congres SER. Den Haag,

Ervaringen met de uitvoering van de werkloosheidsverzekering. activering van werklozen in België. Congres SER. Den Haag, Ervaringen met de uitvoering van de werkloosheidsverzekering en activering van werklozen in België Congres SER Den Haag, 5 februari 2014 Ann Van Laer Nationaal Secretaris ACV 1 2 ACV = Algemeen Christelijk

Nadere informatie

Onthaal van nieuwe medewerkers

Onthaal van nieuwe medewerkers Onthaal van nieuwe medewerkers IVOC CHECKLIST VOOR DE WERKGEVER F030-5.0 1 Inhoud IVOC checklist Inlichtingen over de aanwerving pagina 3 Voorbereiding van het onthaal pagina 4 Dag van de aanwerving pagina

Nadere informatie

Wat? Waarom? sleutelen aan het milieu. Technische ingrepen aan het sanitair

Wat? Waarom? sleutelen aan het milieu. Technische ingrepen aan het sanitair W1 sleutelen aan het milieu Technische ingrepen aan het sanitair Wat? Waarom? Is het waterverbruik binnen de organisatie ondanks alle inspanningen opvallend hoog? Liet je al een wateraudit uitvoeren (zie

Nadere informatie

resultaten audits VLARIPtextiel

resultaten audits VLARIPtextiel Eén van de speerpunten tijdens het eerste jaar van het VLARIPtextielproject was het uitvoeren van de REACH-bedrijfsaudit. Deze audit had tot doelstelling om inzicht te krijgen in de situatie van het bedrijf

Nadere informatie

gedragscode voor leveranciers van Quintiles

gedragscode voor leveranciers van Quintiles gedragscode voor leveranciers van Quintiles 2 Quintiles maakt zich sterk voor duurzame zakelijke praktijken. Op basis van internationaal erkende normen, is deze gedragscode voor leveranciers ( Code ) gericht

Nadere informatie

betreffende sensibilisering, preventie en handhaving inzake discriminatie op de arbeidsmarkt van personen met een migratieachtergrond

betreffende sensibilisering, preventie en handhaving inzake discriminatie op de arbeidsmarkt van personen met een migratieachtergrond ingediend op 415 (2014-2015) Nr. 1 30 juni 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Jan Hofkens, Sonja Claes, Emmily Talpe, Andries Gryffroy, Robrecht Bothuyne en Miranda Van Eetvelde betreffende sensibilisering,

Nadere informatie

DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN?

DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN? ACTIEFICHE - SECUNDAIR DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN? Uitdaging Met de klas of werkgroep gaan jullie op zoek naar het juiste product of dienst en via een marktonderzoek gaan jullie na of er potentiële

Nadere informatie

Vakbonden en duurzaam werken

Vakbonden en duurzaam werken DUURZAAMHEID & TALENTEN Binnen de Vlaamse en Nederlandse vakbonden is ruime belangstelling voor duurzaam werken. In Vlaanderen heeft Arbeid & Milieu, een samenwerkingsverband tussen de vakbeweging en de

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.606 ------------------------------ Zitting van dinsdag 24 april 2007 -------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.606 ------------------------------ Zitting van dinsdag 24 april 2007 ------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.606 ------------------------------ Zitting van dinsdag 24 april 2007 ------------------------------------------- Uitvoering van het interprofessioneel akkoord voor de periode 2007-2008

Nadere informatie

Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf. Kathelijne De Ridder

Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf. Kathelijne De Ridder Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf Kathelijne De Ridder Hoeveel kilo papier gebruikt de gemiddelde Belg per jaar? a) 265 kilo/jaar b) 354 kilo/jaar c) 358 kilo/jaar Hoeveel kilogram restafval

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Onze vraag: Waarom deze vraag?

Onze vraag: Waarom deze vraag? Onze vraag: Elke overheidsaanbesteding bevat een non-discriminatieclausule. Diversiteits- en opleidingsclausules worden verplicht bij overheidsopdrachten vanaf een zekere omvang. Tegen 2020 moet 100% van

Nadere informatie

online enquête acv-openbare diensten

online enquête acv-openbare diensten online enquête acv-openbare diensten actie voeren dienstverlening lidmaatschap opdracht taken Resultaten Mei 2015 waarden resultaten mei 2015 Naar aanleiding van het congres van ACV-Openbare Diensten in

Nadere informatie

Intercool Gedragscode

Intercool Gedragscode Intercool Gedragscode Onze klanten hebben een keuze, en hoe wij presteren bepaalt of zij voor ons kiezen. We zijn ambitieus, we stellen hoge maar realistische doelen, we leveren resultaten en we luisteren

Nadere informatie

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen?

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Verantwoordelijke Uitgever: Daniël Samyn, Dienst Beroepsopleiding, departement Onderwijs en Vorming, Koning Albert-II laan 15, 1210 Brussel

Nadere informatie

Art. 33 van de WZW verplicht elke WG een IDPBW op te richten, waarin minstens één PAwerknemer

Art. 33 van de WZW verplicht elke WG een IDPBW op te richten, waarin minstens één PAwerknemer Nr. 910 Brussel, 12 januari 2010 BETREFT: MOGELIJKHEID VOOR MEERDERE WERKGEVERS TOT OPRICHTING VAN EEN GEMEENSCHAPPELIJKE INTERNE DIENST VOOR PREVENTIE EN BESCHERMING OP HET WERK (GIDPBW). 1. Wetgeving

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Afdeling 1: Ontslag wegens technische redenen van arbeidsorganisatie Artikel 8

INHOUDSTAFEL. Afdeling 1: Ontslag wegens technische redenen van arbeidsorganisatie Artikel 8 19.9.2011 PARITAIR COMITÉ VOOR HET VERZEKERINGSWEZEN INHOUDSTAFEL PROTOCOL VAN SECTORAKKOORD 2011-2012 Hoofdstuk 1: Toepassingsgebied Artikel 1 Hoofdstuk 2: Koopkracht Afdeling 1: Voor 2011 Artikel 2:

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 87 --------------------------------

R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- Europese kaderovereenkomst betreffende inclusieve arbeidsmarkten Eindevaluatie van de Belgische sociale partners ------------------------ 15.07.2014

Nadere informatie

MVO gedragscode gavilar B.V.

MVO gedragscode gavilar B.V. PAGINA 1 MVO gedragscode B.V. Documentgegevens Bedrijf Adres Opgesteld Gecontroleerd Akkoord : B.V. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht : R. ten Hove : QHSE-coördinator : P. Klijs : Operations

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

Welkom. Sociale verkiezingen 2012

Welkom. Sociale verkiezingen 2012 Welkom Sociale verkiezingen 2012 1 120 kantoren 750 medewerkers 24 uur per dag 7 dagen op 7 2 Welkom Sociale verkiezingen 2012 Aandachtspunten tijdens het referentiejaar 2011 Isabel Plets Stijn Demeestere

Nadere informatie

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info)

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) was wordt onderwerp tekstbron Versie juni Opmerking: Standaardteksten en Versie 2013 2010 hoofdstukindeling vertaald uit Guide 83 H 1 tm 4 Deel A Eisen Managementsysteem

Nadere informatie

DE VERSCHILLENDE REGELINGEN INZAKE OUTPLACEMENT VANAF 1 JANUARI 2014

DE VERSCHILLENDE REGELINGEN INZAKE OUTPLACEMENT VANAF 1 JANUARI 2014 1 april 2014 DE VERSCHILLENDE REGELINGEN INZAKE OUTPLACEMENT VANAF 1 JANUARI 2014 De wet van 26 december 2013 betreffende de invoering van een eenheidsstatuut tussen arbeiders en bedienden inzake de opzeggingstermijnen

Nadere informatie

Sectoronderhandelingen 2011 2012 Sectorakkoord

Sectoronderhandelingen 2011 2012 Sectorakkoord Sectoronderhandelingen 2011 2012 Sectorakkoord 1. Koopkracht 1.1. Financiële situatie Sociaal Fonds De totale bijdrageverhoging vanaf 01/10/2011 zal 0,15% bedragen (0,09% zie volgende paragraaf inclusief).

Nadere informatie

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Ludo Sannen. betreffende het duurzaam, maatschappelijk verantwoord beleggen van de middelen van het Toekomstfonds

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Ludo Sannen. betreffende het duurzaam, maatschappelijk verantwoord beleggen van de middelen van het Toekomstfonds Zitting 2006-2007 25 oktober 2006 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Ludo Sannen betreffende het duurzaam, maatschappelijk verantwoord beleggen van de middelen van het Toekomstfonds Dit voorstel van resolutie

Nadere informatie

AANVRAAGDOSSIER TOT ERKENNING EN/OF FINANCIERING

AANVRAAGDOSSIER TOT ERKENNING EN/OF FINANCIERING MINISTERIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST B.E.W. Directie Werkgelegenheidsbeleid en Meerwaardeneconomie AANVRAAGDOSSIER TOT ERKENNING EN/OF FINANCIERING in het kader van de ordonnantie van 18 maart

Nadere informatie

Door de overname van Carestel is de reikwijdte van de EOR een eerste maal gewijzigd.

Door de overname van Carestel is de reikwijdte van de EOR een eerste maal gewijzigd. EUROPESE ONDERNEMINGSRAAD VAN DE WERKNEMERS VAN GROEP AUTOGRILL DE OVEREENKOMST Tussen de Hoofddirectie van de Groep Autogrill, overeenkomstig art. 2 van Wetsbesluit 74/2002 vertegenwoordigd door de Chief

Nadere informatie

De FOD Economie informeert u! De innovatiepremie. Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij de fiscale vrijstelling van de innovatiepremies

De FOD Economie informeert u! De innovatiepremie. Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij de fiscale vrijstelling van de innovatiepremies De FOD Economie informeert u! De innovatiepremie Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij de fiscale vrijstelling van de innovatiepremies De innovatiepremie Een creatieve werknemer belonen? Ja! Dankzij

Nadere informatie

Gedragscode. SCA Gedragscode

Gedragscode. SCA Gedragscode SCA Gedragscode 1 Gedragscode SCA Gedragscode SCA wil op sociaal- en milieutechnisch verantwoorde wijze omgaan met haar belanghebbenden en op basis van respect, verantwoordelijkheid en uitmuntendheid een

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst van 23 december 2014 betreffende de invoering van een gemeenschappelijk fonds voor de gepensioneerden op 1 maart 2015

Collectieve arbeidsovereenkomst van 23 december 2014 betreffende de invoering van een gemeenschappelijk fonds voor de gepensioneerden op 1 maart 2015 Collectieve arbeidsovereenkomst van 23 december 2014 betreffende de invoering van een gemeenschappelijk fonds voor de gepensioneerden op 1 maart 2015 Tussen: - ING België nv, met maatschappelijke zetel

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst van 11 oktober 2011 betreffende het omgaan met migrerende uitzendkrachten

Collectieve arbeidsovereenkomst van 11 oktober 2011 betreffende het omgaan met migrerende uitzendkrachten Collectieve arbeidsovereenkomst van 11 oktober 2011 betreffende het omgaan met migrerende uitzendkrachten Inleiding De sociale partners van de uitzendsector zijn van oordeel dat de instroom van migrerende

Nadere informatie

Een opleidingskrediet, uitgedrukt in aantal dagen per jaar, wordt, voor het jaar 2014, collectief op bedrijfsvlak als volgt bepaald:

Een opleidingskrediet, uitgedrukt in aantal dagen per jaar, wordt, voor het jaar 2014, collectief op bedrijfsvlak als volgt bepaald: CAO BIJWERKING 1 maart 2014 PARITAIR COMITÉ VOOR HET VERZEKERINGSWEZEN (PC 306) COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST VAN 13 FEBRUARI 2014 BETREFFENDE HET SECTORAKKOORD 2013-2014 1 1. Toepassingsgebied Artikel

Nadere informatie

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector I. Inleiding Sinds de Europese sociale partners meer dan tien jaar geleden, op 16 juli 2002,

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst van 18 januari 2016 betreffende het sectorakkoord 2015-2016

Collectieve arbeidsovereenkomst van 18 januari 2016 betreffende het sectorakkoord 2015-2016 PARITAIR COMITÉ VOOR HET VERZEKERINGSWEZEN (PC 306) Collectieve arbeidsovereenkomst van 18 januari 2016 betreffende het sectorakkoord 2015-2016 Inhoudstafel 1. Toepassingsgebied 2. Vastheid van betrekking

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 72 VAN 30 MAART 1999 BETREFFENDE HET BELEID TER VOORKOMING VAN STRESS DOOR HET WERK -------------------

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 72 VAN 30 MAART 1999 BETREFFENDE HET BELEID TER VOORKOMING VAN STRESS DOOR HET WERK ------------------- COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 72 VAN 30 MAART 1999 BETREFFENDE HET BELEID TER VOORKOMING VAN STRESS DOOR HET WERK ------------------- Gelet op de wet van 5 december 1968 betreffende de collectieve

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/13/105 BERAADSLAGING NR. 13/045 VAN 7 MEI 2013 INZAKE DE UITWISSELING VAN PERSOONSGEGEVENS TUSSEN DE (BELGISCHE)

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

onze planeet onze mensen ALSICO kleding

onze planeet onze mensen ALSICO kleding onze planeet onze mensen ALSICO kleding Levensvatbaar Ecologisch Economisch * Leefbaar Sociaal Eerlijk *Duurzaam gerecycleerd papier ALSICO & DUURZAAM ONDERNEMEN De ALSICO group is een familiebedrijf opgericht

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 1. Het landbouwdossier Het feit dat Westerse landbouwproducten de lokale markten in het Zuiden verstoren.

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/10/141 BERAADSLAGING NR 10/080 VAN 7 DECEMBER 2010 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR

Nadere informatie

Normen De MVO-Wijzer

Normen De MVO-Wijzer Normen De MVO-Wijzer Pagina 1 Inhoudsopgave 1. MODEL 3 2. OVERZICHT MVO-THEMA S 4 3. OVERZICHT MVO-NORMEN 5 Copyright november 2014, Stichting De MVO-Wijzer, Breda Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 9 TER -------------------------------------------------------------------

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 9 TER ------------------------------------------------------------------- COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 9 TER ------------------------------------------------------------------- Zitting van woensdag 27 februari 2008 -------------------------------------------------- COLLECTIEVE

Nadere informatie

FAQ. Sleutelwoorden Vragen Antwoord A. ALGEMEEN

FAQ. Sleutelwoorden Vragen Antwoord A. ALGEMEEN FAQ Algemene uitvoeringsbepalingen van de maatregelen ten gunste van de tewerkstelling van jongeren in sociaal profitsector voortspruitend uit de wet van 23 december 2005 betreffende het generatiepact

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken. Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux

Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken. Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux Certificaten Kwaliteit: ISO 9001:2008 certificaat Milieu: ISO 14001:2004 certificaat

Nadere informatie

redenen voor uitzendarbeid

redenen voor uitzendarbeid redenen voor uitzendarbeid Randstad-uitzendkrachten geven uw bedrijf meer kracht en flexibiliteit om in wisselende omstandigheden optimaal te functioneren. Uitzendarbeid is echter strikt gereglementeerd.

Nadere informatie

A. Context van de goedkeuring van de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 82 bis

A. Context van de goedkeuring van de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 82 bis 1 december 2007. De collectieve arbeidsovereenkomst nr. 82 bis van 17 juli 2007 tot wijziging van de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 82 van 10 juli 2002 betreffende het recht op outplacement voor werknemers

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 68 VAN 16 JUNI 1998 BETREFFENDE DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER VAN DE WERKNEMERS TEN OPZICHTE

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 68 VAN 16 JUNI 1998 BETREFFENDE DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER VAN DE WERKNEMERS TEN OPZICHTE COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 68 VAN 16 JUNI 1998 BETREFFENDE DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER VAN DE WERKNEMERS TEN OPZICHTE VAN DE CAMERABEWAKING OP DE ARBEIDSPLAATS --------------------

Nadere informatie

Paritair Fonds ten voordele van de Risicogroepen voor de Apotheken en de Tariferingsdiensten

Paritair Fonds ten voordele van de Risicogroepen voor de Apotheken en de Tariferingsdiensten "FONDS 313" Paritair Fonds ten voordele van de Risicogroepen voor de Apotheken en de Tariferingsdiensten 1 Aan de werknemers en werkgevers in de apotheken en tariferingsdiensten1 Bij CAO van 9 juni 1997

Nadere informatie

Nieuwsbrief Arbeidsrecht APRIL 2012 DE SOCIALE VERKIEZINGEN KOMEN DICHTERBIJ

Nieuwsbrief Arbeidsrecht APRIL 2012 DE SOCIALE VERKIEZINGEN KOMEN DICHTERBIJ Nieuwsbrief Arbeidsrecht APRIL 2012 DE SOCIALE VERKIEZINGEN KOMEN DICHTERBIJ Terwijl de sociale verkiezingen dichterbij komen en de meeste procedurestappen die de sociale verkiezingen voorafgaan reeds

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kinrooi Breeërsesteenweg 146 Postcode en plaats Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Kinrooi/W65B-SFGE/2016 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag

Nadere informatie

Newsletter. Sociale actualiteit van Juli. Solutions for Human Resources. Sociale actualiteit van Juli. Solutions for Human Resources.

Newsletter. Sociale actualiteit van Juli. Solutions for Human Resources. Sociale actualiteit van Juli. Solutions for Human Resources. 2011 Solutions for Human Resources. Newsletter PERSOLIS Résidence de la Lyre, 19 1300 Wavre Tel : +32 (0)10 43 98 83 www.persolis.be «De Persolis nieuwsbrief wordt verdeeld in samenwerking met Groep S

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 -------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 ------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 ------------------------------------------------- Outplacement werknemers van beschutte en sociale werkplaatsen en

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

DE SOCIALE VERKIEZINGEN IN 12 VRAGEN

DE SOCIALE VERKIEZINGEN IN 12 VRAGEN DE SOCIALE VERKIEZINGEN IN 12 VRAGEN Versie december 2015 Content Inleiding... 1 Wanneer vallen de verkiezingen? Wat is een verkiezingskalender?... 2 In welke bedrijven worden verkiezingen gehouden? Wanneer

Nadere informatie

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 De kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 waarom deze campagne? zit er een luchtje aan uw bedrijfskleding? Met deze campagne willen wij u de werknemers

Nadere informatie

Charter voor Duurzame Aankoop

Charter voor Duurzame Aankoop Charter voor Duurzame Aankoop Een boodschap van Marc Grynberg Chief Executive Officer Beste leverancier, Goede relaties tussen leveranciers en klanten zijn essentieel om financiële en economische waarde

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

[2013-07-10] WERKGEVERS EN VAKBONDEN BEREIKEN EEN AKKOORD OVER HET EENHEIDSSTATUUT

[2013-07-10] WERKGEVERS EN VAKBONDEN BEREIKEN EEN AKKOORD OVER HET EENHEIDSSTATUUT [2013-07-10] WERKGEVERS EN VAKBONDEN BEREIKEN EEN AKKOORD OVER HET EENHEIDSSTATUUT Na een marathonvergadering van 27 uur hebben de sociale partners afgelopen vrijdag op de valreep een akkoord bereikt over

Nadere informatie

Tools voor energie-efficiënte apparaten en green IT. Melinde De Groote

Tools voor energie-efficiënte apparaten en green IT. Melinde De Groote Tools voor energie-efficiënte apparaten en green IT Melinde De Groote Tools Gids voor duurzame aankopen Producttest Energy star Top ten en Top ten pro Milieukoopwijzer Steunpunt duurzame lokale overheden

Nadere informatie

PREAMBULE TITEL I TOEPASSINGSGEBIED

PREAMBULE TITEL I TOEPASSINGSGEBIED 1/6 Collectieve arbeidsovereenkomst van 11 maart 2014, gesloten in de schoot van het Paritair Comité voor het Glasbedrijf, betreffende de inspanningen ten gunste van de personen die tot de risicogroepen

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing DUURZAAMHEIDSSCAN Hoe duurzaam is uw bedrijfsvoering? Deze duurzaamheidsscan geeft een globaal beeld van uw niveau van duurzaamheid en laat zien hoe maatschappelijk verantwoord u onderneemt in vergelijking

Nadere informatie

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen Over de enquête Deze enquête werd verstuurd naar de milieudiensten van alle Vlaamse Steden en Gemeenten, alsook naar de duurzaamheidsambtenaren

Nadere informatie

FairTrade + Steden en gemeenten schakelen een versnelling hoger

FairTrade + Steden en gemeenten schakelen een versnelling hoger FairTrade + Steden en gemeenten schakelen een versnelling hoger 1 Inleiding Sinds een aantal jaren stellen we vast dat heel wat gemeenten en steden inzetten op eerlijke handel en duurzame ontwikkeling.

Nadere informatie

VAN DE WET VAN 27 JULI 1962

VAN DE WET VAN 27 JULI 1962 NATIONALE ARBEIDSRAAD CENTRALE RAAD VOOR HET BEDRIJFSLEVEN ADVIES Nr. 1.737 CRB 2010-1042 DEF Gemeenschappelijke Raadszitting van woensdag 23 juni 2010 ----------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk.

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 118 van 13 maart 2007 over het ontwerp van koninklijk besluit

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST MET BETREKKING TOT DE TOEKENNING VAN MAALTIJDCHEQUES IN ELEKTRONISCHE VORM

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST MET BETREKKING TOT DE TOEKENNING VAN MAALTIJDCHEQUES IN ELEKTRONISCHE VORM COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST MET BETREKKING TOT DE TOEKENNING VAN MAALTIJDCHEQUES IN ELEKTRONISCHE VORM TUSSEN :, met maatschappelijke zetel te,, vennootschap ingeschreven in het KBO onder nummer, Vertegenwoordigd

Nadere informatie

Wet- en regelgeving. Documentatie

Wet- en regelgeving. Documentatie Studiedag Welzijn bij de Politie: arbeidsveiligheid en gezondheid als beleidskeuze NSPV: Nationaal Syndicaat van het Politieen veiligheidspersoneel ACOD: Algemene Centrale der Openbare Diensten VSOA: Vrij

Nadere informatie

DIENSTENCHEQUES SECTOR (PC 322.01) ECONOMISCHE WERKLOOSHEID

DIENSTENCHEQUES SECTOR (PC 322.01) ECONOMISCHE WERKLOOSHEID 1 DIENSTENCHEQUES SECTOR (PC 322.01) ECONOMISCHE WERKLOOSHEID WWW.ACCG.BE 2 INHOUD 3 Economische werkloosheid 3 Sectorale CAO 4 Overleg in de onderneming 6 Vervangende tewerkstelling 6 Cijfers economische

Nadere informatie

Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité INHOUD

Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité INHOUD Toezicht op de pensioeninstellingen en de binnenlandse verzekeringsondernemingen Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité * In de tekst moeten

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst van 30 juni 2011, gesloten in het Paritair Comité voor het Glasbedrijf, betreffende de vervoerkosten

Collectieve arbeidsovereenkomst van 30 juni 2011, gesloten in het Paritair Comité voor het Glasbedrijf, betreffende de vervoerkosten 1/9 Collectieve arbeidsovereenkomst van 30 juni 2011, gesloten in het Paritair Comité voor het Glasbedrijf, betreffende de vervoerkosten Artikel 1. TITEL I TOEPASSINGSGEBIED Deze collectieve arbeidsovereenkomst

Nadere informatie

ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep

ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep Bijlagen WOORD VOORAF DOOR JEAN-LOUIS BOUCHARD, VOORZITTER

Nadere informatie

Modernisering van de uitzendwetgeving

Modernisering van de uitzendwetgeving Modernisering van de uitzendwetgeving De sociale partners van de interim-sector hebben lang onderhandeld m.b.t. de regelgeving rond de modernisering van de uitzendarbeid. Ze zijn tot een volledig akkoord

Nadere informatie

Voor 2014 vragen we u bijgaande documenten, waarin u de uitgangspunten onderschrijft, ondertekend met uw offerte mee te sturen.

Voor 2014 vragen we u bijgaande documenten, waarin u de uitgangspunten onderschrijft, ondertekend met uw offerte mee te sturen. Rijksbrede beleidsregels Inkoop De overheid koopt per jaar voor bijna 60 miljard euro in en heeft daarmee een belangrijke invloed op het milieu en sociale aspecten binnen Nederland en in andere landen.

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

Vademecum Welzijn op het werk

Vademecum Welzijn op het werk Vademecum Welzijn op het werk Vademecum Welzijn op het werk 3 4 MANNEN - VROUWEN Verwijzingen naar personen of functies (zoals werknemer, adviseur, ) hebben betrekking op vrouwen en mannen. INHOUDSTAFEL

Nadere informatie