Innovatiepotentieel niet in alle provincies benut

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Innovatiepotentieel niet in alle provincies benut"

Transcriptie

1 Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Innovatiepotentieel niet in alle provincies benut Zuid-Holland en Flevoland hebben het meest te winnen In een sneller veranderende wereld staat innovatie steeds meer in de schijnwerpers. De Nederlandse innovatiepotentie loopt regionaal behoorlijk uiteen. Utrecht en Noord-Holland hebben het grootste potentieel voor innovatie. In Zeeland en Drenthe zijn de uitgangspunten het minst gunstig. Een goed innovatieprofiel is niet altijd een garantie voor succes. Zo staat Zuid-Holland er in potentie goed voor, maar blijft de provincie met innovatie toch het meest achter. Ook Flevoland moet beter kunnen. Daarentegen scoort Noord-Brabant naar verhouding het best. Innovatie voor economische vooruitgang Innovatie staat steeds vaker hoog op de agenda en dat is niet zonder reden. Met innovatie creëren bedrijven en instellingen efficiëntie en onderscheidend vermogen. In een dynamischere economie wordt dit steeds belangrijker. Op nationaal en regionaal niveau versterkt innovatie de economische basis. De toegevoegde waarde die het oplevert, vormt een bron van nieuwe werkgelegenheid en groei en verdient daarom de aandacht. Vernieuwing vraagt om inventiviteit, denkkracht èn ondernemerschap Voor succesvolle toepassing van iets nieuws is inspiratie, inventiviteit en denkkracht nodig. Mensen kunnen dit zowel als werknemer of als ondernemer binnen organisaties aan de dag leggen. Het profiel van de arbeidsmarkt in de regio, maar ook de bedrijfsdynamiek zijn daarmee van belang voor uiteindelijk innovatiesucces. In deze publicatie staat de stand van het regionale innovatiepotentieel en de vergelijking met het uiteindelijke innovatieresultaat centraal (box 1). Hoewel het Nederlandse innovatieklimaat internationaal hoog staat aangeschreven, zijn er regionaal flinke verschillen. Dit geldt ook voor de uiteindelijke vertaling naar succes. Innovatie is meer dan nieuwe techniek Bij innovatie wordt vaak direct gedacht aan baanbrekende technische vernieuwingen. Dit betekent niet dat innovatie door dienstverlenende bedrijven daarmee nauwelijks mogelijk is. Het woord innovatie wekt soms de indruk dat het altijd baanbrekend moet zijn, maar in de praktijk zit innovatie echter ook vaak in kleine vernieuwingen zoals verbetering van bedrijfsprocessen. Innovatiesucces blijkt voor het grootste deel aan sociale innovatie toe te schrijven 1. Het gaat dan bijvoorbeeld om het implementeren van nieuwe ICT-systemen en het slimmer organiseren van de werkzaamheden, zoals met het nieuwe werken gebeurt. Ook nieuwe vormen van samenwerking met ketenpartners of concurrenten vallen hieronder. Figuur 1 Innovatiepotentieel per provincie Bron: ING Economisch Bureau, CBS, KvK Grootste potentieel voor Utrecht en Noord-Holland Uit de gemaakte analyse blijkt dat het innovatiepotentieel van de provincie Utrecht het grootst is, gevolgd door Noord- Holland, waar Amsterdam een groot gewicht in de schaal legt (figuur 1). De invloed van de stad heeft duidelijk een positief effect op het innovatiepotentieel. Dit is ook te zien in andere 1 EIM/Rotterdam School of Management

2 Tabel 1 Ranking innovatiepotentie per provincie op vijf indicatoren (gemiddelde NL = 100) Totaal innovatiepotentie % hoger opgeleiden % kenniswerkers Innovatieve banen Groei inn. starters % zelfstandigen 1 Utrecht Noord-Holland Flevoland Zuid-Holland Overijssel Noord-Brabant Gelderland Groningen Friesland Limburg Zeeland Drenthe Bron: CBS, KvK, ING Economisch Bureau provincies met steden waar zich bijvoorbeeld universiteiten, hogescholen of onderzoeksinstellingen bevinden. Innovatiepotentieel staat en valt met de beschikbaarheid van kenniswerkers en daarmee is het woon- en leefklimaat van een gebied een belangrijke factor. Hoewel innovatie gestimuleerd door stedelijke concentratie van bedrijvigheid en goed gedijt bij menselijke interactie, betekent dit niet dat dichtbevolkte gebieden geen potentieel hebben. Clustering van bedrijvigheid kan bijvoorbeeld (zoals in de valleys ) heel goed werken. Hierbij kan ook de vestiging van buitenlandse bedrijven een stimulerende factor zijn. Uitgangspunten in Zeeland en Drenthe minst gunstig Landelijk gezien is het innovatiepotentieel in Drenthe het laagst, gevolgd door de provincie Zeeland. Drenthe scoort op alle onderdelen van de index ondergemiddeld en blijft daarmee het meest achter. Enige lichtpunt is dat de provincie in verhouding tot het potentieel op innovatieresultaat nog redelijk goed scoort (figuur 2). Zeeland onderscheidt zich met een hoger aantal starters. Box 1 Regionale innovatiepotentie beoordeeld op basis van vijf indicatoren Uitgangspunten voor het bepalen van de regionale innovatiepotentie zijn het profiel van de werkzame bevolking, ondernemerschap en innovatieve bedrijvigheid als enablers van innovatie. Om de vergelijking te maken kijken we naar vijf indicatoren (figuur 1 en tabel 1): het aantal hoger opgeleiden, het aantal kenniswerkers, het aantal innovatieve banen en de gemiddelde groei van het aantal innovatieve starters 2. Aangezien innovatie met de flexibilisering van de arbeidsmarkt steeds meer buiten de dienstbetrekking afspeelt, is tenslotte het aantal zelfstandigen van belang. Zelfstandigen die op meerdere plaatsen bij bedrijven en instellingen actief zijn kunnen een waardevolle bijdrage leveren in de verspreiding van kennis. In aansluiting daarop wordt de score van de regio op innovatiepotentie vergeleken met de score op daadwerkelijke innovatie 3 (tabel en figuur 2), om een beeld te krijgen van de mate waarin innovatiepotentieel zich vertaalt in resultaat. Tabel 2 Ranking daadwerkelijke innovatie (NL = 100) 1 Noord-Brabant Utrecht Limburg Noord-Holland Gelderland Overijssel 98 7 Groningen 96 8 Friesland 92 9 Drenthe Flevoland Zeeland Zuid-Holland 86 Bron: CBS, KVK, ING Economisch Bureau Figuur 2 Vertaling innovatiepotentieel in resultaat 2 Referentieperiode Op basis van eerder onderzoek worden starters uit de agrarische sector, industrie, ICT, groothandel en onder zoek, advisering en specialistische zakelijke diensten hiertoe gerekend. 3 De basis hiervoor is het rapport Grote verschillen in regionale innovatie https://www.ing.nl/zakelijk/ing-economisch-bureau/regios Bron: CBS, KvK, ING Economisch Bureau Kwartaalbericht Regio's juni

3 Noord-Brabant weet potentie het best te benutten, Zuid-Holland heeft het meest te winnen Als we het innovatiepotentieel van de provincies vergelijken met daadwerkelijke innovatieprestaties - gemeten in aantal innovatoren in het bedrijfsleven, productiviteitsgroei, bedrijvendynamiek en innovatieuitgaven - dan komt Noord- Brabant daar het sterkst uit. Daarentegen slaagt Zuid-Holland er het minst goed in om potentieel om te zetten in resultaat. Grote verschillen in starters en opleidingsniveau Wat betreft de uitgangspunten voor innovatie zijn de grootste verschillen tussen de provincies te vinden in de kwaliteit van de arbeidsmarkt. Zo bestaat 42% van de werkzame beroepsbevolking in Utrecht uit kenniswerkers en is dit in Zeeland voor slechts 25% van de werkenden het geval (figuur 3). Ook op het gebied van starters is het verschil groot. Waar het aantal innovatieve starters in Flevoland in de periode jaarlijks met bijna 5% groeide, kromp dit aantal in Limburg juist met een vergelijkbaar cijfer. Figuur 3 Verschil in aandeel kenniswerkers Groningen wil èn kan van middenmoot naar subtop op de innovatieladder Op het gebied van innovatiepotentieel neemt Groningen een plaats in de middenmoot in (achtste). De zevende plaats op de ranking voor de gerealiseerde innovatie is hiermee vergelijkbaar. Een plaats in de subtop zou net als voor de FC Groningen haalbaar moeten zijn, zeker met de 400 jaar oude universiteit als stevig fundament onder het innovatiepotentieel. Met 36% hoger opgeleiden staat de provincie na Utrecht en Noord-Holland al derde en bovendien neemt dit percentage nog altijd toe. Wat betreft het aandeel zogenoemde kenniswerkers in de werkzame beroepsbevolking zakt de provincie Groningen echter een plaatsje naar een niveau onder het nationale gemiddelde. Dit is een verbeterpunt: het aantrekken van nog meer bedrijven die banen op hoger en wetenschappelijk onderwijsniveau aanbieden. Het feit dat IBM voor Groningen heeft gekozen, geeft aan dat het perspectief voor de creatie van hoog gekwalificeerde werkgelegenheid goed is. Teleurstellend is nog het aandeel innovatieve banen. Slechts één op de vijf banen in de stad Groningen en omgeving is te kwalificeren als innovatief, tegenover één op de vier in Nederland. Alleen de sector informatie en communicatie steekt er dankzij de sterk vertegenwoordigde creatieve klasse bovenuit en levert met Crowdynews en Horus ook kandidaten voor de nationale MKB Innovatie Top 100 van De slimme straatverlichting van de Groningse start-up Tvilight is ook een bewijs hoe innovatief de provincie kan zijn. Hekkensluiter Oost-Groningen, maar ook Delfzijl - ondanks het chemiecluster - bieden eveneens weinig innovatieve banen. Ook de ontwikkeling van het aantal starters in innovatieve sectoren is ondermaats: het aantal daalde van 2011 tot 2013 van 675 naar 601. Groningen presteert wel bovengemiddeld met het percentage zelfstandigen, een bron van vooral sociale innovatie. Ongeveer één op de zes werkenden is zzp er, iets meer dan gemiddeld in Nederland. De hoge aandelen van zowel vacatures als werkzoekenden in het segment hoger opgeleid zou een bron van innovatie kunnen zijn, als deze groepen beter kunnen worden gematched, een tweede verbeterpunt. Op het gebied van financieringen zorgt het nieuwe Innovatie Fonds Noord-Nederland voor een steuntje in de rug om het innovatiepotentieel beter uit te nutten. Innovatiepotentieel Friesland Landelijke ranking: 9 Vertaling in resultaat: licht boven verwachting Bron: CBS, ING Economisch Bureau In het hiernavolgende deel van de publicatie gaan we dieper in op de innovatiepotentie en de vertaling daarvan naar daadwerkelijk succes op provincieniveau. Innovatiepotentieel Groningen Landelijke ranking: 8 Vertaling in resultaat: volgens verwachting Friesland scoort goed met vele zzp ers en innovatieve starters, maar slecht met opleidingsniveau Friesland scoort met een negende plek laag op de ranglijst van innovatiepotentieel in de twaalf provincies. Een lage notering is aan drie factoren toe te schrijven: het aandeel Friezen met een hogere opleiding, het percentage kenniswerkers en het aandeel innovatieve banen. Met NHL, VHL en Stenden zijn er wel hogescholen of dependances ervan, maar geen universiteit. Bovendien blijft het aantal banen op hoger en wetenschappelijk beroepsniveau ver achter op de landelijke niveaus. Leeuwarden lijkt een minder sterke magneetfunctie te hebben dan de stad Groningen op zowel studenten als bedrijven uit het noorden, de rest van Nederland en het buitenland. Het goede nieuws is dat Friesland bovengemiddeld scoort wat betreft de ontwikkeling van het aantal innovatieve starters en zelfs bovenaan staat met het percentage zelfstandigen in de werkzame beroepsbevolking. In Friesland is 18% zelfstandig, in Nederland 15%. Deelregio Zuidwest-Friesland is nationaal gezien na Amsterdam en Zuidwest-Overijssel de derde regio wat betreft het aandeel van zzp ers. Het aantal starters in innovatieve sectoren is sinds Kwartaalbericht Regio's juni

4 2010 met circa 725 per jaar in Friesland constant, maar dit is beter dan de achteruitgang die in geheel Nederland te zien was. Vooral in de agrarische sector en de industrie is er een bovengemiddeld aantal starters. Agro-food is het fundament van deze provincie en de honderden miljoenen investeringen in de zuivelindustrie in en rond onder meer Heerenveen, maar ook de robotisering bij het industriële innovatiecluster in Drachten zijn gepaard gegaan met innovatieve start-ups actief in de agrarische en industriële ketens. Opmerkelijk is dat de gerealiseerde innovatieprestatie met een achtste plaats hoger ligt dan de negende voor het innovatiepotentieel. Voor een groot deel heeft dit te maken met de aanwezigheid van Philips. De elektrotechnische industrie besteedt namelijk verhoudingsgewijs een flink deel van haar omzet aan R&D. Innovatiepotentieel Drenthe Landelijke ranking: 12 Vertaling in resultaat: licht boven verwachting Drenthe kent ondanks lichtpuntjes het laagste innovatiepotentieel in Nederland Drenthe blijft met een score voor het innovatiepotentieel van 82 niet alleen ruim achter bij het nationale gemiddelde, maar is bovendien hekkensluiter. De provincie scoort met een negende plaats echter wel beter dan verwacht op het gebied van daadwerkelijke innovatie. Enkele grote innovatieve bedrijven zoals Fokker Aerostructures in Hoogeveen en Teijin Aramid in Emmen zijn hiervoor verantwoordelijk. Met zowel opleidingsniveau als het percentage kenniswerkers heeft Drenthe de op één na slechtste score. De verschillen in opleidingsniveau zijn binnen de provincie fors: Zuidoost- Drenthe kent na Delfzijl relatief het laagste aantal hoger opgeleiden (19%). In Noord-Drenthe, met bestuurlijk centrum Assen en dichter bij Groningen met haar universiteit gelegen, ligt dit met 33% op het landelijke gemiddelde. Het aantal hogere en wetenschappelijke beroepen is met circa na Zeeland het laagste. Ditzelfde geldt voor het aandeel: één van de vier banen is van dit niveau, tegenover één van de drie in heel Nederland. Met het aandeel innovatieve banen neemt Drenthe weliswaar slechts een tiende positie in, maar daarmee presteert het beter dan de twee andere noordelijke provincies. Dit is vooral te danken aan het transportcluster rond Hoogeveen, de in zuidelijk Drenthe goed vertegenwoordigde zuivelindustrie (o.a. DOC Kaas). Goed nieuws voor Drenthe is dat het aantal starters in innovatieve sectoren na een 15% daling in de periode vorig jaar weer toenam. Alleen in Flevoland en Drenthe is dat het geval. Innovatiepotentieel Overijssel Landelijke ranking: 5 Vertaling in resultaat: licht beneden verwachting Innovatief werk en starters drijvende kracht innovatiepotentieel Overijssel Het innovatiepotentieel van Overijssel wordt gedragen door innovatieve banen van werknemers en zelfstandigen en veel starters. De index van innovatiepotentieel komt iets onder het landelijke gemiddelde uit (98) en ligt daarmee ongeveer in lijn met de score voor daadwerkelijke innovatie. Overijssel kent een relatief groot aantal banen in de machinebouw, de rubber- en kunststof- en textielindustrie. Met name Zuidwest- Overijssel (het gebied Deventer, Raalte en Olst-Wijhe) en Twente scoren goed op deze pijler. Bovendien telt de provincie veel starters in innovatieve sectoren, waarbij de industrie er bovenuit steekt. Als een van de weinige provincies laat Overijssel tussen 2010 en 2013 groei zien in het aantal starters. Mede hierdoor bereikt Overijssel een positie in de top vijf van provincies met het hoogste innovatiepotentieel. Wat het aandeel zelfstandigen betreft scoren met name Zuidwest- en Noord-Overijssel goed. De provincie blijft juist achter bij het gemiddelde voor Nederland op het aandeel kenniswerkers en hoger opgeleiden. Het aandeel hogere en wetenschappelijke beroepen ligt in Noord- en Zuidwest- Overijssel met 32% weliswaar op het landelijke gemiddelde, maar Twente scoort minder. Ondanks de aanwezigheid van de UT en een flink aantal kennis- en onderzoeksinstituten heeft Twente relatief weinig kenniswerkers en een beperkt deel hoger opgeleiden. Er zijn daarentegen wel veel banen bij innovatieve bedrijven als Ten Cate en Thales. Al bij al dragen alle Overijsselse regio s hun steentje bij aan het degelijke innovatiepotentieel van de provincie. Innovatiepotentieel Gelderland Landelijke ranking: 7 Vertaling in resultaat: volgens verwachting Innovatiepotentieel in Gelderland benut Op de ranglijst van provincies met het grootste innovatiepotentieel eindigt Gelderland in de middenmoot. Als het op daadwerkelijk innoveren aankomt, scoort de provincie iets hoger (top vijf). Het iets achterblijven van bijvoorbeeld het aandeel hoger geschoolden en kenniswerkers bij het landelijke gemiddelde wordt in de praktijk goed gemaakt door personeel van buiten de regio aan te trekken (18% van de Gelderse banen) en zowel publieke als private R&D investeringen (Health Valley, Food Valley). Waar Arnhem/Nijmegen met 40% een duidelijk groter aandeel hoger opgeleiden heeft, blijven Achterhoek, Zuidwest-Gelderland en de Veluwe op dit punt flink achter. Het aandeel kenniswerkers vertoont, mede dankzij de Radboud universiteit, het universitair medisch centrum en verschillende hogescholen een vergelijkbaar beeld, maar de Veluwe presteert door Food Valley (met Wageningen UR), relatief beter. Qua banen in innovatieve sectoren scoort Gelderland ook iets minder dan gemiddeld, vooral omdat Arnhem-Nijmegen relatief weinig van deze banen kent. Het gaat dan vooral om industriële banen. Zuidwest-Gelderland (groothandel en meubelindustrie) en ook de Veluwe (food industrie) en de Achterhoek (maakindustrie) presteren in dat opzicht beter. De provincie kent behoorlijk wat bedrijvendynamiek in innovatieve sectoren. Er zijn relatief veel starters in groothandel en industrie. Het totale aantal starters is tussen 2010 en 2013 weliswaar licht gedaald, maar landelijk was sprake van een grotere daling (-7%). Verder ligt het aandeel zelfstandigen rond het Nederlandse gemid- Kwartaalbericht Regio's juni

5 delde. Deze ZZP ers leveren in potentie een impuls aan innovatie. Al bij al doet Gelderland het op innovatievlak niet slecht. Ook op financieringsgvlak is er met de PPM Oost extra ruimte om bedrijven te helpen te investeren in innovaties. Innovatiepotentieel Utrecht Landelijke ranking: 1 Vertaling in resultaat: volgens verwachting Utrecht innovatieleider in Nederland (en Europa) Het innovatiepotentieel van de provincie Utrecht steekt, zeker wat de arbeidsaspecten betreft, nog altijd ver boven het Nederlandse gemiddelde uit. Met een totaalscore van 115 op innovatiepotentieel bezet Utrecht de eerste plaats van alle provincies. Er kan dan ook uit een grote groep hoger geschoolden geput worden: 44% van de Utrechters is hoger opgeleid tegen 34% landelijk. Ook wat banen betreft kent de provincie een prima innovatieklimaat. Het aandeel kenniswerkers ligt met 42% in lijn met het aantal beschikbare hoger geschoolden. Er zijn bovendien veel banen in innovatieve sectoren zoals ICT en kennisintensieve zakelijke diensten: ruim Met name het grote aantal ingenieursbedrijven, zoals de topspelers RoyalHaskoningDHV, Grontmij en Movares en een omvangrijke IT sector zorgen ervoor dat het aandeel innovatieve banen bijna een vijfde hoger ligt dan landelijk. Daarnaast kent Utrecht veel zelfstandigen. Deze zzp ers zijn door de kennis die ze bij verschillende opdrachtgevers opdoen, doorgaans meer innovatief. De dynamiek in innovatieve sectoren is in Utrecht daarentegen minder groot. Het aantal starters in bijvoorbeeld ICT en groothandel neemt sterker af dan landelijk. Utrecht maakt de innovatiepotentie ook waar. In de ranking van daadwerkelijke innovatie is de provincie ook bovenin te vinden. De eerste plaats op het EU regionale innovatie scorebord laat bovendien zien dat Utrecht tot de innovatieleiders in Europa behoort. Aan minder scorende punten als lage private R&D investeringen wordt bovendien gewerkt met de uitbouw van het Utrecht Science Park. Naast kennis- en onderzoekstinstellingen biedt het onderdak aan zo n 30 op life science gerichte bedrijven van groot (Danone, Nutricia) tot klein (Microdish). Als de belofte van meer innovaties wordt ingelost zal dit de positie van Utrecht als concurrerende, innovatieve kenniseconomie verder versterken. Innovatiepotentieel Flevoland Landelijke ranking: 3 Vertaling in resultaat: sterk beneden verwachting Flevoland is tot veel in staat, maar succes moet van onderaf komen Flevoland kent als jongste Nederlandse provincie met een jonge bevolking bijna per definitie veel ruimte voor vernieuwing en initiatief. Waar het relatief lage aantal hoger opgeleiden met 29% een kwetsbare factor is, scoort de provincie landelijk het hoogst op innovatieve banen in bijvoorbeeld de ICT-sector, groothandels en de voedingsmiddelenindustrie. Totaal hebben ca banen in de provincie een innovatief karakter. Ook behoort het aantal innovatieve startende bedrijven in Flevoland landelijk bij de top. Dit betekent dat het aan ondernemerschap niet ontbreekt. Gezien het toenemende aantal jonge Flevolanders dat de komende jaren de arbeidsmarkt betreedt, zijn de voortekenen voor de komende jaren ook gunstig. Per saldo neemt Flevoland daarmee na Utrecht en Noord-Holland landelijk een verdienstelijke derde plaats met het innovatiepotentieel. Net als Zuid-Holland weet Flevoland het potentieel echter onvoldoende te gelde te maken en om te zetten in concreet innovatieresultaat. De regio kent met het lucht- en ruimtevaartlaboratorium bij Marknesse en Animal Science Group (onderdeel WUR) twee grote onderzoekscentra, maar in het algemeen moet de provincie het hebben van het MKB. Doorgaans is het budget voor onderzoek en ontwikkeling hier beperkter dan bij grote bedrijven. Dit neemt niet weg dat ook met beperkte middelen slimme vernieuwingen tot stand kunnen worden gebracht, zoals bij Andela techniek en innovatie of CB Flevoland. Innovatiesucces moet in Flevoland van kleinere initiatieven en dus vooral bottom up komen. Dat veel hoger opgeleide kenniswerkers bij bedrijven en instellingen in Amsterdam werken is een beperkende factor voor het innovatiepotentieel. Dit verklaart ten dele dat de provincie uiteindelijk minder innovatieresultaten weet te boeken dan andere provincies. Om de balans te verbeteren kan de provincie structureel streven naar verbetering van het leef- en vestigingsklimaat. Voor het innovatiepotentieel is het positief dat Hogeschool Windesheim zich inmiddels naast de Agrarische Hogeschool een vaste plek heeft verworven in Flevoland. Dit zorgt ervoor dat er meer hoger opgeleiden en kenniswerkers in de regio worden afgeleverd. Wel blijft de uitdaging groot om de eerste lichting afgestudeerden ook zo veel mogelijk aan de regio te binden. Innovatiepotentieel Noord-Holland Landelijke ranking: 2 Vertaling in resultaat: licht beneden verwachting Noord-Hollands innovatiepotentieel profiteert van Amsterdam-effect Noord-Holland scoort landelijk bij de koplopers als het gaat om innovatiepotentie. Na Utrecht neemt de provincie een tweede plaats in. Dit is vooral te danken aan de dynamiek in de zuidelijke helft van de provincie. In en rond Amsterdam, Haarlem en in de regio Gooi- en Vechtstreek wonen en werken relatief veel hoogopgeleiden en kenniswerkers en dat heeft een gunstig effect op het innovatieklimaat. Vooral de stad Amsterdam - dat zijn bevolking het afgelopen jaar met 1,5% vijf keer zo hard zag groeien als gemiddeld - heeft een aanzuigende werking op kenniswerkers. Tot voor kort bleef de hoofdstad met een sterk ondervertegenwoordigde industrie achter op het vlak van technologische innovatie, maar er zijn stappen gezet om de voedingsbodem ook wat dit betreft te verbreden. Met de toegenomen aandacht voor de maakindustrie en het aantrekken van twee technologische topinstituten voor grootstedelijke vraagstukken (MIT in samenwerking met TU Delft en Wageningen Universiteit) en AMSL worden de uitgangspunten voor innovatie op dit vlak verbeterd. Via het living lab -principe bestaat de mogelijkheid om ideeën direct in de praktijk te toetsen. Dit heeft een stimulerende Kwartaalbericht Regio's juni

6 werking op innovatieve starters zoals op het Amsterdamse Science Park. Intensievere samenwerking tussen het bestaande bedrijfsleven en de universiteiten VU en UvA is nog wel iets wat voor verbetering vatbaar is. Hoewel de Noordelijke helft van provincie met ECN een groot onderzoeksinstituut kent, is de infrastructuur voor innovatie boven het Noordzeekanaal minder gunstig. Zo tellen de Zaanstreek en de kop van Noord-Holland slechts half zoveel hoger opgeleiden als in Amsterdam en scoren alle regio s op dit punt lager dan gemiddeld. Positief is dat het aantal starters in de Kop van Noord-Holland (inclusief West-Friesland) en de regio Alkmaar de laatste tijd in de lift zit. Hiermee kan het innovatieniveau worden aangewakkerd en dat is economisch gezien ook nodig. Vanuit dit oogpunt kan het provinciale participatiefonds duurzame economie een faciliterende en stimulerende werking hebben op bijvoorbeeld starters en groeiende bedrijven in hoogwaardige agrarische bedrijvigheid en industrie. De ontwikkelingsmaatschappij Noord- Holland-Noord vervult hierbij een aanjagende rol. Innovatiepotentieel Zuid-Holland Landelijke ranking: 4 Vertaling in resultaat: sterk beneden verwachting Zuid-Holland heeft het meest te winnen op innovatiegebied Als meest verstedelijkte provincie van Nederland heeft Zuid- Holland in de basis een natuurlijke voorsprong op innovatiegebied. Na Noord-Holland, Utrecht en Groningen telt Zuid- Holland de meeste hoogopgeleiden en dit aandeel groeit ook in een stad als Rotterdam inmiddels gestaag. Bovendien is de kennisinfrastructuur van een goed niveau. Zo kent de provincie met onder andere Universiteiten en Hogescholen in Leiden, Delft en Rotterdam, het Bio Sciencepark in Leiden, het Westland en TNO veel bedrijven en instellingen van een goed niveau. Hoewel het innovatiepotentieel door de Rijnmond en het gebied rond de Drechtsteden wordt gedrukt, eindigt de provincie als vierde hoog in de landelijke middenmoot. Toch vertaalt zich dit niet in een goed innovatieresultaat. Opvallend is dat het aantal innovatieve banen flink achterblijft bij het landelijk gemiddelde, waarmee een belangrijke aanjager van innovatie zwak vertegenwoordigd is. Wat betreft daadwerkelijke innovatie is Zuid-Holland landelijk zelfs hekkensluiter. Op basis van het profiel zou de provincie beter moeten kunnen en hier ligt een belangrijke uitdaging. Een van de oorzaken van matige innovatieresultaat is het feit dat de kennis niet altijd bij de sterk vertegenwoordigde bedrijven in energie, chemie en transport en logistiek terechtkomt. Er wordt wel kennis ontwikkeld, maar er is dus meer verzilvering ( valorisatie ) van kennis nodig. Een van de terreinen waar vooral voor het metropoolgebied Den-Haag - Rotterdam veel innovatiekansen liggen is de groene economie 4, die ondermeer de traditionele industrie in de haven kan verrijken. Te denken valt dan aan biotech, duurzame energie en transport. Daarnaast biedt Security Delta in Den Haag veel potentieel aan vernieuwing. Al met al zijn de Zuid- 4 PBL, LEI, Roland Berger Hollandse uitgangspunten voor innovatie vrij goed, maar is er veel meer actie nodig om dit in resultaten om te zetten. Meer kruisbestuiving en ondernemerschap kan uitkomst bieden. Innovatiepotentieel Zeeland Landelijke ranking: 11 Vertaling in resultaat: volgens verwachting Zeeuwse arbeidsmarkt drukt innovatiepotentie Zeeland kent van de 12 provincies het laagste aandeel hoger opgeleiden in de beroepsbevolking (23%) en ook het laagste percentage kenniswerkers in de werkzame beroepsbevolking. In de regio Zeeuwsch-Vlaanderen speelt dit naar verhouding sterker dan in Overig Zeeland. De Hogeschool Zeeland (Vlissingen, Terneuzen) biedt onderwijs aan ruim studenten en zorgt voor instroom van hoger opgeleiden. Voor de provincie blijft het desondanks een uitdaging om het opleidingsniveau van de bevolking te verhogen. De relatief kleine arbeidsmarkt en, daarmee samenhangend, een kleinere diversiteit aan banen beperken de aantrekkelijkheid voor hoger opgeleiden van buiten de provincie om naar Zeeland te verhuizen. In branches als de chemie, voedingsmiddelen- en metaalindustrie is een duidelijke concentratie van innovatieve banen aanwezig. Verder is een bedrijf als Colsen - een van de Zeeuwse afgevaardigden in de MKB top 100 van de Kamer van Koophandel - actief op het raakvlak van duurzame energie, water en milieu. Net als in de andere zuidelijke provincies is het belang van innovatieve banen in kennisintensieve diensten in Zeeland echter veel lager dan landelijk. In totaal zijn er ruim innovatieve banen in Zeeland, dit is 21% van de totale werkgelegenheid. De basis van innovatieve starters in Zeeland is in absolute aantallen smal, maar ontwikkelt zich ten opzichte van de andere provincies wel relatief gunstig. In de afgelopen drie jaar was sprake van een gemiddelde groei van 2% ten opzichte van een daling van ruim 2% landelijk. Een grote populatie van zelfstandigen draagt bij aan de verspreiding van innovatie. In dat kader blijven Overig Zeeland en Zeeuwsch-Vlaanderen wat achter bij het landelijk gemiddelde. Zo zijn er in Zeeland circa zelfstandigen actief, 14% van de totale werkzame beroepsbevolking, tegenover bijna 15% landelijk gemiddeld. Aandacht voor scholing van de beroepsbevolking en het stimuleren van het ondernemerschap (onder andere vanuit startersbroedplaats DOK41) zijn ingrediënten die kunnen zorgen dat de Zeeuwse innovatiepotentie toeneemt. Innovatiepotentieel Noord-Brabant Landelijke ranking: 6 Vertaling in resultaat: sterk boven verwachting Innovatiemotor Noord-Brabant draait volop ondanks gemiddeld innovatiepotentieel Noord-Brabant blinkt uit in innovatie bij het bedrijfsleven, vooral door de innovatiekracht van de grote bedrijven. Met bedrijven als Philips en ASML kent de provincie enkele van de grootste investeerders in onderzoek en ontwikkeling. Analyse van de innovatiepotentie van de arbeidsmarkt laat zien dat de provincie op dit vlak echter nog ruimte voor verbete- Kwartaalbericht Regio's juni

7 ring kent. Vooral de ontwikkeling van (innovatieve) starters in de groothandel is de afgelopen jaren teruggelopen. Tegelijkertijd laat het aantal industriële starters wel een stijgende lijn zien. Een concreet aandachtspunt ter verbetering van de innovatiepotentie is de verhoging van het kennisniveau van de beroepsbevolking. Momenteel ligt het aandeel hoger opgeleiden nog iets onder het landelijk gemiddelde, net als het aantal kenniswerkers. Zuidoost-Brabant scoort in dat opzicht iets beter dan de andere Brabantse regio s. Door het bovengemiddelde belang van banen in de voedingsmiddelen- en maakindustrie scoort Brabant goed op het aandeel banen in innovatieve sectoren. Het aandeel van Brabant in het totaal aantal banen in kennisintensieve diensten is naar verhouding lager dan landelijk. In Noord-Brabant zijn zelfstandigen actief, net als in Nederland als geheel maakt deze groep 15% uit van de totale werkzame beroepsbevolking. In Noordoost- en Zuidoost Brabant zijn relatief meer zelfstandigen actief. Dit komt onder andere doordat het belang van kennisintensieve diensten in de totale werkgelegenheid hier groter is. Innovatiepotentieel Limburg Landelijke ranking: 10 Vertaling in resultaat: sterk boven verwachting Lager opleidingsniveau beroepsbevolking drukt Limburgse innovatiepotentie Net als in Brabant wordt de innovatiekracht in Limburg sterk gedreven door forse investeringen van de grote (industriële) bedrijven. Wat betreft de innovatiepotentie, gebaseerd op de eigen beroepsbevolking en banen, scoort de provincie echter onder het gemiddelde. Dit komt onder andere door het kleinere belang van hoger opgeleiden en kenniswerkers. In Limburg is ruim 28% van de beroepsbevolking hoger opgeleid tegenover 34% landelijk. De uitstroom van Maastrichtse afgestudeerden naar regio s buiten Limburg is in dat opzicht een aderlating voor de regionale innovatiepotentie. De onderlinge verschillen tussen de Limburgse regio s zijn niet heel groot. In Midden-Limburg hebben naar verhouding de meeste werkenden een baan op hoger of wetenschappelijk niveau. Waar Limburg goed op scoort, is dat dat de provincie een groot percentage banen in innovatieve sectoren telt. Dit komt door de bovengemiddelde aanwezigheid van de maakindustrie en chemie. Op het vlak van innovatieve starters blijven de prestaties van Limburg achter bij het gemiddelde. Het gemiddelde aantal starters in innovatie sectoren (landbouw, industrie, groothandel en ICT) is de afgelopen drie jaar afgenomen met 4,5%. Tegen de stroom in nam het aantal startende bedrijven in de industrie wel toe. Onder andere de Chemelot Campus in Sittard-Geleen blijkt een vruchtbare voedingsbodem voor nieuwe bedrijven. Dat de regionale arbeidsmarkt relatief weinig jongeren kent, is een beperking voor de ontwikkeling van het aantal (innovatieve) starters aangezien de meeste starters tussen hun twintigste en dertigste beginnen. Verbetering van de Limburgse innovatiepotentie is gebaat bij investeringen in het kennisniveau van de aanwezige beroepsbevolking, ook buiten de industrie, en bij stimulering van het startersklimaat voor kennisintensieve dienstverleners. Kwartaalbericht Regio's juni

8 Meer weten? Kijk op ING.nl/zakelijk Of bel met Ferdinand Nijboer, Thijs Geijer, Regio-econoom Regio-econoom Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant, Limburg, Utrecht Zeeland Rico Luman, Henk van den Brink, Regio-econoom Regio-econoom Noord-Holland, Zuid-Holland, Groningen, Friesland, Flevoland Drenthe Wilt u nieuwe publicaties per ontvangen? Ga naar ING.nl/economischepublicaties Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijk zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 27 mei 2014.

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Agglomeratie s-gravenhage Groot-Amsterdam Flevoland Regio s Zaanstreek in economisch Arnh Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Noord-Overijssel perspectief Kop van 2013 Noord-Holland Veluwe Groot-Rijnmond

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Stad biedt beste klimaat voor innovatie

Stad biedt beste klimaat voor innovatie Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Stad biedt beste klimaat voor innovatie Innovatie is van groot belang voor toekomstige economische groei. Provincies met grote stedelijke gebieden kennen doorgaans

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

M200514. Midden in het land. Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB. J. Telussa. J.P.J. de Jong

M200514. Midden in het land. Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB. J. Telussa. J.P.J. de Jong M20054 Midden in het land Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB J. Telussa J.P.J. de Jong N. Sipma Zoetermeer, januari 2006 Innovatieve MKB-bedrijven midden in de regio Hoe centraler

Nadere informatie

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen - 483.000 werkzoekenden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf - Vooral meer jonge werkzoekenden - Sterke toename werkzoekenden met transport beroep maar

Nadere informatie

Niet-werkende werkzoekenden

Niet-werkende werkzoekenden Januari 2012 Niet-werkende werkzoekenden 2 WW-uitkeringen 3 Vacatures ingediend bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 5 Statistische bijlage 6 Toelichting NWW/WW

Nadere informatie

Grote regionale verschillen in innovatie Noord-Brabant is koploper, Zuid-Holland heeft het meeste te winnen

Grote regionale verschillen in innovatie Noord-Brabant is koploper, Zuid-Holland heeft het meeste te winnen Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Grote regionale verschillen in innovatie Noord-Brabant is koploper, Zuid-Holland heeft het meeste te winnen In een tijd van economische tegenwind is een innoverend

Nadere informatie

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek.

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek. Markt starters Trendanalyse 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek Trendanalyse 2 1 Aantal starters door de jaren Starters per jaar 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000

Nadere informatie

Brainport Monitor 2010 Samenvatting. Van crisis naar kracht

Brainport Monitor 2010 Samenvatting. Van crisis naar kracht Brainport Monitor 2010 Samenvatting Van crisis naar kracht People De effecten van de crisis laten zien dat de arbeidsmarkt in Brainport conjunctuurgevoelig is. Technology Brainport blijft goed presteren

Nadere informatie

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang Otto Raspe en Martijn van den Berge Samenvatting Het ministerie van Economische Zaken werkt aan de herijking van zijn economische stimuleringsprogramma

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Januari 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt December 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010 De Regio Top 40 Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010 And the winner is In onze editie van vorig jaar kondigden we het al aan. De Regio Top 40 van 2010 zou in het teken staan van

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Regio s in economisch perspectief 2013

Regio s in economisch perspectief 2013 Regio s in economisch perspectief 213 Colofon Auteurs Stef Bais Henk van den Brink Thijs Geijer Rico Luman Ferdinand Nijboer Robbert-Jan Visser Redactie Ferdinand Nijboer Marcel Peek Disclaimer De informatie

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 8 Statistische bijlage 9 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Als het gaat om betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven kunnen we met een tevreden gevoel terugkijken op. Dat blijkt als we niet

Nadere informatie

Rapportage (N)WW< 27 jaar. Augustus 2015

Rapportage (N)WW< 27 jaar. Augustus 2015 Rapportage (N)WW< 27 jaar Augustus 2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden 12 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon 18 Rapportage (N)WW< 27 jaar 1 WW-uitkeringen < 27

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV 4 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen Mei 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

1. Nederland. Figuur 1.1. Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1

1. Nederland. Figuur 1.1. Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1 1. Nederland Figuur 1.1 Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1 2. Infrastructuur Figuur 2.1 Figuur 2.2 PA VS Eu 25 EU 15 ICT uitgaven 2004 (EC, 2006) 0 5 10 % van

Nadere informatie

Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie

Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie De ontwikkeling van de noordelijke economie blijft in 2015 en 2016 achter bij de nationale groei. Dit geldt ook voor de arbeids- en woningmarkt.

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 WAT TE DOEN MET ÉÉN MILJOEN 4 BEDRIJVEN SPELEN IN OP WET DBA 5 VEEL STARTENDE FREELANCERS OP LEEFTIJD 6

Nadere informatie

Sectorplannen zorgsector

Sectorplannen zorgsector Sectorplannen zorgsector Tussen 6 mei en 9 september 2014 hebben de zorgsectoren/-regio s de beschikking van SZW ontvangen voor de uitvoering van hun landelijke en regionale sectorplannen. Al in april

Nadere informatie

Rapportage (N)WW< 25 jaar. Augustus 2013

Rapportage (N)WW< 25 jaar. Augustus 2013 Rapportage (N)WW< 25 jaar Augustus 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Signalen 2 WW-uitkeringen 3 Niet-werkende werkzoekenden 7 Colofon 18 Rapportage (N)WW< 25 jaar 1 Signalen WW-uitkeringen < 25 jaar

Nadere informatie

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Utrecht, juli 2011 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Januari 2016 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting NWW/WW/WBB 16 Colofon De Nieuwsflits

Nadere informatie

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013 Frits Oevering Prangende vragen? Krimp in Woerden? Vergrijzing en krimp Verhuispatroon Krimp in Woerden? Disclaimers diverse databronnen (ABF, CBS,

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Het midden- en kleinbedrijf naar regio

Het midden- en kleinbedrijf naar regio Het midden- en kleinbedrijf naar regio 11 0 Gusta van Gessel-Dabekaussen Publicatiedatum CBS-website: 30 juni Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Dynamiek in de steden, stilte aan de randen van het land

Dynamiek in de steden, stilte aan de randen van het land Dynamiek in de steden, stilte aan de randen van het land Eigen huis verliest gouden glans De regionale huizenmarkten tot 2025 Visie op de Nederlandse huizenmarkt 2015-2025 ING Economisch Bureau ING April

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen September 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 WW-uitkeringen 5 Ingediende vacatures 6 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende

Nadere informatie

Analyse NVM openhuizendag

Analyse NVM openhuizendag Analyse NVM openhuizendag Gemaakt door: NVM Data & Research Datum: 1 juli 2011 Resultaten analyse Openhuizenbestand 26 maart 2011 Er doen steeds meer woningen mee aan de NVM-openhuizendag. Op 26 maart

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Zuid-Holland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Zuid-Holland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Zuid-Holland Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren

Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren In deze notitie geeft De Werkkamer een indicatieve verdeling van de garantiebanen over de verschillende arbeidsmarktregio s en sectoren voor

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Mei 2007 Amsterdam, juni 2007 Forse daling aantal niet-werkende werkzoekenden In 2007 daalde het aantal niet-werkende werkzoekenden (nww) met 13.500 (-2,6) naar 512.907. Dit is

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur We kunnen de vergrijzing betalen Dick Scherjon, bestuursadviseur Duurzaamheidsscore Oost-Groningen Zeeuws-Vlaanderen Groot-Rijnmond Zuidoost-Drenthe Zuid-Limburg Delfzijl en omgeving Overig Groningen Midden-Limburg

Nadere informatie

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht Basiscijfers gemeenten Arbeidsmarktregio Midden- Inhoudsopgave Inleiding... 3 Nww-percentage december 2011... 4 Ontwikkeling nww 2010-2011... 5 Standcijfers nww 2011 en nww-percentages december 2010 en

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen September 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage

Nadere informatie

Startende ondernemers in Moerdijk 2005

Startende ondernemers in Moerdijk 2005 Startende ondernemers in Moerdijk 2005 I. Ontwikkeling startende ondernemers Aantal startende ondernemers licht gedaald In 2005 zijn in Moerdijk 136 personen een onderneming gestart 1. Dit zijn er 6 minder

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Woningtransacties per kwartaal Nederland

Woningtransacties per kwartaal Nederland Woningtransacties op niveau 2008, koopsom slechts 10% onder topjaar De Nederlandse woningmarkt draait op volle toeren. In de eerste negen maanden van 2015 zijn door het Kadaster 125.859 woningtransacties

Nadere informatie

Regio Factsheets 2014

Regio Factsheets 2014 ING Economisch Bureau Regio Factsheets Groningen Friesland Drenthe Overijssel Gelderland Utrecht Flevoland Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Noord-Brabant Limburg Colofon Eindredactie Thijs Geijer Auteurs

Nadere informatie

Kleine provincies afhankelijk van export

Kleine provincies afhankelijk van export Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Kleine provincies afhankelijk van export Het belang van buitenlandse handel voor de economie van de Nederlandse provincies is groot. In Groningen, Zeeland

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

EZ 2020. Over de veranderende rol(len) van gemeentelijke afdelingen Economische Zaken. Peter Louter www.bureaulouter.nl. Zwolle, 4 maart 2014

EZ 2020. Over de veranderende rol(len) van gemeentelijke afdelingen Economische Zaken. Peter Louter www.bureaulouter.nl. Zwolle, 4 maart 2014 EZ 2020 Over de veranderende rol(len) van gemeentelijke afdelingen Economische Zaken Peter Louter www.bureaulouter.nl Zwolle, 4 maart 2014 Drie strategische rollen 1. Preventie 2. Duiding 3. Integraliteit

Nadere informatie

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 in opdracht van FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 Inhoud Inleiding 3 Effect WBSO 4 Toegekende aanvragen

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Kans op werk en kans op stage binnen de economisch-administratieve, ICT- en veiligheidsberoepen

Kans op werk en kans op stage binnen de economisch-administratieve, ICT- en veiligheidsberoepen ECABO Kans op werk en kans op stage binnen de economisch-administratieve, ICT- en veiligheidsberoepen Dit document vormt een korte samenvatting van de belangrijkste resultaten van het jaarlijkse arbeidsmarktonderzoek

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee?

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? MKB Eindhoven & Rabobank Rabobank Nederland; Kaya Kocak, Véronique Bulthuis 5 februari 2015 Rabobank Sectormanagement Véronique Bulthuis Sectormanager Groothandel

Nadere informatie

MKB Regionaal Bekeken

MKB Regionaal Bekeken M201214 MKB Regionaal Bekeken Economische specialisatie van het MKB H.S. van der Kroon Zoetermeer, 8 oktober 2012 MKB draagt substantieel bij aan economische specialisaties van regio's Economische specialisatie

Nadere informatie

Innovatiepotentieel. De index bedraagt 115 (Nederland = 100) Er is een kennisintensieve en innovatieve (diensten) economie MARKT

Innovatiepotentieel. De index bedraagt 115 (Nederland = 100) Er is een kennisintensieve en innovatieve (diensten) economie MARKT taat van 2014 nnovatiepotentieel at is de index van het innovatiepotentieel van de provincie? e index bedraagt 115 ( = 100) et innovatie creëren bedrijven en instellingen efficiëntie en onderscheidend

Nadere informatie

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende ZZP ING Economisch Bureau Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende pensioeninkomen te hebben Meer dan de helft van de zelfstandige zonder personeel (zzp ers) bouwt

Nadere informatie

Rapportage (N)WW 55plus. Augustus 2013

Rapportage (N)WW 55plus. Augustus 2013 Rapportage (N)WW 55plus Augustus 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Signalen 2 WW-uitkeringen 3 Niet-werkende werkzoekenden 7 Colofon 14 Rapportage (N)WW 55plus 1 Signalen WW-uitkeringen >=55 jaar - Lopende

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015.

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015. Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Het betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven was nog nooit zo positief als tijdens het tweede kwartaal van 2015. Dat blijkt uit de

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Noord-Brabant. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Noord-Brabant. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Noord-Brabant Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Overijssel. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Overijssel. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Overijssel Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke investeringsagenda

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Gelderland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen

De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie. Gelderland. Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen De internationale concurrentiepositie van de topsectoren in de provincie Gelderland Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen & Frank van Dongen Februari 2013 Centrale vraag in deze presentatie Welke investeringsagenda

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Werkloosheid in augustus gedaald

Werkloosheid in augustus gedaald Persbericht PB13-061 19 september 09.30 uur Werkloosheid in augustus gedaald - In augustus minder werkloze jongeren - Stijgende trend werkloosheid minder sterk - Bijna 400 duizend WW-uitkeringen De voor

Nadere informatie

ING Economisch Bureau ING Innovatie Index

ING Economisch Bureau ING Innovatie Index ING Economisch Bureau ING Innovatie Index Nederland klaar voor verandering? 1 ING Economisch Bureau / Oktober 2015 Samenvatting Nederland goed gepositioneerd voor verandering Hoe verhoudt Nederland zich

Nadere informatie