EEN NIEUWE OPLEIDING HYGIËNE EN INFECTIEPREVENTIE IN DE GEZONDHEIDSZORG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EEN NIEUWE OPLEIDING HYGIËNE EN INFECTIEPREVENTIE IN DE GEZONDHEIDSZORG"

Transcriptie

1 EEN NIEUWE OPLEIDING HYGIËNE EN INFECTIEPREVENTIE IN DE GEZONDHEIDSZORG 1 Wenckebach Instituut UMCG

2 VOORWOORD eer patiënten besmet met resistente schimmels 2 NOS Nieuws, 26 oktober 2011 Norovirus in Zeeuwse verzorgingshuizen ygiëne verpleeghuizen bedroevend Medisch Contact, 29 april 2011 Onnodige doden door vieze ziekenhuizen Telegraaf, 21 september 2012 Tattooshop Rotterdam raakt vergunning kwijt Klebsiella transformeert tot superbacterie EHEC-besmettingen na eten filet americain Parool, 15 juni 2012 Mens draagt 1 kilo aan bacteriën met zich mee Ziekenhuizen geschokt over hygiëne Steeds meer klebsiellapatiënten schoon Opnamestop deel Maasstadziekenhuis om MRSA RTV Rijnmond, 19 maart 2012 Telegraaf, 11 augustus 2012 NOS, 20 april 2009 Vierde dode door besmette za Telegraaf, 27 november 2012 NOS, radio 1, 10 juli infecties Q-koorts IC Laurentius Ziekenhuis Roermond weer open fdelingen ziekenhuis dicht wegens bacterie Nu.NL, 2 november 2012 Trouw, 7 november 2012 Telegraaf, 13 juli 2011 ANP, 9 december 2012 De Limburger, 11 augustus 2012 Volkskrant, 5 november 2012 Het is niet moeilijk schokkende krantenkoppen te vinden over tekortschietende hygiëne en over voorkoombare infecties. Of het nu gaat om ziekenhuizen, verpleeghuizen of in thuiszorgsituaties. Maar wie wat meer moeite doet, ziet ook de succesverhalen. Die zijn er. En het zijn er veel. Nederland loopt in veel opzichten voorop als het gaat om hygiëne en infectiepreventie. Toch kan het altijd beter, menen wij. In deze brochure leest u informatie over de nieuwe opleiding Hygiëne en infectiepreventie die het Wenckebach Instituut met ingang van 2013 verzorgt. De aanpak is uniek in Nederland: er is één opleiding met twee uitstroomprofielen. De opleiding is bedoeld voor én de deskundigen infectiepreventie-in-opleiding die in de ziekenhuizen en verpleeghuizen werkzaam zijn én hun collega s die werkzaam zijn in de publieke gezondheidszorg. Verder hebben we de opleiding uitgebreid. Die extra tijd komt ten goede aan meer doorlooptijd voor de afsluitende opdracht en meer tijd voor de zachte skills zoals adviesvaardigheden, communicatie en presenteren. Want, zoals Thijs Veenstra, hoofd van het LCHV, in een van de interviews zegt: Adviseurs voorkomen geen infectie. Dat doen de medewerkers. Deze brochure biedt u informatie over de opleiding. Bovendien vindt u in deze brochure ook een aantal interviews met betrokken professionals. We willen daarmee de nieuwe opleiding van wat meer kanten belichten. Want wij zijn trots op deze nieuwe opleiding. In deze brochure laten wij zien waarom. Namens het opleidingsteam, Triny van der Ploeg, manager School of Nursing and Health, Wenckebach Instituut UMCG 3

3 SAMENWERKING LOONT Professor dr. Alex Friedrich is hoofd van de afdeling Medische Microbiologie en Infectiepreventie van 4 het UMCG. De afdeling is verantwoordelijk voor de infectiepreventie binnen het UMCG. Daarnaast is de afdeling inhoudelijk mede-verantwoordelijk 5 voor de opleiding Hygiëne en infectiepreventie. De nieuwe opzet van de opleiding is enorm waardevol, vindt Friedrich: Het succes van de Nederlandse aanpak van infectiepreventie in de zorg zit m onder andere in de goede samenwerking tussen de ziekenhuizen en ook andere zorginstellingen. Dat de publieke zorg daarbij wordt betrokken is belangrijk.

4 6 Op de tafel van professor Alex Friedrich staat een rieten fruitmand. Het mandje bevat geen mandarijntjes maar kleine flesjes met handdesinfectans. Het is een tastbaar bewijs van zijn bevlogenheid als het gaat om de ziekenhuishygiëne. Toch blijkt telkens weer hoe kwetsbaar ziekenhuizen zijn. Is de strijd tegen ziekenhuisbacteriën langzamerhand een verloren strijd aan het worden? Nee. Friedrich is zeer gedecideerd. Maar makkelijk is het ook niet: Tot zo n 20 jaar geleden beperkten de medisch microbiologen zich vooral tot de klassieke ziekten zoals tbc, waterpokken en hepatitis. Toen we ontdekten dat bacteriën en virussen die voor gezonde mensen geen gevaar zijn, kwetsbare patiënten in het ziekenhuis zieker kunnen maken dan ze al waren, was dat een schok. Infecties De ergste schrik is inmiddels voorbij. Maar dat is volkomen onterecht. Hoe nijpend het probleem wordt, laat Friedrich zien aan de hand van enkele grafieken. Over 30 jaar is bijna 30% van de bevolking 50 jaar of ouder. Tegelijkertijd zal echter ook het aantal zorggerelateerde infecties dramatisch toenemen. Althans, als we niets doen. De zorg wordt namelijk steeds complexer. Friedrich: Op een moderne intensive care hebben patiënten soms tien infusen op drie of vier lijnen. Elke lijn is een toegangspoort voor bacteriën. Dat dergelijke patiënten besmet raken is onvermijdelijk, vertelt Friedrich: We schatten dat eenderde van de infecties op de IC voorkomen kan worden. Gewoon door zorgvuldiger te werken. Maar tweederde van deze infecties is in feite onvermijdelijk. Ook als we alles goed doen, treden deze infecties op. Dat zou nog niet zo erg zijn als we over goede antibiotica beschikken. Maar de ziekenhuisbacteriën raken steeds vaker resistent tegen onze antibiotica. Micro-organismen die een patiënt met zich mee draagt en dus zijn eigen bacterieflora zijn, zijn normaliter behandelbaar met antibiotica. Maar als de patiënt besmet raakt met een bacterie die resistent is tegen antibiotica, kan zijn eigen flora deze resistente bacteriën dragen. Vaak is die infectie niet meer behandelbaar met bekende antibiotica. En als de patiënt zelf geen immuunsysteem meer heeft, dan kan het zijn dat de infectie zo ernstig wordt, dat we niets meer voor de patiënt kunnen doen en hij of zij overlijdt. Sinds een jaar of tien weten we hoe gemakkelijk zo n besmetting kan optreden. Dat gebeurt bijvoorbeeld via de handen van medewerkers of medische hulpmiddelen. Een stethoscoop bijvoorbeeld. En natuurlijk als een patiënt wordt overgeplaatst van het ziekenhuis naar een ander ziekenhuis of een verpleeghuis. De bacterie loopt gewoon mee. Succesfactoren Toch is Friedrich hoopvol gestemd. We doen het in Nederlandse ziekenhuizen namelijk over het algemeen erg goed. Friedrich noemt de vier succesfactoren. Allereerst hebben we veel aandacht voor ziekenhuisbacteriën. Onze artsen-microbiologen zorgen ervoor dat we met elkaar oog hebben voor het onzichtbare, de micro-organismen. Ten tweede zijn we hier zuinig met antibiotica: we gebruiken ze in zorginstellingen minder vaak dan in het buitenland. Daardoor kunnen we de meeste infecties nog behandelen. En ten derde hebben we in alle ziekenhuizen ziekenhuishygiënisten. Zij zorgen voor een structurele aanpak en de implementatie van infectiepreventie. Maar bijvoorbeeld ook voor een relatief goede handhygiëne. Al kan die handhygiëne veel beter. De vierde en laatste succesfactor is de manier waarop we in Nederland samenwerken binnen regio s. Samenwerking is belangrijk om horizontale besmetting te voorkomen, legt Friedrich uit. Hij laat een kaartje zien met de patiëntbewegingen tussen ziekenhuizen. Dat is indrukwekkend. De microorganismen volgen hun drager door het land. Al die bewegingen zijn potentiële besmettingen. In Nederland moet binnen de regio s bijzonder goed samengewerkt worden om de ziekenhuisbacteriën onder controle te krijgen. Ziekenhuizen moeten op elkaar afgestemde protocollen hanteren. Dat lukt alleen omdat er in ieder Nederlands ziekenhuis ziekenhuishygiënisten en artsen-microbiologen werken. Samenwerking ziekenhuizen en publieke zorg Maar die samenwerking kan nog wel beter. En dat is het belang van de nieuwe aanpak van de opleiding Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie. We zien bij de ziekenhuizen dat samenwerking loont. Door de nieuwe aanpak van de opleiding leren adviseurs Infectiepreventie in de publieke sector en de adviseurs in de ziekenhuizen elkaars taal. Ze leren elkaar kennen. Ze bouwen een netwerk op. Het feit dat hun opleiding een common trunk heeft, is daarbij erg waardevol. Ook in de samenwerking tussen zorginstellingen over de grens tussen Nederland en Duitsland gebeurt al veel. Friedrich toont bijvoorbeeld een foto van de uitreiking van het Euregionaal Kwaliteitskeurmerk aan 40 Duitse ziekenhuizen. Dat keurmerk is gebaseerd op de Nederlandse aanpak van infectiepreventie. En dat werkt. We zien dat de verspreiding van de MRSA sinds die nieuwe aanpak in Duitsland langzaam richting het oosten wordt teruggedrongen. Dat wordt nog duidelijker als hij in de presentatie inzoomt op Noord-Rhein Westfalen. Het percentage besmettingen is in de regio Münsterland al bijna op Nederlands peil. Sinds vorig jaar kunnen Duitse studenten de studie geneeskunde met het Gronings curriculum ook in Oldenburg volgen. Ook dat zal volgens Friedrich bijdragen aan de verspreiding van de Nederlandse aanpak. We gaan de jonge collega s opleiden op basis van onze inzichten: zo weinig antibiotica als nodig en zo veel handenhygiëne als mogelijk. Landbouw en veeteelt Succes is dus mogelijk. Het is echter niet alleen maar hosanna. Friedrich wijst op een groot gevaar als het gaat om de ontwikkeling van resistente BRMO s: Nederlandse artsen in zorginstellingen zijn erg zuinig met het verstrekken van antibiotica. Maar Nederlandse dierenartsen zijn lange tijd veel royaler geweest. Ze staan nog steeds bovenaan de Europese lijst van grootverbruikers van antibiotica in de landbouw en veeteelt. Dat kan dramatische gevolgen hebben aldus Friedrich. Medische Microbiologie UMCG De afdeling Medische Microbiologie en Infectiepreventie heeft net als alle afdelingen binnen het UMCG taken op het gebied van patiëntenzorg, onderzoek, onderwijs en opleiding. De afdeling telt zo n 170 medewerkers. De afdeling heeft als taken het voorkomen van infecties bij patiënten, het geven van snelle antwoorden door diagnostiek, het geven van advies voor een optimale behandeling en het bijdragen aan kennis en innovatie door onderzoek. Zes onderzoeksgroepen doen wetenschappelijk onderzoek binnen het focus healthy ageing over de rol van micro-organismen in ziekte en gezondheid. Dit met het doel infecties beter te kunnen voorkomen, op te sporen en te behandelen. Verder verzorgen zij onderwijs aan studenten van de studies lifesciences en geneeskunde, de opleiding tot deskundige infectiepreventie en de opleiding tot medisch specialist (arts-microbioloog) en moleculair medisch microbioloog. 7

5 Paul Caesar is kerndocent bij de opleiding Hygiëne en infectiepreventie. Hij stond aan de wieg van de nieuwe opleiding en schreef het conceptleerplan. JE MOET ELKAAR VINDEN 8 Eigenlijk wilden we deze opleiding al toen we in 2010 de opleiding Hygiëne en infectiepreventie voor de openbare gezondheidszorg startten. Niet alleen is er veel overlap in de leerstof maar de deelnemers kunnen ook veel van elkaar leren. De harde vakken hebben natuurlijk veel overeenkomsten. Maar ook de zachte vaardigheden die je nodig hebt, zijn vaak hetzelfde. Een deskundige infectiepreventie moet kunnen presenteren, overtuigen, onderhandelen, samenwerken, schrijven of een onderzoek opzetten en uitvoeren. Dat we nu de opleidingen wel in elkaar hebben geschoven is het resultaat van een groeiproces bij alle betrokkenen. En het is nodig. We zien dat steeds meer patiënten van ziekenhuis naar verpleeghuis gaan en omgekeerd. We zien steeds meer ziekenhuisverplaatste zorg in thuissituaties. Echt, buiten het ziekenhuis spelen dezelfde problemen. Je moet elkaar dus vinden. Winst Het kan en het loont, dat weet ik uit ervaring. Toen ik in Friesland bij het Medisch Centrum Leeuwarden werkte, hadden we als deskundigen infectiepreventie van het MCL, veelvuldig contact met de GGD. Vooral daar waar het ging om tuberculoseonderzoek. We hebben toen samen met de arts-microbioloog een regulier overleg gestart met de GGD. Dat overleg kwam aarzelend op gang maar nu functioneert het nog steeds goed. Op verzoek van de GGD ben ik eind jaren 90 een keer mee gegaan met een inspectiebezoek bij een tattoo shop. Ik wist veel van sterilisatie van medische apparatuur. Maar niets van die wereld. Die samenwerking was voor beide partijen dus voordelig. Voor mij was de winst van die dag: ik leerde anders kijken. Je leert om je nog beter te verplaatsen in de andere mensen en andere situaties. En je leert van elkaar. Toen ik ter voorbereiding op de nieuwe opleiding een dag meeliep bij de Amsterdamse GGD verbaasde ik mij over de mate waarin zij hun werk ingericht hebben en gestandaardiseerd. Het was zo veel meer gestructureerd dan in een ziekenhuis. Bovendien werkten ze vaak meer projectmatig. Zeer professioneel. Dat heeft overigens ook te maken met hun financiering. Efficiency is er erg belangrijk. We kunnen daar in ziekenhuizen nog wel wat van leren. Bruggen slaan Infectiepreventie is het doorbreken van de infectieketen. Maar om dat te kunnen, moet de deskundige Infectiepreventie eerst bruggen slaan tussen zorgprofessionals. Je hebt iedereen nodig. De verpleegkundige, de schoonmaker, de directie, de arts. Daartoe moet je kunnen samenwerken, netwerken, overstijgend kijken en denken. Je moet elkaar kunnen vinden. Daar is deze opleiding een prima basis voor. 9

6 Inspirerende toetsen Een goede toets meet in hoeverre de ANDERS KIJKEN student de competenties beheerst die nodig zijn voor de functie waar de opleiding voor opleidt. Een goede toets helpt student en docent om vast te stellen 10 wat er beter kan. Maar toetsen zijn ook belangrijk als stok achter de deur. En als inspiratiebron. Het Wenckebach Instituut heeft voor de opleiding Hygiëne en infectiepreventie een aantal inspirerende toetsen ontworpen die recht doen aan al deze eisen. Je verzorgt een aantal presentaties. Je voert een complex gesprek met een acteur. Je verdedigt een paper tegenover een commissie van inhoudsdeskundigen. Je laat zien dat je de stof beheerst. Cynthia Doelitzsch rondde twee jaar geleden de opleiding Ziekenhuishygiëne af. Nu is ze hoofd Infectiepreventie in het OLVG in Amsterdam. In dat ziekenhuis werkt ze alweer 22 jaar. Ze werkte er op de afdeling Chirurgie, werd teamleider, hielp bij het opzetten van de mama-care-poli en was er weekend-, avond- en nachthoofd. Waarom koos ze voor ziekenhuishygiëne? De eerste keer dat het hoofd Infectiepreventie mij vroeg of ik niets voelde voor dat werk, heb ik bedankt. Maar de tweede keer zei ik toch ja. Ik had natuurlijk wel een beeld van het werk maar wat het echt inhoudt, dat weet je niet. De eerste tijd vond ik vooral het kantoorwerk lastig. Als ziekenhuishygiënist ben je veel op pad maar je zit toch ook wel veel te bellen en achter de computer. Protocollen moeten ook uitvoerbaar zijn Nu vind ik het een supervak. Het is heel breed. Je komt overal, je ziet alle facetten van het ziekenhuis. Ik ken de andere kant van het werk goed. Onze richtlijnen moeten niet alleen kloppen maar ook uitvoerbaar zijn. Op de afdeling moeten ze gewoon een programma draaien. Hygiëne is daar een onderdeel van. Ik was gisteren op een afdeling waar een jonge patiënt in isolatie verpleegd wordt. Die jongen moet bewegen. De vraag was: kan hij de Wii van de afdeling gebruiken? Zoiets staat niet in onze protocollen. Je denkt dus mee. Het moet voor de verzorging en verpleging werkbaar zijn. Je moet het voor de patiënt dragelijk maken. Maar je moet ook de andere patiënten verzorgen en beschermen. Beetje wrijven, beetje wapperen, klaar Anders kijken, misschien is dat wel het belangrijkste wat ik geleerd heb. Je kijkt nu met kennis van microbiologie en de richtlijnen en de protocollen. We deden laatst een audit op een behandelkamer. We zagen hoe een verpleegkundige haar handen reinigde met alcohol. Beetje wrijven, beetje wapperen, klaar. Helemaal fout dus. We stonden er met onze neus bovenop. Ze was er dus echt van overtuigd dat ze het goed deed. Aan ons dan de taak om terug te geven wat er mis ging. De toon maakt dan wel de muziek. Dat de opleiding nu ook open staat voor de openbare gezondheidszorg is ontzettend leuk. Studenten worden daardoor breder opgeleid. En dat is belangrijk. Veel van onze patiënten gaan naar het verpleeghuis. Het is goed dat je weet hoe daar gewerkt wordt. En sowieso: we krijgen als ziekenhuishygiënisten steeds meer vragen van buiten het ziekenhuis. Samenwerking wordt een groter item. 11

7 HYGIËNE EN INFECTIEPREVENTIE IN DE GEZONDHEIDSZORG zijn en het handelend optreden als er toch een uitbraak optreedt. Of het nu gaat om bijvoorbeeld een agressieve ziekenhuisbacterie op een intensive care of een dreigende Eén opleiding. Maar wel twee uitstroomprofielen. Want hoezeer de werkgebieden ook op elkaar lijken, er zijn natuurlijk ook grote verschillen. De deskundige Infectie- 12 KARAKTERISTIEK VAN DE OPLEIDING De opleiding Hygiëne en infectiepreventie in de gezondheidszorg is bedoeld voor professionals die werken in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGD s en verantwoordelijk zijn of willen worden voor de infectiepreventie. Eén opleiding. Want in beide functies gaat het om het onderkennen van besmettingsrisico s, het zorgdragen voor een omgeving waarin dergelijke risico s zo klein mogelijk legionellabesmetting in een openbaar zwembad. Dat vergt een combinatie van grondige kennis van de microbiologie en de wet- en regelgeving op dat terrein en zeer goede communicatieve vaardigheden en adviesvaardigheden. En het vermogen om samen te werken. Want hygiëne en infectiepreventie is per definitie een werkgebied waarin het draait om goede samenwerking. Niemand kan een uitbraak in zijn eentje voorkomen of indammen. preventie die bij de GGD werkt, surveilleert niet op een Intensive Care-afdeling. Daarentegen zal de deskundige Infectiepreventie die in een ziekenhuis werkt een tattooshop alleen als klant inspecteren. Aan die verschillen doet de nieuwe opleiding recht. 13

8 14 Voor wie is de opleiding bestemd? De opleiding heeft twee uitstroomprofielen. Wie werkzaam is in een ziekenhuis, een verpleeg- of verzorgingshuis, een revalidatiecentrum of een andere zorginstelling met overnachtingsmogelijkheid volgt het profiel Deskundige Infectiepreventie in de Ziekenhuizen (DIP-ZH). Wie bij een GGD werkt, volgt het profiel Deskundige Infectiepreventie in de Publieke gezondheidszorg (DIP-PGZ). De opleiding Je keuze voor de opleiding Hygiëne en Infectiepreventie in de gezondheidszorg is een keuze voor een prachtig vak. Een vak waarin je harde microbiologische kennis combineert met zachte communicatieve vaardigheden. Een vak waarin je mensen adviseert, bewust maakt, opleidt en ondersteunt. Een vak waarin je samenwerkt met verpleegkundigen, directies, afdelingsassistenten, artsen of koks. En met je eigen collega s. Al deze facetten vind je terug in de opleiding. Je gaat studeren en werkstukken schrijven, je gaat presentaties houden en debatteren en overtuigen. Je gaat opnieuw leren schrijven. Je gaat kennis maken met veel nieuwe mensen in nieuwe werkomgevingen. Je gaat hard werken. We beloven je echter een ding: je gaat ook heel veel plezier krijgen. Bijvoorbeeld tijdens trainingen in het skillscenter. Of tijdens de trainingen communicatieve vaardigheden waarin je oefent met een acteur. En tijdens de stages de je loopt. Op al die momenten maak je kennis met nieuwe mensen en nieuwe aanpakken. En misschien ook wel met nieuwe kanten van jezelf! De opleiding bestaat uit vijf modules. De modules 1, 2, 4 en 5 volgen beide uitstroomprofielen vrijwel geheel samen. Module 3 maakt het verschil. Die module doorlopen de twee groepen grotendeels apart. Verderop in deze brochure vind je meer informatie. Hieronder zie je de globale opzet. DE FEITEN Hieronder vind je wat praktische informatie over de opleiding. Wil je meer weten, dan kun je altijd bellen of mailen met de opleidingscoördinator of met een van de kerndocenten. Je vindt alle contactgegevens op de laatste pagina van deze brochure. Groepsgrootte De groepsgrootte is maximaal 14 studenten. Dit garandeert studenten persoonlijke aandacht van de kerndocenten tijdens de opleiding. Toelatingseisen Om toegelaten te worden tot de opleiding Hygiëne en infectiepreventie in de gezondheidszorg moet je beschikken over een diploma van een HBO-opleiding of HBO Bacheloropleiding in een gezondheidszorgrichting. Ook studenten met een universitaire opleiding op het gebied van verpleging of gezondheidswetenschappen zijn welkom. Daarnaast moet je minimaal 24 uur per week werkzaam zijn als deskundige infectiepreventie-in-opleiding binnen het veld waarvoor jij wordt opgeleid. Deze toelatingseisen zijn gebaseerd op de eisen die de beroepsverenigingen VHIG en NVMM hebben opgesteld. Vrijstelling Soms beschikt een student door eerdere opleidingen of door ervaring over kennis en vaardigheden die ook deel uitmaken van de leerstof. Wanneer de student op die onderdelen vrijstellingen wil voor de opleiding kan hij daartoe bij voorkeur voor aanvang van de opleiding een verzoek indienen. Het Wenckebach Instituut is verantwoordelijk voor het beleid rond vrijstellingen. Het Wenckebach Instituut overlegt over de eventuele vrijstelling altijd met de praktijk. Bij twijfel wordt een verzoek om vrijstelling besproken en beoordeeld door de begeleidingscommissie. CZO-erkenning Het College Zorg Opleidingen (CZO) geeft vooralsnog alleen een CZO-gecertificeerd diploma af aan studenten die succesvol zijn afgestudeerd in het profiel DIP-ZH en die werkzaam zijn in een ziekenhuis. Voorwaarde is dat deze instelling ook CZO-erkend is voor het praktijkdeel van deze opleiding. Onderwijslocatie De onderwijsbijeenkomsten vinden meestal plaats in het onderwijscentrum van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Sommige lessen vinden plaats in het skillscenter. Onderwijsbijeenkomsten kunnen in een enkel geval op een andere, externe locatie plaatsvinden (bijvoorbeeld gekoppeld aan een excursie). Planning onderwijsbijeenkomsten De onderwijsbijeenkomsten vinden gemiddeld eens per maand plaats en bestaan uit drie aaneengesloten dagen (woensdag, donderdag en vrijdag). Bij de planning is rekening gehouden met de reistijden van de studenten. In onderstaand overzicht vind je de planning. Optioneel tijdens de onderwijsdagen zijn de avondsessies. Daarin is ruimte voor actuele thema s. Overzicht van de studiebelasting De opleiding is in vergelijking met de opleiding Hygiëne en infectiepreventie die het Wenckebach Instituut voorheen verzorgde uitgebreid. De verlenging van de opleiding maakt verbreding en verdieping mogelijk. Ter vergelijking: de oude opleiding telde 42 lesdagen. De nieuwe opleiding telt 57 lesdagen. Hieronder zie je een schatting van de studiebelasting voor beide profielen. 15 Module Voor wie Onderwerp 1 Beide uitstroomprofielen Vakinhoudelijk handelen 1 basis 2 Beide uitstroomprofielen Communicatie en samenwerking 1 basis 3 Specifiek uitstroomprofiel Deskundige Infectiepreventie Ziekenhuis Vakinhoudelijk handelen 2 specifiek 3 Specifiek uitstroomprofiel Deskundige Infectiepreventie Publieke gezondheidszorg Vakinhoudelijk handelen 2 specifiek 4 Beide uitstroomprofielen Communicatie en samenwerking 2 vervolg 5 Beide uitstroomprofielen Kwaliteitszorg Onderwijstijden Woensdag Donderdag Vrijdag Studiebelasting Onderwijsdagen Stages (uren) 180 Voorbereiding, opdrachten, verslagen en eindopdracht Ongeveer 57 dagen in 19 blokken van 3 dagen gedurende de eerste 20 maanden. De laatste 3 maanden zijn er nog 2 of 3 begeleidingsdagen. 800 tot 1000 uren (bij een belasting van 8 tot 10 uur per week gedurende 24 maanden Introductiedag en afsluitende diplomeringsdag 2 dagen

9 16 Groningen Het theoriedeel van de opleiding telt 19 driedaagsen. Dat betekent voor veel studenten dat zij gedurende twee jaar 38 overnachtingen hebben in Groningen. De ervaring leert dat studenten dat geen straf vinden. Studenten eten meestal gezamenlijk of in groepjes in een van de zeer vele restaurantjes in de binnenstad. Soms winkelen ze nog even wat op donderdagavond. En de opleiding verzorgt een aantal maal een avondcollege over een actueel onderwerp. Kosten De kosten van de opleiding HIP GZHZ bedragen Voor de benodigde literatuur (verplichte en aanbevolen boeken) moet je rekening houden met een bedrag van 500,- tot 800,- Overige kosten zijn: - reiskosten - verblijfskosten - bijkomende kosten voor externe excursies (m.n. reiskosten) Meer informatie en inschrijven Alle actuele informatie zoals de startdata vind je op de website Op deze website kun je je ook inschrijven. Wil je iemand over de opleiding spreken, dan kan dat natuurlijk. Opleidingscoördinator Annie Westerhof of een van de kerndocenten vertellen je graag meer over de opleiding. Achterin deze brochure vind je alle contactgegevens. AANPAK VAN HET ONDERWIJS Onderwijs is altijd een partnerschap. Het succes van de student staat of valt met zijn of haar eigen inspanningen maar ook met de inspanningen van de docent en de praktijk waarin de student werkt. In dit deel van deze brochure lees je wat het Wenckebach Instituut eraan doet om de opleiding tot een succes te maken. Docenten De lessen worden verzorgd door gediplomeerde deskundigen infectiepreventie, artsen-microbioloog, artsen infectieziekten, infectiologen, epidemiologen, communicatiedeskundigen en andere vakdocenten en deskundigen. Docenten zijn afkomstig uit het hele land. De kerndocenten zijn stuk voor stuk gediplomeerde deskundigen infectiepreventie, opgenomen in het kwaliteitsregister van de beroepsvereniging VHIG. is er een contactmoment. Bovendien voert de begeleider met de student en diens praktijkbegeleider een portfoliogesprek. Dat vindt plaats op de werkplek van de student. Dat is meteen een mooie gelegenheid voor de begeleider om de werkplek van de student met eigen ogen te zien. De aanpak past in de persoonlijke benadering die het Wenckebach Instituut voorstaat. Faciliteiten Vanzelfsprekend kun je tijdens je opleiding gebruik maken van de Centraal Medische Bibliotheek (CMB) van het UMCG. Daarmee krijg je toegang tot alle relevante literatuur. Bovendien beschik je dan ook over statistiekprogramma s zoals SPSS. Tijdens de introductiedag krijg je een rondleiding door de CMB. Dan is er ook een instructie. Een andere belangrijke faciliteit is het Wenckebach Skills Center UMCG. Daar vind je bijvoorbeeld een complete verpleegafdeling, een operatiecomplex en een Intensive Care. De ruimtes zijn voorzien van de allernieuwste apparatuur en worden uitsluitend gebruikt voor onderwijsdoeleinden. Lessen over bijvoorbeeld algemene voorzorgsmaatregelen, handhygiëne en isolatiemaatregelen vinden daar plaats. Ook het juist toepassen van medische materialen en hulpmiddelen oefen je daar. Informatievoorziening Voor de informatievoorziening naar studenten en praktijkbegeleiders gebruikt het Wenckebach Instituut Nestor, een digitale leeromgeving. Nestor biedt je toegang tot de roosters, de lesinhoud en andere relevante informatie. Ook je praktijkbegeleider kan met dit medium op de hoogte blijven. Per leergang verzorgt het Wenckebach Instituut twee of drie keer bijeenkomsten voor praktijkbegeleiders. De praktijkbegeleiders horen dan meer over de voortgang van de opleiding en kunnen ervaringen uitwisselen. Verder wordt er aandacht besteed aan specifieke onderwerpen op het gebied van onderwijs en begeleiding van studenten. diverse praktische facetten van de opleiding aan de orde. De introductiedag vindt plaats in het Onderwijscentrum van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Afsluiting van de opleiding De opleiding wordt afgerond met een paper. Hiervoor kies je een actueel onderwerp op het gebied van hygiëne en infectiepreventie in de eigen instelling. Het kan gaan om een onderzoeksverslag, een risicoanalyse of een beleidsplan. Voor het schrijven van dit paper heb je drie maanden de tijd. Tijdens deze maanden zijn er twee terugkomdagen waarin de student de voortgang van het schrijfproces bespreekt met de kerndocent(en) en betreffende vakdocenten. Je verdedigt je paper tegenover een commissie van inhoudsdeskundigen. Deze beoordelen het paper zelf en de manier waarop je het verdedigt. De opleiding wordt feestelijk afgesloten met een diplomering en een afstudeersymposium. De studenten presenteren hun paper aan collega s en andere belangstellenden. Tijdens het symposium verzorgt een key-note-speaker bovendien een presentatie. PROGRAMMA Hierna vind je een overzicht van de belangrijkste onderwerpen per module. Op de digitale leeromgeving Nestor vinden studenten het complete programma en alle andere benodigde informatie. Het programma bestaat uit de volgende vijf modules: - Vakinhoudelijk handelen 1 basis - Communicatie en samenwerking 1 basis - Vakinhoudelijk handelen 2 specifiek - Communicatie en samenwerking 2 vervolg - Kwaliteitszorg Alle modules sluit je af met een proeve van bekwaamheid. 17 Begeleiding vanuit het Wenckebach Instituut Iedere student krijgt tijdens de opleiding een vaste begeleider. Dat is een van de kerndocenten. Tijdens iedere onderwijsbijeenkomst Introductiedag Voorafgaand aan de opleiding vindt er een introductiedag plaats. Tijdens deze introductiedag maken de studenten kennis met elkaar, met de kerndocenten en het Wenckebach Instituut. Er komen

10 module 1 vakinhoudelijk handelen 1 basis module 3 vakinhoudelijk handelen 2 specifiek module 4 communicatie en samenwerking 2 vervolg Portfoliogesprek 18 Module 1 telt ongeveer 120 uren, verdeeld over ongeveer 20 lesdagen. Onderwerpen zijn onder meer: - Inleiding in de microbiologie - Laboratoriumdiagnostiek - Infectieleer: weerstand, immuniteit, epidemiologie - Antibiotica - Reiniging, desinfecteren, sterilisatietechnieken - Infectieziekten - Introductie in surveillance van infectieziekten - Antibiotic stewardship Studenten krijgen tijdens deze module onder andere rondleidingen in het UMCG met als aandachtspunten water en lucht, de grootkeuken en de ziekenhuisapotheek. module 2 communicatie en samenwerking 1 basis Module 2 telt ongeveer 70 uren, verdeeld over ongeveer 10 lesdagen. Onderwerpen zijn onder meer: - Basisbegrippen communicatie - Onderhandelen, overtuigen, omgaan met weerstanden - Schriftelijke communicatie - Het geven van feedback - Presenteren - Instrueren, adviseren, informeren - Samenwerken - Projectmatig werken Tijdens deze module verzorgt iedere student een presentatie. In module 3 worden vooral veldspecifieke onderwerpen behandeld. Het programma verschilt op veel onderdelen per uitstroomprofiel. De module telt ongeveer 70 uren, verdeeld over ongeveer 10 lesdagen. Onderwerpen zijn onder meer: Uitstroomprofiel Publieke gezondheidszorg - Een selectie van de belangrijkste risicoprofielen die de LCHV benoemde zoals instellingen voor mensen met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking en zelfstandige behandelcentra s en privéklinieken - Aandacht voor bijvoorbeeld sauna s en zwembaden, seksinrichtingen, peuterspeelzalen en tatoeage- en piercinginrichtingen. - Ship sanitation - Voedselveiligheid Uitstroomprofiel Ziekenhuishygiëne - Ziekenhuisinfecties - Infecties op de OK, de afdeling chirurgie en IC - Infectiepreventie bij specifieke patiëntengroepen zoals dialysepatiënten - Surveillance van ziekenhuisinfecties Onderwerpen die gezamenlijk worden behandeld: - Infectiepreventie: bouw en verbouw - Laboratoriumdiagnostiek (vervolg): het afnemen van monsters - Infectiepreventie in verpleeghuizen - Infectiepreventie: specifieke medische apparatuur Module 4 telt ongeveer 40 uren, verdeeld over ongeveer 7 lesdagen. Een deel van het programma wordt gezamenlijk doorlopen. Een deel van het programma verschilt per uitstroomprofiel. Uitstroomprofiel Publieke gezondheidszorg - Samenwerking rond de infectieziektenbestrijding - Samenwerking rond publieksevenementen Uitstroomprofiel Ziekenhuishygiëne - Samenwerking binnen commissies Onderwerpen die gezamenlijk worden behandeld: - Richtlijnen infectiepreventie - Toetsing en handhaving - Outbreak management - Effectief vergaderen - Leiding geven en ontvangen module 5 kwaliteitszorg Deze laatste module staat in het teken van kwaliteit. De module telt ongeveer 80 uren verdeeld over zo n 13 onderwijsdagen. Onderwerpen zijn onder meer: - Audit en inspectiebezoek - Onderzoeksmethodoilogie - Risico-analyses - Enquête- en interviewtechnieken - Kwaliteitssystemen - Implementatiestrategieën - Juridische aspecten De kerndocent brengt minimaal een keer een werkbezoek aan je organisatie. Zo krijgt hij of zij een beter beeld van de instelling waar je werkt en je plek daarbinnen. Dat bezoek wordt gecombineerd met een portfoliogesprek. Aan de hand van je portfolio bespreek je met je praktijkbegeleider en de kerndocent de voortgang van de opleiding en je professionele groei. 19

11 20 Integratie theorie praktijk Studenten moeten zich veel parate kennis eigen maken. De opleiding telt bijna 60 lesdagen. Natuurlijk, docenten doen er alles aan om de stof zo te presenteren dat studenten de nieuwe kennis en inzichten kunnen vertalen naar hun praktijk. Maar het blijft theorie. Hoe helpen we studenten om die theorie in praktijk te brengen? Allereerst door goede voorbereidingsopdrachten en verwerkingsopdrachten. En door studenten doelen te laten formuleren en hen daarop te laten reflecteren in bijvoorbeeld het portfolio en het portfoliogesprek. En door stages te plannen. Maar het is toch vooral de bevlogenheid van de praktijkbegeleiders die daarvoor zorgt. Praktijkbegeleiders ondersteunen de student bijvoorbeeld bij het formuleren en bewaken van de leerdoelen. Ze beoordelen enkele verwerkingsopdrachten en proeven van bekwaamheid. De bijdrage van de praktijkbegeleider is daarmee cruciaal voor de integratie van de theorie in de praktijk. Afsluitende proeve van bekwaamheid De afsluitende proeve van bekwaamheid voor deze module is tegelijkertijd de eindopdracht voor de gehele opleiding. Je doet een onderzoek of een risicoanalyse. Hiermee toetsen we in hoeverre je een verbinding kunt leggen tussen de verworven kennis en vaardigheden en je praktijk. Je schrijft voor deze eindopdracht een paper en voorziet dat bovendien van enkele stellingen. Deze stellingen verdedig je voor een commissie van deskundigen van het opleidingsinstituut. Zij beoordelen de eindopdracht. Daarna presenteer je je paper in je eigen organisatie. Deze presentatie wordt beoordeeld door je praktijkbegeleider en je leidinggevende. PRAKTIJKDEEL VAN DE OPLEIDING Onderwijs is volgens het Wenckebach Instituut een gezamenlijke verantwoordelijkheid van student, docent en de praktijk waarin de student werkt en leert. Het is een partnerschap. Het succes van de opleiding is mede afhankelijk van de invulling van het praktijkgedeelte. Voor deze opleiding bestaat het praktijkdeel uit praktijkbegeleiding door de praktijkbegeleider en uit een aantal stages. Hierna vind je informatie over wat de opleiding verwacht van de praktijk. Praktijkbegeleiding De praktijkbegeleider begeleidt de student in het praktijkdeel van de opleiding. Hij of zij fungeert daarbij ook als rolmodel. De praktijkbegeleider is zelf minimaal vijf jaar werkzaam als deskundige infectiepreventie binnen het werkveld waarvoor de student opgeleid wordt en is opgenomen in het kwaliteitsregister van de VHIG. Stages Studenten lopen een groot aantal - veelal korte - stages. In totaal is de studielast daarvan ongeveer 180 uur. Je regelt deze stages zelf. Per stage formuleer je (behalve de leerdoelen vanuit de opleiding) ook een persoonlijk stagedoel. Dat doel is duidelijk gerelateerd aan je werksituatie. Van een aantal stages schrijf je een beknopt verslag. De stage en het verslag worden beoordeeld door degene die je in de betreffende instelling of organisatie begeleidde. Waar je stage loopt, is afhankelijk van het uitstroomprofiel. Alle studenten lopen ten minste stage bij een afdeling medische microbiologie, een sterilisatie-afdeling, een ziekenhuisapotheek (waarin speciaal aandacht voor werken volgens de richtlijnen good manufacturing practice) en een verpleeghuis. De studenten met uitstroomprofiel Ziekenhuizen en verpleeghuizen lopen stage bij enkele verpleegafdelingen. De studenten met uitstroomprofiel Publieke gezondheidszorg lopen stage bij een afdeling Infectiebestrijding van de eigen of een andere GGD of een stage bij een afdeling Technische Hygiënezorg van een andere GGD dan daar waar de student zelf werkzaam is. Het doel is een bredere oriëntatie op organisatie en samenwerkingsverbanden. ONTWIKKELING VAN HET LEERPLAN Het leerplan is ontwikkeld door het Wenckebach Instituut. Een stuurgroep en een klankbordgroep uit het werkveld hebben ons daarbij op alle mogelijke manieren ondersteund. Voor het profiel DIP-ZH zijn de eindtermen gehanteerd die het CZO vaststelde. De stuurgroep bewaakt de kwaliteit, voortgang en ontwikkeling van het leerplan en de nieuwe opleidingsstructuur. De stuurgroep is als volgt samengesteld: Mevrouw drs. T.D.A. van der Ploeg Manager SoNH Wenckebach Instituut Mevrouw A.K. Westerhof Opleidingscoördinator De heer P.J. Caesar Kerndocent Mevrouw M.A. Bilkert-Mooiman Senior inspecteur IGZ De heer prof. dr. A. Friedrich Hoofd Medische Microbiologie en arts-microbioloog, UMCG De heer dr. P. van Wijk Deskundige Infectiepreventie, epidemioloog, VUmc Amsterdam De heer drs. T. Veenstra Hoofd LCHV Een klankbordgroep van kerndocenten en externe deskundigen gaf input voor de invulling van de modules. 21

12 ER IS BEHOEFTE AAN KRUISBESTUIVING Senior inspecteur bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg Marijke Bilkert juicht de nieuwe opzet van de oplei- 22 ding Hygiëne en Infectiepreventie in de gezondheidszorg hartelijk toe. Nu de zorg sterk transmuraliseert zien we dat er een overlap van belangen ontstaat tussen de publieke en de intramurale zorg. Er is echt behoefte aan kruisbestuiving. Marijke Bilkert is senior inspecteur bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg: Ik ben een vliegende keep, ik word erbij gevraagd als er vragen zijn rond infectiepreventie en aanverwante terreinen. Bilkert begon haar loopbaan als microbiologisch analist. Daarna werd ze ziekenhuishygiënist. Sinds 1985 werkt ze bij de inspectie. Bilkert hecht veel belang aan een gezamenlijke opleiding voor professionals op het gebied van hygiëne en infectiepreventie in de ziekenhuizen, verpleeghuizen, verzorgingshuizen en publieke gezondheidszorg. In 2011, bij de diplomering van de studenten van de Opleiding Hygiëne & Infectiepreventie in de publieke gezondheidszorg, pleitte ze hartelijk voor een vervlechting van de opleiding Ziekenhuishygiëne en de eerdergenoemde opleiding. Dat haar pleidooi nu gehoor vindt, juicht ze toe. Deskundigen infectiepreventie in ziekenhuizen strijden met name tegen zorginfecties veroorzaakt door de nuttige niet-ziekteverwekkende bacteriën die in het ziekenhuis juist zorginfecties kunnen veroorzaken. Door operaties, invasieve onderzoeken en medicijnen die de afweer remmen kunnen de nuttige bacteriën op de verkeerde plek komen (zoals steriele weefsels en de bloedbaan) en dan een zorginfectie veroorzaken. Ook is bij patiënten in het ziekenhuis het immuunsysteem vaak (tijdelijk) onvoldoende om die bacteriën onschadelijk te maken. Bovendien, in ziekenhuizen komen ook wat vaker resistente bacteriën voor. Door het noodzakelijk gebruik van antibiotica in ziekenhuizen kunnen resistente micro-organismen zich goed handhaven. De deskundigen infectiepreventie dragen bij om overdracht van resistente bacteriën van patiënt naar patiënt te beperken. In de thuissituaties komen infecties met deze lichaamseigen bacteriën zelden voor. Ook zijn resistente micro-organismen (nog) veel zeldzamer buiten ziekenhuizen. Daar gaat het meestal om de klassieke infectieziekten door specifieke ziekteverwekkende micro-organismen. Denk aan mazelen, bof, legionella of tbc. En in verpleeghuizen kunnen zowel zorginfecties als infectieziekten voorkomen. In alle gevallen betreft de benodigde expertise de microbiologische overdracht. Kruisbestuiving Hoewel er grote verschillen zijn tussen zorginfecties en infectieziekten zijn er ook veel overeenkomsten. In beide gevallen is voor preventie en bestrijding kennis nodig over de eigenschappen van micro-organismen. Maar, zegt Bilkert, nu de zorg sterk transmuraliseert zien we dat er een overlap van belangen ontstaat tussen de publieke en de intramurale zorg. Er is nu echt behoefte 23

13 aan kruisbestuiving. De nieuwe opleiding maakt dat mogelijk. De professionals hebben dan dezelfde achtergrond. Ze spreken dan dezelfde taal. Bilkert: Binnen de GGD s is de preventie van infecties en de bestrijding van uitbraken veelal ondergebracht bij twee verschillende bedrijfsonderdelen. Als er een uitbraak is van hepatitis A zoekt de GGD naar de bron en als die gevonden is neemt men maatregelen. De preventie van hepatitis A ligt ergens anders. In ziekenhuizen daarentegen is de deskundige infectiepreventie belast met beide aandachtsgebieden. Bij een uitbraak doet de deskundige infectiepreventie het bron- en contactonderzoek (uitbraakmanagement) en besteedt daarnaast aandacht aan de preventie. Bilkert: In vredestijd gaat alle energie zitten in preventie en surveillance van zorginfecties. In oorlogstijd is het gewoon alle hens aan dek voor het uitbraakmanagement. Bilkert heeft een paar zaken op haar verlanglijstje staan. We zouden graag zien dat de in de publieke zorg de aandacht voor infectiepreventie toeneemt. En er moeten meer deskundigen infectiepreventie aan de slag in verpleeghuizen. Dat hoeven van Bilkert geen fulltime functionarissen te zijn. Er zijn verpleeghuizen die bijvoorbeeld via de GGD, ziekenhuis of adviesbureau voor infectiepreventie deskundigen infectiepreventie inhuren. Zij kunnen meewerken aan het opstellen van werkinstructies en uitleg geven over het waarom van bepaalde maatregelen. In verpleeghuizen is de zorg weliswaar meestal niet erg complex maar de patiënten zijn vaak erg kwetsbaar. Nu zijn onze verpleeghuizen nog geen reservoir van resistente bacteriën. Dat moet zo blijven. Ook daar is echt een wereld te winnen, ook qua comfort voor de patiënten. Driedaagsen Studenten komen uit alle delen van het land. Voorheen bestond de opleiding uit één tweedaagse ongeveer eenmaal per drie weken. De ervaring leerde dat veel studenten die frequentie belastend vonden. Ook omdat ze relatief weinig tijd hadden voor de verwerkingsopdrachten en de 24 Tussen de publieke en intramurale gezondheidszorg zijn ook veel raakvlakken. Wanneer er in een ziekenhuis een patiënt is gediagnostiseerd met tbc zijn er maatregelen nodig in en buiten het ziekenhuis. Dan is het goed als de infectiepreventie-deskundigen van de GGD en het ziekenhuis goed kunnen communiceren. Dat zal ook meer en meer nodig zijn bij resistente micro-organismen. 25 Een prachtig veiligheidssysteem Dit klinkt misschien wel wat erg zorgelijk, Bilkert haast zich om te zeggen dat we in Nederland de zaken rond infectiepreventie in de zorg bijzonder goed voor elkaar hebben. Ze verwijst naar het EHEC-drama in de zomer van In Duitsland waren er veel verschillende partijen die allemaal een bepaalde betrokkenheid hadden. Op zo n moment zie je dat we in Nederland een prachtig veiligheidssysteem hebben opgebouwd. Ook ten tijde van het legionella-drama in Bovenkarspel werd de bron snel gevonden en werkten de verschillende diensten goed samen. Maar ja, volgens de inspectie kan het altijd beter. voorbereidende opdrachten. De opleiding in de nieuwe vorm telt bijna 20 extra lesdagen. Daarom is gekozen voor een opzet van 19 onderwijsbijeenkomsten van drie dagen. De frequentie van de lesweken is daarmee omlaag gebracht terwijl de beschikbare tijd in de klas behoorlijk is uitgebreid.

14 ZIEKENHUISHYGIËNE IN EEN VERPLEEGHUIS 26 Willem den Hartog is van huis uit verpleegkundige. Hij werkte als B-verpleegkundige, A- verpleegkundige en als bedrijfsverpleegkundige. Hij werkt inmiddels alweer 10 jaar als arbo-coördinator bij de ZZG zorggroep, een grote zorgaanbieder in de regio rond Nijmegen. De ZZG-groep exploiteert 20 verpleeghuizen en verzorgingshuizen en levert thuiszorg en kraamzorg. Den Hartog volgde de opleiding Ziekenhuishygiënist. Hij was de eerste die de opleiding volgde en toch niet in een ziekenhuis werkt. Als arbocoördinator ben ik belast met infectiepreventie voor onze medewerkers. Als bedrijfsverpleegkundige had ik al wel ervaring op het gebied van biologische agentia. Ik werd pas echt enthousiast over infectiepreventie toen ik samenwerkte met professor dr. Andreas Voss, medischmicrobioloog in het Canisius Ziekenhuis en hoogleraar Infectiepreventie bij de Radbouduniversiteit. Voss ontwikkelde in het kader van een Euregio-project een kwaliteitscertificaat voor verpleeghuizen op het gebied van hygiëne en infectiepreventie. Een van de eisen was het opleiden van een aantal medewerkers tot Hygiëne- en kwaliteitsmedewerker. In onze instelling was ik belast met de coördinatie en volgde ik zelf als één van de eersten de opleiding. Een uniek project. We hebben 35 medewerkers opgeleid. Als arbocoördinator moest ik hen begeleiden. Daarom had ik behoefte aan veel meer achtergrond. En dus wilde ik de opleiding tot ziekenhuishygiënist volgen. BMRO in verpleeghuizen Maar dat kon niet. Om die opleiding te mogen volgen, moet je in een ziekenhuis werken. Ik heb toen een paar keer met Paul Caesar van het Wenckebach Instituut gebeld. Paul zei ten slotte: Jij bent zo gemotiveerd, we kunnen je gewoon niet weigeren. Toen kon ik alsnog de opleiding doen. Ik kreeg alleen niet het door de CZO erkend diploma maar een certificaat van het Wenckebach Instituut. De opleiding is erg gericht op ziekenhuizen. Dat moet echt anders. Er zijn zoveel andere instellingen waar men baat zou hebben bij deze opleiding. Als je ziet hoe snel de resistentieproblematiek groeit Wij krijgen met enige regelmaat patiënten met een BRMO uit een ziekenhuis. Onze medewerkers hebben dan soms geen idee wat ze met die patiënten aan moeten. Daarom maakte ik een protocol over BRMO s. Daar bleek veel behoefte aan te zijn. Warm applaus Het onderwerp leeft erg, merkte ik laatst. Ik pleitte tijdens een symposium in Amsterdam ervoor dat verpleeghuismedewerkers ook kunnen meedraaien in de opleiding tot ziekenhuishygiënist. Ik kreeg een warm applaus. Maar de CZO eist dat studenten in een ziekenhuis werken. In de huidige opzet van de opleiding is dat ook wel begrijpelijk. Module 3 was bijvoorbeeld erg gericht op ziekenhuizen. Het reinigen van endoscopen bijvoorbeeld, of de infectiepreventie binnen een OK. Als je dat goed wilt leren, is een ziekenhuissetting belangrijk. Ik ben dus blij met de nieuwe opzet met twee uitstroomprofielen. Al zou ik het liefst een opleiding zien met drie uitstroomprofielen. Dan leid je op voor drie soorten adviseurs: adviseurs in een ziekenhuis, adviseurs in een verpleeghuis of andere instelling en adviseurs in de publieke gezondheidszorg. Bij de GGD Hart voor Brabant werken bijvoorbeeld drie HIP-adviseurs. Zij worden door organisaties ingehuurd om beleid te maken. Binnen de ZZG zorggroep kunnen we dat nu zelf. Dat is belangrijk. Anders blijf je achter de feiten aanhobbelen. 27

15 IK SNAP HET ALS ZO N MAN KNETTERGEK WORDT Persoonlijke aanpak Bij een beroepsopleiding is persoonlijke aandacht belangrijk. De maximale Wat maakt een goede ziekenhuishygiënist tot een heel goede zieken- groepsgrootte is daarom vastgesteld op 14 deelnemers. En we wijzen aan iedere huishygiënist? Inlevingsvermogen zegt Mieke Louwers stellig. student een kerndocent als begeleider Ze is sinds 2010 ziekenhuishygiënist in het Maxima Medisch Centrum. Daarvoor werkte ze 10 jaar bij de GGD Hart voor Brabant. En daarvoor toe. Deze begeleider heeft tijdens iedere onderwijsbijeenkomst persoonlijk contact met de student. En deze begeleider bezoekt werkte ze bij enkele andere ziekenhuizen in de regio. Al weer 30 jaar, in het portfoliogesprek de student binnen 28 ontdekt ze al vertellend. Ze schreef samen met Peter van Oost al eerder een curriculum voor de opleiding Hygiëne en Infectiepreventie zijn of haar instelling. Heb je vragen of moet je even sparren in de periode tussen de onderwijsbijeenkomsten, dan kun je bij de 29 in de openbare gezondheidszorg. Wat maakt haar vak tot een begeleider terecht. mooi vak? De uitdaging. Niet om waterdichte protocollen te maken. Nee, de uitdaging is om protocollen te maken die werkbaar zijn en tegelijkertijd zorgen voor veiligheid voor patiënt en medewerker. Wat kan wel, wat kan niet? Het gaat in ons vak vooral om bewustwording. Wij maken het onzichtbare zichtbaar. Ik werkte hiervoor bij de GGD als hygiënist. Ik had als aandachtsgebied onder meer de verpleeghuizen en de verzorgingshuizen. Maar ik kwam ook wel bij piercingstudio s, tattooshops, mini-campings, bordelen, kermissen. De GGD controleert en verleent - namens de minister van VWS - de vergunning voor de piercingstudio s en tattooshops. Dat was erg boeiend werk. Commerciëler Het mooie van mijn huidige werk bij het Maxima Medisch Centrum is de vakinhoudelijke complexiteit. Het ziekenhuis heeft onder meer een dialyseafdeling en een IC voor pasgeborenen. Hoe complexer de zorg, hoe interessanter ons werk is. En in een ziekenhuis kun je wat vaker langsgaan bij afdelingen waar je je wat zorgen over maakt. Een GGD is toch wat commerciëler gestuurd. Het vak heeft beslist toekomst. Het is geen vechten tegen de bierkaai. Ik zie gewoon in de 30 jaar dat ik dit doe dat mensen veel beter weten wat de risico s zijn van microorganismen. Als er niets gebeurt, doe je het goed. Dat is soms wel wat raar. Ik was onlangs met een collega bij een cursus over outbreakmanagement. We hebben de afgelopen jaren geen uitbraak gehad. We werden wat zenuwachtig. Kijken we niet goed? Missen we iets? Maar laat ik het afkloppen, het kan zomaar veranderen natuurlijk. Inlevingsvermogen Uiteindelijk zijn er niet veel verschillen in de eisen die aan de hygiënist in ziekenhuizen en in de openbare gezondheidszorg worden gesteld. In beide settingen moet je goed onder druk kunnen werken. Je moet onmiddellijk kunnen schakelen. En in beide settingen moet je beschikken over inlevingsvermogen. Je moet je kunnen inleven in de patiënt, in de arts, in de huishoudelijk medewerker, in de verpleegkundige. Als een varkensboer bij ons wordt opgenomen moet hij in isolatie. Stel je voor: zo n man die altijd ruimte om zich heen heeft en kan gaan en staan waar hij wil, die zit de hele dag in zo n isolatiekamer. Ik snap het als zo n man knettergek wordt. Je moet hem dat echt uitleggen. En dat betekent dat je je moet kunnen inleven in zijn situatie. Ik ben blij met het Groninger concept omdat het de samenwerking tussen de verschillende velden verbetert. Je bouwt een netwerk op, ook met collega s buiten het ziekenhuis. Dat is belangrijk want de zorg houdt niet op buiten het ziekenhuis. We worden ouder en ouderen zijn nu eenmaal kwetsbaarder. Je vergroot zo de mogelijkheden om in te grijpen.

16 DE NIEUWE OPLEIDING ZORGT VOOR KRUISBESTUIVING Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid Het Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid (LCHV) heeft als doel het ontwikkelen, coördineren en afstemmen van een landelijk eenduidig en praktisch beleid op het gebied van de technische Thijs Veenstra is hoofd van het LCHV, het Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid. Op 20 april 2012 tweette het LCHV Vandaag zijn de eerste Hygiënisten Publieke Gezondheidszorg gediplomeerd in Groningen. Het LCHV is trots! Welke #GGDen volgen? #toekomst. Waarom is de LCHV trots? Veenstra legt uit: hygiënezorg. Dit doet zij door richtlijnen te ontwikkelen, als vraagbaak en communicatiekanaal te fungeren en voorlichtingsmaterialen en aanverwante zaken te ontwikkelen. Het Landelijk Centrum Hygiëne en veiligheid is een onderdeel van het RIVM en is gevestigd bij de GGD Amsterdam. 30 Er zijn 28 GGD en in Nederland. Veel daarvan hebben geen adviseur Hygiëne en infectiepreventie. Daarom hebben wij indertijd mede het initiatief genomen voor die opleiding. Die diplomering was dus beslist een mijlpaal. We merken dat er bij GGD en veel belangstelling is voor de opleiding. Maar ja, men ziet op tegen de investering in tijd en geld. Maar ik weet zeker dat er nu meer GGD en gaan volgen. Het belang van kennis over micro-organismen is groot. De resistentieproblematiek groeit. En we zien bijvoorbeeld ook dat de micro-organismen zich verplaatsen van een ziekenhuis naar een verpleeghuis. En omgekeerd. Dat gebeurt steeds vaker. Iedere GGD zou iemand in huis moeten hebben die verpleeghuizen en verzorgingshuizen over dergelijke problematiek kan adviseren en die als inhoudsdeskundige zijn of haar collega s bij de GGD en kan bijstaan. Gedragsverandering Het gaat dan ook om expertise rond gedragsverandering op dit terrein. Infectieadviseurs voorkomen geen infectie. Dat doen de medewerkers van de instellingen. De nieuwe opleiding richt zich sterk op het implementeren van nieuwe aanpakken, op het realiseren van gedragsverandering. GGD en die in verpleeghuizen adviseren kunnen daar ook op dat terrein heel waardevol zijn. In 2011 startte de opleiding Hygiëne en infectiepreventie in de openbare zorg. We zien dat er veel overeenkomsten zijn tussen die opleiding en de opleiding Ziekenhuishygiëne. Veel van de leerstof overlapt elkaar. Wij juichen het daarom toe dat de opleidingen nu grotendeels worden samengevoegd. En we hebben gezien dat de onderwerpen die werkveldspecifiek zijn voldoende in de verschillende uitstroomprofielen uit de verf komen. De LCHV is dus heel tevreden dat het zo gelopen is. Uitbraakteam De samenwerking tussen verschillende partijen in de zorg kan beter. De lijnen ontbreken vaak. Terwijl problemen met microorganismen zich beslist niet beperken tot de muren van een organisatie. We zien dat de samenwerking lokaal vaak prima verloopt. Sommige GGD en hebben professionals in dienst die zijn opgeleid als ziekenhuishygiënist of de opleiding Hygiëne en infectiepreventie in de openbare zorg volgden. Maar wij als LCHV willen de garantie dat die expertise ook elders beschikbaar is. Ongeacht waar zo n uitbraak optreedt, in een instelling of in de openbare zorg. De betrokken partijen moeten elkaar kunnen vinden en gezamenlijk beleid maken. De verschillende velden moeten wat ons betreft meer samenwerken. Deze nieuwe opleiding zorgt voor kruisbestuiving en zal daar zeker aan bijdragen. 31

17 32 Kom oefenen. Kom leren Het Wenckebach Skills Center UMCG biedt ruimtes en faciliteiten voor simulatie- en vaardigheidsonderwijs. Studenten, artsen en verpleegkundigen oefenen hun vaardigheden in de veilige setting van het skillscenter. En wie heeft geoefend, voelt zich zekerder. Beter voor de patiënt en beter voor de student. Het skillscenter beschikt over een complete OK, een volledig ingerichte 4-persoons patiëntenkamer en een Intensive Care-kamer. De ruimtes zijn voorzien van audiovisuele faciliteiten om teamtrainingen en vaardigheidstrainingen te doen en na te Het Universitair Medisch Centrum Groningen is een groot, ambitieus universitair medisch centrum. Het ziekenhuis telt 1300 bedden, ruim 20 specialismen en zo n medewerkers. Maar het draait in het UMCG niet om cijfers. Het UMCG bouwt aan de toekomst van zorg. Topklinische zorg voor 3 miljoen mensen Het UMCG is het enige universitair medisch centrum in Noord-Nederland en biedt topklinische zorg en basiszorg aan ruim drie miljoen mensen. Voor een aantal aandoeningen komen patiënten uit heel Nederland (en daarbuiten) voor topreferente zorg. Het UMCG is bijvoorbeeld het grootste transplantatiecentrum van Nederland. Maar ook voor andere complexe aandoeningen of eenvoudige aandoeningen met ingewikkelde complicaties zijn patiënten in het UMCG aan het juiste adres. Ook op het gebied van de acute zorg heeft het UMCG een bijzondere opdracht: in heel Noord-Nederland plus een deel van het noorden van Duitsland is het UMCG het enige top-traumacentrum dat de hele keten van zorg, behandeling en revalidatie biedt. Een stad in een stad Het UMCG is een groot, royaal opgezet gebouw waar de patiënten zich prettig voelen en het voor medewerkers prettig werken is. Het ziekenhuis heeft een verrassende binnenhuisarchitectuur met winkelstraten en veel kunst. En: het ziekenhuis ligt pal in het sfeervolle centrum van de stad Groningen. Het ziekenhuis is een stad in de stad. Groningen De stad Groningen is het culturele centrum van Noord-Nederland. De stad telt ongeveer inwoners waarvan zo n studenten. Daarmee is Groningen veruit de jongste stad van Nederland. Groningen is een bruisende, sfeervolle stad waar je geweldig kunt wonen. De provincies Drenthe, Friesland en de landelijke omgeving van de stad Groningen bieden rust, natuur en heel veel mogelijkheden. Het Wenckebach Instituut Het Wenckebach Instituut is onderdeel van het UMCG en richt zich op de ontwikkeling en opleiding van professionals in de zorg. Het Wenckebach Instituut bestaat onder andere uit: - UMCG Postgraduate School of Medicine - UMCG School of Nursing & Health - Expertisecentrum Communicatie, Leiderschap, Assessment en Samenwerking Het Wenckebach Instituut werkt ook voor andere zorginstellingen in Noord- en Oost-Nederland en in specifieke gevallen ook voor landelijke en internationale opdrachtgevers. Veel gebeurt op maat, in nauw overleg met opdrachtgevers. 33 bespreken.

18 LOSLATEN 34 Het Atrium Medisch Centrum is een groot topklinisch ziekenhuis in Zuid-Limburg. Het ziekenhuis stuurt geregeld studenten naar de opleiding tot ziekenhuishygiënist in Groningen. Wiea Boertje is praktijkbegeleider van deze studenten. Ja, het is ver, weet ook zij De opleiding wordt tegenwoordig ook in Utrecht aangeboden. We zullen daar zeker ook informatie vragen. Feit is: het loopt gewoon goed in Groningen. De opleiding is erg gestructureerd. Die modules zitten goed in elkaar en zijn glashelder. En ik waardeer het contact met de praktijkbegeleider dat Groningen aanbiedt. Dat gebeurde toen in Nieuwegein. In die bijeenkomst werd de opleiding van a tot z uit de doeken gedaan. De doelstellingen, de modules, wat je rol als praktijkbegeleider is en ook wat niet hoort bij die rol. Voor mij is die rol allereerst ondersteunend. Ik zorg dat de student genoeg mogelijkheden heeft om de leerdoelen te halen. Maar in feite is natuurlijk het hele team praktijkbegeleider. Daarnaast ben ik als begeleider degene die met de student de voortgang van de studie doorspreekt. Ik probeer vooral te luisteren. Ik ga de dingen niet voorkauwen. Het is aan hen om mij te vertellen hoe ze de leerdoelen gaan bereiken. Hoe ze iets gaan aanpakken. En als ik denk: Dat is niet handig zeg ik dat. Begeleiden is toch allereerst loslaten. Houding en gedrag Als afdeling Hygiëne en Infectiepreventie hebben we eigenlijk altijd mensen in opleiding. Dat zorgt voor nieuwe inzichten, voor vers bloed. Nu hebben we een student in Groningen die is opgeleid als Gezondheidswetenschapper. Dat maakt veel verschil, ook in de opleiding. Vorig jaar hadden we ook iemand met die achtergrond in opleiding. Ze hebben minder ziekenhuiservaring en sommige onderdelen van de opleiding vergen dus wat meer uitleg. Andere punten juist wat minder. Op het gebied van statistiek kan ik bijvoorbeeld veel van hen leren. Ik vind overigens dat men in Groningen z n best doet goed om te gaan met de verschillende beginsituaties van de studenten. Ook voor hen is het moeilijk om training op maat te geven. De praktijksituatie van onze studenten zijn goed door hen in kaart gebracht. Doorleren Ik zou graag zien dat er een een masteropleiding komt. Dat zou interessant zijn voor ons. En ik zou graag zien dat er losse modules worden aangeboden op specifieke onderwerpen, zoals epidemiologie. Zo kunnen ook afgestudeerden doorleren. Dat hoort erbij. Het vak is in de loop der jaren gelukkig steeds verder geprofessionaliseerd. Vroeger zei men: een ziekenhuishygiënist is een verpleegkundige met rugklachten. Dat imago hebben we nu definitief van ons af gegooid. 35

19 EEN ENORM VERSCHIL Christa van Dijk is deskundige infectie-preventie bij de GGD in 36 Amsterdam. Ze deed de opleiding Hygiëne en infectiepreventie in de publieke gezondheidszorg in 2011 en Bij de GGD coördineert ze het team dat zich richt op uiteenlopende zaken als voedselveiligheid, shipsanitation en publieksevenementen: Het is heel afwisselend werk. We komen overal. Wij adviseren en inspecteren. Maar ik zie onszelf toch in de eerste plaats als adviseurs: je wilt toch dat klanten het beter gaan doen. Ik volgde de opleiding Hygiëne en Infectiepreventie voor de publieke gezondheidszorg omdat ik meer onderbouwing zocht van mijn handelen. Ik heb er erg veel geleerd al is er best veel alweer wat weggezakt. Het was de eerste keer dat de opleiding verzorgd werd. Toen ik me inschreef hadden de initiatiefnemers bedongen dat de opleiding door zou gaan, hoe dan ook. Dat leidde ertoe dat we met drie deelnemers de opleiding volgden. Dat is natuurlijk te weinig om kostendekkend te werken. En soms was er te weinig tijd. Vanaf het begin zeiden wij: we willen best meedraaien met de groep ziekenhuishygiënisten in opleiding. Voor ons is het voordeel dat we kennis konden delen met meer mensen. Voor de specifieke dingen konden we dan gedrieën lessen volgen. Dat kon helaas om allerlei redenen niet. Nieuwe aanpak Nu zit ik in de begeleidingscommissie van de nieuwe opleiding. Daarin is veel verbeterd voor onze beroepsgroep. Voor ons uitstroomprofiel heeft het Wenckebach Instituut veel leerstof geschrapt die speciaal gericht is op intramurale zorg. Dat is veel beter. Zo komt er tijd vrij voor onderwerpen die veel dichter bij ons werk liggen. Bovendien: toen wij de opleiding volgden kwamen veel docenten uit de ziekenhuiswereld. Er zit natuurlijk een enorm verschil tussen die wereld en onze wereld. We moesten dan vaak zelf de vertaalslag maken. Dankzij de nieuwe aanpak komt er meer ruimte voor docenten uit de publieke sector. Het is een kwestie van groeien. Prioriteiten Dat de opleiding in Groningen verzorgd wordt, vond ik geen punt. Ik houd wel van reizen. Je gaat op woensdagochtend naar Groningen. Dan zijn er nauwelijks files. En vrijdagavond staan de files er meestal ook niet. s Avonds aten we meestal samen; ik ging daarna naar mijn hotel, net buiten Groningen. Je trekt toch een hele dag intensief met elkaar op. Dan is het wel prettig om even alleen te zijn. Gewoon wat tv kijken en lekker vroeg naar bed. Ik heb wel gemerkt dat je het thuis goed moet organiseren. Je moet echt dingen opzij zetten, prioriteiten stellen. Ook op je werk trouwens. Af en toe zeggen: dat gaat nu niet. En maak goede afspraken met je werkgever over wat je in je eigen tijd doet en wat je in de baas zijn tijd doet. 37

20 Informatie en inschrijven Alle actuele informatie zoals de startdata en de roosters vind je op de website Op deze website kun je je ook inschrijven. Wil je iemand over de opleiding spreken, dan kan dat natuurlijk. Opleidingscoördinator Annie Westerhof of een van de kerndocenten vertellen je graag meer over de opleiding. De kerndocenten die meewerken aan deze opleiding zijn: - Paul Caesar - Tiny Jilesen - Nina van der Weg-Lamsma - A.K. Westerhof Je kunt hen telefonisch bereiken via het nummer van het secretariaat: Algemene contactgegevens De opleiding Hygiëne en infectiepreventie in de gezondheidszorg wordt verzorgd door het Wenckebach Instituut van het Universitair Medisch Centrum Groningen, School of Nursing & Health (t) (e) Zie ook Colofon Redactie: Wout Sorgdrager Communicatie, Leermens Vormgeving: Douwe Buiter, UMCG Fotografie: Antoinette Borchert (Groningen), Bert Dercksen (Groningen) Olivier Fourniguet (Amsterdam), Hans Raymaekers (Elkenrade) en anderen Drukwerk: Zalsman Groningen PARTN ER S I N O N D ERWIJS Onderwijs is volgens het Wenckebach Instituut een gezamenlijke verantwoordelijkheid van student, docent en de praktijk waarin de student werkt en leert. Het is een partnerschap. De student is verantwoordelijk voor zijn of haar aandeel in het leerproces. Die verantwoordelijkheid kan niemand van hen overnemen. Deze verantwoordelijkheid betekent bijvoorbeeld dat de student op een pro-actieve manier zijn eigen leerdoelen formuleert, bewaakt en bijstelt. Het Wenckebach Instituut heeft haar onderwijs competentiegericht ingericht. Het portfolio is voor de student hét instrument om het eigen leerproces te sturen. Dat betekent dat de student bereid moet zijn om zichzelf in de spiegel te bekijken en om zich een spiegel te laten voorhouden. Door collega-studenten, door docenten en door collega s op de werkplek. Voor de collega s in de praktijk - kortweg de werkplek - betekent het partnerschap dat zij de student een omgeving bieden die werkomgeving én leeromgeving is. Collega s zijn niet alleen collega s maar ook rolmodel, spiegel en sparringpartner. Daarom is het belangrijk dat op de werkplek een heldere begeleidingsstructuur is en dat begeleider en student tijd hebben voor feedback en beoordelingen. Natuurlijk heeft de opleiding daarbij ook een verantwoordelijkheid. De opleiding kan desgevraagd ondersteunen, souffleren en initiëren. De student is weliswaar verantwoordelijk voor zijn of haar leerproces. Het is de docent die dat mogelijk maakt. Docenten van het Wenckebach Instituut zijn een bron van kennis en ervaring die gestoeld is op studie en actuele praktijkervaring. Bovendien zijn zij gesprekspartner en coach voor de studenten. Zij helpen de student bij het formuleren van diens leerplan. Zij geven goede feedback op de vorderingen van de student en inspireren studenten door voorbeeldgedrag en door voortdurend de lesstof te vertalen naar de praktijk. Docenten stimuleren de student om het beste uit zichzelf te halen. Voor het Wenckebach Instituut betekent het partnerschap vooral het zorgdragen voor de middelen, waarbij doelmatigheid voorop staat: goede docenten en faciliteiten die een zelfstandige leerhouding mogelijk maken. En: een inspirerend curriculum, geënt op de ontwikkelingen in de samenleving en de zorg. 39

Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ. Marijke Bilkert Senior inspecteur

Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ. Marijke Bilkert Senior inspecteur Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ Marijke Bilkert Senior inspecteur Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ De inhoud van deze presentatie

Nadere informatie

Hygiëne en Infectiepreventie

Hygiëne en Infectiepreventie Hygiëne en Infectiepreventie Wat betekent dit voor jou als doktersassistente? donderdag 12 november 2015 Wat is Infectiepreventie? Wie/wat zijn deskundigen infectiepreventie? Wat is de rol van medewerkers

Nadere informatie

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus)

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) De Eerst Verantwoordelijke Verzorgende (EVV er) is onmisbaar in de zorg en u wilt uw EVV er de juiste kennis en vaardigheden meegeven.

Nadere informatie

Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO

Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO Bijzonder Resistente Micro-Organismen Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO In deze folder vindt u meer informatie over Bijzonder Resistente Micro Organismen (BRMO) en Extended Spectrum Beta-Lactamase

Nadere informatie

HKM-er via het oog van de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ)

HKM-er via het oog van de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) HKM-er via het oog van de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) Marijke Bilkert inspecteur HKM-ers-Fontis 26 april 2 De inhoud van deze presentatie De rol van de inspectie voor de gezondheidszorg Relevante

Nadere informatie

IPM. Infectiepreventiemonitor voor ziekenhuizen

IPM. Infectiepreventiemonitor voor ziekenhuizen IPM Infectiepreventiemonitor voor ziekenhuizen Verantwoording afleggen over hygiëne en patiëntveiligheid In toenemende mate wordt van ziekenhuizen verwacht dat ze zich verantwoorden. Over financiën, over

Nadere informatie

De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten?

De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten? 24 e dag van de ziekenhuishygiene, 15 december Gent De Infectie preventie RIsico Scan (IRIS), een tool waar we allemaal mee aan de slag moeten? dr. Ina (L.E.) Willemsen Consultant Infectiepreventie Amphia

Nadere informatie

MRSA-positief, wat nu?

MRSA-positief, wat nu? Infectiepreventie MRSA-positief, wat nu? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is MRSA?... 3 Wie loopt het meeste risico MRSA op te lopen?... 3 MRSA-dragerschap... 4 Verspreiding van MRSA voorkomen...

Nadere informatie

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken www.segment.nl BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken Investeren in uw persoonlijk vakmanschap 3 Samen studeren in een vaste groep 3 Persoonlijke benadering 3 Gemotiveerde studenten 3 Enthousiaste

Nadere informatie

AvI (aandachtsvelder Infectiepreventie) in het

AvI (aandachtsvelder Infectiepreventie) in het AvI (aandachtsvelder Infectiepreventie) in het 26-04-2012 Fontys Er was eens een collega in opleiding beleidsplan diploma en klaar??? Infectie Preventie Commissie Raad van Bestuur .en toen Contact Fontys

Nadere informatie

Informatiebrochure Opleiding Reiniging en Desinfectie Flexibele Endoscopen

Informatiebrochure Opleiding Reiniging en Desinfectie Flexibele Endoscopen Informatiebrochure Opleiding Reiniging en Desinfectie Flexibele Endoscopen Wenckebach Instituut, Groningen en St. Antonius Academie, Nieuwegein-Utrecht Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd,

Nadere informatie

Ziekenhuizen. Persoonlijke hygiëne patiënt en bezoeker

Ziekenhuizen. Persoonlijke hygiëne patiënt en bezoeker Ziekenhuizen Persoonlijke hygiëne patiënt en bezoeker Werkgroep Infectiepreventie Vastgesteld: juli 2012 Revisiedatum: juli 2017 Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

Workshop infectiepreventie

Workshop infectiepreventie Workshop infectiepreventie Carolien Oldenkamp Berkelaar, deskundige infectiepreventie bestuurslid, trainer voorzitter a.i. Waar denk je aan bij infectiepreventie? Handhygiëne Bacteriën Schoonmaak Desinfectie

Nadere informatie

Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO

Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO Patiënteninformatie Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO Informatie over resistente bacteriën anders dan MRSA 1234567890-terTER_ Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO Informatie over resistente

Nadere informatie

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Portfoliobegeleiding Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Agenda Welkom Kennismaking Uitleg bijeenkomst Werkplekleren Inhoud portfolio Portfolio-opdrachten Eindkwalificaties Reflectie op de kernopgaven

Nadere informatie

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond!

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius Operatieassistent & anesthesiemedewerker Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Mensen opleiden vinden we belangrijk in Laurentius. Daarom

Nadere informatie

we invite you to grow

we invite you to grow we invite you to grow Talentprogramma Kwaliteitsverpleegkundige Zorgmanagement Bedrijfsvoering Medisch Verpleegkundig adviseur van het zorgproces 2 Doelgroep Verpleegkundigen niveau 4 en 5 met minimaal

Nadere informatie

MRSA. Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. Afdeling Infectiepreventie

MRSA. Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. Afdeling Infectiepreventie MRSA Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus Afdeling Infectiepreventie Inleiding U bezoekt de polikliniek van het Amphia Ziekenhuis of u bent in ons ziekenhuis

Nadere informatie

Infectiepreventie regio. i t Anja Schreijer, MD, PhD IVVU 16 september 2014 Arts Maatschappij & Gezondheid GGD regio Utrecht

Infectiepreventie regio. i t Anja Schreijer, MD, PhD IVVU 16 september 2014 Arts Maatschappij & Gezondheid GGD regio Utrecht Infectiepreventie regio Utrecht: casus antibioticaresistentie i t Anja Schreijer, MD, PhD IVVU 16 september 2014 j j,, p Arts Maatschappij & Gezondheid GGD regio Utrecht Disclosure Belangenverstrengeling:

Nadere informatie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie LOB matrix KWC afdeling SMS Noteer in onderstaand schema alle activiteiten die jij als professional of binnen de afdeling waar je werkzaam bent mee gewerkt wordt. Dit kunnen losse instrumenten zijn zoals

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

De Meerwaarde. Deskundige Infectiepreventie. van een. binnen de GGD Flevoland. Praktijkbegeleider: Tineke Steen

De Meerwaarde. Deskundige Infectiepreventie. van een. binnen de GGD Flevoland. Praktijkbegeleider: Tineke Steen Deskundige Infectiepreventie De Meerwaarde van een binnen de GGD Flevoland Student: Marianne Dooper Praktijkbegeleider: Tineke Steen Kerndocent: Tiny Jilesen Opleiding: Deskundige Infectiepreventie Publieke

Nadere informatie

De ziekenhuisbacterie MRSA Sluiting van een verpleegafdeling

De ziekenhuisbacterie MRSA Sluiting van een verpleegafdeling De ziekenhuisbacterie MRSA Sluiting van een verpleegafdeling Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2014 pavo 0638 Inleiding Op de afdeling waar u verblijft is een patiënt opgenomen (geweest) waarbij onverwacht

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Studentnummer: Naam aanmelder: Stap 1. Welkom heten en uitleggen wat het onderzoek inhoudt (Tijd: 5 minuten) Landelijk en bij de FEM is er sprake van een hoge

Nadere informatie

De meest gestelde vragen over MRSA

De meest gestelde vragen over MRSA De meest gestelde vragen over MRSA Inleiding In deze brochure treft u de meest gestelde vragen aan over MRSA en de antwoorden daarop. De brochure is een aanvulling op de ziekenhuisfolder waarin algemene

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Normen en Opleiding Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen (MSMH)

Normen en Opleiding Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen (MSMH) Normen en Opleiding Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen (MSMH) Kees van der Meulen Even voorstellen Kees van der Meulen 5 jaar MSMH (csa medewerker) in diverse ziekenhuizen 12 jaar teamleidinggevende

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

Verpleegkundige in opleiding

Verpleegkundige in opleiding Volg je hart, gebruik je hoofd Verpleegkundige in opleiding Opleiding verpleegkunde Zoek je zinvol werk en wil je graag voor mensen zorgen? Word dan verpleegkundige! Kom naar VUmc. Wij zijn je ideale partner

Nadere informatie

1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding

1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding 1. Mobiliteitscoach, van idee tot project: Inleiding De afsluitende bijeenkomst van het Leonardo-project Key to Mobility vond plaats in september 2011. Het resultaat van het project was een trainingscursus

Nadere informatie

Isolatieverpleging Op de algemene verpleegafdelingen

Isolatieverpleging Op de algemene verpleegafdelingen Isolatieverpleging Op de algemene verpleegafdelingen Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Infectiepreventie april 2014 pavo 0529 Inleiding U bent in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen. De arts

Nadere informatie

MRSA Radboud universitair medisch centrum

MRSA Radboud universitair medisch centrum MRSA U wordt behandeld in het Radboudumc en bent mogelijk in contact gekomen met de MRSA bacterie (Meticilline Resistente Staphylococcus Aureus). Dit kan zijn doordat u Beroepsmatig in aanraking komt

Nadere informatie

Dragerschap en behandeling van MRSA

Dragerschap en behandeling van MRSA Er is bij u besmetting met de bacterie MRSA (Methicilline resistente Staphylococcus aureus) ontdekt. S. aureus is een bacterie die tot de normale huidbewoners van de mens behoort. Daarnaast staat hij bekend

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Verpleging in isolatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Verpleging in isolatie PATIËNTEN INFORMATIE Verpleging in isolatie 2 PATIËNTENINFORMATIE Algemeen U bent opgenomen, of uw naaste is opgenomen, in het Maasstad Ziekenhuis en wordt in isolatie verpleegd. U bent door uw behandelend

Nadere informatie

MRSA positief: wat betekent dat?

MRSA positief: wat betekent dat? MRSA positief: wat betekent dat? Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Opleiding Crisiscoördinator Zorginstelling (CCZ)

Opleiding Crisiscoördinator Zorginstelling (CCZ) Opleiding Crisiscoördinator Zorginstelling (CCZ) Noord Nederland 2015 Een praktische opleiding over continuïteitsplanning, crisismanagement en crisiscommunicatie Inleiding Zorginstellingen zijn kwetsbare

Nadere informatie

2 Functies in de zorg

2 Functies in de zorg THEMA 2Functies in de zorg 1 Inleiding In de zorg werken heel veel mensen. Mensen zoals jij, zorghulpen, maar ook mensen met andere functies. In dit thema leer je welke andere functies je in de zorg tegenkomt.

Nadere informatie

Succesvolle carrière als (wijk)verpleegkundige? Verstand van Zorg

Succesvolle carrière als (wijk)verpleegkundige? Verstand van Zorg Succesvolle carrière als (wijk)verpleegkundige? Verstand van Zorg Opleiding én prachtbaan Verpleegkundige als regisseur van de zorg De komende jaren verandert de zorg ingrijpend. Steeds minder mensen verblijven

Nadere informatie

Leergang Compliance Officer in de Zorg. Dé Leergang Compliance Officer in de Zorg

Leergang Compliance Officer in de Zorg. Dé Leergang Compliance Officer in de Zorg Leergang Compliance Dé Leergang Compliance Leergang Compliance Dé Leergang Compliance Weet u wat het woord compliance betekent? Misschien herkent u het woord direct en weet u wat de betekenis is, maar

Nadere informatie

Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk

Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk Deze éénjarige leergang bereidt u voor op de functie van praktijkondersteuner/-verpleegkundige in de huisartsenpraktijk (POH). Het lesprogramma sluit

Nadere informatie

Jan Kluytmans, Greet Vos, Christina Vandenbroucke-Grauls, Alexander W. Friedrich,

Jan Kluytmans, Greet Vos, Christina Vandenbroucke-Grauls, Alexander W. Friedrich, Nederland groen in 2025: Hoe antibiotica resistentie optimaal te bestrijden. Jan Kluytmans, Greet Vos, Christina Vandenbroucke-Grauls, Alexander W. Friedrich, Andreas Voss en Marc Bonten Juni 2014 Al sinds

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

Wat is M RSA? Wat zijn de ziekteverschijnselen van M RSA? Hoe kun je M RSA krijgen en hoe kun je anderen besmetten?

Wat is M RSA? Wat zijn de ziekteverschijnselen van M RSA? Hoe kun je M RSA krijgen en hoe kun je anderen besmetten? MRSA In deze folder leest u wat MRSA is, welke gevolgen dit kan hebben voor uw opname en behandeling en welke maatregelen er genomen worden om de verspreiding van MRSA te voorkomen. U wordt behandeld

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor een operatie of een onderzoek. Artsen en verpleegkundigen

Nadere informatie

Opleiding bouwcoördinator

Opleiding bouwcoördinator Opleiding bouwcoördinator Werken als bouwcoördinator vraagt veel van een meester of juf. Naast de verantwoordelijk voor een groep ook nog een team aansturen. Het is niet vanzelfsprekend dat een goede juf

Nadere informatie

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn. Beroepstaak E Beginner

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn. Beroepstaak E Beginner OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE Ondersteuningsmagazijn Beroepstaak E Beginner Albeda college Branche gezondheidszorg Kwalificatieniveau 4 Crebo 95 Versie: Juli 2013 Fase: beginner Naam deelnemer:. 2

Nadere informatie

Infectiepreventie. Dragerschap van resistente bacteriën (behalve van MRSA)

Infectiepreventie. Dragerschap van resistente bacteriën (behalve van MRSA) Infectiepreventie Dragerschap van resistente bacteriën (behalve van MRSA) Drager van resistente bacteriën Er is geconstateerd dat u drager bent van een bacterie die ongevoelig (resistent) is voor bepaalde

Nadere informatie

Bedrijfseconomische impact

Bedrijfseconomische impact Bedrijfseconomische impact van infectieziekten 22 september 2009 Drs. Chrétien Haenen Coördinator Kwaliteitszorg Atrium Medisch Centrum Parkstad To help protect your privacy, PowerPoint prevented this

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Het doet ons bijzonder genoegen dat u de opleiding KT 2 (KorfbalTrainer 2) gaat volgen.

Het doet ons bijzonder genoegen dat u de opleiding KT 2 (KorfbalTrainer 2) gaat volgen. Beste cursist, Het doet ons bijzonder genoegen dat u de opleiding KT 2 (KorfbalTrainer 2) gaat volgen. U heeft bijgaand de handleiding voor de cursist en die voor de PB (PraktijkBegeleider) digitaal ontvangen.

Nadere informatie

MRSA. Wat is MRSA, wat zijn de gevolgen voor u, uw familie, voor medewerkers en andere patiënten?

MRSA. Wat is MRSA, wat zijn de gevolgen voor u, uw familie, voor medewerkers en andere patiënten? MRSA Wat is MRSA, wat zijn de gevolgen voor u, uw familie, voor medewerkers en andere patiënten? 2 Wat is MRSA? MRSA staat voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus. Stafylokokken zijn bacteriën

Nadere informatie

Bijzonder Resistente Micro-Organismen: informatie over bacteriën die in het ziekenhuis kunnen voorkomen

Bijzonder Resistente Micro-Organismen: informatie over bacteriën die in het ziekenhuis kunnen voorkomen Infectiepreventie Bijzonder Resistente Micro-Organismen: informatie over bacteriën die in het ziekenhuis kunnen voorkomen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een BRMO... 3 Gevolgen... 4 Onderzoek...

Nadere informatie

Maatregelen bij mogelijke dragers

Maatregelen bij mogelijke dragers Maatregelen bij mogelijke dragers van MRSA Omdat u mogelijk drager bent van een bijzondere bacterie (MRSA-bacterie), gelden voor u isolatiemaatregelen. In deze brochure kunt u meer lezen over deze bacterie

Nadere informatie

Dagdeel Een dagdeel is bij BOGO standaard 3 uur, tenzij anders vermeld in de lescyclus van de BOGO.

Dagdeel Een dagdeel is bij BOGO standaard 3 uur, tenzij anders vermeld in de lescyclus van de BOGO. BOGO Begrippenlijst en veel gestelde vragen In alfabetische volgorde vindt u begrippen die BOGO hanteert bij het aanbieden van onderwijs en uitleg over hun betekenis. Onderaan deze lijst kunt u antwoorden

Nadere informatie

Voor een succesvolle toekomst: volg een slimme opleiding via het Tempo-Team Operator Programma

Voor een succesvolle toekomst: volg een slimme opleiding via het Tempo-Team Operator Programma Voor een succesvolle toekomst: volg een slimme opleiding via het Tempo-Team Operator Programma Heb jij ervaring als productiemedewerker in de Food of Industrie en wil je jezelf beter inzetbaar maken door

Nadere informatie

Post-hbo opleiding seksuologie

Post-hbo opleiding seksuologie Post-hbo opleiding seksuologie mensenkennis Plezierige overdracht, de docent spreekt uit ervaring en brengt veiligheid en openheid in de groep door haar respectvolle wijze van benaderen. Top! Post-hbo

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1 Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen 16-07-12 10:55 Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor

Nadere informatie

GHOR Academie. Opleiding OMAc GHOR Functiegerichte opleiding voor de Operationeel Medewerker Actiecentrum (OMAc) GHOR

GHOR Academie. Opleiding OMAc GHOR Functiegerichte opleiding voor de Operationeel Medewerker Actiecentrum (OMAc) GHOR GHOR Academie Opleiding OMAc GHOR Functiegerichte opleiding voor de Operationeel Medewerker Actiecentrum (OMAc) GHOR De GHOR Academie heeft met de opleiding OMAc een goed product toegevoegd. Wat ik echt

Nadere informatie

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Leergang Procesbegeleiding samenwerking, organisatie en innovatie in de eerste lijn voor nieuwe ROS-adviseurs (code L13-2) Voor

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

De ziekenhuisbacterie MRSA. Contactonderzoek

De ziekenhuisbacterie MRSA. Contactonderzoek De ziekenhuisbacterie MRSA Contactonderzoek Inleiding Op de afdeling waar u verblijft of opgenomen bent geweest, is bij een patiënt de ziekenhuisbacterie MRSA aangetoond. Om te controleren of de bacterie

Nadere informatie

Productive Ward: De eerste ervaringen uit de praktijk #INTERVIEW 1: Sjors van der Maat

Productive Ward: De eerste ervaringen uit de praktijk #INTERVIEW 1: Sjors van der Maat Houttuinlaan 14 3447 GM Woerden t 0348 493000 f 0348 493009 info@cczorgadviseurs.nl www.cczorgadviseurs.nl Productive Ward: De eerste ervaringen uit de praktijk #INTERVIEW 1: Sjors van der Maat Verpleegkundig

Nadere informatie

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Medicatiebeoordeling is een systematische beoordeling van het geneesmiddelgebruik van een individuele patiënt door arts, apotheker en patiënt op basis

Nadere informatie

Wetenschappelijke stage in het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis (SLAZ) voor geneeskunde studenten van het VUmc

Wetenschappelijke stage in het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis (SLAZ) voor geneeskunde studenten van het VUmc Wetenschappelijke stage in het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis (SLAZ) voor geneeskunde studenten van het VUmc Inleiding De wetenschappelijke stage duurt 14 weken en vindt bij voorkeur plaats in het derde

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Gedurende de opleiding werken de studenten in de praktijk aan praktijkopdrachten. Een schooljaar

Nadere informatie

Centrum voor Volwassenenonderwijs LBC-NVK Sint-Niklaas

Centrum voor Volwassenenonderwijs LBC-NVK Sint-Niklaas Opleiding Begeleider in de kinderopvang Schooljaar 2015-2016 versie mei 2015 leerlijk boeiend creatief Centrum voor Volwassenenonderwijs LBC-NVK Sint-Niklaas Kroonmolenstraat 4-9100 Sint-Niklaas Tel. 03

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek hygiëne en infectiepreventie Oktober 2015

Resultaten Onderzoek hygiëne en infectiepreventie Oktober 2015 Resultaten Onderzoek hygiëne en infectiepreventie Oktober 2015 Gom ZorgSupport Oktober 2015 In de periode van 9 tot en met 22 oktober 2015 heeft Gom ZorgSupport een digitaal onderzoek naar hygiëne en infectiepreventie

Nadere informatie

Rapport naar aanleiding van het inspectiebezoek in het kader van het toezicht infectiepreventie aan het Ikazia ziekenhuis op 28 mei 2015 te Rotterdam

Rapport naar aanleiding van het inspectiebezoek in het kader van het toezicht infectiepreventie aan het Ikazia ziekenhuis op 28 mei 2015 te Rotterdam Rapport naar aanleiding van het inspectiebezoek in het kader van het toezicht infectiepreventie aan het Ikazia ziekenhuis op 28 mei 2015 te Rotterdam Utrecht, juli 2015 Inhoud 1 Inleiding 5 1.1 Aanleiding

Nadere informatie

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator 3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator In het project GROOTER worden onder andere opleidingskaders ontwikkeld voor drie functiegerichte opleidingen voor Bevolkingszorg. In dit hoofdstuk

Nadere informatie

Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie

Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie MRSA positief Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie Inleiding Bij u is vastgesteld dat u drager bent van de MRSA-bacterie. MRSA staat voor Meticilline-Resistente Staphylococcus Aureus. Dit is een bacterie

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Sportleider SeniorenSport (SSS)

Sportleider SeniorenSport (SSS) Sportleider SeniorenSport (SSS) Een leven lang bewegen We worden steeds ouder en genieten gelukkig steeds langer van een goede gezondheid. Sport en bewegen speelt hierbij een belangrijke rol. Steeds meer

Nadere informatie

Het jaargesprek: samen werken aan een plezierige en een nuttige bijdrage!

Het jaargesprek: samen werken aan een plezierige en een nuttige bijdrage! Het jaargesprek: samen werken aan een plezierige en een nuttige bijdrage! Waar medewerker staat worden zowel de vrouwelijke als de mannelijke medewerker bedoeld Aan de inhoud van deze folder kunt u geen

Nadere informatie

Portfolio Pedagogisch Werk. Studiewijzer. Opleiding Pedagogisch Werk niveau 3 instroom Helpende (KD 79140)

Portfolio Pedagogisch Werk. Studiewijzer. Opleiding Pedagogisch Werk niveau 3 instroom Helpende (KD 79140) Studiewijzer Opleiding Pedagogisch Werk niveau 3 instroom Helpende (KD 79140) 1 Inhoud Inleiding... 3 1 Hoe ziet de opleiding eruit?... 4 1. Visie... 4 1.1 De opbouw van de opleiding... 4 1.2 De opbouw

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Ruime ervaring als schoolleider, en toch nog niet geregistreerd?

Ruime ervaring als schoolleider, en toch nog niet geregistreerd? Ruime ervaring als schoolleider, en toch nog niet geregistreerd? MijnID.nu en QRM helpen je op weg naar geregistreerd directeur onderwijs. MijnID.nu en QRM bieden gezamenlijk een traject aan tot een erkend

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

Infectiepreventie in verpleeghuizen vraagt om innovatie?

Infectiepreventie in verpleeghuizen vraagt om innovatie? Infectiepreventie in verpleeghuizen vraagt om innovatie? Karina Nolte 31 oktober 2013 Introductie Exper5se en ondersteuning op het gebied van infec5epreven5e Ziekenhuizen Privéklinieken/ ZBC s Tandheelkundige

Nadere informatie

TRAINING WERKBEGELEIDING

TRAINING WERKBEGELEIDING TRAINING WERKBEGELEIDING Door Martje Kuijlenburg Student no: 500618854 Jaar 3 Hogere Beroepsopleiding Verpleegkunde In opdracht van: de Hogeschool van Amsterdam Docent: Yvonne van Marle INHOUDSOPGAVE Inleiding...

Nadere informatie

Hbo Farmaceutisch Consulent Deeltijd. www.saxionnext.nl

Hbo Farmaceutisch Consulent Deeltijd. www.saxionnext.nl Hbo Farmaceutisch Consulent Deeltijd www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding De farmaceutische patiëntenzorg (FPZ) behoort tot de Daarnaast ben jij bij het toepassen van geneesmiddelen Ontwikkelen en

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Het werken aan en en de relatie daarvan met de voortgangsrapportage Gedurende de verdiepingsfase

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

Opleiding. Praktijkmanagement in de huisartsenzorg Dé opleiding voor en door praktijkmanagers van morgen. www.huisartsvanmorgen.nl.

Opleiding. Praktijkmanagement in de huisartsenzorg Dé opleiding voor en door praktijkmanagers van morgen. www.huisartsvanmorgen.nl. Opleiding Periode maart t/m juni 2016 11 modules verdeeld over 6 lesdagen Locatie Bergse Bossen in Driebergen www.huisartsvanmorgen.nl P R A K T I J K M A N A G E M E N T De opleiding tot praktijkmanager

Nadere informatie

Specialist Development Leergang: KOERS

Specialist Development Leergang: KOERS Specialist Development leergang KOERS Pagina 1 van 7 Specialist Development Leergang: KOERS "The future belongs to those who see possibilities before they become obvious." De Specialist Development Leergang

Nadere informatie

Opleiding Allround Wandelsport Instructeur Niveau 3

Opleiding Allround Wandelsport Instructeur Niveau 3 Opleiding Allround Wandelsport Instructeur Niveau 3 ALLROUND WANDELSPORT INSTRUCTEUR (AWI-3) Wandelsport: een leven lang bewegen Wandelen is hot. Het is op dit moment één van de meest beoefende sporten

Nadere informatie

> HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE

> HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE > gereformeerd mbo Zwolle 2015-2016 Heb jij: talent voor organiseren, een flexibele instelling en hart voor mensen? Kom dan bij ons studeren! Gezondheidszorg > HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE

Nadere informatie

SVN verleent accreditatie aan training Olympus. Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop

SVN verleent accreditatie aan training Olympus. Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop PERSBERICHT SVN verleent accreditatie aan training Olympus Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop Zoeterwoude, juli 2013 De reiniging en desinfectie van flexibele endoscopen

Nadere informatie

Leve de competente coach!

Leve de competente coach! Silvia van Schaik-Kuijer Leve de competente coach! Van competentieanalyse naar ontwikkelplan Inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 Deel 1 Algemene informatie over Leve de competente coach! Coachen en coachcompetenties:

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

Clostridium difficile

Clostridium difficile Clostridium difficile 2 Inleiding U heeft van uw arts gehoord dat bij u de ziekenhuisbacterie Clostridium difficile aanwezig is. Deze folder geeft informatie over deze bacterie. Ook leest u in deze folder

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken antibioticaresistentie in de zorg

Bestuurlijke afspraken antibioticaresistentie in de zorg Bestuurlijke afspraken antibioticaresistentie in de zorg Inleiding Antibiotica zijn in de eerste plaats nodig voor het bestrijden van bacteriële infecties. Antibiotica zijn daarnaast onmisbaar voor het

Nadere informatie

*PDOC01/229345* PDOC01/229345. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

*PDOC01/229345* PDOC01/229345. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus 20401 2500 EK Den Haag www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie