Basisactiviteiten en het ritmisch weekplan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Basisactiviteiten en het ritmisch weekplan"

Transcriptie

1 Basisactiviteiten en het ritmisch weekplan Jaap Meijer Inhoudsopgave 1. Samenvatting en kernwoorden 2. Aanpak 3. Achtergronden: samenvatting 3.1. De basisprincipes 3.2. De kwaliteitscriteria 4. Praktische uitwerkingen 4.1. Relatie met groepering, leerplan, basisactiviteiten, tijd, ruimte 4.2. Voorbeeld pedagogische situatie 5. Instrumenten 6. Literatuurlijst 1. Samenvatting Kees Both benaderde het begrip basisactiviteiten als volgt: Een pedagogische situatie roept spanning op, daagt uit tot vragen, onderzoeken, nieuwsgierigheid, verwondering. Kinderen reageren hierop op een persoonlijke wijze, door waarneming, filosoferen, beschouwen, mediteren, bidden. Petersen spreekt van de 'individuele grondvormen'. De kinderen worden ook samen met anderen actief, in gesprek, spel, werk en viering: de sociale grondvormen Beide groepen van activiteiten hangen samen: bij de individuele grondvormen worden begrippen uit de sociale vormen gebruikt, bijvoorbeeld: filosoferen is als denkproces een innerlijk gesprek; omgekeerd vormen de individuele grondvormen de ziel van de sociale vormen. Ze zijn daarin ingevlochten, ook als momenten, bijvoorbeeld: stilte in gesprekken, aandacht en verzonken zijn in het werk. De basisactiviteiten die Petersen onderscheidde - gesprek, spel, werk en viering zijn algemeen-menselijk Daarom zijn het ook de basisactiviteiten; fundamenteel voor samen mens-zijn/mens-worden; ze vullen elkaar aan: leven is bijvoorbeeld méér dan werken; je kunt er niet zomaar een weglaten;

2 ze doen een beroep op de totale persoon. Petersen gaf aanzetten tot een pedagogiek van de tijd, gericht op het op een gezonde wijze daarmee leren omgaan. Hij probeerde versnippering van de tijd over Kernwoorden 'vakken' en 'lesuren' te voorkomen en introduceerde in plaats daarvan een weekplan, waarin de afwisseling van typen situaties en van spanning en ontspanning het grondstramien vormen. Wij spreken over een 'ritmisch weekplan'. Daarbij kunnen we onderscheid maken tussen een gemeenschappelijk ritme van de stamgroep en een Pedagogische individueel ritme van elk kind. Het weekritme is ingebed in een jaarritme, situatie gemarkeerd door feesten, vieringen en vakanties. Binnen het weekritme is sprake van dagritmes en individuele ritmes van kinderen. Deze laatste komen vooral naar Basisactiviteiten voren in vrij spel en de blokperiode. Gesprek Een ritmisch weekplan zou mogelijkheden moeten bieden om direct in te kunnen spelen op hetgeen zich in een stamgroep kan voordoen. Onverwachte situaties, die uit kunnen groeien tot gouden momenten. Een zekere mate aan openheid als tegenhanger van een bij wijze van spreken van minuut tot minuut vastgelegd programma. Een goed ritmisch weekplan biedt mogelijkheden om met grote tijdsblokken te werken. Spel Werk Viering Ritmisch weekplan 2. Aanpak conceptueel C Deze tekst zet aan tot reflectie op het jenaplanconcept aan de ene kant en een analyse van de eigen situatie aan de andere kant. We staan op de grens tussen visie en realiteit Voordat je kunt nadenken over basisactiviteiten en kwaliteitsbeleid dien je als individuele stamgroepleider eerst het bewustzijn te hebben, wat het voor jou betekent om het onderwijs op te zetten vanuit pedagogische situaties en basisactiviteiten. Heb je daarvan een beeld? Wat zie je de kinderen doen?

3 Hoe zie je jezelf opereren? Deze beeldvorming wordt uiteraard gevolgd door het ontwerpen. Creëer pedagogische situaties, onderga wat je dan tegenkomt. Leer van je valkuilen. Oefenen en oefenen. Pas dan ontstaat er een verbinding tussen jou en het werken vanuit pedagogische situaties. Hierbij is het van belang om een besef te hebben van de doelen, waaraan je met de kinderen wilt werken. Het oefenen kan leiden tot een hernieuwde kijk op het ritmisch weekplan, doordat je gaat ontdekken, dat het werken vanuit pedagogische situaties ruimte en een relatief open weekplan vraagt. Geen weekplan, dat samenhangt met een kwartier dit, een half uur dat. Nee, het gaat om een weekplan dat gevuld is met blokken (langere tijdseenheden) waarin de verschillende basisactiviteiten afwisselend plaatsvinden. Kwaliteitsbeleid begint bij de individuele stamgroepleider: die een helder besef heeft van wat hij wil en zijn doelen goed voor ogen heeft die concrete beelden heeft van hoe zijn onderwijs er dan uitziet die goed kan formuleren, wanneer hij vindt dat het succeservaringen oplevert die in staat is om met de kinderen een cultuur op te zetten van kwalitatief goede activiteiten en van een cultuur waarbij kinderen continue uitgedaagd worden om naar verbeteringen te streven. die weet te verwoorden, wanneer een activiteit kwaliteit heeft. Bij het laatste kunnen we gebruik maken van wat Kees Both hierover schreef in Jenaplan 21. Hij heeft de verschillende kwaliteitsdimensies beschreven, die voor elke groepsleider kunnen dienen als toetssteen: De instructieve dimensie: effectief doen verwerven van de noodzakelijke kennis en vaardigheden. Ook in een Jenaplanschool is dit van het grootste belang! De initiërende dimensie: enthousiast maken, cultiveren van de prestaties van kinderen, motiveren tot leren en handelen, uitdagen tot de eigen grens te gaan, intellectuele eerlijkheid, concentratie, ontwikkeling van de verbeelding, bij kinderen en groepsleiders. De meevoelende dimensie: empathie, meeleven met anderen, solidariteit, inclusief denken, de school als een zorgende gemeenschap, gevoeligheid, zorg voor planten-dieren-dingen-de aarde, acceptatie, verbondenheid, vertrouwen, hoop, moed, kwetsbaarheid, aandacht voor verandering en groei.

4 De organisatorische dimensie, op het niveau van de stamgroepen en van de school: doelgerichtheid (missie), effectieve inzet menskracht en middelen, communicatie. De kritische dimensie: kritisch nadenken over maatschappij en cultuur. De inspirerende of zingevende dimensie: wat houdt de school en de werkers daarin gaande? Welke inspiratiebronnen kunnen ze aanboren en welke perspectieven ontwikkelen? Hoe kan men weer op adem komen, nieuwe inspiratie opdoen? Deze dimensies bevatten uitstekende elementen, om op individueel niveau als op teamniveau het gesprek aan te gaan over kwaliteitsmeting van de pedagogische situaties. Een stamgroepleider kan bij het oefenen van de pedagogische situaties steekproefsgewijs nagaan in hoeverre de situaties doortrokken waren van de verschillende dimensies. Hij zou zelfs zover kunnen gaan om er een vijfpuntsschaal op los te laten met de onderscheiden punten binnen de dimensies. Het is goed om eerst op individueel niveau aan de slag te gaan, voordat een teamgesprek over pedagogische situaties, gekoppeld aan basisactiviteiten en ritmisch weekplan, plaats vindt. Een gesprek wordt rijker, wanneer deze gevoerd wordt door stamgroepleiders, die zich ervaringsdeskundigen kunnen noemen. Wanneer op basis van de doorleefde ervaringen schoolbeleid wordt geformuleerd, ontstaat er een duurzame inhoudelijke schoolontwikkeling. 3. Achtergrond Basisactiviteiten en het ritmisch weekplan hebben een duidelijke relatie met in elk geval de volgende basisprincipes: 04. Elk mens wordt steeds als totale persoon erkend en waar mogelijk ook zo benaderd en aangesproken 14. In de school wordt het onderwijs uitgevoerd in pedagogische situaties en met pedagogische middelen. 15. In de school wordt het onderwijs vorm gegeven door een ritmische afwisseling van de basisactiviteiten gesprek, spel, werk en viering. 17. In de school worden zelfstandig spelen en leren afgewisseld en aangevuld door gestuurd en begeleid leren. Dit laatste is expliciet gericht op niveauverhoging. In dit alles speelt het initiatief van de kinderen een belangrijke rol.

5 4. Praktische uitwerkingen 4.1.Relatie met groepering De groepsleiding schat in of het voorwerk de betrokkenheid van kinderen zal kunnen oproepen. Hij voelt zich nieuwsgierig. Wat zal de reactie van kinderen zijn? Een open houding is van belang om goed te kunnen inschatten hoe een en ander binnen komt bij de kinderen. Zijn observaties zijn van belang voor de vervolgstappen. Hij realiseert zich dat kinderen hun betrokkenheid op verschillende manieren kunnen tonen: aan het voorwerp zitten, druk erover beginnen te praten, een stille geconcentreerde blik. Betrokkenheid voel je aan. Wanneer je deze betrokkenheid voelt, kun je de conclusie trekken, dat je een ingang tot verwondering hebt gevonden. Zodoende wordt inhoud gegeven aan de individuele grondvorm. Elk kind krijgt ruimte om een eigen relatie aan te gaan met het onderwerp en te onderzoeken wat het kind ermee heeft. Hierna treedt de fase van de sociale grondvormen in en worden de basisactiviteiten ingezet, waarbij anderen er toe doen. 4.2.Relatie met ruimte De ruimte waarin de kinderen zich bevinden, veelal de schoolwoonkamer, is mede door kinderen ingericht, opdat ze zich medeverantwoordelijk weten voor onder andere veiligheid, gezelligheid, functionaliteit en onderhoud. Het is mogelijk om een kring te vormen, van waaruit activiteiten worden voorbesproken, gestart en geëvalueerd. Bij de inrichting is rekening gehouden met voldoende werkplaatsen, hoeken, uitstalmogelijkheden en loopruimte. Aan de inrichting is af te lezen, waarmee de kinderen bezig zijn. 4.3.Relatie met leerplan De stamgroepleider vormt het middelpunt. Hij zet pedagogische situaties neer, vanuit het besef dat wereldorientatie het hart van het jenaplanonderwijs vormt. Hierbij staat hij vooraf stil, waarmee hij de kinderen wil confronteren. Welke motivatie ligt erachter? Wat wil hij in gang zetten? In welk proces wil hij de kinderen plaatsen? Waar komt de inhoudelijke keuze voor een bepaalde ontmoeting vandaan? 4.4.Relatie met basisactiviteiten Na de ontmoeting volgt de dialoog. in de meeste gevallen een kringgesprek. De groepsleiding formuleert vragen om zodoende dichterbij de ervaringen en de beelden van de kinderen te kunnen komen. Zicht krijgen op wat de kinderen heeft geraakt en waarmee ze een verbinding hebben gemaakt is daarbij de bedoeling. Hij stelt open vragen om er achter te komen met welke vragen de kinderen zitten, maar ook om te achterhalen met welke bagage de kinderen al voorzien zijn. Wat hebben zij al ervaren m et betrekking tot het onderwerp, waartoe de ontmoeting heeft geleid. Vragen, die hem kunnen leiden naar de vervolgstappen. Hoe gaan we de vragen onderzoeken? De uitdaging voor de groepsleider om de reacties te regisseren en zijn eigen ontwerp te gaan maken

6 van de vervolgactiviteiten. Vervolgactiviteiten die de bedoeling hebben de kinderen in hun totale zijn te benaderen. Vervolgactiviteiten die raakvlakken hebben met gesprek, spel, werk en viering. Activiteiten, die doortrokken zijn van onderzoek, ontdekken, samenwerken en elkaar helpen. Waarbij je je als kind in voldoende mate uitgedaagd voelt om ermee aan de slag te gaan, omdat je voelt dat het aansluit bij wat jou bezig houdt. Pedagogische situaties zijn niet alleen voorbehouden aan themagericht werk. Ook de cursussen dienen feitelijk doortrokken te zijn van pedagogische situaties, omdat ook deze activiteiten zodanig geladen dienen te zijn, dat kinderen zich betrokken voelen en uitgedaagd worden. 4.5.Relatie met tijd In het ritmisch weekplan is zichtbaar gemaakt wanneer gesprek, spel, werk en viering plaatsvinden, waarbij de kanttekening moet worden geplaatst dat veel van de basisactiviteiten door elkaar lopen. Cruciaal bij een pedagogische situatie is de start; de ontmoeting. De dialoog na de ontmoeting. Dit kan op vele manieren uitgevoerd worden. Een observatiekring, een educatieve wandeling, een specifieke open vraag, een mooie uitdagende kijktafel. 4.6.Voorbeeld van een pedagogische situatie Twaalfde week In de tuin halen we het onkruid en gras uit de paden, we stutten de groter geworden tomatenplanten. De doorgebogen takken van de pioenrozen worden opgebonden; de takken van de perenboom, die zwaar zijn van de vruchten, vastgebonden. De kleintjes zijn steeds weer dolblij, wanneer ze aan de groeiende vruchten in hun bedjes zien dat hun moeite wordt beloond. In de allereerste plaats zijn ze in een heel persoonlijke relatie komen te staan tot de groei van hun planten. Ze worden niet meer wijs uit de schijnbaar onontwarbare chaos van takken van de kalebassen. Ik moet er aan te pas komen. George die ons bij het werken in de tuin al vaker goede raad gaf, omdat hij in het tuintje van zijn vader flink meehelpt en gebeurtenissen in de natuur goed waarneemt, raadt ons aan de ranken te snoeien. We letten er wel goed op, dat elke rank op zijn minst een bloesem houdt." Uit: Een lagere school volgens de basisprincipes van de leef-en werkgemeenschapsschool Peter Petersen en Hans Wolff, p Instrumenten Hier volgt een opsomming van kwaliteitskenmerken van de verschillende sociale basisactiviteiten, waarmee de eigen praktijk onderzocht kan worden. Gesprek 1. Gesprekken worden gevoerd vanuit het besef dat alle deelnemers gelijkwaardig zijn. 2. Gesprekken worden gevoerd in verband met kennisverwerving, meningsvorming en besluitvorming. 3. Gesprekken worden gevoerd in een functionele vormgeving (bijvoorbeeld wanneer kies je een kring, wanneer een tweegesprek). 4. Gesprekken worden gevoerd met duidelijke doelen, regels en taken.

7 5. Er worden diverse soorten gesprekken gevoerd als thematische kringgesprekken, observatiekringen, lees- of verhalenkringen, open kringgesprekken en planningskringen. Spel 1. Er is ruimte voor spel. De school is er op ingericht. Er zijn ruimten en materialen voorhanden. 2. Er is tijd voor spel. Het ritmisch weekplan geeft dat aan. Er zijn (keuze)cursussen en er is ruimte voor eigen spelinitiatief van de kinderen. Dagelijks vinden spelvormen plaats. 3. Er is een concept van waaruit gehandeld wordt. Het schoolplan legt daar getuigenis van af: a. Het team geeft de betekenis van spel aan, ontwikkelt een samenhangende visie en het wordt zoveel mogelijk verbonden met Wereldoriëntatie. b. Het team inventariseert het al aanwezige SPEL en het ontwikkelen daarvan; c. Het team voert nieuwe spelideeën en vormen in en werkt deze uit; d. Het team komt tot een (zo goed als) afgeronde structuur waarbinnen ruimte, tijd en cultuur mede op SPEL zijn afgestemd. Onder 'cultuur' wordt hier verstaan: een duidelijke visie; een doorgaande leer- en ontwikkelingslijn; een arsenaal van werkvormen; het beschikbaar zijn van materialen. Werk 1. Er is dagelijks een blokperiode van als regel 100 minuten, waarin de kinderen leren werken onder eigen verantwoordelijkheid. 2. Er bestaan inscholingscursussen ten behoeve van het verwerven van kennis en vaardigheden die noodzakelijk zijn om je in de wereld te kunnen oriënteren en voor voortgezette scholing. 3. Er zijn keuzecursussen, die gericht zijn op het vergroten van de persoonlijke expertise van kinderen, mede ten dienste van de schoolgemeenschap. Viering 1. In de vieringen is ruimte om stil te staan bij datgene wat zich inhoudelijk binnen de verschillende groepen afspeelt. 2. Vieringen zijn momenten van aandacht voor wat kinderen en teamleden bereikt hebben. 3. Vieringen bieden ruimte voor zowel de vrolijke als de verdrietige kanten van het schoolleven 4. Vieringen sluiten aan bij de ritmes in een schoolleven (b.v. naamdag school, seizoenen, speciale dorps/stedelijk gerichte activiteiten, verjaardagen) Ritmisch weekplan 1. Het ritmisch weekplan is zo opgebouwd, dat er zo min mogelijk versnippering van tijd is. 2. Er is een ritmische afwisseling van sterk geconcentreerde en inspannende activiteiten enerzijds en

8 speelse, muzische, ontspannende activiteiten anderzijds. 3. Binnen de eerstgenoemde grote tijdsblokken een dergelijk ritme stimuleren door de inhoudelijke vulling ervan en bovendien de uitloop van bijvoorbeeld gesprekken en andere activiteiten mogelijk te maken; een kring en een blokperiode kunnen zo bijvoorbeeld prima op elkaar aansluiten; aan de werkuren de tweede helft van de ochtend wordt ook spel toegevoegd, tussendoor of aan het eind als aparte activiteit. 4. Gelijksoortige activiteiten door de hele school heen gelijktijdig te laten plaatsvinden: het rekenuur s morgens, de werkuren aan het eind van de ochtend, de blokperiodes s middags; dat geeft mogelijkheden voor samenwerking en taakverdeling over de stamgroepen heen. 6. literatuur Ritmisch weekplan Peter Petersen en Hans Wolff; Een lagere school volgens de basisprincipes van de leef-en werkgemeenschapsschool pag Suus Freudenthal en Huub van der Zanden (vertaling); Van didactiek naar onderwijspedagogiek pag Ad Boes; Historie en actualiteit pag Kees Both; Jenaplan 21. pag Kees Both, Henk Veneman en Jaap Meijer; De Rozentuin, hoofdstuk 5 Uit Mensenkinderen: Pedagogische situatie Nestor; Grenssituatie,jrg.4/nr.1, pag.38,jrg. 11/nr.3, pag.18 Ad Boes;Whats in the name,jrg.19/nr.3,pag Basisactiviteiten Ad Boes: What s in the name (2), jrg 16, nr 5, pag. 28 Gesprek Jetze van der Sluis;(recensie)jrg.3/nr.4,pag.19-20National Oracy Project; spreken en luisteren, jrg.6/nr.4, pag Tom de Boer; De mondelinge taalcultuur van kinderen en de betekenis daarvan voor de school,jrg. 9/nr.4, pag Jan Kindermans; De ervaringsgerichte dialoog. jrg. 10/nr.5, pag. 9-12

9 Bert Kalkman;In Wagenscheins voetsporen,jrg.17/nr.3,pag Ad Boes;Luister je wel naar mij? Spreken met kinderen(recensie) jrg16/nr.1, pag Kringgesprek Anja Both-Bauer; Kringgesprek,2/1, pag.9 Herman Wolfs; De praatkring op school (recensie), 2/2, pag Jetze van der Sluis; Het kringgesprek - wat en hoe?, 3/1, pag Ad Boes; Spreken op school, 2/5, pag. 18 Ad Boes; De kring in de bovenbouw, 3/1, pag Karel van de Leeuw/Tom de Boer; Filosoferen met kinderen, 3/2, pag Jetze van de Sluis; Gesprekken in de klas (recensie), 3/4, pag Werk Herman Wolfs; De werkles, die andere les in de basisschool (recensie), 2/4, pag.32 Ad Boes; Van taken naar contractwerk, 13/4, pag. 4-8 Spel Tom de Boer;Schoolkamp, een spel spelen,jrg.3/2,pag.12-15, 11/3,pag Eelke de Jong; Er is er één jarig! (recensie),jrg. 4/1, pag Eelke de Jong; Ziek zijn en spelen (recensie),jrg. 4/jan. pag. 32 Tom de Boer; Spel (2), jrg.4/5, pag Eelke de Jong; Groepsspelletjes voor kinderen van 3-8, jrg.6/nr.4, pag. 18 Eelke de Jong; 800 tips voor sport en spel (recensie),jrg. 6/5, pag. 33 Eelke de Jong; 110 groepsspelletjes voor alle kinderen (recensie), jrg.6/mei pag Rimmert van der Kooy; Spelen om te presteren?,jrg. 7/nr.1, pag Tom de Boer; Het spel als basisactiviteit, 7/5, pag. 3-7 Tom de Boer; De vertelcultuur van de stamgroep, 8/1, pag Patricia F. Carini; Voortbouwen op de sterke punten van kinderen, jrg.8/nr.3, pag. 4 t/m 11 Tom de Boer; Laat ze toch spelen (recensie), jrg.9/aprilpag. 27

10 Wiepke Noordhoff; Spelen en leren op school, 10/4, pag. 29 Selma Wassermann; Serieuze spelers in de basisschool (1) - Dat kan ik, 11/1, pag Selma Wassermann; Serieuze spelers in de basisschool (2). Spelen - reflectie - opnieuw spelen, jrg.12 /januari pag Tom de Boer; Buitenspel in het zonnetje (recensie),jrg. 13/nr.2, pag. 29 Tom de Boer; De berengroepen (recensie), jrg.13/nr.4, pag. 25 Helen Meurs;Werken met poppen in de dagelijkse praktijk van de kleuterklas(1)jrg.16/1(sept.2000) pag Kees Both;Buitenspel,bedreigde soort!,jrg.18/nr.1,pag.24 Viering Jan van den Berg;Een naam om te vieren,1/1, pag.14 Eelke de Jong;Er is er een jarig 4/1, pag.31 Angelien Bruning;Werken aan vieren,4/1, pag 34 Cees Jansma;Een slotviering 7/2, pag.13 Joop Haverkort;Waakzaam,9/1, pag 6-10 en 11/3 pag.19 Nelly Braaksma;Sint en Piet,10/2, pag.27 Jan Tomas;Vol verwachting;12/2, pag.20

6.15.4.4 Relatie met basisactiviteiten. 6.15.4.6 Een pedagogische situatie rondom bewegingsonderwijs

6.15.4.4 Relatie met basisactiviteiten. 6.15.4.6 Een pedagogische situatie rondom bewegingsonderwijs Bewegingsonderwijs Jaap Meijer Inhoudsopgave 6.15.1 Samenvatting 6.15.2 Hoe te gebruiken 6.15.3 Achtergronden 6.15.4 Praktische uitwerkingen 6.15.4.1 Relatie met groepering 6.15.4.2 Relatie met ruimte

Nadere informatie

HET RITMISCH WEEKPLAN in de Rozentuin

HET RITMISCH WEEKPLAN in de Rozentuin HET RITMISCH WEEKPLAN in de Rozentuin De schoolleider aan het woord We hebben al weer lang geleden de overgang gemaakt van een strak en weinig flexibel rooster naar een ritmisch weekplan. De daarin aangegeven

Nadere informatie

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Onze ideologie We zien iedereen als uniek en waardevol. Ieder kind heeft talenten en samen gaan we die ontdekken en ontwikkelen. Hierdoor kunnen

Nadere informatie

1. Peter Petersen. De effectieve groepsleid(st)er. 1.1.Opvoeding is het leren zelf

1. Peter Petersen. De effectieve groepsleid(st)er. 1.1.Opvoeding is het leren zelf De effectieve groepsleid(st)er 1. Peter Petersen Voorwaarden om veel en breed te leren: uitgaan van positieve vermogens van kind; rijke en veelzijdige leerwereld creëren die vol zit met de meest verschillende

Nadere informatie

JENAPLAN BASISONDERWIJS NEDERLAND. Ieder kind is uniek!

JENAPLAN BASISONDERWIJS NEDERLAND. Ieder kind is uniek! JENAPLAN BASISONDERWIJS NEDERLAND Ieder kind is uniek! WAT IS JENAPLANONDERWIJS? Nederland telt circa 7000 scholen voor basisonderwijs. In Nederland heeft iedere school de vrijheid om zijn eigen onderwijsconcept

Nadere informatie

6.9.2.4 Een aantal kenmerken van cursus in het algemeen. 6.9.3.4 Relatie met basisactiviteiten. 6.9.3.6 Voorbeeld van een pedagogische situatie

6.9.2.4 Een aantal kenmerken van cursus in het algemeen. 6.9.3.4 Relatie met basisactiviteiten. 6.9.3.6 Voorbeeld van een pedagogische situatie Cursussen algemeen Gerrit Fronik Inhoudsopgave 6.9.1 Samenvatting 6.9.2 Achtergronden 6.9.2.1 Peter Petersen 6.9.2.2 Kees Both 6.9.2.3 Henk Hansma 6.9.2.4 Een aantal kenmerken van cursus in het algemeen

Nadere informatie

Het dagelijks leven in de stamgroep: de omgang met elkaar (uit de Rozentuin)

Het dagelijks leven in de stamgroep: de omgang met elkaar (uit de Rozentuin) Het dagelijks leven in de stamgroep: de omgang met elkaar (uit de Rozentuin) Beelden Het is een kwartier voor schooltijd. De groepsleider is, zoals altijd, al in zijn lokaal aanwezig voor de laatste voorbereidingen

Nadere informatie

Ieder kind is uniek! Zoals jij is er maar één! Wij helpen jou op weg jezelf te worden!...kiezen voor een goede school!

Ieder kind is uniek! Zoals jij is er maar één! Wij helpen jou op weg jezelf te worden!...kiezen voor een goede school! Ieder kind is uniek! Zoals jij is er maar één! Wij helpen jou op weg jezelf te worden!! m o welk...kiezen voor een goede school! INFORMATIE Via deze folder willen wij u een beeld geven van het jenaplanonderwijs

Nadere informatie

Studie en gesprek over de inhoud van de jenaplankernkwaliteiten.

Studie en gesprek over de inhoud van de jenaplankernkwaliteiten. In dit document treft u de handleiding aan voor het gebruik van het zelfevaluatie-instrument op basis van jenaplankernkwaliteiten. Het document is opgebouwd in verschillende fasen. Feedback graag naar:

Nadere informatie

RAAMPLAN OPLEIDING JENAPLAN-BASISONDERWIJS

RAAMPLAN OPLEIDING JENAPLAN-BASISONDERWIJS RAAMPLAN OPLEIDING JENAPLAN-BASISONDERWIJS De opleiding voor het Diploma Jenaplanonderwijs is voorbehouden aan daartoe erkende opleidingen. Deze erkenning (licentie) vindt plaats door de Nederlandse Jenaplanvereniging

Nadere informatie

kernbegrippen Petersen Gerrit Fronik Peter van Hasselt Freek Velthausz Hubert Winters

kernbegrippen Petersen Gerrit Fronik Peter van Hasselt Freek Velthausz Hubert Winters opleidersdagen donderdag 6 maart 2008 kernbegrippen Petersen Gerrit Fronik Peter van Hasselt Freek Velthausz Hubert Winters Inleidende opmerkingen Wat is opvoeding? -Pedagogische filosofie Hoe voltrekt

Nadere informatie

Informatiegids stamgroep 3/4 2015 2016

Informatiegids stamgroep 3/4 2015 2016 Informatiegids stamgroep 3/4 2015 2016 Openbare Jenaplan basisschool de Triolier en PSZ de Boemeltrein basisschool en peuterspeelzaal onder één dak Inhoud Voorwoord 3 Onze school missie en visie 4 Jenaplan

Nadere informatie

Jenaplanschool Lindekring. brengt de wereld dichterbij. Liesmortel 19, 5435 XH St.Agatha. 0485-311611 info@lindekring.nl www.lindekring.

Jenaplanschool Lindekring. brengt de wereld dichterbij. Liesmortel 19, 5435 XH St.Agatha. 0485-311611 info@lindekring.nl www.lindekring. Liesmortel 19, 5435 XH St.Agatha. 0485-311611 info@lindekring.nl www.lindekring.nl In het kleine dorp St.Agatha vindt u een school van de toekomst. Jenaplanschool Lindekring brengt de wereld dichterbij

Nadere informatie

1. Doel 2. Soorten gesprekken 3. Vormen 4. Afspraken en regels. Kringen en kringgesprekken

1. Doel 2. Soorten gesprekken 3. Vormen 4. Afspraken en regels. Kringen en kringgesprekken 1. Doel 2. Soorten gesprekken 3. Vormen 4. Afspraken en regels Kringen en kringgesprekken 1. Visie 1.1.je voor de ander openstellen 1.2.inclusief denken bevorderen; alle gespreksdeelnemers zijn gelijkwaardig

Nadere informatie

Kernwoorden: gesprek, participatie kinderen, gelijkwaardigheid, gemeenschap, burgerschapsvorming

Kernwoorden: gesprek, participatie kinderen, gelijkwaardigheid, gemeenschap, burgerschapsvorming Kinderparticipatie Gerrit Fronik Inhoudsopgave 6.6.1 Samenvatting 6.6.2 Hoe te gebruiken 6.6.3 Achtergronden 6.6.3.1 Kinderparticipatie in het algemeen 6.6.3.2 Kindervergadering 6.6.4 Praktische uitwerkingen

Nadere informatie

Visie en missie. Voorwoord. De Wingerd, samen groeien

Visie en missie. Voorwoord. De Wingerd, samen groeien Samen groeien door Visie en missie De Wingerd, samen groeien Vanuit de christelijke identiteit ontmoeten we elkaar, luisteren we naar elkaar, inspireren we elkaar, zijn we nieuwsgierig en gaan we de dialoog

Nadere informatie

Jenaplan voortgezet onderwijs

Jenaplan voortgezet onderwijs JenaXL Jenaplan voortgezet onderwijs JenaXL met Thomas a Kempis College Gelijkheid 3 8014 XC Zwolle Telefoon 088-850 85 60 E-mail info@jenaxl.nl www.jenaxl.nl Jenaplan voortgezet onderwijs Welkom bij JenaXL!

Nadere informatie

Pedagogische situatie en basisactiviteiten

Pedagogische situatie en basisactiviteiten Pedagogische situatie en basisactiviteiten Gesprek, spel, werk en viering We onderscheiden vier basisactiviteiten waarin mensen leven en leren; we leren niet alleen door met pen, papier en het hoofd bezig

Nadere informatie

Dit laatste werd niet alleen geconstateerd bij het taalonderwijs maar ook bij de vakken voor wereldoriëntatie. Daar moest dus aan gewerkt worden.

Dit laatste werd niet alleen geconstateerd bij het taalonderwijs maar ook bij de vakken voor wereldoriëntatie. Daar moest dus aan gewerkt worden. Of zoals de inspectie telkens zei. De resultaten zijn prima, de gegevens in het leerlingvolgsysteem geven dit ook aan, maar de tussen- en einddoelen die je wilt halen in elk leerjaar zijn niet traceerbaar.!

Nadere informatie

Ieder kind is uniek! Zoals jij is er maar één! Wij helpen jou op weg jezelf te worden!...kiezen voor een goede school!

Ieder kind is uniek! Zoals jij is er maar één! Wij helpen jou op weg jezelf te worden!...kiezen voor een goede school! Ieder kind is uniek! Zoals jij is er maar één! Wij helpen jou op weg jezelf te worden!! m o welk...kiezen voor een goede school! INFORMATIE Via deze folder willen wij u een beeld geven van het jenaplanonderwijs

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

Vragen op het Leerplein

Vragen op het Leerplein Stokhof, H.J.M. (2014). Intrinsieke motivatie en vraaggestuurd leren. Mensenkinderen, 144, 19-21 Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en stellen voortdurend vragen: Waarom is de natuur groen? Wat zit

Nadere informatie

SCHOLINGSPLAN JENAPLAN 21 initiële opleiding

SCHOLINGSPLAN JENAPLAN 21 initiële opleiding SCHOLINGSPLAN JENAPLAN 21 initiële opleiding NEDERLANDSE JENAPLANVERENIGING Februari 2001 INHOUD 1. Plaatsbepaling 2. Raamplan Opleiding Jenaplan-Basisonderwijs A. Algemene Criteria B. Inhoudelijke onderdelen

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Welbevinden en betrokkenheid

Welbevinden en betrokkenheid Welbevinden en betrokkenheid Ad Boes en Jaap Meijer Inhoudsopgave 6.3.1 Samenvatting 6.3.2 Hoe te gebruiken 6.3.3 Achtergrond 6.3.4 Praktische uitwerkingen 6.3.5 Instrumenten 6.3.5.1 Systeemkritiek 6.3.5.2

Nadere informatie

Persoonlijk meesterschap

Persoonlijk meesterschap Persoonlijk meesterschap Het creëren van je eigen toekomst "A learner learns when a learner wants to learn" (Peter Senge) Jan Jutten www.natuurlijkleren.org 1. Inleiding De drijvende kracht in de school

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Kenniskring Vormend Onderwijs Thema: Onderzoekende Houding

Kenniskring Vormend Onderwijs Thema: Onderzoekende Houding Kenniskring Vormend Onderwijs Thema: Onderzoekende Houding Onderzoekende houding Samenwerking Academische Opleidingsschool De Sprankel en Viaa Kenniskring Vormend onderwijs. Werkplaats Onderzoekende houding

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw.

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. onderwijs Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. April 2012 2 Stad & Esch bereidt leerlingen optimaal voor op de

Nadere informatie

OPZET NASCHOLING JENAPLANDIPLOMA VOOR VO DOCENTEN JENAPLAN versie augustus 2008 Doelgroep Docenten VO die het Jenaplandiploma willen behalen.

OPZET NASCHOLING JENAPLANDIPLOMA VOOR VO DOCENTEN JENAPLAN versie augustus 2008 Doelgroep Docenten VO die het Jenaplandiploma willen behalen. OPZET NASCHOLING JENAPLANDIPLOMA VOOR VO DOCENTEN JENAPLAN versie augustus 2008 Doelgroep Docenten VO die het Jenaplandiploma willen behalen. Doel: Het doel van de opleiding is vo-docenten Jenaplan beter

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt Positionering De Klankhof en t Kofschip, Etten-Leur Kernwoorden: Je mag er zijn Vertrouwen Positief kijken naar jezelf en anderen Meervoudige intelligentie Samen de merkbelofte van De Klankhof t Kofschip:

Nadere informatie

Flexibel werken en teamontwikkeling

Flexibel werken en teamontwikkeling Flexibel werken en teamontwikkeling Jo Bos (Jo Bos & Co) en Lauri Brinkman (Phaos) In veel organisaties wordt gewerkt aan het invoeren van Het Nieuwe Werken of Flexibel werken. Aan werken dat niet tijd-

Nadere informatie

PAD informatie voor ouders

PAD informatie voor ouders PAD informatie voor ouders De Kiem Roelofarendsveen, januari 2015 Beste ouders/verzorgers, Hierbij willen we u graag informeren over het PAD leerplan, dat bij ons op de Kiem gebruikt wordt om het sociaal

Nadere informatie

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Inleiding: ATB de Springplank, een algemeen toegankelijke basisschool en Vlietkinderen, maatwerk in kinderopvang, beiden gehuisvest

Nadere informatie

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be 1 inspectie-begeleiding RK godsdienst basisonderwijs Tulpinstraat 75 3500 Kiewit-Hasselt 011 264408 godsdienstbao@dodhasselt.be Collegiale consultatie Godsdienst Lager onderwijs Rijkhoven Kleine Spouwen

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Diploma Het traject leidt tot het Jenaplandiploma.

Diploma Het traject leidt tot het Jenaplandiploma. OPZET NASCHOLING JENAPLANDIPLOMA VOOR HET BASISONDERWIJS OP BASIS VAN SCHOLINGSPLAN 21 E EEUW versie: mei 2010 Doelgroep Stamgroepleiders die het Jenaplandiploma willen behalen. Doel: Het doel van de opleiding

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

communicatie vanuit systeemtheoretisch perspectief Je kunt niet niet communiceren, besef het! (er is geen nooduitgang)

communicatie vanuit systeemtheoretisch perspectief Je kunt niet niet communiceren, besef het! (er is geen nooduitgang) Workshop Taal, veel meer dan praten. Koolhof Coaching en Training Over de complexiteit van communicatie Onderwerp: Uitgangspunt: communicatie vanuit systeemtheoretisch perspectief Je kunt niet niet communiceren,

Nadere informatie

Management Team Training. Voorbeeld

Management Team Training. Voorbeeld Management Team Training Voorbeeld Exclusieve training op maat MT Voor het Management team wordt er een special pakket op maat aangeboden. Er wordt geluisterd naar uw wensen en u krijgt een speciaal daarop

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Evaluatierapport Workshop ADHD Fontys PABO Limburg Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Inhoudsopgave Pag. 1. Inleiding 2 2. Deelnemers/respondenten 2 3. Opzet en inhoud evaluatie 2 4. Resultaten 2

Nadere informatie

Vind je eigen geld uit

Vind je eigen geld uit Geld graad 2 Vind je eigen geld uit Lesvoorbereiding Print verhaal Meneertje Yamada en de drukbezette zakenman uit en steek hem in een envelop. Print, schrijf zelf (of laat overschrijven) brief 1 van meter

Nadere informatie

De Wondere Werking van Verhalen

De Wondere Werking van Verhalen De Wondere Werking van Verhalen Multiply Your Happiness! 2013 Inleiding Sinds het begin der tijden vertellen mensen overal ter wereld, bij kampvuur en bij kaarslicht, elkaar verhalen. Dit deden en doen

Nadere informatie

de kracht VaN bewustzijn stef Freriks

de kracht VaN bewustzijn stef Freriks d e k r a c h t VAN bewustzijn STEF FRERIKS introductie gronden de mens als verbinder tussen hemel en aarde een ruimte in de energie zetten het meten van energie tijdsblokken en energie energetische werkvormen

Nadere informatie

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen.

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen. in NDERWIJS Creativiteit en Creatief Denken Creativiteit is een unieke eigenschap van de mens. Kijk om je heen, alles wat verzonnen en gemaakt is, vindt zijn oorsprong in het menselijk brein. Dat geldt

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Verschillen tussen leerlingen, leerkrachten en scholen Multiculturele school:

Verschillen tussen leerlingen, leerkrachten en scholen Multiculturele school: Mijn visie Deze foto past bij mij omdat ik voor het hoogst haalbare wil gaan. Ook al kost dit veel moeite. Ik heb doorzettingsvermogen, dat heb je ook nodig bij het beklimmen van een berg. Wanneer ik niet

Nadere informatie

De groeperingsvormen (uit de Rozentuin)

De groeperingsvormen (uit de Rozentuin) De groeperingsvormen (uit de Rozentuin) Schoolstructuur De Rozentuin heeft acht stamgroepen, twee in de onderbouw en drie in de midden- en bovenbouw. De onderbouwstamgroepen omvatten de 4-6-jarigen, de

Nadere informatie

Traject Welzijn; Communicatie PW. Inhoudsopgave (concept)

Traject Welzijn; Communicatie PW. Inhoudsopgave (concept) Traject Welzijn; Communicatie PW Inhoudsopgave (concept) 1 Traject Welzijn; Communicatie PW Inhoudsopgave (concept) THEMA 1 Communicatie Hoofdstuk 1 Aspecten van communicatie 1.1 Communicatie en interactie

Nadere informatie

Wijsneuzen in de klas

Wijsneuzen in de klas Werkvorm 1 Wijsneuzen in de klas Algemene omschrijving In deze werkvorm staat het filosoferen met kinderen over levensbeschouwelijke onderwerpen aan de hand van het boek God Adonai Allah centraal. Het

Nadere informatie

Portfolio. Gerrit Fronik. Inhoudsopgave. 1 Uitgangspunten. 1.1 Basisprincipe 17. 1.2 Basisprincipe 19

Portfolio. Gerrit Fronik. Inhoudsopgave. 1 Uitgangspunten. 1.1 Basisprincipe 17. 1.2 Basisprincipe 19 Portfolio Gerrit Fronik Inhoudsopgave 1 Uitgangspunten 1.1 Basisprincipe 17 1.2 Basisprincipe 19 2 Dat rapporteren kan zijn 3 Portfolio 1.3 Naast cognitieve doelen is er veel aandacht voor opvoedingsdoelen

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

Doel A bestaat uit vier inhoudelijke elementen waar we bij stil zullen staan in deze studie:

Doel A bestaat uit vier inhoudelijke elementen waar we bij stil zullen staan in deze studie: Doel A: Geboren in het Koninkrijk : studenten zowel kerkelijk als niet-kerkelijk komen tot persoonlijke geloofsovergave aan Jezus en leren dit proces voor zichzelf verwoorden. Doel A bestaat uit vier inhoudelijke

Nadere informatie

Kees Both NAAR EEN LEER-LEEFOMGEVING: EEN JENAPLANPERSPECTIEF

Kees Both NAAR EEN LEER-LEEFOMGEVING: EEN JENAPLANPERSPECTIEF Kees Both NAAR EEN LEER-LEEFOMGEVING: EEN JENAPLANPERSPECTIEF Binnen het Jenaplanconcept wordt veel aandacht besteed aan pedagogische structuren die bepalend zijn voor de leer- en leefomgeving in de school.

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

Visie Heijenoordschool. Wijsheid begint met verwondering. ( Socrates)

Visie Heijenoordschool. Wijsheid begint met verwondering. ( Socrates) Visie Heijenoordschool Wijsheid begint met verwondering ( Socrates) Mei 2013 De visie van de school De Heijenoordschool is een opbrengstgerichte Jenaplanschool en staat voor boeiend onderwijs, zodat kinderen

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Je eigen kleur bekennen is de eerste stap naar vrijheid!

Je eigen kleur bekennen is de eerste stap naar vrijheid! Je eigen kleur bekennen is de eerste stap naar vrijheid! Programma Natuurlijk leiderschap Voor vrouwelijke leiders en (Young)professionals Onze missie In ons dagelijks werk begeleiden we met veel plezier

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Het leerlingaantal op de Montinischool is de afgelopen jaren stabiel gebleken, zo rond de 275 leerlingen. We maken geen gebruik van leerling weging.

Het leerlingaantal op de Montinischool is de afgelopen jaren stabiel gebleken, zo rond de 275 leerlingen. We maken geen gebruik van leerling weging. NOTITIE PASSEND ONDERWIJS MONTINISCHOOL. Passend onderwijs Montinischool 2014-2015 In de afgelopen jaren heeft de Montinischool een brede deskundigheid opgebouwd op het gebied van extra ondersteuning binnen

Nadere informatie

Inner Game. Tennis Workshop

Inner Game. Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop De Inner Game Tennis Workshop zal zowel sporters als niet sporters, leden en niet leden van My HealthClub een waarvolle ervaring meegeven. Een positieve

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59 Inhoud Inleiding 7 1 Coaching en ontwikkeling van medewerkers in organisaties 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Professionele ontwikkeling in organisaties 13 1.3 Coaching in organisaties 14 1.4 Coachend leidinggeven

Nadere informatie

Als één blok samen. Laat 's morgens bij het binnenkomen de clip van de Phillibustas zien: http://www.youtube.com/watch?

Als één blok samen. Laat 's morgens bij het binnenkomen de clip van de Phillibustas zien: http://www.youtube.com/watch? Lesvoorbereiding Als één blok samen Diversiteit 3 e graad Beluister het lied Iedereen is anders van de Phillibustas: http://www.youtube.com/watch?v=13md0gd6sec Voorzie een speelgoedauto, huis, of ander

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie Samen de Wereld Kleuren Pedagogische visie 2 SWK-Kinderopvang Samen de Wereld Kleuren Samen de Wereld Kleuren SWK-Kinderopvang: Samen de Wereld Kleuren Onze kinderopvangorganisaties hebben aandacht voor

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Basisdocument Werken in de stamgroep

Basisdocument Werken in de stamgroep Basisdocument Werken in de stamgroep 1.1 Doel Beter inspringen op de verschillen van kinderen door meer gestructureerd tijd vrij te maken voor het bieden van gerichte hulp. D.m.v. het inzetten van Blokperiode

Nadere informatie

2. De doelen van de NJPV en de Stichting Jenaplan op het gebied van de PR.

2. De doelen van de NJPV en de Stichting Jenaplan op het gebied van de PR. PR plan NJPV en Stichting Jenaplan. 1. Goede PR. een relatie met je doelgroep. PR is een middel en geen doel op zich. De boodschap is duidelijk de ontvanger bepaalt de kwaliteit van PR en niet de verzender.

Nadere informatie

Breek vrij uit je Gedachten-Gevangenis

Breek vrij uit je Gedachten-Gevangenis Bedankt voor het downloaden van dit E-book. Mijn naam is Erna Zuidhoek. Ik zie het als mij missie om jou te helpen het beste uit je leven te halen en vrij te breken uit oordelen, beperkende gedachten,

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan

Pedagogisch beleidsplan Pedagogisch beleidsplan Auteur: Ingeborg van der Zanden Bartels Datum: 05 januari 2015 Plaats: Kerkdriel Versie: 0.1 Pedagogisch beleidsplan BSO VillaDriel 12 april 2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

Ecologie van het leren

Ecologie van het leren Ecologie van het leren Beneluxconferentie dr Manon C.P. Ruijters MLD Apeldoorn 17 oktober 2013 Ecologisch? Ecologie is verbindingen en samenhang diversiteit interacties tussen organismen en hun omgeving

Nadere informatie

Werken vanuit Essentie

Werken vanuit Essentie Werken vanuit Essentie (midden- en hoger management) - van leidinggeven naar LEIDERSCHAP Leergang Werken vanuit Essentie - van leidinggeven naar leiderschap - Angelique Schueler & Inez Dirkzwager Juni

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles Verslag leerorkest studieochtend Zingen tijdens de instrumentale groepsles 6 maart 2012 Muziekcentrum Zuidoost 7 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Noord 9 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Docent: Otto

Nadere informatie

Basisprincipes over de mens

Basisprincipes over de mens Aangescherpte indicatoren basisprincipes De basisprincipes Jenaplan zijn richtinggevend voor onderwijs en opvoeding in de Jenaplanscholen. De basisprincipes zijn onderverdeeld in drie groepen: - over de

Nadere informatie

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Sport werkt! Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Leer optimaal samenwerken, omgaan met stress en effectief communiceren Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2]

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2] Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2] Voorwoord Voor je ligt het e-book: Praktisch en Positief Opvoeden met structuur van de PEPmethode. Op basis

Nadere informatie

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool)

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Paul Knöps Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap

Nadere informatie

Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren.

Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren. 1/5 Fase 1: Wat wilde ik bereiken? Handelen/ ervaring opdoen Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren. De opdracht wilde ik zo ontwikkelen,

Nadere informatie

Kernklas. Ieder kind is uniek...

Kernklas. Ieder kind is uniek... Alle kinderen blij in het onderwijs van nú Kernklas Ieder kind is uniek......en is méér dan het gedrag dat zich laat zien. Een kind heeft gevoelens, emoties, behoeften, interesses, passie en talenten.

Nadere informatie

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V.

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport van: mevr. K. Rozegeur Dit beoordelingsrapport is gemaakt op: 8 juli 2010 Beoordelingsperiode: augustus

Nadere informatie

Basisprincipes Jenaplan

Basisprincipes Jenaplan Basisprincipes Jenaplan 1. Elk mens is uniek; met eigen waarde en waardigheid die onvervangbaar zijn. 2. Elk mens heeft, ongeacht zijn ras, nationaliteit, geslacht, seksuele geaardheid, sociaal milieu,

Nadere informatie

COMMUNICATIE BIJ VERANDERING

COMMUNICATIE BIJ VERANDERING COMMUNICATIE BIJ VERANDERING Ideeën en tips voor leidinggevenden Communicatie bij verandering Ideeën en tips voor leidinggevenden 2 Inleiding Stilstand is achteruitgang. Wie leiding geeft, weet hoe belangrijk

Nadere informatie

Een dag en een week vanuit het perspectief van de groepsleider (uit de Rozentuin)

Een dag en een week vanuit het perspectief van de groepsleider (uit de Rozentuin) Een dag en een week vanuit het perspectief van de groepsleider (uit de Rozentuin) Beeld Voor schooltijd Om acht uur is de groepsleider, net zoals zijn collega s, op school. Dan wordt allereerst een kwartier

Nadere informatie

Jong & Van Zin EVELIEN SELOS * VORMINGSWERKER EN PROCESBEGELEIDER

Jong & Van Zin EVELIEN SELOS * VORMINGSWERKER EN PROCESBEGELEIDER Jong & Van Zin EVELIEN SELOS * VORMINGSWERKER EN PROCESBEGELEIDER Jong & Van Zin biedt kinderen, jongeren en hun begeleiders expertise over relaties en seksualiteit, weerbaarheid en pesten, identiteit,

Nadere informatie

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis Werkvelden & uitdagingen Catechisatie, De jongeren in hedendaagse taal, communicatie en vorm vertellen van Gods grootheid en liefde vanuit de bijbel (Geloofsinhoud & Verdieping) Vereniging, Jongeren uitdagen

Nadere informatie