RAPPORTAGE BREEAM & MVO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RAPPORTAGE BREEAM & MVO"

Transcriptie

1 RAPPORTAGE BREEAM & MVO Onderzoek in opdracht van de Dutch Green Building Council

2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Deel 1: MVO en BREEAM kunnen elkaar versterken 4 Voortdurend vinger aan pols 4 MVO 4 BREEAM en MVO 6 Specifieke versterking 7 Deel 2: Raakvlakken tussen MVO en BREEAM 8 Biodiversiteit 8 Consumentrechten, veiligheid en gezondheid 8 Cradle to cradle 8 Energie en klimaat 9 Integriteit en Corporate Governance 9 Ketenverantwoordelijkheid 9 Milieu 9 Deel 3: Duurzaamheidsinstrumenten in Nederland 10 A. CO 2 prestatieladder 10 B. Milieubarometer 10 C. NFC duurzaamheidsindex 11 Deel 4: BREEAM onderwerpen in andere instrumenten Management Gezondheid Energie Transport Water Materialen Afval Landgebruik en Ecologie Vervuiling 21 Deel 5: Aanbeveling en vervolg 22 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 2/22

3 I NLEIDING BREEAM kan bijdragen aan de doelstellingen van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) van een organisatie. Zo luidt de conclusie van AOS Studley. Op verzoek van DGBC hebben zij de raakvlakken van MVO met het werk van DGBC en met de BREEAM-certificering beschreven. DGBC streeft naar blijvende verduurzaming van de bebouwde omgeving in Nederland. Om dit doel te bereiken ontwikkelt DGBC diverse keurmerken. Eén daarvan is BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik. Dit keurmerk beoordeelt de duurzaamheidsprestatie van bestaande gebouwen. Daarbij draait het om de eigenschappen én om het beheer en gebruik van een gebouw. BREEAM-NL BBG biedt daarmee een oordeel dat verder kijkt dan alleen energiegebruik of CO 2 uitstoot. Delen van het onderzoek werden eerder gepubliceerd via de website van DGBC en de DGBC LinkedIn Groep. De opbouw van het onderzoek is als volgt: - Deel 1: MVO en BREEAM kunnen elkaar versterken; over BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik versus MVO in het algemeen. - Deel 2: Raakvlakken tussen MVO en BREEAM; een verdieping van deel 1, waarbij verschillende thema s en verschillende instrumenten kort worden toegelicht. - Deel 3: De onderwerpen van MVO en BREEAM in verschillende instrumenten; in dit deel wordt per BREEAM onderwerp beschreven of dit onderwerp ook in andere instrumenten aan bod komt. Het onderzoek heeft als doel te inventariseren met welke organisaties de Dutch Green Building Council kan samenwerken en op welke wijze de verschillende instrumenten geharmoniseerd kunnen worden. Het verduurzamen van de gebouwde omgeving blijft voorop staan, waarbij de DGBC de handvatten wil bieden om gebouwen en de processen hieromheen te verduurzamen. Op basis van dit onderzoek wil de DGBC dan ook graag het gesprek aangaan met andere organisaties om gezamenlijk te bekijken op welke wijze de harmonisatie concreet gemaakt kan worden. Dit moet ertoe leiden dat binnen de verschillende instrumenten dezelfde taal gesproken wordt. en daar waar dezelfde thema s beoordeeld worden, deze thema s ook met dezelfde meetlat te meten, waarbij ieder zijn eigen focus en zijn eigen doelgroep kent. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 3/22

4 D EEL 1: MVO EN BREEAM KUNNEN ELKAAR VERSTERKEN V OORTDUREND VINGER AAN POLS Het keurmerk BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik beoordeelt de duurzaamheidsprestatie van bestaande gebouwen. Daarbij draait het om de eigenschappen én om het beheer en gebruik van een gebouw. Voor elk van deze 3 onderdelen wordt een score verkregen die tezamen op het certificaat vermeld worden. BREEAM-NL BBG biedt dus een totaaloordeel, dat verder kijkt dan alleen energiegebruik of CO 2 uitstoot. In tegenstelling tot certificering op basis van BREEAM-NL Nieuwbouw, dat slechts een momentopname van de dag van oplevering vastlegt, vormt het keurmerk Bestaande Bouw en Gebruik een schema waarmee het mogelijk wordt het beoordeelde gebouw continue te blijven monitoren. Eigenaars, beheerders en gebruikers zijn met dit keurmerk in staat om de duurzaamheidsprestaties te beheren én te verbeteren. Bedrijven kunnen zo bij het uitvoeren van hun bedrijfsprocessen hun verantwoordelijkheid nemen en bijdragen aan een duurzame samenleving. Dit sluit aan op het doel van MVO, waarbij bedrijven de verantwoordelijkheid nemen voor de effecten van hun activiteiten op mens en milieu. Het vastgoed dat bedrijven inzetten voor de bedrijfsprocessen, door eigendom en door dagelijks gebruik, maakt onderdeel uit van dit proces. Organisaties hebben dus ook vanuit het oogpunt van verantwoord ondernemen belang bij duurzaam vastgoed dat mens en milieu minder belast. MVO Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen kent vele definities en interpretaties. In algemene zin gaat het om structurele verduurzaming van de kernactiviteiten van een onderneming. Daarbij is het doel een balans te vinden tussen drie dimensies: people, planet en profit. Wie MVO wil toepassen, moet bij iedere bedrijfsbeslissing een afweging maken tussen verschillende stakeholder belangen: die van betrokken personen, bedrijven en organisaties. MVO is dan ook maatwerk en voor elke organisatie specifiek. De maatwerkactiviteiten zijn te herleiden uit de 16 thema s die binnen MVO belicht worden. Deze omvatten onder meer biodiversiteit & grondstoffenschaarste, cradle to cradle, ketenverantwoordelijkheid, base of the pyramid en consumentenrecht, veiligheid en gezondheid [bron: MVO omvat de gehele bedrijfsvoering in brede zin, inclusief de impact die de organisatie heeft op haar omgeving en de ketenverantwoordelijkheid. ISO is de internationale norm voor MVO die organisaties helpt te bepalen wat MVO voor hen betekent en vervolgens kan bijdragen aan het structureel invoeren van MVO. Het is echter een richtlijn, die niet te gebruiken is voor certificering. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 4/22

5 Open en transparant rapporteren is een onderdeel van MVO en daar zijn internationaal de (sector-specifieke) GRIrichtlijnen voor te gebruiken. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen kan in Nederland door middel van diverse instrumenten beoordeeld worden om daarmee aan te tonen dat de organisatie gecertificeerd is dan wel bezig is te gaan certificeren op basis van MVO normen. Enkele voorbeelden. MVO Prestatieladder De MVO Prestatieladder (Managementsysteem - Eisen en Certificatienorm voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) voorziet in de behoefte om vanuit maatschappelijke betrokkenheid duurzame ontwikkeling concreet, objectief en aantoonbaar te kunnen maken. De MVO prestatieladder is een certificatienorm, samengesteld op basis van principes zoals verwoord in de internationale richtlijnen voor sustainability (draft ISO/DIS 26000), stakeholdermanagement (AA1000) en indicatoren en rapportage (GRI). De norm is zodanig ingericht dat deze internationaal kan worden toegepast. [bron: Keurmerk NL MVO Het keurmerk NL MVO, eigendom van Qualitatis Certification B.V., maakt het mogelijk door een volledig onafhankelijke partij MVO gecertificeerd te worden op basis van een duidelijk omschreven en uitvoerbare MVO richtlijn. In de richtlijn Keurmerk NL MVO zijn eisen vastgelegd waaraan het MVO systeem dient te voldoen om in aanmerking te komen voor het certificaat van dit keurmerk. De richtlijn heeft betrekking op de MVO aspecten, die een organisatie kan beheersen en waarop de organisatie naar verwacht mag worden invloed kan uitoefenen. De richtlijn stelt specifieke eisen vast voor de MVO prestaties. Tijdens een externe beoordeling (audit) wordt bepaald in hoeverre de MVO prestaties in verhouding staan tot wet- en regelgeving en aanvullende eisen (verplichtingen) die de organisatie zichzelf heeft opgelegd. [bron: IMA MVO norm Instituut MVO Aantoonbaar (IMA) heeft een MVO norm ontwikkeld die gelijke pas houdt met de reeds breed bekende ISO 9001, ISO en Ohsas Net als bij bovengenoemde normen is de basis van de IMA MVO norm een statusbepaling. Voor ISO is dat de milieuaspecteninventarisatie, voor Ohsas ieen Arbo RI&E en voor de IMA MVO norm een stakeholderanalyse. De stakeholderanalyse is een inventarisatie waarin de wensen, eisen en behoeften van alle stakeholders in kaart worden gebracht. De nadruk in de MVO norm ligt op de aanwezigheid van een managementsysteem. De norm kent geen inhoudelijke eisen/ normen over MVO onderwerpen, maar alleen over het inventariseren van die onderwerpen, het afwegen van stakeholderbelangen, het opstellen, implementeren, monitoren, bijsturen van MVO doelstellingen en -plannen en het communiceren hierover. Het inhoudelijke oordeel of de gedane inspanningen redelijk en voldoende zijn is aan de certificerende instelling die het bedrijf toetst. [bron: 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 5/22

6 MVO-Wijzer De MVO-Wijzer is een MVO instrument dat op basis van de ISO richtlijn is ontwikkeld. Een eenvoudig en pragmatisch hulpmiddel, waarvoor geen ingewikkelde of kostenverhogende systemen nodig zijn en dat kan worden opgenomen in het bestaande kwaliteitsmanagementsysteem. De MVO-Wijzer - Geeft aan of uw organisatie MVO onderwerpen intern goed op orde heeft. - Geeft aan of uw organisatie MVO principes (people, profit, planet) centraal stelt. - Geeft inzicht in de MVO beleving van medewerkers en leidinggevenden. - Maakt uw MVO activiteiten aantoonbaar door een MVO-Verklaring en MVO-Certificaat. Met behulp van een digitale meting door eigen medewerkers en leidinggevenden, de zogenaamd MVO-Zelfevaluatie, krijgt een organisatie een betrouwbaar beeld van de stand van zaken op het gebied van MVO in de vorm van een duidelijke rapportage. Deze MVO-Zelfevaluatie wordt, bij een positieve beoordeling, afgesloten met een MVO- Verklaring. Als vervolgstap kunnen de MVO activiteiten getoetst worden door een van de aangesloten certificerende instellingen. Aan deze MVO-Certificering is het MVO-Certificaat gekoppeld. [bron: Sustainscan De SustainScan van Atmosphere heeft tot doel een organisatie in één blik een compleet beeld van de kansen in MVO te geven én verzekerd te zijn van een gedegen aanpak van MVO, toegesneden op de specifieke situatie. De SustainScan bevat: - Rapport: een integraal overzicht van MVO in de organisatie. - Advies: een succesvolle en lonende aanpak van MVO. - Quick wins: directe bedrijfsvoordelen. [bron: BREEAM EN MVO De thema s van MVO overlappen de doelstellingen van BREEAM-NL gedeeltelijk. Waar BREEAM zich nadrukkelijk richt op de verduurzaming van de bebouwde omgeving, kent MVO een veel bredere scope gericht op economische prestaties (profit), met respect voor de sociale kant (people), binnen de ecologische randvoorwaarden (planet): de triple-p-benadering. Zo richt MVO zich ook op afzetmarkten waarin armoedebestrijding en business hand in hand kunnen gaan. Wie deze werkwijze hanteert besteedt aandacht aan eerlijke en gezonde relaties tussen bedrijven en overheden, en streeft naar verbanning van corruptie. Het verduurzamen van de bebouwde omgeving vormt binnen MVO dus slechts een onderdeel, dat terugkomt in thema s als cradle to cradle, energie en klimaat, innovatie, ketenverantwoordelijkheid en milieu. Certificering en instrumenten rondom MVO doelstellingen hebben dan ook als doel om de organisatie en haar functioneren te beoordelen, terwijl BREEAM als keurmerk het gebouw beoordeelt. Het gebouw maakt natuurlijk wel onderdeel uit van de organisatie, namelijk in de keuze voor huisvesting en wijze van gebruik daarvan. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 6/22

7 S PECIFIEKE VERSTERKING Concluderend kunnen we stellen dat MVO en BREEAM uiteenlopende terreinen bestrijken, maar dat er zeker ook raakvlakken zijn. De specificiteit van BREEAM kan een belangrijke bijdrage leveren aan de MVO activiteiten van een organisatie. Duurzaam vastgoed is immers logischerwijs een onderdeel van MVO en daar ligt dan ook de link met BREEAM. In hoeverre de MVO activiteiten van een organisatie ook bijdragen aan certificering met BREEAM, is afhankelijk van de gekozen MVO invulling binnen de desbetreffende organisatie. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 7/22

8 D EEL 2: RAAKVLAKKEN TUSSEN MVO EN BREEAM Het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid krijgt binnen het MVO proces vorm aan de hand van 16 thema s. Een aantal hiervan heeft een duidelijke overeenkomst met de aandachtsgebieden die binnen BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik benoemd zijn voor beoordeling van de duurzaamheidsprestatie van de bebouwde omgeving. Welke thema s zijn dit en hoe komen de raakvlakken tot uiting? We hebben gekeken naar de volgende thema s [bron: Biodiversiteit; Consumentrechten, Veiligheid en gezondheid; Cradle to cradle; Energie en klimaat; Integriteit en corporate governance; Ketenverantwoordelijkheid; Milieu. B IODIVERSITEIT Biodiversiteit is de totale verscheidenheid van alle planten en dieren op aarde. Biodiversiteit is behalve mooi, ook nuttig en noodzakelijk. Het zorgt voor schoon water, vruchtbare grond, voedsel en grondstoffen voor huisvesting, kleding, brandstof en medicijnen. Bedrijven kunnen bijdragen aan het behoud van biodiversiteit door bij hun bedrijfsactiviteiten rekening te houden met natuur en milieu. BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik heeft raakvlakken met dit thema via vragen over Lange termijn impact op biodiversiteit en Beperken verstoring biodiversiteit onder het hoofdstuk Landgebruik en Ecologie. C ONSUMENTRECHTEN, VEILIGHEID EN GEZONDHEID MVO stelt dat consumenten die producten of diensten afnemen recht hebben op veilige en kwalitatief goede aankopen. Bedrijven kunnen inspelen op deze behoefte van consumenten door hun producten en diensten veilig en kwalitatief goed te maken, negatieve invloed op de gezondheid te beperken en aan te geven of er giftige stoffen zijn gebruikt. BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik heeft raakvlakken met dit thema via vragen over de onderwerpen Toepassing van milieu vriendelijke materialen en Toepassing duurzaam geproduceerde materialen onder het hoofdstuk Materialen. C RADLE TO CRADLE C2C richt zich op het scheiden van biosfeer en technosfeer bij de productie van materialen, zodat grondstoffen altijd opnieuw gebruikt kunnen worden. Cradle to Cradle gaat uit van het hergebruik van materialen zonder kwaliteitsverlies of restproducten. Deze vorm van recycling wordt upcycling genoemd, waarbij afval van het gebruikte product voedsel voor een nieuw product vormt. Aandacht voor recycling past binnen de zogenaamde eco-efficiency, een minder destructieve benadering als reactie op de destructieve en vervuilende effecten van de industriële revolutie. BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik heeft raakvlakken met dit thema door in het hoofdstuk Afval in algemene zin aandacht te besteden aan beleidsmaatregelen voor afvalstromen, het aanmoedigen van afvalrecycling en hergebruik van afval. Wat betreft materiaalgebruik is er nog geen specifiek benoemde aandacht en waardering voor toepassing van Cradle to Cradle materialen. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 8/22

9 E NERGIE EN KLIMAAT Bewust omgaan met energie is een thema dat belicht wordt door MVO, met als stelling dat bedrijven energie en kosten besparen door klimaatneutraal te ondernemen. Dit kan door middel van de bekende trias energetica: 1. Energie besparen. 2. Duurzame energie afnemen. 3. Onvermijdelijke uitstoot compenseren. Energie is binnen BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik ook een belangrijk onderdeel, waaraan een aparte categorie is gewijd. Hier worden energie ge- en verbruik beoordeeld en energiedoelen en beheersmaatregelen gestimuleerd. I NTEGRITEIT EN C ORPORATE G OVERNANCE Een integere ondernemer doet wat hij zegt en zegt wat hij doet. Dit heeft alles te maken met het omgaan met dilemma s. En met het maken van keuzes die achteraf te verantwoorden zijn. In het hoofdstuk management worden vragen gesteld over o.a. managementdoelstellingen op het gebied van duurzaamheid en duurzaamheidsrapportages. Op deze wijze beoordeelt BREEAM het beleid en de naleving daarvan op het gebied van duurzaam gedrag. K ETENVERANTWOORDELIJKHEID Ketenverantwoordelijkheid wordt ook wel maatschappelijk verantwoord inkopen genoemd. Het betekent dat bedrijven sociale en milieuaspecten vrijwillig meenemen in hun bedrijfsvoering ten aanzien van toeleveranciers. BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik besteedt aandacht aan dit thema door het stimuleren van een duurzaam inkoopbeleid voor materialen. Ook beoordeelt BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik of toepassing van duurzaam geproduceerde materialen is opgenomen in de selectiecriteria voor leveranciers. M ILIEU Het gebruik van milieugevaarlijke stoffen en afvalproductie zorgen voor een grote concentratie van schadelijke stoffen in lucht, water en bodem. Deze vervuiling heeft een negatieve invloed op de gezondheid van mensen en op de biodiversiteit van dieren en planten. Daarom vinden veel consumenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties het milieu een belangrijk onderwerp. Bedrijven kunnen hierop inspelen door in hun bedrijfsproces rekening houden met het milieu. Door de uitstoot van schadelijke stoffen te beperken en afval te verminderen én te recyclen. BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik speelt als keurmerk in op de verduurzaming van de bebouwde omgeving, met als doelstelling het verminderen van de negatieve milieu impact. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 9/22

10 D EEL 3: DUURZAAMHEIDSINSTRUMENTEN IN N EDERLAND Naast de analyse van BREEAM ten opzichte van MVO en de beoordelende instrumenten hebben we gekeken naar de overeenkomsten en raakvlakken die het label BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik heeft met andere organisatiegerichte duurzaamheidsinstrumenten, zoals de CO 2 Prestatieladder, de Milieubarometer en de Duurzaamheidsmodule van de NFC Index. Binnen de DGBC is er zeker ook aandacht voor overeenkomsten met andere instrumenten zoals GPR en Greencalc+, maar die vallen enigszins buiten de scope van dit onderzoek omdat ze in mindere mate naar het beheer en het gebruik van een gebouw kijken. A. CO 2 PRESTATIELADDER De CO 2 Prestatieladder is een instrument om bedrijven die deelnemen aan aanbestedingen te stimuleren tot CO 2 - bewust handelen in de eigen bedrijfsvoering en bij de uitvoering van projecten. Het gaat daarbij met name om energiebesparing, het efficiënt gebruik maken van materialen en het gebruik van duurzame energie. Het doel van de ladder is (1) bedrijven te stimuleren om de eigen CO 2 uitstoot en die van hun leveranciers te kennen en (2) permanent te zoeken naar nieuwe mogelijkheden om de uitstoot als gevolg van de eigen bedrijfsvoering en in de uitvoering van projecten terug te dringen. De ladder stimuleert bedrijven vervolgens om (3) die maatregelen daadwerkelijk uit te voeren, (4) de verworven kennis transparant te delen en (5) samen met collega s, kennisinstellingen, maatschappelijke partijen en overheden actief te zoeken naar mogelijkheden om de uitstoot gezamenlijk verder terug te dringen De tegenstelling tussen de CO 2 Prestatieladder en BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik zit met name in de wijze waarop duurzaamheid aan de orde wordt gesteld. BREEAM richt zich op het geheel van duurzame eigenschappen van de gebouwde omgeving en het gebruik daarvan, ongeacht type organisatie. De CO 2 ladder richt zich specifiek op de CO 2 uitstoot van de totale bedrijfsprocessen van organisaties en leveranciers als selectiecriterium voor aanbestedingen. Deze CO 2 uitstoot wordt inzichtelijk gemaakt aan de hand van energie- en materiaalgebruik. Dit vormt op beperkte schaal een overeenkomst met BREEAM, waar energie en materialen slechts twee van de negen onderwerpen zijn die aan de orde worden gesteld. B. M ILIEUBAROMETER De Milieubarometer is een online meetinstrument dat de milieukosten en de milieubelasting van een bedrijf of instelling eenvoudig en snel zichtbaar maakt. De Milieubarometer is ontwikkeld voor bedrijven die milieukosten willen besparen en hun milieuprestaties zichtbaar willen maken. De barometer maakt duidelijk welke milieuaspecten, zoals energie, afval, emissies of papierverbruik, het meest bijdragen aan de totale milieuscore en bijbehorende kosten van een bedrijf. De meter berekent en toont de CO 2 footprint van de bedrijfsactiviteiten. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 10/22

11 De Milieubarometer is een tool die de focus legt op het beheersen van kosten en verbruik van verschillende elementen. De raakvlakken met BREEAM liggen bij het éénmalig inzichtelijk maken van ge- en verbruikcijfers wat betreft energie, water, afval en materialen (papier en dergelijke) en de daaraan gelieerde kosten. Daar waar de Milieubarometer ophoudt, geeft BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik meer dan alleen inzicht in het verbruik en focust zich ook op de eigenschappen van het gebouw en beheersmaatregelen om ge- en verbruik te beïnvloeden. De Milieubarometer kijkt echter weer breder dan alleen naar de prestaties van het gebouw en daaraan gekoppelde gebruik. C. NFC DUURZAAMHEIDSINDEX De NFC Index geeft inzicht in de facilitaire werkplekkosten van kantoorhoudende organisaties. Binnen de scope vallen de kosten voor huisvesting, de geleverde diensten (zoals schoonmaak, catering, e.d.) en management. In 2011 heeft NFC haar portfolio uitgebreid met de duurzaamheidsindex met het doel bedrijven, desgewenst op brancheniveau, inzicht te geven hoe zij het doen op het gebied van duurzaamheid van de facilitaire activiteiten. Ten opzichte van de mediaan, maar ook ten opzichte van de trend die op deze wijze wordt neergezet. De index is gebaseerd op twee onderdelen: een uitvraag van de CO 2 uitstoot van de facilitaire activiteiten en een vragenlijst over alle facilitaire processen heen over de mate van duurzaamheid. De vragenlijsten die gebruikt gaan worden om inzicht te krijgen in de duurzaamheid van gebouwen, organisaties en werkplekken is gebaseerd op de BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik methodiek. Aangezien de NFC Duurzaamheidsindex facetten bevat uit de BREEAM-NL Bestaande Bouw en Gebruik methodiek, is het duidelijk waar de overeenkomsten van beide instrumenten liggen. Het belangrijke verschil tussen BREEAM en NFC ligt in het gegeven dat BREEAM gebouwbreed gericht is, wat naar voren komt uit de aandacht voor beheer en eigenschappen van het gebouw. Bij de NFC is een selectie gemaakt op duurzaamheidsitems specifiek gericht op de werkplek, de eindgebruiker in de organisaties. Hier ligt immers de scope van facility management. De NFC richt zich op de duurzaamheid van diverse items zoals ruimtegebruik, terrein, werkplekken, voorzieningen, veiligheid en inkoop en geeft inzicht in de totale breedte van de duurzaamheid van een gebouw en haar werkplekken. Daarnaast is de Duurzaamheidsindex van NFC onderscheidend omdat er niet in labels en keurmerken gedacht wordt, de index is een strategische toets. Het stelt bedrijven in staat om vast te stellen wat de eigen prestatie is ten opzichte van de markt, maar het kan ook de basis zijn om de ambitie van een onderneming vast te stellen ten opzichte van de ontwikkeling van de index. Door jaarlijkse toetsing is het eenvoudig te monitoren hoe een organisatie zich op individueel niveau ontwikkelt, maar ook hoe de organisatie zich ontwikkelt ten opzichte van branchegenoten of alle deelnemers aan de NFC index. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 11/22

12 D EEL 4: BREEAM ONDERWERPEN IN ANDERE INSTRUMENTEN Het doel van het onderzoek is te inventariseren waar de DGBC kan gaan samenwerken en hoe de verschillende instrumenten geharmoniseerd kunnen worden. Het verduurzamen van de gebouwde omgeving staat voorop, waarbij de DGBC graag handvatten wil bieden om gebouwen en de processen hieromheen te verduurzamen. Er wordt niet bij voorbaat één methodiek gepromoot, maar het is vanzelfsprekend een voordeel wanneer binnen de verschillende instrumenten in ieder geval dezelfde taal wordt gesproken. De DGBC wil naar aanleiding van dit onderzoek dan ook graag het gesprek aangaan met partijen die betrokken zijn bij de genoemde instrumenten, om samen te kijken hoe de harmonisatie concreet gemaakt kan worden: ieder instrument met zijn eigen focus en zijn eigen doelgroep, maar daar waar dezelfde thema s beoordeeld worden, deze ook met dezelfde meetlat te meten. BREEAM werkt met negen categorieën. Binnen die categorieën komen weer verschillende thema s aan bod. Het onderzoek beschrijft de overlap en de raakvlakken tussen de verschillende instrumenten per onderwerp. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 12/22

13 1. M ANAGEMENT De categorie Management beoordeelt de verduurzaming van de bebouwde omgeving vanuit beleidsoogpunt. Met name het bevorderen van een duurzaam beleid speelt een belangrijke rol bij het onderwerp Management. Het beleid vertakt zich enerzijds naar de medewerkers en anderzijds naar derde partijen. Denk bij beleid voor medewerkers aan toelichting en opleidingen ten aanzien van het gebruik van het pand. Denk bij beleid naar derde partijen aan een duurzaam inkoopbeleid. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Management. MAN Onderwerp BREEAM-NL BBG Projectmanagement CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Meten en Monitorings impact x x x x Integratie omgeving en toegankelijkheid x x x x Onderhoud en instandhouding x x x De doelstelling van het thema management is gebruikers bewust(er) om te laten gaan met het gebouw, door middel van opleiding en het opstellen van gebruikershandleidingen. Een andere doelstelling is het opstellen en nastreven van een milieuvriendelijk/duurzaam inkoopbeleid met daarin opgenomen eisen ten aanzien van materialen, producten en diensten. De reikwijdte van het milieubeleid is afhankelijk van de mate van herkenning en aanmoediging van maatregelen en milieunormen op aanschaf en gebruik van goederen en diensten. Bewijsvoering vindt vooral plaats door het overleggen van beleidsstukken, voldoen aan regelgeving zoals de 'duurzaam inkopen' regels van Rijksoverheid-duurzaam inkopen, MVO Nederland of Agenschap NL (SenterNovem). Maar ook door het aantonen van gemeten KPI s, verslagen van monitoringssystematieken en verslagen/notulen waarin het beleid wordt benoemd of toegelicht. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 13/22

14 2. G EZONDHEID De categorie Gezondheid beoordeelt het algehele welzijn van de gebruikers binnen een pand. Dit gebeurt door te kijken naar verschillende aspecten van het binnenklimaat, zoals visueel comfort en de luchtkwaliteit. Ook worden de onderwerpen akoestiek, waterkwaliteit en veiligheid en bescherming aan de orde gesteld, waarbij veiligheid en bescherming inspeelt op zaken als tevredenheid onder de medewerkers en de meting daarvan. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Gezondheid. HEA Onderwerp BREEAM-NL BBG` Visueel Comfort CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Binnenklimaat luchtkwaliteit x x Binnenklimaat temperatuur en luchtvochtigheid x Akoestiek Waterkwaliteit x Veiligheid en bescherming x x Zorg voor personeel op het gebied van welzijn, veiligheid en gezondheid is het belangrijkste aandachtspunt. Dit komt zowel naar voren in de beoordeling van beleid en maatregelen die risico s moeten beperken (emissie als gevolg van schoonmaak, installaties en werkzaamheden), als in het waarborgen van een gezond en comfortabel binnenklimaat (onder andere voldoende licht en lucht). De beoordeling vindt onder meer plaats door te kijken naar gegevens met betrekking tot materiaal-/middelengebruik (zoals een VOS registratie), bedienings- en onderhoudsgegevens van installaties, visuele inspecties en prestatierapporten (o.a. medewerkerstevredenheid). 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 14/22

15 3. E NERGIE De categorie Energie binnen BREEAM-NL BBG speelt in op energieverbruik op verschillende niveaus. Het totale energieverbruik wordt bekeken, maar ook het energieverbruik als gevolg van type installaties en gebouweigenschappen. Daarnaast is er aandacht voor beleid met betrekking tot het gebruik van energiebronnen en reductie van energiegebruik. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Energie. ENE Onderwerp BREEAM-NL BBG CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Energieverbruik totaal x x x x Energieverbruik t.g.v. installatie apparatuur Energieverbruik t.g.v. gebouwvorm en materiaalgebruik Energieverbruik management x x x x Alle tools stimuleren het inzichtelijk maken van energieverbruik gekoppeld aan beleidsmaatregelen om het energieverbruik te verminderen. Energieverbruik is daarmee het meest in het oog springende aspect binnen de duurzaamheids-instrumenten en wordt veelal ook het meest uitvoerig uitgevraagd. Het gaat daarbij met name om het beheren en reduceren van energieverbruik, beleid en bepalen van doelstellingen m.b.t. energieverbruik, maar ook instrueren en sturen van gedrag dat leidt tot energieprestaties en het monitoren van behaalde resultaten. Daarnaast is inzicht in de CO 2 emissie als gevolg van het operationeel energieverbruik van de organisatie en/of het gebouw een belangrijk aandachtspunt. Een verdiepingsslag op de CO 2 emissie op basis van functies als gebouwinstallaties en materiaalgebruik komt met name in BREEAM voor. Een belangrijk verschil wordt gevormd doordat de CO 2 Prestatieladder en diverse MVO instrumenten bij het monitoren van de CO 2 emissie vooral organisatiebreed kijken, dus waar CO 2 een gevolg is van de totale bedrijfsactiviteiten. BREEAM daarentegen kijkt naar de CO 2 emissie als gevolg van eigenschappen en gebruik van individuele gebouwen, waar de NFC Index verschillende invalshoeken kan hebben (per gebouw, voor een totale portefeuille of voor een organisatie). 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 15/22

16 4. T RANSPORT De categorie Transport besteedt aandacht aan het beleid rond transportfaciliteiten en transportbehoeften van de beoordeelde organisatie. Hierbij komen vraagstukken als inzet van alternatieve vormen van transport en transportmaatregelen aan de orde. Ook wordt gekeken naar bereikbaarheid van openbaar vervoer en basisvoorzieningen in de omgeving van het pand waarin de organisatie gevestigd is. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Transport. TRA Onderwerp BREEAM-NL BBG CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Transport en mobiliteitsmanagement x x Transport faciliteiten Transportbehoeften x x Het thema transport heeft als meest pakkende doelstelling het herkennen en aanmoedigen van alternatieve transportmogelijkheden anders dan het gebruiken van een privé auto. Binnen het thema transport wordt verder als doel gesteld het initiëren en opstellen van een uitgewerkt beleid door middel van een vervoersplan. Hierbij wordt aandacht besteed aan de aanwezigheid van voorzieningen t.b.v. fietsers, maar ook aan inzicht in de impact van zakelijk en woon- /werkverkeer of faciliteiten die vervoer niet noodzakelijk maken (zoals videoconferencing). Een andere pijler is de situering van het gebouw in de omgeving van openbaar vervoer voorzieningen en nabij lokale basisvoorzieningen. Alle voorzieningen kunnen gekoppeld worden aan doelstellingen, streefcijfers en verbeteringen ten aanzien van CO 2 uitstoot als gevolg van transport. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 16/22

17 5. W ATER De BREEAM-NL BBG categorie Water stimuleert het efficiënt omgaan met water. Hierbij wordt gelet op het waterverbruik maar ook op maatregelen om verspilling van drinkwater te voorkomen. Verder wordt aandacht besteed aan het gebruik van alternatieve bronnen. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Water. WAT Onderwerp BREEAM-NL BBG CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Waterverbruik efficiency drinkwater x x Waterverbruik management x x Waterverbruik alternatieve bronnen x Waterverbruik verspilling drinkwater x x De beoordeling van het thema water is drieledig. Naast beleid, doelstellingen en gedrag om waterverbruik te minimaliseren worden ook fysieke maatregelen die verspilling tegengaan of gebruik van een grijswatercircuit mogelijk maken, beoordeeld. Daarnaast vindt aan de hand van jaarlijkse waterrapporten of KPI s een beoordeling plaats van het daadwerkelijke waterverbruik en de belasting op de zuiveringsinstallaties. Waar de diverse MVO instrumenten en de Milieubarometer het totale verbruik van een organisatie inzichtelijk maken, ligt de focus bij BREEAM op het verbruik en de fysieke maatregelen in een individueel gebouw. De NFC Index kan verschillende invalshoeken hebben, van één gebouw tot de totale portefeuille van een organisatie. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 17/22

18 6. M ATERIALEN De categorie Materialen heeft binnen BREEAM-NL BBG de doelstelling tot het doelmatig toepassen van materialen, waarbij ook de milieuvriendelijke/duurzame eigenschappen van de toegepaste materialen beoordeeld worden. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Materialen. MAT Onderwerp BREEAM-NL BBG Doelmatige toepassing materialen CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Toepassing milieuvriendelijke materialen x x x x Toepassing duurzaam geproduceerde materialen x x x x Bij het onderwerp doelmatige toepassing van materialen gaat het om het doelmatig onderhouden en renoveren van het gebouw. Dit onderdeel wordt onder andere beoordeeld aan de hand van genomen acties voortkomend uit conditiemeting van gebouwen op basis van regelgeving als de NEN 2767 en ISO publicaties 104 en 106; ISSOpublicatie Duurzaam Beheer & Onderhoud. Ook wordt bij dit onderdeel aandacht besteed aan de veiligheid binnen een gebouw. Zo wordt gekeken naar toepassing van doeltreffende veiligheidsmaatregelen op het gebied van onder meer inbraak- en brandpreventie en aansluiting op meldsystemen, dit om bij noodgevallen zoveel mogelijk materialen in stand te kunnen houden. Referentie-instrumenten in dit verband zijn o.a. het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW), het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) en de Integrale VeiligheidsMonitor (IVM). Bij het onderwerp toepassing milieuvriendelijke materialen wordt als doel gesteld het voeren van een duurzaam inkoopbeleid voor materialen. Hierbij wordt het beleid bij inkoop van materialen getoetst, evenals de implementatie hiervan. Bij het onderwerp toepassing duurzaam geproduceerde materialen wordt gelet op de selectiecriteria van leveranciers. Dit onderwerp wordt ondervangen door leveranciers te toetsen op het voeren en nastreven van een ethisch en duurzaam beleid. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 18/22

19 7. A FVAL De categorie Afval beoordeelt de afvalstromen ten gevolge van het gebruik van een gebouw, de wijze waarop er bij het gebruik rekening wordt gehouden met afval en of er doelstellingen zijn opgesteld voor afvalproductie. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Afval. WAS Onderwerp BREEAM-NL BBG CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Terugwinnen (recycle) x x Verminderen verbruik x x Management en monitoring afval x x Het onderdeel terugwinnen van afval heeft als doelstelling het aanmoedigen van afval recycling. Hierbij wordt gelet op maatregelen ter vereenvoudiging van de opslag van recyclebaar afval en het monitoren van de hoeveelheid. Het onderdeel verminderen verbruik heeft als doelstelling het aanmoedigen van afvalbeheer waarbij de focus ligt op het voorkomen van onnodige afvalstromen, gekoppeld aan afvalbeleidsmaatregelen met streefcijfers (meting d.m.v. KPI s) en de implementatie daarvan. Het onderdeel management en monitoring afval heeft als doelstelling het sorteren en registreren van afvaltypen, met als gewenst neveneffect het minimaliseren van afval. Bewijsvoering vindt plaats door middel van afvalcontrole rapporten. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 19/22

20 8. L ANDGEBRUIK EN E COLOGIE De categorie Landgebruik & Ecologie richt zich op de omgeving waarin het pand is gevestigd. Aandacht wordt besteed aan het beperken van de verstoring van de biodiversiteit, maar ook aan de lange termijn impact op de biodiversiteit door vestiging van het pand in een bepaalde omgeving. Onderstaand een overzicht van de toetsing van diverse marktinstrumenten aan BREEAM-NL BBG onderwerp Landgebruik en Ecologie. LU E Onderwerp BREEAM-NL BBG CO2 Prestatieladder MVO Milieu barometer NFC duurzaamheidmodule Lange termijn impact op biodiversiteit x x Beperken verstoring biodiversiteit x Binnen het thema landgebruik en ecologie gaat de aandacht uit naar beleid en gedrag om enerzijds de ecologische waarde van de locatie te behouden dan wel te vergroten en anderzijds de lange termijn impact van het gebouw op het perceel, omliggende gebieden en biodiversiteit te beperken. Er wordt beoordeeld op actieplannen, gebruikershandleidingen en voorzieningen die ertoe leiden dat de aanwezigheid en activiteiten van een organisatie zo min mogelijk nadelige effecten hebben op de biodiversiteit van het perceel en de omringende leefomgeving. De inrichting van het terrein met groenvoorzieningen, beperking van milieubelasting als gevolg van onder andere terreinonderhoud en beleid met betrekking tot vervuiling van het oppervlaktewater zijn zaken die binnen de Duurzaamheidmodule van de NFC Index beoordelen welke impact een organisatie heeft op haar leefomgeving. 13/01/2012 Rapportage Breeam.doc 20/22

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info)

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) was wordt onderwerp tekstbron Versie juni Opmerking: Standaardteksten en Versie 2013 2010 hoofdstukindeling vertaald uit Guide 83 H 1 tm 4 Deel A Eisen Managementsysteem

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

MKB- én milieuvriendelijk aanbesteden d.m.v. duurzaamheidscertificaten

MKB- én milieuvriendelijk aanbesteden d.m.v. duurzaamheidscertificaten MKB- én milieuvriendelijk aanbesteden d.m.v. duurzaamheidscertificaten Anouk Schrauwen & Marjon Olijdam Stimular, de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen www.milieubarometer.nl mail@stimular.nl 010 238

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker?

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker? Dutch Green Building Week, 16 september 2013 ANWB & Techniplan Adviseurs 1. Introductie (15.15 15.25 uur) 2. Vraagstelling DGBC Stefan van Uffelen (15.25 15.30 uur) 3.1. Discussie in workshopvorm deel

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement en duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen en milieumanagement zijn begrippen die vaak, bijna onbewust, gekoppeld worden aan milieubelastende sectoren

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

November 2015 Paul Feenstra KAM Manager. Communicatieplan CO2 prestatieladder

November 2015 Paul Feenstra KAM Manager. Communicatieplan CO2 prestatieladder November 2015 Paul Feenstra KAM Manager Communicatieplan prestatieladder Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Communicatiedoelstellingen 2 3. Doelgroepen 3 3.1 Stakeholdersanalyse 3 3.2 Doelgroepen intern 3

Nadere informatie

3.B.2 Energie Management Actieplan

3.B.2 Energie Management Actieplan Inleiding B.V. is in 2012 gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2 -prestatieladder. Op basis van de uitkomsten uit de interne audits van 2012 en de vragen vanuit de markt, is een vervolgtraject gestart

Nadere informatie

Rapportage VHG MVO Wijzer

Rapportage VHG MVO Wijzer Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV juni 202 Gegenereerd op 26-0-202 - pagina van voor Van Dijk Groenvoorzieningen BV Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV Maatschappelijk

Nadere informatie

Stappenplan BREEAM-NL In-Use

Stappenplan BREEAM-NL In-Use BREEAM NL InUse faciliteert een integrale benadering op duurzaamheid voor bestaande bouw met drie onderdelen (asset, beheer en gebruik) met doorrekening op de negen aandachtsgebieden. Om een gefundeerde

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

Beleidsplan MVO 2015-2017

Beleidsplan MVO 2015-2017 Beleidsplan MVO 2015-2017 CB Concreet Duurzaam April 2015 Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt een belangrijke rol binnen de prestatie- en groeistrategie van Cementbouw. Als een

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Reductiebeleid en reductiedoelstellingen

CO2 prestatieladder Reductiebeleid en reductiedoelstellingen CO2 prestatieladder Reductiebeleid en doelstellingen Versie: Definitief Datum: februari 2015 Eis: 2.C.3 Westgaag 42b - 3155 DG Maasland Postbus 285-3140 AG Maassluis Telefoon: 010-5922888 Fax: 010-5918621

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3. Jade Beheer Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.0 Document : Communicatieplan CO 2-prestatieladder Auteur : Jade

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder. Plan van Aanpak. Verkrijgen van niveau 4 op de CO 2 Prestatieladder

CO 2 Prestatieladder. Plan van Aanpak. Verkrijgen van niveau 4 op de CO 2 Prestatieladder CO 2 Prestatieladder Plan van Aanpak Verkrijgen van niveau 4 op de CO 2 Prestatieladder Auteur: Dhr. A.J. van Doornmalen Vrijgegeven: Dhr. A.J. van der Heul Datum: 28 februari 2012 Inhoud Plan van Aanpak...

Nadere informatie

Communicatieplan Milieu & Duurzaamheid, september 2014 1. Inhoudsopgave

Communicatieplan Milieu & Duurzaamheid, september 2014 1. Inhoudsopgave Communicatieplan Milieu & Duurzaamheid, september 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Communicatiedoelstellingen 3 3. Doelgroepen 4 3.1 Stakeholdersanalyse 4 3.2 Doelgroepen intern 4 3.3 Doelgroepen

Nadere informatie

maatschappelijk verantwoord inkopen André Speksnijder, vakgroephoofd constructies STRUKTON engineering

maatschappelijk verantwoord inkopen André Speksnijder, vakgroephoofd constructies STRUKTON engineering maatschappelijk verantwoord inkopen André Speksnijder, vakgroephoofd constructies STRUKTON engineering Duurzaam inkopen inhoud presentatie inleiding; Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) binnen

Nadere informatie

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening:

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Inhoudsopgave: 1 Introductie... 3 1.1 Doel CO 2 -prestatieladder...

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

Energie Management Programma. InTraffic

Energie Management Programma. InTraffic Energie Management Programma InTraffic Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 17/2/2012 Marije de Vreeze Opzet structuur 0.2 13/3/2012 Marije de Vreeze Gegevens 0.3 5/4/2012 Dirk Bijkerk Input

Nadere informatie

Duurzaam contractmanagement

Duurzaam contractmanagement Duurzaam contractmanagement Samenvatting Hoe wordt de duurzaamheid van de ingekochte producten en diensten ondergebracht in facilitaire contracten en wat betekent dat voor het contractmanagement? Inleiding

Nadere informatie

Rapportage VHG MVO Wijzer

Rapportage VHG MVO Wijzer Rapportage VHG MVO Wijzer Aardoom Hoveniers B.V. 9 april 202 Gegenereerd op 9-04-202 - pagina van 0 voor Aardoom Hoveniers B.V. Rapportage VHG MVO Wijzer Aardoom Hoveniers B.V. Maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

CO2 jaarverslag 2012* * Dit betreft alleen de A.Hak bedrijven die zijn gecertificeerd voor de CO2 Prestatieladder, niveau 3

CO2 jaarverslag 2012* * Dit betreft alleen de A.Hak bedrijven die zijn gecertificeerd voor de CO2 Prestatieladder, niveau 3 CO2 jaarverslag 2012* * Dit betreft alleen de A.Hak bedrijven die zijn gecertificeerd voor de CO2 Prestatieladder, niveau 3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1. Inleiding 1 2. Beleid en doelstellingen 1 2.1

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be SILVER Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be Cradle to Cradle - de ingeslagen weg Cradle to Cradle is een innovatief concept waarbij productieprocessen

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

Beschrijving Energie Management Systeem

Beschrijving Energie Management Systeem Beschrijving Energie Management Systeem 11 maart 2014 Dit document beschrijft het Energie Management Systeem en het reductieplan voor realisatie van de energiereductie doelstellingen van Bepacom B.V. StenVi

Nadere informatie

CO 2 Communicatieplan. 18 maart 2015

CO 2 Communicatieplan. 18 maart 2015 CO 2 Communicatieplan 18 maart 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Communicatiedoelstellingen 4 3. Doelgroepen 5 4. Communicatiemiddelen 7 5. Planning 8 6. Organisatie 9 CO 2-communicatieplan 2 1. Inleiding

Nadere informatie

MVO stakeholder enquête 2014

MVO stakeholder enquête 2014 MVO stakeholder enquête 2014 Datum : 1 mei 2014 1 Voorwoord In de afgelopen jaren is Heerkens van Bavel Bouw zich steeds meer bewust geworden, van de rol die zij spelen in de maatschappij en de effecten

Nadere informatie

Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools

Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools KAM INFRA DAG 8 NOVEMBER 2012 Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools Helen Visser Bouwend Nederland Enorme groei keurmerken en certificaten duurzaamheid Als gevolg van Duurzaamheid steeds belangrijker

Nadere informatie

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra 2 DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer 15 februari 2011 Sietse Vlietstra Adviseur duurzaam ondernemen en innovatie Syntens 3 4 Wat is duurzaam? Het voorzien in de behoeften

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Duurzaam Ondernemen en DGMR. 1. Inleiding. 1.1 Algemene missie DGMR. Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012

Duurzaam Ondernemen en DGMR. 1. Inleiding. 1.1 Algemene missie DGMR. Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012 Duurzaam Ondernemen en DGMR Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012 1. Inleiding Deze DuOn-beleidsvisie is het overkoepelende document voor het beleid en de initiatieven van DGMR op het gebied

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015 plan 2014-2015 Inzake 20 Tinten Groen CO2-prestatieladder Certificering Continuering 2013-2014 Datum : September 2015 plan Cor Millenaar B.V. / G-center B.V. 2014 2015 September 2015 pag. 1 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Handboek Energiemanagementsysteem

Handboek Energiemanagementsysteem Croon Elektrotechniek B.V. Facilitaire Diensten Hoofdkantoor Rotterdam Schiemond 20-22 3024 EE Rotterdam Postbus 6073 3002 AB Rotterdam Telefoon +31 10-448 33 44 www.croon.nl Handboek Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

Handboek EnergieManagementSysteem

Handboek EnergieManagementSysteem Handboek EnergieManagementSysteem Bedrijfsgegevens: Naam ALFEN bv Adres Hefbrugweg 28 Plaats 1332AP Almere Tel 036 549 3400 website www.alfen.com KvK nr. 3903 7364 Pagina 1 van 6 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...

Nadere informatie

Werk Bewust! Antea Group en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Onderdeel. Opdrachtgever. Directie. projectnr. 194.508

Werk Bewust! Antea Group en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Onderdeel. Opdrachtgever. Directie. projectnr. 194.508 Antea Group en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Onderdeel - CO 2 prestatieladder - 3.D.1 / 4.D.1 / 5.D.1 Maatschappelijke initiatieven projectnr. 194.508 Opdrachtgever Directie datum vrijgave beschrijving

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Schulte en Lestraden B.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

CO 2 Communicatieplan. 18 mei 2015

CO 2 Communicatieplan. 18 mei 2015 CO 2 Communicatieplan 18 mei 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Communicatiedoelstellingen 4 3. Doelgroepen 5 4. Communicatiemiddelen 7 5. Planning 8 6. Organisatie 9 CO 2-communicatieplan 2 1. Inleiding

Nadere informatie

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE 2 INLEIDING 3 01. HET CO2-REDUCTIEBELEID VAN ONS BEDRIJF 3

Nadere informatie

Communicatieplan Breur IJzerhandel

Communicatieplan Breur IJzerhandel Communicatieplan Breur IJzerhandel 4 Oktober 2014 4 OKT 2014 Communicatieplan Breur IJzerhandel 1. Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken uit onze dagelijkse

Nadere informatie

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren Ad Straub Delft University of Technology Challenge the future Programma 9.45

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Datum: Januari 2013 Bezoekadres Dorpsstraat 20 7683 BJ Den Ham Postadres Postbus 12 7683 ZG Den Ham T +31 (0) 546 67 88 88 F +31 (0) 546 67 28 25 E

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie Edwin van Noort Dutch Green Building Council Inleiding tot BREEAM NL DGBC is opgericht in juni 2008 Marktinitiatief: zorg voor 1 gemeenschappelijke taal in vastgoed

Nadere informatie

Milieudoelen Jan Kuipers Nunspeet 2014-2015

Milieudoelen Jan Kuipers Nunspeet 2014-2015 Toelichting bij Plan van Aanpak Milieu Het milieuzorgsysteem van Jan Kuipers Nunspeet is opgezet volgens de norm ISO 14001:2004 en is vastgelegd in het VKAM handboek. Het milieuzorgsysteem voldoet ook

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Maart 2014-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

3.B.2 Energie Management plan. Pagina van 6

3.B.2 Energie Management plan. Pagina van 6 3.B.2 Energie Management plan Pagina van 6 1 Documentversie: 1.0 Datum: April 2014 Contactpersoon: Arnoud Fokkens, arnoud.fokkens@ziut.nl, tel: 06-52.54.10.83 G Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave 1 Energie management

Nadere informatie

2015 [Energiemeetplan CO2- reductiesyteem 2017-2020]

2015 [Energiemeetplan CO2- reductiesyteem 2017-2020] 2015 [Energiemeetplan CO2- reductiesyteem 2017-2020] Transportbedrijf R.Vels & Zn. B.V. Co2-prestatieladder 3.0 2015 Inhoud Inleiding... 2 1.1. Doelstellingen... 3 1.2. Planning meetmomenten... 3 1.3.

Nadere informatie

1. Meten van duurzaamheid 2. Het instrument BREEAM 3. BREEAM: hoe werkt het? 4. Proces en kwaliteitsborging 13-10-2015 3

1. Meten van duurzaamheid 2. Het instrument BREEAM 3. BREEAM: hoe werkt het? 4. Proces en kwaliteitsborging 13-10-2015 3 1 2 Meten is weten 1. Meten van duurzaamheid 2. Het instrument BREEAM 3. BREEAM: hoe werkt het? 4. Proces en kwaliteitsborging 13-10-2015 3 Waarde duurzaam gebouw JLL nov 2013: Twee-derde van ondervraagden

Nadere informatie

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 VAN AANNEMINGSBEDRIJF GEBR. DE KONING B.V. Naam Functie Datum Paraaf Opstelling: A.P. Kleiberg KAM-coördinator 12-03-2010 Autorisatie: M.

Nadere informatie

Casestudy Valkenburgerstraat BREEAM-NL

Casestudy Valkenburgerstraat BREEAM-NL Management 9 Kennisoverdracht d.d. 12 augustus 2015 Case-study Valkenburgerstraat Omschrijving van het project Het programma bestaat uit een driesterren- en een viersterrenhotel. Het driesterrenhotel heeft

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2

Communicatieplan Energie- & CO 2 Communicatieplan Energie- & CO beleid Versie 9 - Januari 013 Akkoord Directie: Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1. Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en voorgenomen acties in 01 1.4

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Vóór dat u beleid ontwikkelt is het van belang om de vraag: Waaròm zou ik MVO beleid ontwikkelen? te beantwoorden. Het antwoord op deze vraag bepaalt hóe u het MVO

Nadere informatie

Blauwzaam. Bijeenkomst Energie Convenant 1. 4 februari 2014

Blauwzaam. Bijeenkomst Energie Convenant 1. 4 februari 2014 Blauwzaam Bijeenkomst Energie Convenant 1 4 februari 2014 Waarom MVO? Innovatiever, efficiënter groter aanpassingsvermogen/minder afhankelijk Kostenbesparing minder afval, lagere energiekosten, minder

Nadere informatie

Duurzaamheid bij Landal GreenParks

Duurzaamheid bij Landal GreenParks Duurzaamheid bij Landal GreenParks Kenniswerkplaats Vitale Vakantieparken Noord-Veluwe Harderwijk - 18 februari 2015 Landal een duurzame organisatie? Onze belofte naar de gasten Waarom D&BO? Externe

Nadere informatie

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid Waar start je als ondernemer met duurzaamheid www.will2sustain.com SPELREGELS PARTICIPATIEF INTERACTIEF MOBIELTJES GEBRUIK MAKEN VAN KENNIS IN DE GROEP CONCREET TOEPASSEN GEBRUIK MAKEND VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Visie en Beleid (samenvatting) MVO loont! Duurzaamheid is onontbeerlijk om onze planeet en maatschappij voor nu en op langere termijn leefbaar te houden. Maatschappelijk

Nadere informatie

Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020

Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020 Transportbedrijf R.Vels & Zn. B.V. Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020 Conform niveau op de CO2 prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 1 Inleiding... 3 2 Doelstellingen... 4 3 Planning meetmomenten...

Nadere informatie

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Datum Auteur(s) Versie Classificatie Status 9 augustus 2013 Hke08033/Apo20090 1.1 Definitief Ordina Nederland B.V. ING Bank 069.68.64.649 KvK 30086514 BTW

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie:

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 2015 Ketenanalyse Papier Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Ketenanalyse papier... 4 1.1 Keten van papier... 4 2.2 Identificeren

Nadere informatie

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu TECHNISCH BEHEER Zorgeloze kwaliteit TECHNISCH BEHEER Onze samenleving verandert snel. Waar in het verleden volstaan kon worden met een eenvoudig inspanningscontract voldoet dit veelal niet meer aan de

Nadere informatie

Communicatieplan Valmont Nederland B.V.

Communicatieplan Valmont Nederland B.V. VEMS 1-03 Communicatieplan 31-10-13 Vervangt 13-09-13 Communicatieplan Valmont Nederland B.V. CO 2 Prestatieladder 2.1 Valmont Nederland B.V. Den Engelsman 3 6026 RB Maarheeze Postbus 2632 6026 ZG Maarheeze

Nadere informatie

CO2 Prestatieladder Communicatieplan

CO2 Prestatieladder Communicatieplan CO2 Prestatieladder Communicatieplan Missie: Samen werken aan CO2 reductie Rapportage: Communicatieplan CFA Datum: 5 januari 2016 Opgesteld: Monique Harmsen Versie: 2.0 (2016) Inhoudsopgave: 1 Inleiding...

Nadere informatie

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013 ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN code: B1308 3 oktober 2013 datum: 3 oktober 2013 referentie: lak code: B1308 blad: 3/8 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Onderdelen van het energiemanagement actieplan 5 2.1

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle 03 november 2011 Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle Voor meer informatie: b.brink@royalhaskoning.com of 06-55885393 Duurzaam ontwerpen Geïnspireerd door Cradle

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen A-GARDEN.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van het energiemanagement

Nadere informatie

S.A.M. Schagen BV. 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2

S.A.M. Schagen BV. 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 S.A.M. Schagen BV 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2016 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 4 3 Planning meetmomenten 5 3.1. Vestiging A 5 Scope 1

Nadere informatie

[MISSION SUSTAINABLE]

[MISSION SUSTAINABLE] [MISSION SUSTAINABLE] PRAKTISCH INNOVEREN IN BESTAANDE GEBOUWEN [MISSION SUSTAINABLE] Bert van Renselaar Manager Operations @ CFP Green Buildings TITEL GROEIENDE WERELDBEVOLKING LEGT STEEDS GROTER BESLAG

Nadere informatie

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer 2014 Ketenanalyse Woon- Werkverkeer Rapportage: KAWWV 2014 Datum: 12 Augustus 2014 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Doel... 4 2.1 Data inventarisatie... 4 2.1.1 Zakelijke

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan 2015 CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma Tauw

Energiemanagementprogramma Tauw Energiemanagementprogramma Tauw 17 april 2012 Energiemanagementprogramma Tauw Verantwoording Titel Energiemanagementprogramma Tauw Opdrachtgever Stuurgroep CO2-prestatieladder Projectleider Manja Buijen

Nadere informatie

Energie meetplan 2013-2015. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1

Energie meetplan 2013-2015. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 Energie meetplan 2013-2015 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 4 3 Planning meetmomenten 4 3.1. Vestiging Oosterhout 4 Scope 1 emissies 4 Scope

Nadere informatie